Handelingen 3 april 2025

67

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw JANSSEN (PvdA): Misschien sorteer ik een beetje voor op het antwoord van de wethouder, maar er werd gevraagd wat we niet kunnen doen als we dit wél doen. Realiseert mevrouw Romeijnders zich dat dit geld gewoon uit een fonds komt en dat dit dus niet ten koste gaat van gemeentelijk te besteden budget? Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Als antwoord op de PvdA: ik wil dat gewoon graag zeker weten voordat we deze motie zouden kunnen steunen. En de starterslening doen we al. Onze twijfel zit vooral bij het verbreden daarvan. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Ik wil allereerst benadrukken dat we blij zijn met de toezegging van wethouder Schrederhof aan het CDA over de gezinnen ten aanzien van het tweede trendscenario, want zowel de startende als de gevorderde gezinnen dragen natuurlijk enorm bij aan een actief maatschappelijk middenveld, de leefbaarheid en de economische slagkracht van de stad. De motie die mevrouw Van Velzen uitstekend heeft toegelicht, vloeit daar wat ons betreft uit voort. Ik kan me van harte bij die toelichting aansluiten. Dan nog kort de motie van mevrouw Grobben en anderen over de starterslening. De motie zoals die er nu ligt, zullen wij steunen. De eerste motie die ik volgens mij zondag via de mail kreeg, vond ik nog wat wiebelig. Ik ben dus blij dat er nog gekeken is naar een aanscherping, zoals ik heb begrepen met dank aan mevrouw Janssen.

Als die motie in stemming komt, zullen we haar steunen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. De SP is de actie Wonen zonder winst begonnen. De SP wil 1 miljoen goede, gezonde betaalbare huurwoningen erbij door nieuwbouw, renovatie en het aanpakken van leegstand. Ook moet er een huurbevriezing komen om de woonlasten te verlagen. Om zeggenschap terug te pakken, moeten alle huurwoningen bij verenigingen ondergebracht worden. Het voorstel om de startersleningen te verhogen staat hier haaks op. Door starters met hogere leningen en kosten op te zadelen vergroten we de problemen alleen maar. We helpen een paar mensen, maar woningen worden alleen maar duurder en het versterkt het beeld dat mensen een woning kopen om er winst mee te maken in plaats van er gewoon in te wonen. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Ik vraag me af of de SP kennis heeft genomen van het rapport waarin staat dat dit geen prijsopdrijvend effect heeft. De heer VAN DER SLUIS (SP): Dat is een leuke. We hebben deze discussie eerder gevoerd. Toen was ik ook tegen deze startersleningen. Toen was er inderdaad dat rapport waarin stond dat er geen prijsopdrijvend effect is. Inmiddels zijn we twee of drie jaar verder en is er een rapport uitgekomen van de NVM, dat zegt dat dit wel degelijk een prijsopdrijvend effect heeft.

Meerdere gemeenten hebben dit gedaan en inmiddels is op basis van statistische data gewoon te analyseren dat dat effect er wel degelijk was. Daarom stappen heel veel gemeenten hiervan af of denken zij erover na of ze hiermee moeten stoppen. Daarom vind ik het vreemd dat we hier het voorstel hebben om het nog uit te breiden. Ik was daadwerkelijk verbaasd over het voorstel. Volgens mij heeft de tijd de argumenten ingehaald, maar blijkbaar is dat 68

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

hier nog niet ingedaald. Maar het argument staat; het stond toen en het staat nog steeds: geld toevoegen aan de woningmarkt zorgt ervoor dat de prijzen stijgen. Zo simpel is het, omdat er op dit moment gewoon te weinig woningen zijn. Iedereen betaalt dus maximaal wat hij kan betalen. Het enige effect dat we hiermee hebben, is dat een gezin procentueel een veel groter deel van het inkomen uitgeeft aan wonen dan 40 of 50 jaar geleden. Toen was het 20%. Nu is dat 40% tot 60%. Dat is veel hoger geworden. Dit komt doordat mensen gedwongen worden om ergens te wonen. Dus mensen werken om te wonen en niet meer om andere dingen te kunnen doen. Het werkt gewoon hartstikke averechts als we ervoor zorgen dat ze nog hogere hypotheken kunnen nemen, bijvoorbeeld door startersleningen aan te bieden. Ik heb hier veel te lang over gesproken en ga door met de rest van mijn verhaal. Dat gaat over het tweede voorstel, van D66 en anderen, om de middenhuur te faciliteren. Dat is een stapje in de goede richting. Dat voorstel krijgt ook de steun van de SP. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Voorzitter. Delft heeft een hele grote woningbouwopgave, waaronder ook een heel groot deel in het betaalbare segment. STIP staat vanavond alleen heel kort stil bij de ingediende moties, onder andere de motie waar we zelf op staan.

De motie van Hart voor Delft, Geef starters een echte kans op een koopwoning, hebben wij mede ingediend. STIP vindt het heel belangrijk dat we starters helpen om in Delft te kunnen wonen. Daarom zijn we positief over de startersleningen. In de commissievergadering heeft STIP gevraagd om een eventuele uitbreiding ofwel het efficiënter benutten van de leningen. Hoewel de prijzen van de koopwoningen de afgelopen jaren zijn gestegen, zijn het aantal en de hoogte van de starterslening niet meegegroeid. STIP heeft de motie van Hart voor Delft daarom mede ingediend om te onderzoeken hoe de gemeente zo veel mogelijk starters kan helpen met hun zoektocht naar een woning. Dan de motie van D66. STIP vindt het heel belangrijk dat doorstroming plaatsvindt om woningen bij de passende doelgroep te krijgen. Het lijkt ons daarom heel interessant om de vraag in de motie verder te onderzoeken bij de Huisvestingsverordening. Daarom staan we positief tegenover de motie. We zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Dit is een heel belangrijk onderwerp. Zoals ik al aangaf in de commissie, denk ik dat we instrumenten voor betaalbare koop nu wel hebben besproken, maar dat er in Delft ontzettend veel moet gebeuren op het punt van betaalbaar wonen en bouwen en dat we daar veel drastischere beslissingen over moeten nemen.

Ik heb in de commissie ook al opgeroepen om bij de Kadernota het gesprek daarover nog uitgebreid te hebben, natuurlijk ook met klamme handjes wachtende op alle plannen van het college voor dit onderwerp. Daar hebben we moties over ingediend. Mijn eerste vraag aan de wethouder over beide moties is of zij op een of andere manier - en zo ja, op welke manier dan? - een voorschot op dat gesprek nemen. Ik heb met de indieners gesproken en volgens mij is dat niet zo, maar ik wil dit toch graag checken bij de wethouder.

69

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Voor de rest vind ik de motie over betaalbaar wonen voor de middengroep ontzettend sympathiek. Ik denk dat die een effectieve bijdrage kan leveren aan een beter woningsysteem. Wat de starterslening betreft: misschien herinneren mensen zich nog dat meneer Van der Sluis mij er in de commissie ooit bijna van heeft overtuigd dat dat een slecht idee is. Toen kwam ik terug in de raad en toen vond ik het toch weer een goed idee. Elk jaar heb ik eigenlijk nog een beetje het gevoel van: ben ik er nou voor of ben ik er nou tegen? Een van de belangrijkste argumenten is wel dat het prijsopdrijvend … De VOORZITTER: Meneer Treffers, u heeft nog tien seconden. De heer TREFFERS (Volt): O, dan is mijn vraag aan de wethouder over dat onderwerp of het prijsopdrijvende effect inderdaad groter wordt als we de regeling opschalen en of het college bekend is met alle negatieve berichten waar de heer Van der Sluis ons zojuist op heeft gewezen. De VOORZITTER: Dank u wel. Dit waren voor vanavond uw laatste woorden. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. Al meermaals spraken wij over betaalbare woonruimte. Meestal betrof dat sociale huur, maar hier hebben we het ook over andere belangrijke onderdelen van de markt, namelijk betaalbare koop en middenhuur. De motie die we samen met Hart voor Delft en STIP hebben ingediend, vraagt om de hulp aan starters iets uit te breiden.

Delft verschaft een starterslening aan mensen die net niet genoeg kunnen lenen om een huis te kopen en die het dan wél net halen. Dit geld wordt gehaald uit een SVn-fonds, het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten. Het totaalbudget van dit fonds wordt ook gebruikt voor andere fondsen, bijvoorbeeld de blijverslening, die niet volledig wordt benut. Dit biedt mogelijkheden om geld uit dat fonds te herbestemmen en meer en hogere startersleningen beschikbaar te maken. Dit betreft dus geen geld van de gemeente zelf; het geld komt echt puur uit dit fonds. De huidige markt maakt het zeer lastig voor starters om in te stromen in de koopmarkt. Er is behoefte aan een starterslening, zoals al bleek: in augustus vorig jaar was het budget van het hele jaar al op. Natuurlijk is het geen oplossing voor de overspannen woningmarkt. Dat zeggen we ook nergens, maar voor individuele Delftenaren kan dit net de druppel op de gloeiende plaat zijn die ze nodig hebben om die woning wél net te kunnen kopen. Daarmee kunnen ze hun toekomst op de woningmarkt en eigenlijk hun toekomst in het algemeen veranderen. Laten we nou meer starters helpen om dit te realiseren. Daarnaast is er de motie over de middenhuur en koopwoningen in het middensegment. Ook die motie hebben wij mede ingediend.

Wij realiseren ons dat doorstroom essentieel is, ook om de sociale woningvoorraad beschikbaar te houden voor degenen die het nodig hebben. Zichtbaarder maken waar die woningen te krijgen zijn ondersteunen wij van harte. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Het is weleens fijn om achteraan in de rij te zitten, met name achter mevrouw Van Velzen. Dan kan je namelijk zeggen: ik ben het 100% eens met mevrouw Van Velzen. Dat had ik nog 70

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

nooit gezegd. Fijn, dank u voor de bijdrage. Ik hoop dat iedereen die bijdrage nog weet, want ik ga die niet herhalen. Ook de opmerking van mevrouw Grobben na de vraag van de heer Visser vond ik fijn: we hebben hier de vorige keer niet aan gedacht; dus bij dezen. Dat is op zich ook een fijn en eerlijk antwoord. Ik had het misschien per interruptie bij de SP moeten zeggen: ook al zou een starterslening een prijsopdrijvend effect hebben, dan nog zijn mensen die deze lening gebruiken eerder in staat om een woning te kopen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Dan heb ik nog een andere vraag aan meneer Van der Woerd: wat vindt u ervan dat we met name via het Nibud een maximum hebben gesteld aan het bedrag dat mensen mogen lenen, dat goed voor hen is en waar ze een hypotheek voor kunnen afsluiten en dat wij dan zeggen: nee, jullie mogen meer lenen; jullie mogen meer hypotheek en rente betalen en hogere kosten hebben? De VOORZITTER: Een interruptie is kort. De heer VAN DER SLUIS (SP): Waarom vindt u dat een goed idee? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Dat kan een goed idee zijn, want de ene grens is de andere niet. Natuurlijk ga ik ervan uit dat iemand die een huis wil kopen en gebruikmaakt van alle mogelijkheden, ook op zijn eigen rekening en zijn eigen uitgaven let.

De heer VAN DER SLUIS (SP): Vindt meneer Van der Woerd het dan ook een goed idee om die grens gewoon los te laten of wat te verhogen? Dan kan iedere starter meer geld lenen bij een bank. Dan hebben we het probleem toch ook opgelost? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Ik kan dat een goed idee of geen goed idee vinden, maar ik kan werkelijk niets veranderen aan grenzen die banken stellen. Ik vind het trouwens wel goed dat banken die grenzen stellen. De VOORZITTER: Meneer Van der Sluis, ik wil u erop wijzen dat u met uw laatste seconden bezig bent. De heer VAN DER SLUIS (SP): Die grenzen worden dus niet door banken gesteld maar door de overheid. Die grenzen zijn inderdaad goed, maar waarom zou de overheid hier in Delft dan zeggen: deze grens telt niet voor jou? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Als de overheid die grenzen stelt, blijft de overheid nog steeds die grenzen stellen. Ik denk dat we gewoon even buiten deze raad verder moeten discussiëren over dit punt. De VOORZITTER: Dat komt mooi uit, want de tijd is haast voorbij. De heer KRISHNASING (VVD): Voorzitter. We hebben het al gezegd: iedere partij in deze raad wil dat Delftenaren goed kunnen wonen en dat er betaalbare woningen 71

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

zijn. In de commissievergadering hebben we een uitgebreid debat gehad over dit onderwerp. De Delftse VVD is helder geweest en heeft dit ook heel helder uitgesproken naar Volt. Het college moet keuzes maken. De Delftse VVD maakt de keuze om budget uit te trekken voor meer betaalbare huur- en koopwoningen. Daar heeft de wethouder twee toezeggingen over gedaan in de commissievergadering om samen te werken aan meer betaalbare woningen. Over de moties hebben we in de fractie een uitvoerig gesprek gehad. De Delftse VVD wil dat de woningmarkt structureel verbetert door het woningaanbod te vergroten en niet aan symptoombestrijding te doen. We gaan dus verder met de twee toezeggingen van de wethouder: ze komt hierop terug en er zijn onderdelen van de motie meegenomen. Daarom zullen we tegen de moties stemmen. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Jongeren en starters hebben op deze huizenmarkt oprecht veel meer hulp nodig. Daar moet ook iets aan gedaan worden. Er wordt nu een mooie stap gezet. Dat kan alleen maar worden toegejuicht, want kopen moet goedkoper worden voor de starters en voor gezinnen met een modaal inkomen of anderhalf modaal inkomen. Onafhankelijk Delft kijkt uit naar de Woonmonitor, waarin verder op deze thematiek wordt ingegaan, en steunt beide moties om starters tegemoet te komen en in gesprek te gaan over de realisatie van meer middenhuurwoningen.

Wel heeft Onafhankelijk Delft nog een vraag aan de wethouder: welke zeggenschap heeft Delft ten aanzien van Woonnet Haaglanden en hoe kan maatwerk worden geboden? Kan in die prestatieafspraken hierin worden voorzien? Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. Ik zal herhaling van de discussie die we in de commissievergadering al hebben gehad voorkomen. Volgens mij is dit een start van een gesprek dat we in de commissie over koop hadden. Dat gesprek moet verder, want volgens mij bent u ook ambtelijk en daarna nog meer bezig met hoe we überhaupt omgaan met betaalbaar wonen als we nieuwbouw neerzetten. Dit zijn twee stukjes van een mogelijke oplossing. Het ene is het SVn-fonds, dat we ooit zelf gestort hebben. Het is dus niet helemaal gratis geweest. Er zitten allerlei verschillende regelingen in die revolving zijn, maar die we moeten evalueren. We evalueren die ook graag. De vraag van de commissie en de raad sloot natuurlijk heel mooi daarop aan: als je dat evalueert, kijk dan of je onbenut potentieel uit dat fonds kan benutten om te kijken of je de aantallen en de mogelijke steun die je aan mensen geeft, wat hoger zou kunnen brengen. Er komt een voorstel uw kant op. We zullen daarin de door u meegegeven vragen meenemen. Het heeft ooit een evaluatie gehad. Daar stond altijd in dat het geen effect op prijsopdrijving heeft.

Dat moet je opnieuw goed bekijken als je gaat sleutelen aan de regels. Je moet ook je risico's goed bekijken. Misschien verwachten we de komende tijd een hogere rente. Al dat soort dingen zullen meekomen en zult u in de raad zien. Ik denk dat het heel belangrijk is om dat met elkaar te delen. Het staat hier op Q2. Als we het nog wat sneller in zouden willen voeren, zou het mooi zijn als we die evaluatie in 2025 doen, want dan kunnen we die stap nog maken. Ik zeg u toe dat ik ga kijken of dat mogelijk is, want dan hebben we het gewoon eerder en zouden we dit in 2026 op kunnen pakken. Dat is volgens mij de hoofdlijn van de startersregeling. Het is natuurlijk niet 72

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

iets wat je krijgt en nooit meer terug hoeft te betalen. Het is revolving. Uiteindelijk betaal je datgene wat je als extra lening hebt gekregen, dus weer terug, maar op een wat langere termijn. Vaak hebben mensen dan ook een wat hoger inkomen. Eigenlijk komt dat altijd goed, want we hebben hierbij nog nooit wanbetaling gehad. Dat is de SVn. U krijgt dit allemaal nog een keer terug in zijn uitwerking. Dan het verhaal van de middengroepen. Wij zetten al in plannen dat we middengroepwoningen willen bouwen. We hebben een minister gehad - die is er niet meer - die dat keurig gereguleerd heeft: je kan in principe sturen op alles tot 187 punten. Dat is niet de verhuurdersvergunning - daarbij gaat het om situaties waarin je je als verhuurder niet netjes gedraagt - maar de huisvestingsvergunning. Als wij ooit beslissen dat het belangrijk is - dat is eigenlijk de vraag - om het middensegment op dezelfde manier te adverteren als in de sociale huursector, kan dat, maar dat vraagt heel veel. Dat moeten we dan onderzoeken en dan kan dat. Dan kunnen we via de lijn van de diensten van Sociale Verhuurders Haaglanden dat is de partij die Woonnet Haaglanden, dat een voertuig is, geregeld heeft - de woningen verhuren.

Je wilt dan eigenlijk dat het voor iemand die een huis zoekt, niet uitmaakt of je in de sociale huursector of in het middensegment zoekt: dit is de site waar je je woning kan vinden. Het allermooist zou natuurlijk zijn als je ook via die site verhuurt en als je die eerlijke verdeling keurig in het systeem zet. Ik denk dat dat ook de vraag van D66 is. Los daarvan praten we met de corporaties over KoopGarant. Dat komt in de prestatieafspraken, maar ik denk dat dat een goede zoektocht is om met elkaar te doen. Dat is niet morgen klaar, want het is echt niet simpel om dit te doen. Ik stel dus voor om u heel kort aan te geven - dat kan wanneer de Woonmonitor er straks ligt en wanneer we met de prestatieafspraken bezig zijn - hoe we dit gaan aanpakken, want dan weet u al hoe we daarmee verdergaan. Dat is daar de hoofdlijn. Nogmaals, Woonnet Haaglanden is een systeem, maar is onderdeel van Sociale Verhuurders Haaglanden. Zij adverteren daar ook hun eigen middensegment op. Ik denk dat je lijn zal worden dat je niet alle verhuurders erop krijgt - dat kost immers heel veel energie - maar vooral de institutionele belegger die feitelijk ook woningen bouwt die in dat middensegment bereikbaar zijn. Dat is de hoofdlijn van het verhaal. Als er nog vragen zijn, hoor ik dat graag. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter.

Ik hoor niet vaak dat een wethouder aanbiedt om eerder te evalueren, maar in dit geval ben ik daar heel blij mee. Dus dank voor deze toezegging. Verder nog een reactie op de VVD. Ik snap wat u zegt: de woningmarkt is ziek; de hele woningmarkt moet worden aangepakt en we wachten op interventies die daarop gericht zijn; we gaan nu dus geen eerdere dingen doen. Ik denk dat iedereen het ermee eens is dat de woningmarkt ongezond is en dat we uiteindelijk voldoende stappen moeten zetten om die op de lange termijn weer gezond te maken, maar als ik een vergelijking maak met mijn werk: als een been gebroken is, groeit dat ook weer vanzelf aan elkaar. Zeker als het een goede stand heeft, kan je het ook zomaar 73

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

vanzelf aan elkaar laten groeien. Het doet alleen wel verdomd veel pijn. Als je er gips omheen doet, kan iemand er al een stuk sneller weer op lopen. We moeten niet, omdat het vanzelf wel weer aan elkaar zou groeien, zeggen: nou, dan doen we het gips maar niet. We kunnen individuele Delftenaren nu in individuele gevallen helpen met deze starterslening, waarmee ze toch een woning kunnen kopen. Ik denk dat we daar niet voor terug moeten schrikken. En we gaan uiteindelijk gewoon streven naar een op de lange termijn gezonde woningmarkt. Mevrouw VAN VELZEN (D66): Voorzitter. Ik wil nog heel even reageren op de wethouder. Dank, het was helder en kort; daar hou ik van. Het lijkt mij een prima voorstel om dat bij de Woonmonitor te doen. Dat lijkt me helemaal goed. Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Voorzitter. Dank aan de wethouder voor de antwoorden op onze vragen. Ik ben ook benieuwd naar de onderzoeken naar het prijsopdrijvende effect van de starterslening. Ik zou dus graag zien dat dat meegenomen wordt in dat onderzoek. Dan zullen we voor deze motie stemmen. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Voorzitter. Dank aan de wethouder. Ik stak niet als eerste mijn hand op, omdat ik eigenlijk een beetje overweldigd was door het antwoord. Het naar voren halen van de evaluatie is natuurlijk inderdaad hartstikke positief. Ik ben blij als de motie het haalt.

Ik heb nog één ding voor mevrouw Van Velzen van D66: vanwege drukte ben ik er gewoon niet toe gekomen om haar te beantwoorden over haar motie, waarvoor mijn excuus. Als het nog mag, willen wij graag ook onder die motie staan. De VOORZITTER: Ik kijk even naar de griffier. Kan dat, als mede-indiener? Ja hoor, dat kan. Dat staat genoteerd. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Dank u wel, mevrouw Van Velzen. De VOORZITTER: Heel goed; dat is mooi. Gezamenlijke voorstellen zijn altijd goed; daar houdt de voorzitter van. Ik stel vast dat alles wat vanuit de raad gezegd zou moeten worden, gezegd is. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. Ik kreeg een concrete vraag: daar waar geconstateerd wordt dat het niet goed gaat, neem ik dat dan mee? Ja, want anders evalueer je volgens mij niet goed. Dat lijkt mij dus evident. Ik neem natuurlijk ook mee wat het effect is op méér - daar maak ik me niet zo druk over - maar ook op wat het effect is op een hoger bedrag; hoe werkt dat? Dat laten we u allemaal netjes zien, met alle voors en tegens. De VOORZITTER: Mag ik vaststellen dat wij de beraadslaging kunnen sluiten? Dat is het geval; bij dezen. In stemming komt motie 6.6.1 (Geef starters echt een kans op een koopwoning) van Hart voor Delft, de PvdA en STIP. 74

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 33 tegen 4 stemmen, waarbij de fracties van de SP en de VVD ertegen hebben gestemd. In stemming komt motie 6.6.2 (Betaalbaar wonen voor de middengroep) van D66, het CDA, GroenLinks, Hart voor Delft en de PvdA. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 34 tegen 3 stemmen, waarbij de fractie van de VVD ertegen heeft gestemd. 52. Sluiting. De VOORZITTER: Dat brengt ons bij het eind van de vergadering. Hartelijk dank voor uw aanwezigheid en uw mooie debat. Dank aan de ambtenaren en de griffie die dit allemaal ondersteund hebben, dank aan het college voor de aanwezigheid en de beantwoording en dank aan alle belangstellenden. Slaap lekker. De vergadering wordt om 23.36 uur gesloten. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 22 mei 2025.

, voorzitter.

, griffier.

75