Handelingen 15 juni 2022

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

ZEVENDE VERGADERING

op woensdag 15 juni 2022 om 20.00 uur

Overzicht van de verhandelende punten Reg.nr.

93 94 95 96 97 98 99 100 101 102

Opening Vaststellen agenda Afscheid wethouders Brandligt, Vollebregt en Harpe Toelichting op en bespreking van het coalitieakkoord Aantal wethouders en tijdsbesteding Benoeming en beëdiging wethouders Installatie en beëdiging nieuw raadslid Installatie en beëdiging nieuw commissielid Voorstel aan de gemeenteraad inzake benoeming commissievoorzitters. Sluiting

1

Pag.nr.

2 2 2 12 45 54 55 56 56 56

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Voorzitter: mevrouw J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart, burgemeester. Aanwezig zijn: mevrouw Van den Berg, de heer Van den Brink, de heer Cüppers, mevrouw Dijk, mevrouw Gaal, mevrouw Gerritsen, mevrouw Gremmen, mevrouw Grobben, de heren Herrema, Hombergen en Jaff, mevrouw Janssen, mevrouw De Jongh Swemer, mevrouw Koelewijn, mevrouw De Koning, de heer Maruf, mevrouw Osepa, de heren Van der Post (vanaf zijn beëdiging) en Van Rijn, mevrouw Romeijnders, mevrouw Van Rossum, mevrouw Schrederhof, de heren Schuurman en Van der Sluis, mevrouw Timmermans, de heren Treffers en Valk, mevrouw Van Velzen, de heer Visser, mevrouw Voogt, mevrouw Vuik, mevrouw Wattel, mevrouw Wentink, mevrouw Wessels en de heer Van der Woerd. Aanwezige wethouders: de heer Brandligt, de heer Harpe en de heer Vollebregt (tot hun afscheid); mevrouw Huijsmans en mevrouw Schrederhof; mevrouw Gooijer, de heer Van Vliet en mevrouw Zwart (vanaf hun beëdiging). Raadsgriffier: de heer R.G.R. Jeene. 93. Opening en mededelingen. De VOORZITTER: Dames en heren, goedenavond. Allen hier aanwezig, in de raadzaal, de mensen op de publieke tribune, aankomende wethouders, vertrekkende wethouders, zittende wethouders die gewoon blijven zitten, hier aanwezige familieleden, mensen die met ons meekijken via de webcast en last but not least natuurlijk de ambtenaren, van harte welkom. Ik open de raadsvergadering.

Een eventuele hoofdelijke stemming begint vanavond bij nummer 12, de heer Herrema. Niemand is met kennisgeving afwezig. Meneer Koelewijn zou later komen. Hij is weer hersteld. Heel fijn en u bent bovendien op tijd. De voorzitter van het stembureau is de heer Schuurman. Leden zijn mevrouw De Koning, de heer Treffers en de heer Van den Brink. Stemt u hiermee in? Ik constateer dat de raad hiermee instemt. Dan is aldus besloten. 94. Vaststellen agenda. De VOORZITTER: Het presidium stelt voor om ten aanzien van de bespreekagenda uit te gaan van 15 minuten per fractie. De fractie van Hart voor Delft had daar om gevraagd en we hebben dat zojuist met elkaar afgekaart in het fractievoorzittersoverleg. Alle fracties hebben die ruimte. Laat duidelijk zijn dat u het natuurlijk niet per se helemaal hoeft te benutten. Dat is altijd mijn oproep: wees zuinig met uw tijd. Small is beautiful! De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 95. Afscheid wethouders Brandligt, Vollebregt en Harpe. De VOORZITTER: Er gaan drie mensen afscheid van ons nemen: wethouder Brandligt, wethouder Vollebregt en wethouder Harpe. Ik doe het niet graag, maar ik spreek toch onze vertrekkende wethouders toe. Ze verdienen het natuurlijk om door de voorzitter van de raad, de burgemeester, toegesproken te worden. Na elke speech van de burgemeester, van mij dus, volgt de uitreiking van het cadeau.

Na drie keer speechen zijn wij daarmee klaar.

2

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Ik begin met de eerste wethouder die afscheid gaat nemen, de locoburgemeester. Beste Stephan … Ik kan wel zeggen: lieve Stephan, nu ga je ons toch echt verlaten. Je was wethouder in Delft toen ik hier als burgemeester kwam. En toen we vier jaar geleden met een nieuw college van start gingen, bleef jij. Gelukkig! Dat je het na tien jaar welletjes vindt, begrijp ik heel goed. Maar missen zullen we je, absoluut. Voor mij was je het collectieve geheugen. Als geen ander weet je hoe de hazen lopen, want je bent ervaren, superslim, een kei op de inhoud, een verbinder en een geweldige raadgever. En ook - dat is misschien wel het belangrijkste - een heel lief en warm mens. Voor al die dingen wil ik je dankzeggen. Wat ik in al die jaren misschien het meest gewaardeerd heb, is je vermogen om rust te brengen. Je kunt geweldig relativeren, zaken terugbrengen tot behapbare omvang en waar nodig structuur en ordening brengen. Avalex vind ik daarvan een van de significante voorbeelden. Je kwam binnen in een toch wel lichte bestuurlijke chaos en bracht rust, structuur en ook een goede koers. Met jou in de buurt denk je: ach, het komt allemaal wel goed. Maar al ben je uiterlijk de rust zelve, je kan wel degelijk gepassioneerd zijn, in het bijzonder als het gaat om duurzaamheid of de energietransitie. En het mooie is dat bij jou geldt: practice what you preach.

Zodra het gesprek komt op het Warmteplan, WarmtelinQ of de Regionale Energie Strategie, krijg jij lichtjes in je ogen. Dankzij jou is Delft veel duurzamer geworden. Je hebt stappen gezet die nog jaren doorwerken. Die mooie resultaten hebben niet alleen te maken met jouw grote kennis en inzet, maar ook met hoe je te werk gaat, want je bent een verbinder die ook anderen de ruimte biedt. Je speelt op de bal, nooit op de mens. In de raad was er veel waardering voor je rol in de werkgroep Energietransitie. Je informeerde vooraf en dacht mee en hebt zo met anderen veel in gang gezet en klaargezet voor de volgende raadsperiode. Niet alleen Delft profiteerde van jouw betrokkenheid. Door je bescheidenheid zou je bijna vergeten dat je ook regionaal - de RES, een huzarenstukje, kwam onder jouw zeer gerespecteerde leiding tot stand; dat hoorde ik ook van mensen in de regio - maar ook landelijk en internationaal iemand bent. Je sprak experts in Brussel toe en hield een praatje in China, zo goed dat er nog maandenlang verzoeken kwamen of je het nog eens wilde doen. Ook voor de andere onderwerpen in je portefeuille was je van grote betekenis. Als gebiedswethouder Schieoevers leverde je bijvoorbeeld een grote bijdrage aan de ontwikkeling van dat gebied. En belangrijk: je bracht daar rust en herstelde de zeer gespannen verhoudingen met de betrokken partners in het gebied.

Als wethouder Financiën bewaakte je de boekhouding van Delft, in barre tijden. Een kaderbrief of begroting heeft inmiddels geen enkel geheim meer voor jou. Als lid van de commissie Financiën van de VNG deed je de nodige moeite om meer geld voor Delft te krijgen. Toen het Rijk niet over de brug kwam, restte ons niets anders dan een niet-sluitende begroting aan te bieden aan de raad. Stilletjes of niet eens zo stilletjes vond jij dat wel een helder signaal, omdat je vond dat de grens meer dan bereikt was. Geen schreeuwer, maar toch wel een activist en vooral een idealist. Maar naast al die mooie eigenschappen heb je ook wat eigenaardigheden. Zo lijk je soms wel onzichtbaar. Je kunt zo stil het stadhuis of het stadkantoor binnen sneaken dat niemand doorheeft dat je er bent. In het stadskantoor zit je soms zó stilletjes te werken dat alle lichten 3

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

uitgaan en je in het donker zit. Misschien voer je je streven naar duurzaamheid dan wat erg ver door. Je focus op de inhoud maakt je soms erg bondig; dat vind ik zalig. Dit zijn de drie woorden die iedereen kent die jou weleens heeft gemaild: Akkoord. Groet. Stephan. Maar als iemand je een vraag stelt, zeker tijdens een raadsvergadering, kan hij of zij een college krijgen, want je weet alles. Maar dat weet je toch ook altijd weer kort en bondig te houden. Dat is heel fijn voor de voorzitter. Wat nerdachtige trekjes zijn soms ook zichtbaar, bijvoorbeeld tijdens digitale Teamsvergaderingen: op de achtergrond zagen we dat echt álles netjes was opgeruimd, alles geordend, de ordners op een rij. Het enige niet-rechtlijnige was het schuine dakraam en misschien de staart van de poes, die tot onze grote vreugde soms dwars voor het scherm heen liep. De krant schreef over jou: "Van computernerd tot dieselmotor". Ik ben maar wat blij dat je tien jaar geleden de overstap maakte van die zolderkamer naar de publieke arena. Zeker in de politiek zijn mensen als jij onmisbaar. Je was in maart zelfs letterlijk even onmisbaar. Als jij er niet was geweest, de vrijdagochtend na de verkiezingen, had het centraal stembureau de verkiezingsuitslag niet kunnen vaststellen en had deze raad hier niet gezeten. Die ochtend zat jij de zitting voor, omdat ik corona had.

Er was over en weer wat verwarring over je rol. Zat je daar nou als locoburgemeester of als voorzitter? Want plaatsvervangend voorzitter was je niet en wat je precies moest doen, wist je ook niet. Maar na tien minuten was de zitting voorbij en was de klus geklaard. Zo ingewikkeld was het nou ook weer niet, zeker niet voor jou. Stephan, ik ben ervan overtuigd dat je nog heel veel gaat betekenen voor de energietransitie, maar nu eerst even afkicken. Reizen, lekker samen reizen, en eindelijk weer gezellig met elkaar aan tafel, met de rust voor een goed glas wijn en een mooi gesprek. Dat hebben jullie allebei meer dan verdiend. Lieve Stephan of "Brandligtje", zoals JP je soms noemde … Ik weet niet of hij dat liefkozend bedoelde, maar voor mij geldt dat zeker wel, Stephan. Heel veel dank voor je enorme inzet in de afgelopen tien jaar. De stad is je veel verschuldigd. Om die reden krijg je niet alleen de traditionele bos bloemen en het Delftsblauwe stadhuis, maar mag ik je ook de erepenning van de gemeente Delft opspelden, méér dan verdiend. Geniet van een prachtige zomer en een geweldige toekomst. Dat is je meer dan gegund. Dank je wel! (Applaus) Wethouder BRANDLIGT: Geachte raadsleden, geacht college, geachte aanwezigen op de publieke tribune, familie, meekijkers. Mijn hele speech kan eigenlijk al in het water, omdat ik iets gekregen heb wat ik totaal niet had verwacht.

Dat stemt mij nu al weemoedig. Na zestien jaar eindigt hier mijn tijd in de lokale politieke arena, waarvan tien jaar als wethouder. In die zestien jaar is er heel veel veranderd in de stad, maar daar ga ik nu geen beschouwing over geven. Wel ga ik iets zeggen over het lokale bestuur, over het bestuur van Delft in die zestien jaar: dat zijn u als raad, het college en de burgemeester samen. Laat ik het zo samenvatten: vroeger was niet alles beter. Toen ik hier kwam, was het bestuur vooral met zichzelf bezig, met veel intern gedoe. Het was vrij weinig bezig met de stad Delft en al helemaal niet met de regio. Kijk waar we nu zijn! We hebben het hier over de inhoud. We hebben debatten. Ze zijn fel en scherp, maar ze gaan niet op de man. We hebben een college dat echt een team is, waar ik me ook altijd heel erg welkom in gevoeld heb en 4

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

gesteund heb gevoeld. Ook daar gaat het over de inhoud en ook daar gaat dat soms scherp, maar we hoeven nooit op te letten of er achter je rug iets gebeurt. We hebben een ambtelijk apparaat dat altijd klaar voor ons heeft gestaan om ons te bedienen, ondanks het feit dat we ook harde klappen hebben moeten incasseren vanwege bezuinigingen. Maar toch was de loyaliteit van het ambtelijk apparaat geweldig. Ik noem uiteraard ook de bodes, die altijd zorgzaam voor ons geweest zijn en ons vriendelijk hebben ontvangen. Daarom kijk ik met voldoening terug op deze tien jaar en daarom heb ik het deze tien jaar kunnen volhouden, omdat de omstandigheden zo verbeterd zijn. Waarom ik zoveel voldoening heb, is eigenlijk allemaal zojuist verteld. Daar ga ik dus niet opnieuw iets over zeggen, maar de punten van de energietransitie maar ook de punten in mijn portefeuille Werk en Inkomen hebben mij inderdaad echt heel veel voldoening gegeven. Er is zojuist een nieuwe huisvesting geopend van de Firma van Buiten en we hebben ook een nieuw onderkomen van Stunt gerealiseerd. Dat zijn allemaal zaken die goed zijn voor de sociale infrastructuur van de stad. Tegelijkertijd heeft het wethouderschap mij ook heel veel gebracht. Ik begon geheel onervaren en kwam eigenlijk achter de computer vandaan, waar ik vooral programmeerde. Het was toch wel een hele overstap. En de vraag was of ik het wat zou vinden.

Na een halfjaar bleek dat wel zo te zijn. Daarna mocht ik gelukkig door, ook van uw raad. Ik heb ook veel geleerd. Ik heb bijvoorbeeld geleerd dat mijn hart vooral ligt bij de publieke zaak en dan vooral ook weer bij de energietransitie, met de sociale kant daarvan. Dat wist ik eerder eigenlijk ook nog niet. Ik heb bijvoorbeeld ook ervaren wat het is om in het openbaar te spreken, wat ik daarvoor eigenlijk nog nooit gedaan had. Dat zijn allemaal ervaringen die ik mee heb kunnen krijgen dankzij het wethouderschap. Dus ja, het was een intensieve baan en ja, het heeft veel tijd gekost, maar het heeft mij ook heel veel opgeleverd en dat zal ik ook kunnen gebruiken in de periode hierna. Ik krijg vaak de vraag: waarom dan nu stoppen als het toch nog zo leuk is om te doen? Dat is waar. Aan de andere kant vind ik oprecht dat je op tijd weer moet gaan. Na tien jaar op één plek in het openbaar bestuur gezeten te hebben, moet je weer plaats maken voor opvolgers met nieuwe, andere ideeën, die ook weer andere zaken in het licht kunnen zetten. Dat is nodig om het openbaar bestuur levendig te houden en ook om legitimiteit te bewaren. Desondanks zal ik afscheid nemen met weemoed. Toch zijn er dingen die ik niet ga missen, bijvoorbeeld de vele soep met broodjes die ik heb gekregen. Heel vaak 's avonds inderdaad niet thuis of heel laat thuis. Dat gaat verbeteren, zeg ik tegen mijn vrouw.

Dit waren voor haar natuurlijk precies de minpunten van deze baan. Kortom, ik zeg jullie allemaal heel veel dank voor alles wat jullie hebben gegeven en voor het feit dat jullie het mij mogelijk gemaakt hebben om hier te werken voor de stad. Pas goed op Delft. Het ga jullie goed en ik zie jullie weer in de stad. Graag tot ziens! (Applaus) De VOORZITTER: Dat brengt mij de volgende wethouder die afscheid neemt. Ja, hij zit al te kijken; hij weet dat hij aan de beurt is. Beste Bas, Bastiaan, je hebt een flinke knoop moeten doorhakken. Doorgaan of niet, dat was the question. Stilletjes hoopten we op het eerste, maar helaas viel je keuze tussen het wethouderschap en het vaderschap uiteindelijk toch uit bij het laatste.

5

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Door corona heb je niet alles kunnen doen wat je had wíllen doen. Je hebt alle zeilen moeten bijzetten om Delft op economisch gebied in veilig en rustig vaarwater te krijgen en te houden. Dat heb je meer dan goed gedaan. Ondernemers bleven op het Delftse ondernemersklimaat vertrouwen. Jij toonde waar het maar kon jouw betrokkenheid. Omdat je vanwege corona voor je gevoel te weinig voor de Delftse ondernemers had kunnen betekenen, had je er misschien graag toch nog een termijn aan vastgeplakt. Je had Delft ook graag nog willen verrijken met een nieuwe toeristische attractie. Maar uiteindelijk moet wat het zwaarst is, het zwaarst wegen. Toen jij vier jaar geleden begon als wethouder, wist je al precies wat voor wethouder je wilde zijn. Ik weet nog goed dat we elkaar voor het eerst spraken. We liepen over de brug bij waar nu het Huis van Delft verrijst. Ik dacht direct: hier boffen we mee. Rust en wijsheid. Zoals ik vaak tegen mensen zei: die jongen heeft een oude ziel. Die verwachting heb je ten volle waargemaakt, Bas. Je hebt heel veel talenten, die je zeer goed benut: rust, wijsheid, afgewogen, slim en ook nog eens heel sociaal. De keren dat je mij voor was met de vraag hoe het met mij ging, maakten dat ik steeds dacht: en nu ik, want deze jongen heeft veel op zijn schouders. Dan is het dus mijn taak om een beetje te moederen, en niet andersom.

Je bent geen bestuurder op afstand. Je liet in de stad zo veel mogelijk je gezicht zien, met je voeten in de klei. Je zei ja op heel veel wat op je pad kwam, zelfs als het ging om het vervangen van een windhaan boven op de kerktoren, terwijl je toch echt hoogtevrees hebt. Misschien liet je daarom de bout om de windhaan vast te schroeven, uit je handen vallen; ik moet er niet aan denken! Desondanks vind je present zijn in de stad leuker dan het maken van plannen en visies of het doorploegen van vuistdikke dossiers, hoewel je die ook van kaft tot kaft las. Voor ons als college was dat een zegen. Die traditie had je overigens overgenomen van Ferrie Förster, die ook altijd alles las en een ijzeren geheugen had. Dus Maaike, je weet wat je te doen staat! Bas, jij gaat voor resultaat. Geen woorden maar daden, hoewel ik heb begrepen dat jouw club liever rept over "een slof en een oude voetbalschoen". Open, toegankelijk, zichtbaar, betrokken; dat is typisch voor jou, Bas. Dat liet je vier jaar geleden meteen al zien met de renovatieplannen voor Museum Prinsenhof. Er was een demonstratie aangekondigd. Je ging erheen en je stond er, dapper als kersverse wethouder. Driehonderd Delftenaren scandeerden leuzen en droegen spandoeken bij zich, met onder meer "Moord op de Poort" en "Barbaars plan". Delftenaren hadden ook een Facebookgroep opgericht: De Slag om het Prinsenhof.

Ook was er een petitie gaande. En er waren journalisten. Je kreeg direct een microfoon onder je neus gedrukt. Dat was dus je vuurdoop, je eerste, geïmproviseerde externe optreden. Het was heftig en je had het misschien een beetje onderschat, maar daarna kon het alleen maar beter gaan. Dat blijkt nu ook. Je hebt de Delftse opstand weten om te buigen tot een participatietraject; daar zijn we gek op in Delft: niet tegen elkaar, maar mét elkaar heb je de plannen weer op de rails gekregen. Maar ook hier in de raad was je dienstbaar en gericht op verbinding. Raadsleden waarderen jou in de raad vanwege jouw gedegen voorbereiding op de vergaderingen, jouw dossierkennis, je heldere antwoorden in duidelijke taal, altijd ontspannen en relaxed, altijd bereid om de raad te informeren. Je houdt van een goed en scherp debat, maar nooit met het mes op tafel. Lastige vragen lijken niet te bestaan voor jou. Sterker: lastige vragenstellers konden steevast op een compliment rekenen. "Goed dat u dit vraagt!"; zo haalde jij meteen mogelijke angels uit de vraag weg. Jij weet altijd correct en vriendelijk te blijven. 6

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Ik zei het al eerder: jij gaat voor resultaat. Niet te lang zaniken over een onderwerp; punt, en dan het volgende onderwerp. Als verbindende wethouder kreeg je het voor elkaar dat de raad deels bezuinigingen voor verschillende culturele instellingen zoals 38CC uit het Herstelplan schrapte. Je hebt je samen met direct betrokkenen ingespannen om Royal Haskoning naar binnen te halen. Je hebt het tijdelijk theater Willem van Oranje mogelijk gemaakt. Er zijn twee verzamelbedrijven bij gekomen, NEXT Delft en Planet B.io. Je hebt de renovatie van het Rietveld Theater door de raad geloodst. Dankzij jou is er weer een UITagenda. En hoewel je niet iemand bent van plannen en visies, ben jij wel de wethouder die de Ruimtelijke en Economische Visie door de raad wist te loodsen. Jij bent iemand van de grote brokken en minder van de kruimels, zoals de kruimelregeling voor de watertoren. Toen bleek dat die regeling niet optimaal was doorlopen en de raad vragen stelde over de ingewikkeldheid van die regeling, reageerde jij daar vol begrip op. En natuurlijk: goed dat ze dat vroegen. Beste Bas, je hebt de knoop doorgehakt; je stopt als wethouder. Dank voor wat je de afgelopen vier jaar hebt gedaan voor Delft en voor de Delftenaren. Om jouw wethouderschap een beetje in jouw stijl af te sluiten: punt, volgende onderwerp. Je hebt ja gezegd op het vaderschap dat op jouw pad is gekomen.

Geen vader op afstand, je laat thuis zo veel mogelijk je gezicht zien en doet samen met Marije het huishouden. Mouwen opstropen en luiers verwisselen. Vader Bas, Boris en Marije, ik wens jou, jullie, heel veel geluk, plezier, wijsheid en geduld. En wethouder Bas, bedankt! Je krijgt het mooie Delftsblauwe stadhuis en de bloemen. (Applaus) Wethouder VOLLEBREGT: Voorzitter. Voor de allerlaatste keer: dank u wel voor het woord. Als je vier jaar lang wethouder in Delft mag zijn, zeker met de portefeuille Economie en Cultuur, maak je dit best wel vaak mee: dat iedereen ineens stil is en naar jou gaat kijken om een leuke gebeurtenis nog mooier maken met wat woorden. Dat maakt ook dat ik best wel wat druk voelde bij deze speech. Ik dacht: dit moet echt de grande finale zijn van al die woorden die ik heb uitgesproken in deze stad. Dat ga ik zeker qua tijd niet waarmaken. Dus geen zorgen, maar hoewel ik veel te jong ben om wijze lessen met u te mogen delen, wil ik toch een poging doen om een aantal dingen mee te geven. Als u er één onthoudt, is dat een boodschap die ik hopelijk ook de afgelopen vier jaar vaak genoeg met iedereen in deze zaal gedeeld heb: we mogen zoveel trotser zijn op deze stad. Als ik collega's in de regio of in het land spreek en als ik denk aan wat ik allemaal heb mogen zien in de afgelopen vier jaar, mogen we met elkaar nog zoveel trotser zijn op deze stad.

Dat ik het debat heb verloren over "hoofdstad van technologie en innovatie" doet me nog steeds een beetje pijn, want dat zijn we wél en dat kunnen we nog steeds worden. Maar vandaag wil ik vooral heel veel mensen bedanken die ervoor gezorgd hebben dat de afgelopen vier jaar voor mij zonder enige twijfel de mooiste tijd uit mijn leven zijn geweest. Ik ben niet zo hiërarchisch ingesteld, maar ik ga er toch een beetje hiërarchisch langs, want ik begin met de belangrijkste groep in deze stad, de mensen voor wie ik vier jaar lang de benen uit mijn lijf heb gelopen: onze inwoners, de inwoners van de gemeente Delft. Dat is gelijk de moeilijkste groep om in één keer te bedanken, want zij zijn een beetje divers. Zij zijn het niet altijd met elkaar eens, maar ik ga er twee in het bijzonder uitlichten. De eerste is een echte Delvenaar, Boris Vollebregt. Sinds zevenenhalve week maakt hij ons leven mooier, alleen al door te komen. Hij heeft nog niet helemaal de leeftijd om dit soort speeches echt op waarde te schatten, maar ik hoop dat hij over tien jaar, als hij helemaal klaar is met 7

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

al die stoere verhalen van zijn vader over zijn wethouderschap in Delft, terugkijkt en de volgende boodschap, die ook aan u is gericht, een beetje ter harte neemt: vergeet nooit, lieve mensen, dat we het uiteindelijk doen voor Boris. Niet per se voor Boris; het mag ook Nora, Marijn, Jan, Malek of Jack zijn. Het maakt me niet uit, als we maar in deze zaal blijven onthouden dat we het doen om voor onze toekomstige Delftenaren deze stad mooier, duurzamer en beter te maken. Het gaat dus niet om elkaar vliegen afvangen, puur profilering of een mooie krantenkop. Het gaat echt om toffe dingen doen voor deze stad. Daarop kom ik straks nog even terug. Dat brengt me gelijk bij een andere inwoner. Deze speech bevat een paar slechte bruggetjes; dat zal ik alvast zeggen. Er is namelijk een andere inwoner die dat iedere dag doet en dat is Marije. Lieve Marije, dank je wel dat ik de kans heb gekregen om samen met jou dit af en toe toch ook wel idiote avontuur aan te gaan. Dat begon overigens met de woorden van Marije op een terras: "Kijk maar hoever je komt in die sollicitatieprocedure." Dat laat wel zien dat we misschien nog iets beter over deze stap in ons leven hadden kunnen nadenken. Jij bent degene die mij heeft meegemaakt op mijn allerslechtste momenten. Je hebt meegemaakt dat ik absoluut veel te weinig thuis was; daarmee sluit ik een beetje aan bij Stephan.

Maar ik hoop toch ook dat jij hebt mogen genieten van Delft. Mede dankzij onze komst hebben we een geweldige juf op een Delftse basisschool. Dat vind ik een hele mooie bijvangst van deze stap in ons leven. Naast die twee zijn er nog heel veel meer inwoners die iedere dag werken om deze stad mooier te maken. Heel veel mensen doen dat als vrijwilliger naast hun baan, hun studie of hun eigen onderneming. Zij doen dat vrijwillig. Wij hebben in Delft heel veel van dat soort leuke mensen. Met veel van die mensen die ik net zo goed als mijn collega's heb gezien, hebben we de stad mooier gemaakt, hoewel zij toevallig geen arbeidscontract bij de gemeente Delft hadden. Zij zijn vaak ook wel kritisch op de gemeente. Ik zal veel mensen dit ook persoonlijk meegeven, want ze moeten altijd kritisch blijven op de gemeente, maar uiteindelijk doen we het samen. Ik hoop dat iedereen dat ook ziet. Dat geldt ook voor de gemeenteraad. Stephan zei het ook al: ook ik ben ontzettend dankbaar voor de gemeenteraad die we hebben in deze stad. Ik wil u allemaal hartelijk bedanken voor de samenwerking. Het kan altijd beter, maar ook daarbij geldt: als we een hele kleine blik naar buiten werpen en naar andere gemeenteraden kijken, gaat het hier in Delft zo ongelofelijk goed. Daar ben ik blij mee.

De media kunnen nog zulke spookverhalen maken dat er zogenaamd grote tegenstellingen zijn, maar ik geloof dat echt niet. Als ik zie hoe concreet ik als collegelid ben opgezocht door al uw fracties en hoe u onderling samenwerkt, mag u ook daar af en toe wel wat trotser op zijn, denk ik. Maar dat vraagt wel iets van u allemaal. Nu word ik toch een klein tikje belerend, want dit vraagt van alle coalitieraadsleden dat ze zich nooit verschuilen achter het college: "Ik wacht even de reactie van het college af". Laat het mij voor u spiegelen: dat hoeft niet, want u hebt zelf allemaal een sterke mening. Dat kunt u allemaal; daar heb ik vertrouwen in. Aan de andere kant heb ik ook hoge verwachtingen van oppositieraadsleden. Een motie, een voorstel, een amendement aangenomen krijgen betekent de benen uit je lijf lopen, op tijd een voorstel doen, bellen met de wethouder, bellen met ambtenaren, bellen met collega's. Deze stad verdient een raad die zo rent en werkt voor alle voorstellen. Dat geldt ook voor het college. Delft verdient een college dat die verbinding ook altijd zal blijven zoeken. Ik ben blij dat ik dat in mijn college ook gezien heb. Lieve Marja, Stephan, Martina, Karin, Lennart en ook zeker nog Hatte, veel dank voor alles wat ik ook van jullie als mens heb mogen leren. Ik ben daar heel dankbaar voor.

Ik hoop heel erg dat de samenwerking, het teamgevoel, ook in een volgend college blijft. Ik zou het echt heel erg 8

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

terecht en goed vinden als op een volgend VNG-congres, waar dus alle gemeenten samenkomen, mensen naar de dansvloer kijken, daar vijf mensen helemaal uit hun plaat zien gaan en dan weten: ah, dat is het college van Delft. Dat gun ik jullie ook. Ik laat absoluut in het midden of dit anekdotisch is of niet. Lieve collega's, alle ambtenaren van de gemeente Delft, jullie werken echt iedere dag aan het mooier maken van Delft. Ook voor die samenwerking ben ik heel dankbaar. Ik ben heel dankbaar voor het feit dat jullie ervoor gezorgd hebben dat ik af en toe intelligent overkwam, ook aan deze grote witte tafel. Ik wil jullie bedanken voor al het lachen en alle bijzondere dingen die we ook samen hebben mogen meemaken. Dat geldt natuurlijk in het bijzonder voor mijn eigen team: Merel, Arno, Sylvia en daarvoor Jan. Thanks voor het samen relativeren, voor het accepteren van mijn totale onvermogen om nee tegen iets te zeggen en voor de lastminutewijzigingen die iedere dag hebben plaatsgevonden in de agenda. Dan als laatste: lieve Maaike, het feit dat ik hier best wel ontspannen sta, komt niet alleen door de afgelopen vier jaar en doordat ik trots ben op wat ik bereikt heb, maar ook doordat ik weet dat het alleen nog maar beter kan worden.

Ik heb er heel veel vertrouwen in dat je het ontzettend goed gaat doen, niet alleen omdat je meer ervaren bent, slimmer, scherper op bullshit en ook nog eens een heel leuk mens - dat wekt grootse verwachtingen - maar vooral ook omdat je extreem leergierig bent en openstaat voor de input van andere mensen. Als je dat dan combineert met een goed college, een mooie gemeenteraad, een fijn ambtelijk apparaat, een goed team en al die leuke mensen in deze stad, die de stad ook mooier maken, dan heb ik er vertrouwen in dat het helemaal goed gaat komen. Dus Delft, ik heb echt geweldig genoten. Hartelijk dank! (Applaus) De VOORZITTER: Dank, Bas, voor je mooie, inspirerende woorden. We krijgen ook een paar opdrachten mee. Het gaat vast helemaal goedkomen. We evalueren het wel na twee jaar en dan nodigen we uit. Dank! Dat brengt mij bij de derde wethouder die afscheid gaat nemen. Beste Lennart; of moet ik zeggen: lieve Heintje Davids. Even een kleine toelichting voor alle jonge raadsleden. Heintje Davids was een variétéartieste die even vaak vertrok als dat ze weer terugkwam. Elke keer was er weer een nieuwe comeback. Lennart, ik weet niet hoe jij deze avond tot nu toe ervaart, maar ik heb een gevoel van déjà vu.

Want dit hebben toch al eerder aan de hand gehad? Dit is toch het verhaal van de burgemeester die de wethouder namens de raad uitzwaait en bedankt voor bewezen diensten? Vier jaar geleden sprak ik je ook toe. Dat was bij je afscheid na vier jaar wethouderschap en acht jaar raadslid in Delft, met penning en al. Als je zo lang goed zit, dan mag dat. Na twaalf jaar was het genoeg geweest, zei je toen. Je stopte ermee, ging nadenken over andere zaken, ging er een tijdje tussenuit. Dat heb je gedaan en je kwam terug, terug in Delft dan, niet terug in de politiek; dat niet meer. Maar ja, toen kwamen de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Wij hadden hier een steengoede VVD-wethouder. Nadat de uitslag bekend was, bleek onze Hatte van der Woude - want over die wethouder hebben we het - volksvertegenwoordiger in het parlement te worden. Toen hadden wij in Delft een klein probleempje. En wie bel je als je een probleempje hebt? Lennart, eigenlijk wist ik het al even toen je naam op tafel kwam. Eerlijk gezegd heb ik op de achtergrond nog wat meegeduwd en -getrokken. Een jaar lang interimmer zijn; je zag het wel zitten toen je ruim een jaar geleden werd gevraagd. Je zei ja tegen deze job, omdat je té betrokken bent bij deze stad, omdat je vond dat je nog wel één keertje een bijdrage aan het 9

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

openbaar bestuur kon leveren. En ondertussen rook je ook al een beetje aan het rentenieren in Drenthe. Je bent nu al bestuurslid geworden van de golfclub in Exloo! Wat een carrièrestap! Je terugkeer in het college was bijzonder. In coronatijd werd je digitaal geïnstalleerd, maar de stemming voorafgaand aan de raadsvergadering gebeurde wel fysiek. Alle raadsleden moesten naar het stadhuis komen om één voor één in de Burgerzaal hun stembriefje in te leveren. Speciaal voor jou! Was je in je eerste periode vooral de wethouder van ruimte, stenen en andere harde zaken, deze periode kregen we je zachte kant te zien. Je ging van fysiek naar sociaal en dat ging je goed af. Je bleek van alle markten thuis te zijn. Een totaal andere portefeuille en wederom geen gemakkelijke, maar je zat er snel in. Je jongleerde met thema's als lhbtq+ of het slavernijverleden alsof je dit altijd gedaan had, met een open mind en in voor reële oplossingen. Je bouwde rap dossierkennis op, met dank aan je grote inzicht voor het overzicht. Zorgvuldig afwegend: wat moet eerst, wat kan later? Eén ding tegelijk. Lennart, het was maar één jaar, maar wat voor een jaar! Je loste het bouwen van nieuwe scholen in Tanthof vakkundig op. Je bracht daar met jouw kalmte en vriendelijke gedecideerdheid rust in een inmiddels toch wat gespannen proces. We kwamen stapje voor stapje uit de coronacrisis. Gelukkig maar.

En toen de oorlog in Oekraïne uitbrak en vluchtelingen ook in Delft aankwamen, pakte je ook dat voortvarend aan. Noodopvang voor asielzoekers? We regelden het de afgelopen weken, in alle rust, betrouwbaar en gestructureerd, zoals we jou kennen. Een zegen. In de raad en in het college was je als vanouds. Daarbij kon ik vooral je politieke aanpak zeer waarderen. Je weet dat je in de politiek je niks persoonlijk moet aantrekken. Altijd goed luisterend, altijd openstaan voor de juiste argumenten. Debatteren op het scherpst van de snede en altijd met een groot gevoel voor humor. Voor iedereen benaderbaar. Iedereen kon bij je aankloppen of binnenlopen. Wat mij bijbleef, was onder meer dat haast vaderlijke advies aan de nieuwe raadsleden van Volt. Die fractie was van plan om een motie in te dienen. Maar jij maakte duidelijk dat bij het indienen van een motie ook afgewogen moet worden of het daarvoor wel het juiste moment is. Het gevolg: Volt zag af van de motie. Lennart, je was een wethouder die vrijwel niet betrapt kon worden op uitglijders. Je was de wethouder van de feiten. Nou ja, als ik nu toch iets in herinnering mag brengen: je beweerde tijdens een debat over de herinvoering van schoolzwemmen dat alle kinderen van vier jaar in Delft al een zwemdiploma hadden. Daar werd toen vrolijk om gelachen, en het bleef nog lang gezellig in de raad. Tot slot.

Bij je afscheid als wethouder in 2018 gaf ik je een tip. Je zou wat mij betreft een carrièreswitch kunnen maken, omdat je ooit bij de RET in de huid kroop van trambestuurder. Ik zei toen dat ik hoopte dat je terug zou komen om de eerste tram 19 over de Sebastiaansbrug te laten rijden. De brug is er, nu de tram nog. Mag ik je uitnodigen om eind volgend jaar dit ritje samen te maken? Beste Lennart, dat was het. Dit was Delft. Jij gaat. Wij blijven. Ik wens je heel veel geluk, liefde en plezier, samen met Anita in Drenthe. Ontzettend bedankt voor je bereidheid om je opnieuw in te zetten voor onze mooie stad Delft en voor je prachtige werk in het afgelopen

10

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

jaar. Het ga je heel goed. Dank je wel, Lennart! Je krijgt een mooie schaal, want het stadhuis had je al. En natuurlijk de bloemen. (Applaus) Wethouder HARPE: Voorzitter. Dank voor uw aardige woorden. Fijn dat ik in de gelegenheid wordt gesteld om een afscheidsspeech te houden. Maar u zei het al: het bijzondere is dat ik die afscheidsspeech al heb gehouden op 13 juni 2018. Ik heb toen na twaalf jaar actief te zijn geweest in het lokale politieke bestuur van Delft toch echt definitief afscheid genomen van u en de gemeenteraad van toen. Gelukkig hebben we de foto's daarvan nog. Maar het kan verkeren; l'histoire se répète. Want wethouder Hatte van der Woude werd geroepen tot het ambt van Tweede Kamerlid en ik kreeg van de VVD Delft een telefoontje of ik haar zou willen opvolgen tot aan de benoeming van een nieuw college van burgemeester en wethouders. Ik heb na enig nadenken - want je bent toch met andere dingen bezig - vol overtuiging ja gezegd. Dat kon ik doen, omdat mijn vrouw Anita wederom zo aardig en onbaatzuchtig was om mij deze stap te laten zetten, ondanks alle gevolgen daarvan, waaronder het hebben van een weekendhuwelijk.

Maar misschien was dat voor haar juist een van de positieve gevolgen van deze stap! Het waren vijf mooie en boeiende kwartalen, waarin ik aan de slag mocht met de voor mij nieuwe portefeuilles Onderwijs, Jeugd, Integratie en Emancipatie en tevens gebiedswethouder mocht zijn voor de Buitenhof en de Kuyperwijk. Het was gelukkig meer dan alleen op de winkel passen tot aan de gemeenteraadsverkiezingen. In deze periode heb ik veel zaken kunnen afronden die mijn voorganger Hatte was gestart. Maar er kwamen ook nieuwe vraagstukken aan de orde. U heeft het al gezegd, voorzitter: de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en noodopvang van asielzoekers. Het was een boeiende tijd. Ik ga niet alle dossiers en hoogte- en dieptepunten met u delen. Ik heb een kwart van de bestuursperiode meegemaakt. Ik gebruik dus ook maar een kwart van de mij ter beschikking gestelde tijd. Dat betekent dat ik ga afronden met het bedanken van de ambtenaren met wie ik heb samengewerkt, in het bijzonder de leden van, zoals we dat noemen, team-Harpe. We hebben hard gewerkt, we hebben veel bereikt en we hebben gelukkig heel veel gelachen. Ook dank aan externe samenwerkingspartners, waaronder de schoolbesturen, jeugdzorginstellingen en andere gemeenten in H10-, H5- en H4-verband. Het zal voor collega's die de portefeuilles overnemen, nog een hele kunst worden om de verschillen daartussen te onthouden.

Dat is altijd lastig, maar het begint met een H. Natuurlijk dank ik mijn directe collega's in het college van B en W, die mij heel welwillend en vriendelijk hebben ontvangen in hun team, dat al drie jaar aan de slag was. Ik denk dat we heel goed hebben samengewerkt; Stephan en Bas zeiden daar al iets over. Ten slotte dank aan de raad voor het vertrouwen. Dank voor de goede en leuke debatten en dank voor het steunen van het beleid. Ik wens u en het nieuwe college van burgemeester en wethouders een succesvolle bestuursperiode toe waarin u het goede doet voor onze geliefde stad Delft. Ten slotte: ik heb geleerd van het verleden en ik neem dan ook geen afscheid met een dramatisch "vaarwel", maar met een nuchter "tot later". (Applaus) De VOORZITTER: Dit is toch het moment. Aan alles komt een eind. Ik wil alle wethouders vragen om de tafel te verlaten omdat we straks weer een nieuwe groep gaan installeren. Nogmaals veel dank aan alle wethouders; daarbij kijk ik ook naar wethouder Huijsmans en wethouder Schrederhof. U heb ik niet toegesproken, maar u heeft de afgelopen jaren ook 11

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

vele, vele inspanningen geleverd met hele mooie resultaten. Zeer veel dank daarvoor voor dit moment. We gaan elkaar weer ontmoeten. De drie heren zeg ik met pijn in het hart toch vaarwel. (Applaus) De VOORZITTER: Ik schors voor een paar minuutjes. De vergadering wordt enige tijd geschorst. 96. Toelichting op en bespreking van het coalitieakkoord. De VOORZITTER: Na een korte toelichting door de fractie van STIP - door mevrouw De Boer - zullen de fracties gelegenheid krijgen om te reageren op het akkoord. Over dit onderwerp is geen formele besluitvorming vereist. Mocht de bespreking hiertoe aanleiding geven, dan kunnen er moties worden ingediend. We hebben zojuist met de fractievoorzitters besproken dat we het als volgt gaan doen. Mevrouw De Boer zal vanachter het katheder haar toelichting geven op dit coalitieakkoord. De fractievoorzitters zullen vervolgens gewoon bij hun eigen microfoon het woord voeren. We hebben afgesproken dat er in de eerste termijn van de fractievoorzitters niet geïnterrumpeerd wordt totdat het verhaal afgerond is, zodat elke fractie eerst in alle rust het eigen verhaal kan neerzetten. Vervolgens is er na afloop ruimte voor vragen en interrupties achteraf. Interrupties zullen we kort en krachtig houden. Dat is belangrijk, want we willen de aandacht vasthouden van de Delftenaren en allen die meekijken. Dat kan alleen als het een energiek debat is.

Daar ga ik als voorzitter dus op letten en dat scheelt u ook tijd, want u heeft vijftien minuten. Neem van mij aan dat mijn ervaring is dat die vijftien minuten zomaar volgepraat worden. We beginnen met mevrouw De Boer namens STIP. Daarna krijgt de grootste oppositiefractie het woord. Dat is Hart voor Delft, de heer Stoop. Mevrouw DE BOER (STIP): Voorzitter. Zoals net al gezegd zal ik eerst een korte toelichting geven op het proces. Drie maanden geleden mocht STIP als grootste partij het initiatief nemen in de coalitieonderhandelingen. We waren vereerd om deze verantwoordelijkheid op te pakken en formuleerden de volgende opdracht voor informateur Pieter Guldemond. "Delft staat voor grote opgaven, ook de komende vier jaar. Een daadkrachtig, effectief stadsbestuur is daarvoor essentieel. De informateur wordt gevraagd om een advies uit te brengen over de samenstelling van partijen die in de formatiefase een coalitie kunnen gaan vormen die recht doet aan de verkiezingsuitslag en waarbij de inhoud centraal staat." Hieruit kwam het advies van een coalitie van STIP, D66, GroenLinks, de Partij van de Arbeid en de ChristenUnie, met vijf wethouders. Ook werd aangeraden om een coalitieakkoord op hoofdlijnen te maken. Met dit advies hebben we Huri Sahin aangesteld als formateur. Bij de eerste sessie vroeg Huri ons naar onze motivatie voor de komende vier jaar.

Dit bracht ons nader tot elkaar. Hierna zijn we veertien keer samengekomen. We begonnen met het opstellen van een duidelijke probleemstelling: wat zien wij als de problemen van Delft? Daarover stelden we duidelijke doelen op. Daarna hebben we nagedacht over hoe we dit mogelijk konden oplossen met concrete acties. Dit is verder te lezen in het coalitieakkoord. We nodigen de raad ook uit om samen te denken over wat we moeten doen om die doelen te bereiken, niet alleen vandaag maar ook de komende vier jaar. Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om Pieter Guldemond, Huri Sahin en de ambtelijke ondersteuning, die vandaag ook aanwezig is, te bedanken voor hun inzet. Zonder hen hadden we dit prachtige akkoord, waar wij heel trots op zijn, niet kunnen opstellen. De VOORZITTER: Hartelijk dank, mevrouw De Boer. Kort en krachtig; dat is fijn. 12

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De heer STOOP (Hart voor Delft): Voorzitter. Ik denk dat ik er een minuut of zes over zal doen. Ik kom even terug op de uitslag van de verkiezingen en daarna op het formatieproces. Ik wil vooral benadrukken hoe wij dat hele proces ervaren hebben. Daarna kom ik even terug op het coalitieakkoord. Ik begin met de uitslag van de verkiezingen. Als van de huidige vijf partijen drie partijen verloren hebben, vier partijen alleen door een restzetel op het aantal zetels zijn gekomen en de grootste winnaar wordt gepasseerd, is dat niet het verkleinen van de kloof tussen de burger en de politiek. Overigens had GroenLinks als grootste verliezer slechts 89 stemmen meer dan onze partij; dat kan zelfs iets minder zijn. Toch wel knap dat je als grootste verliezer het voor elkaar krijgt om een GroenLinks-formateur te realiseren. Dat zegt wellicht iets over de onmacht van de winnaar STIP. De kloof tussen de politiek en de burger is groot. Daar maken deze coalitiepartijen zich terecht zorgen over. Ook wij maken ons er zorgen over, te meer omdat onze fractie zich ervan bewust is dat de coalitiepartijen degenen zijn die deze kloof nog eens vergroot hebben door het in de afgelopen weken vertoonde gedrag. Weet u onze slogan nog tijdens de verkiezingen? "Tijd voor verandering". Ja, dat is wat we serieus wilden. Maar helaas, het tegendeel blijkt waar.

Het nieuwe college bestaat uit vier blanke vrouwen en een blanke man. We hebben zowaar een eigen Anton Heijboer in ons midden. Is dit college een afspiegeling van de Delftse samenleving? Nee toch? Wij hadden een wethouderskandidaat met zeer veel ervaring. Een kleurrijke kandidate, zowel letterlijk als figuurlijk, want wij wilden echt voor verandering gaan voor onze stad Delft. Dit is ook zichtbaar in onze kieslijst, die echt een afspiegeling is van de Delftse samenleving. Kortom, we waren er klaar voor. Nu komen binnenkort natuurlijk de discussies op gang over hoe de Delftenaren toch betrokken gaan worden bij de politiek. Vanuit de fractie van Hart voor Delft doe ik het vriendelijke maar dringende verzoek om ons even met rust te laten met betrekking tot dit onderwerp. De reden is: dat lukt je nu eenmaal niet als je als collegepartijen zegt dat je zaken wilt veranderen en zelf vooral hetzelfde wilt blijven doen. Dat heet ook wel: trekken aan een dood paard. Hart voor Delft zal zich de komende vier jaar ervoor inspannen om de bewoners in Delft aan ons te binden. Dit is de enige manier om te voorkomen dat dit in 2026 nogmaals gebeurt. Wij waren tevreden met de verkiezingsuitslag, maar niet tevreden met het vervolg. Dit doet totaal geen recht aan de uitslag. Nogmaals, dat is het gevoel dat wij daarbij hebben. Nu kom ik bij het formatieproces.

Het hele proces rond de formatie was één grote theatershow, waarbij de uitkomst al voor 90% vaststond. Alleen bleef de vraag over of men wel of niet wilde doorgaan met de VVD. De Guldemond-aflevering sloeg helemaal nergens op. Een bühneshow, waarbij wij 45 minuten mochten opdraven en alleen mochten praten over wat Guldemond ter sprake wilde brengen, namelijk de vier onderwerpen waarvan al vaststond dat deze collegepartijen elkaar hierin zouden vinden. Tijdens dit gesprek hebben we ook duidelijk aangegeven dat wij een prima wethouderskandidaat hadden. Wij wilden wachten met het bekendmaken van de naam tot de uitnodiging voor het vervolggesprek, want je gaat ervan uit dat je als winnaar serieus genomen wordt. Dat vervolggesprek kwam er dus niet. Wat wel kwam was een korte bijeenkomst met zo min mogelijk uitleg over de bevindingen van de heer Guldemond, waarbij elke partij één vraag mocht stellen. Daar deelde de heer Guldemond zijn advies dat de partijen, STIP, D66, GroenLinks, de PvdA en de ChristenUnie doorgingen naar de tweede ronde. Deze combinatie zou recht doen aan de verkiezingsuitslag. De heer Guldemond sloeg hierbij de plank volkomen mis, zo is onze mening. Een gedeelte van de kiezers heeft duidelijk Hart voor Delft als grote winnaar van de verkiezingen aangewezen en wilde een lokaal geluid in het college en zeker niet de 13

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

ChristenUnie, die stemmen heeft verloren en nu als splinter mee mag zweren in de nieuwe coalitie. Toen de heer Guldemond zijn advies bekendmaakte, heb ik gelijk aangegeven dat hij de knuppel in het hoenderhok gooide. Dat Hart voor Delft bij 19 van de 45 stembureaus de grootste was, interesseerde hem niet en, zoals nu blijkt, de coalitiepartijen die hun mond vol hebben over samenwerking, helaas ook niet. Een formateur werd aangesteld vanuit GroenLinks, die wij tot op de dag van vandaag, let wel, alleen van naam kennen. Ik moet u zeggen - dat meen ik echt - dat ik deze naam uit mijn geheugen heb gewist. Dit doe ik met mensen die op niet respectvolle wijze met mij of mijn gewaardeerde collega's omgaan. De formateur heeft zich niet eens voorgesteld en heeft totaal geen interesse getoond in ons. Dit heeft mijn fractie als zeer onaangenaam ervaren, alsof Hart voor Delft en de achterban ineens niet meer bestonden. Ik kan u zeggen dat dit verschrikkelijk is. We vroegen ons daarbij af of de heer Guldemond ook het advies heeft gegeven een formateur bij GroenLinks te halen. Dit komt over als voor je verantwoordelijkheid weglopen van STIP. Voor de kiezers van STIP zal dit ook een verrassing zijn geweest - althans, voor een groot gedeelte daarvan - maar die kiezers zijn er over vier jaar in de meeste gevallen niet meer. Zij zijn klaar met de studie en uit Delft vertrokken.

Ik zeg wel vaker dat het nu eenmaal zo werkt met tijdelijke bewoners. Nu is het zo dat de grootste verliezer ineens toch de grootste winnaar is geworden. Nu kom ik bij het coalitieakkoord. "Samen werken aan Delft" is de titel van dit akkoord. Wellicht moet hierbij gevoegd worden: "samenwerken wanneer het ons uitkomt", want dat is helaas wat deze coalitiepartijen de laatste tijd hebben laten zien en nu weer willen. Hart voor Delft heeft de afgelopen collegeperiode serieus willen samenwerken en meende serieus genomen te worden. Serieus worden we wel genomen door de Delftenaren die op ons gestemd hebben. Dus mocht de vraag in u opkomen "zit daar nou een gefrustreerde fractievoorzitter?", dan is het antwoord: nee, want het gaat niet om de coalitiepartijen die ons negeren; het gaat om de Delftenaar, zoals de heer Vollebregt net al zei. Het collegeakkoord is vooral een links akkoord geworden op hoofdlijnen, zonder concrete invulling. Wij zien dit collegeakkoord als een evaluatie op eigen handelen waarin klip-enklaar staat wat ze er de afgelopen twintig jaar van gebakken hebben en niet meer dan dat. Duidelijk is dat Delft er slecht voor staat, zowel op financieel als op sociaal gebied. Hart voor Delft had een korter coalitieakkoord beter gevonden. Beter was geweest als er had gestaan: "we gaan verder zoals we in het herstelplan hebben afgesproken".

Hart voor Delft heeft hier vorig jaar ook voor gestemd. De ChristenUnie overigens niet, wat toch wel apart is nu ze in de coalitie is gestapt. Dan de financiën. Wat dit akkoord financieel voor onze inwoners gaat betekenen in de toekomst, is nog onduidelijk. Onze fractie vreest het ergste. Immers, nu al wordt bijvoorbeeld bij het zoeken naar extra financiële middelen aangekondigd: "Dat kan door externe inkomsten te verhogen". Wij lezen dat als alvast een verborgen aangekondigde lastenverzwaring voor onze inwoners. Dit akkoord geeft aan bereid te zijn de stadsschuld verantwoord te laten toenemen. Dat is typisch onverantwoord links en wat is in vredesnaam "verantwoord"? Wij zien op termijn alweer een niet-sluitende begroting aankomen, waardoor Delft mogelijk weer onder toezicht zal worden geplaatst door de provincie. Delft is nog steeds één van de duurste gemeenten van ons land, vooral door het linkse beleid in de afgelopen twintig jaar in onze stad. 14

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Dan duurzaamheid en klimaat. De torenhoge ambities op het gebied van een duurzame stad en klimaatneutraliteit zijn gemakkelijk beschreven op papier, kosten enorm veel geld, wat Delft niet heeft, en zijn dus vooral onrealistisch. Iedereen weet dat dit het geval is en ongetwijfeld zullen straks weer allerlei argumenten worden verzonnen om te verklaren waarom deze onrealistische geldverslindende ambities niet gehaald zijn. Hart voor Delft vindt zeker dat het nodig is om aandacht te hebben voor een duurzame stad en klimaatneutraal beleid, maar wel met realistische en vooral betaalbare ambities. Hoe mooi zou het zijn als je vanuit dat vertrekpunt zelfs meer zou kunnen bereiken? Dan pas scoor je. Voor wat betreft de woonruimte lezen wij dat dit college weer duizenden extra studentenwoningen wil gaan realiseren. Wij vragen ons af: hoe? Of moeten we straks constateren dat verkamering, een grote wens van STIP, weer wordt toegestaan? Dat blijft onduidelijk in dit akkoord. Bovendien moet Delft een halt toeroepen aan de uitbreiding van studentenwoningen in Delft. Er moet toch eens een moment komen dat ook de rek in de groei van het aantal studenten zijn eindpunt heeft bereikt. Wat onze fractie betreft is dat eindpunt overigens al bereikt.

Als er dan toch meer studentenwoningen gerealiseerd moeten worden, dan is er maar één optie en dat is alleen nog op de campus van de TU en zeker niet in de wijken in Delft, die sowieso al heel veel studentenoverlast ervaren. Over deze overlast lezen we overigens niets over in coalitieakkoord, maar er is genoeg ruimte op de campus voor een asielzoekerscentrum. Dan moet daar wat ons betreft ook gelijk ruimte zijn voor studentenhuisvesting. Het is mooi dat over de wijken het nodige staat beschreven in dit akkoord. Maar feit is dat vooral de partijen GroenLinks, PvdA, STIP en D66, die al vanaf 1998 aan de macht zijn in onze stad, kennelijk nu pas tot de conclusie komen dat zij onvoldoende weten wat zich in de wijken afspeelt. Wat hebben deze partijen hier dan de afgelopen twintig jaar aan gedaan? Opvallend is ook dat in het coalitieakkoord staat dat er minimaal nog eens tien jaar nodig is voor de wijk buitenhof. Vreemd! Ik heb het al vaker gezegd: als je de problemen zelf hebt veroorzaakt en daar in ieder geval medeverantwoordelijk voor bent, ben je dan nog de aangewezen partij om de problemen in onze stad op te lossen? Vorig jaar werd onze motie om het welzijnswerk te evalueren afgeschoten; en zie wat de problemen zijn die men samen op wil lossen maar dan wellicht vanuit het eigen referentiekader.

Er is geen woord te vinden over buurthuizen en wijkcentra, terwijl er vóór de verkiezingen voor de bühne ineens een initiatiefvoorstel werd gelanceerd over de wijkcentra, een show waar wij overigens niet aan meegedaan hebben en waar we ook tegen hebben gestemd. Dan nog iets over mobiliteit. Het is goed dat er aandacht is voor fietsers en voetgangers. Ook onze fractie is geen tegenstander van uitbreiding van het autoluwe gebied. Voorwaarde is wel dat autoverkeer mogelijk blijft, evenals voldoende autoparkeerplaatsen. Wij weten dat met name GroenLinks liever het paard en wagen terug wil hebben, 80 jaar terug in de tijd, maar voor heel veel inwoners blijft het hebben van een auto een onderdeel van hun leefbaarheid. En auto's worden steeds beter ontwikkeld waardoor de CO2-uitstoot veel en veel minder gaat worden. Het is typisch een links gedachtegoedje om in het akkoord te schrijven dat Delft tegen de plannen van verbreding van de A4 is. Dat GroenLinks daartegen is, wil niet zeggen dat heel Delft daartegen is. Bovendien herinneren we ons het rapportDeetman, waarin de aanbeveling stond om de bereikbaarheid van Delft, ook per auto, aanzienlijk te verbeteren.

15

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Ik heb kort nog iets over de plannen van het Prinsenhof, zoals beschreven in het akkoord. We herkennen hierin een bekende tactiek om toch meer geld te gaan uitgeven dan de gemeenteraad via onze motie heeft besloten. Wij trappen niet in deze trucs en houden vast aan het besluit dat de vorige gemeenteraad hieromtrent heeft genomen. Wij zien dit coalitieakkoord dus als een evaluatie op eigen handelen waarin klip-en-klaar staat wat men er afgelopen twintig jaar van gebakken heeft en niet meer dan dat. Over de echte problemen in de stad lezen we weinig en voor de oplossingen vraagt men hulp, onder andere aan Hart voor Delft. Dit lijkt ons gezien de al door mij genoemde bij ons heersende onvrede heel lastig, omdat wij net als vele inwoners van Delft het vertrouwen even kwijt zijn in dit clubje eensgezinde politici. Dat wil niet zeggen dat wij onze verantwoordelijkheid niet nemen, want het resultaat van het gedrag dat jullie hebben vertoond, is dat de oppositiefracties elkaar hebben gevonden. Wij lopen immers niet weg voor onze verantwoordelijkheid. Wij hebben een vijfpuntenplan geschreven, waar mijn collega's straks wellicht ook toelichting op zullen geven. De oppositiepartijen zijn verschillende partijen met verschillende denkwijzen, die in het verleden ook hele debatten in de raad hebben gehad.

Maar wij zijn wel in staat om tot compromissen te komen met elkaar en om een plan te schrijven. Dat hebben wij gedaan. Dat plan staat morgen ook in de media. Het is een vijfpuntenplan, met als titel: "De Delftenaar staat centraal". Ik heb daarin ook iets geschreven over welzijn en dergelijke. Zoals ik wel vaker zeg: het gaat er niet om of je een boodschap hebt die je verkondigt; het gaat erom of je in staat bent om de boodschap over te brengen naar de ontvanger, die daar iets mee gaat doen. Maar daar gaan wij niet over; dat horen we dan wel van de coalitiepartijen. De VOORZITTER: U heeft nog vijftien seconden. De heer STOOP (Hart voor Delft): Ik ben er bijna doorheen; nog een paar regels. Hoe kan ik, ondanks alles, toch een blij mens zijn als fractievoorzitter van Hart voor Delft? Wij hebben, met dank aan dit college, een behoorlijk aantal nieuwe leden om ons heen, een groep bekwame mensen die ons de komende vier jaar gaan ondersteunen, allen met dezelfde ideeën en dezelfde visie voor Delft. De toekomstige collegepartijen weten als geen ander hoe het voelt als je gedreven, visionaire mensen om je heen hebt. Ik zou zeggen: sluit je aan. Verder zullen wij uw voorstellen en plannen op inhoud beoordelen en niet op herkomst.

Kritisch en constructief! De VOORZITTER: Er is nu gelegenheid voor het stellen van vragen of voor een interruptie, maar helaas mag Hart voor Delft daarop geen antwoord meer geven, want de tijd is op. Ik constateer dat daar geen behoefte aan is. Mevrouw DE BOER (STIP): Voorzitter. U vroeg heel snel of we nog wilden reageren. Ik ben eigenlijk heel erg benieuwd, ook morgen, naar dat vijfpuntenplan. Ik wil daar ook voor complimenteren. Daar wilde ik mee beginnen. Allereerst zou ik onze trots op dit akkoord willen uitspreken. Door de vele gesprekken hebben D66, GroenLinks, de Partij van de Arbeid, de ChristenUnie en STIP elkaar beter leren begrijpen. Door goede vragen aan elkaar te stellen en te luisteren zijn we tot dit akkoord gekomen. Voor ons allen blijft het bijzonder dat we mochten denken over Delft, de gezellige stad met een bruisend karakter voor jong en oud, met techniek en historie. STIP kijkt uit naar de samenwerking met alle partijen in de raad in de komende vier jaar. 16

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Daarnaast is het cruciaal om de stad in te gaan. De Delftenaar staat immers altijd centraal. Met een daadkrachtig bestuur dat samen met de stad besluiten neemt, gaan wij stappen zetten om te zorgen dat alle Delftenaren in de komende vier jaar en in de toekomst de vruchten plukken van dit akkoord. In de algemene beschouwingen van een halfjaar geleden ging ik in op drie onderwerpen: de klimaatcrisis, de wooncrisis en - misschien al bekend - de cultuurcrisis. We zijn heel blij dat we op die onderwerpen echt stappen gaan zetten. Ten eerste de klimaatcrisis. Het klimaat verandert. Het wordt heet en we krijgen hevige stormen. Nu de gasprijzen door het dak schieten, is de energietransitie noodzakelijk voor iedereen. We moeten zorgen voor een gezonde leefomgeving voor toekomstige generaties. We gaan met een isolatieplan aan de slag om ervoor te zorgen dat we samen met corporaties en particulieren gaan isoleren. Ook zijn we blij dat we eindelijk met het Uitvoeringsplan Circulariteit gaan komen. Tot slot gaan we hard aan de slag om het Warmteplan tot uitvoering te krijgen. Ten tweede de wooncrisis. Die stond eigenlijk in elk verkiezingsprogramma centraal. We zien ook dat de demografie verandert. Door de vergrijzing hebben we meer ouderenwoningen nodig en door de toename van het aantal studenten zijn meer studentenwoningen nodig.

Maar ook met de aanpak van studentenoverlast willen we doorgaan. Zoals burgemeester Van Bijsterveldt gisteren zei: dat gaat beter, maar dat moeten we ook door blijven zetten. Zo houden we de stad leefbaar. Ook vinden we het belangrijk dat huurders ergens terecht kunnen met hun klachten. Daarmee willen we ook aan de slag met dit akkoord door het opstarten van een huurteam. Ten derde de cultuurcrisis. In Delft is keer op keer op de cultuursector bezuinigd. Er is bijna niks meer over van de culturele sector en de evenementensector. Ook moeten we breder gaan programmeren. Cultuur moet er zijn voor jong en voor oud én in de wijken. Daarom versterken we cultuur met extra budget. We zijn daar ontzettend blij mee. Dit gaan we inzetten om bestaande partners niet om te laten vallen, om te programmeren voor jongeren en ouderen en om cultuur naar de wijken te brengen. Ook komt er een visie voor culturele programmering in de stad. We moeten gaan kijken waar evenementen en cultuur kunnen blijven landen. Om aan de voorkant al te reageren op de amendementen van onder andere Volt: wij staan voor de keuze om te gaan voor vijf fulltimewethouders. Als we zien wat voor stadsbestuur wij willen voor de komende periode - aanspreekbaar in de stad en daadkrachtig - denken wij dat een college van vijf wethouders passend is voor een stad als Delft.

In het rapport van de informateur is te lezen dat een meerderheid van de raad dit als enige mogelijkheid zag. Daarbij moet worden opgemerkt dat het vormen van een coalitie met vier wethouders een van de voorgestelde bezuinigingen in het herstelplan was. Ja, dit betekent dat de gemeenteraad voor de financiering van een vijfde wethouder middelen zal moeten vrijmaken. Daarmee snappen we het amendement van de fractie van Volt wel, al is het om die keuze heel expliciet te maken. Deze keuze en de afweging hadden we duidelijker in het coalitieakkoord moeten opnemen. Straks zal ik mevrouw Gremmen vragen wat zij zou doen met een wethouder minder, maar dat komt later. Ten slotte: STIP zou STIP niet zijn als we de komende periode niet komen met voorstellen voor ondernemers, op het gebied van technologie, in het kader van privacy en heel veel meer. We kijken ernaar uit om deze onderwerpen maar ook breder voorstellen in te dienen met de rest van de raad. Dit akkoord is wat ons betreft een geweldige start daarvoor. De VOORZITTER: Er is behoefte aan het stellen van vragen. 17

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De heer VAN RIJN (VVD): Ik wil beginnen met het formatie- en informatieproces. Als u terugkijkt, wat had u dan beter kunnen doen? Graag een reflectie. Mevrouw DE BOER (STIP): Ik denk dat het heel goed was geweest als we meteen na de verkiezingen een duidingsdebat hadden gehad. Ik merkte dat er best lang een gevoel van stilte was. Ik denk dat dat eigenlijk best wel ongemakkelijk was en dat we onszelf de ruimte hadden moeten geven om eventjes meteen bij de uitslag stil te staan. Als ik nu terugkijk, had ik dat dus beter gedaan. De heer VAN RIJN (VVD): Het is een akkoord op hoofdlijnen. Daar zal ik straks nader op ingaan, maar toch wordt er besloten om al € 2,3 miljoen vast te zetten en uit te trekken voor het wensenlijstje van de coalitie. In hoeverre kunnen we daar als oppositie nog invloed op uitoefenen? Mevrouw DE BOER (STIP): Het geld dat we proberen vrij te maken, is natuurlijk een opdracht richting de begroting. Bij de begroting moeten deze voorstellen ook tot uiting komen. Dit zijn wel de ambities die de coalitie heeft, maar we staan zeker open voor andere goede ideeën, want er zaten tien mensen aan de onderhandelingstafel en ik denk dat er heel veel andere goede ideeën zijn die ook zeker goed in beschouwing moeten worden genomen. De heer TREFFERS (Volt): Ik heb een aantal inhoudelijke vragen over het coalitieakkoord.