Handelingen 15 juni 2022

Daarnaast zouden een openbaar duidingsdebat - ik ben blij dat mevrouw De Boer daar al op reflecteerde - evenals een door de raad aangestelde procesbegeleider of verkenner, diens opdracht en heldere afspraken over hoe we voorkomen dat partijen die niet aan tafel zitten, een informatieachterstand oplopen, zeer behulpzaam zijn. Nu kom ik bij het coalitieakkoord zelf. Ik wil daar in dit debat een aantal punten uitlichten. Laat ik beginnen met de opmerking dat er een aantal goede punten in staan, bijvoorbeeld de zelfbewoningsplicht, bestaanszekerheid, de focus op preventie in de jeugdzorg, iets waar mijn oud-collega Ineke van Geenen twaalf jaar lang tegen de klippen op al voor gepleit heeft, dementievriendeljke gemeente en het intensiveren van de samenwerking met de TU Delft. Maar op sommige punten is het coalitieakkoord in onze optiek weinig ambitieus of soms zelfs vaag. Er zijn al voorbeelden genoemd: het voortzetten van projecten als Emma, het Jongerenperspectieffonds of Smartmakers Delft. Hoe belangrijk deze onderwerpen ook zijn, Emma is natuurlijk gewoon uitvoering van vroegsignalering, zoals de Wet schuldhulpverlening die verplicht. Een voorbeeld van een zinsnede die wij best wel vaag vinden, is: "Wij faciliteren initiatieven met impact". Misschien kan worden toegelicht wat daar precies mee bedoeld wordt.

34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Het vijfpuntenplan is al een aantal keren langsgekomen. Aanvullend daarop nog een aantal bespiegelingen van onze kant. We zouden graag nog aandacht hebben voor de vraag of we geen theater of een groter theater willen en of we wel of geen Van Marken museum willen. Ook het vraagstuk "hoe meer financiële grip op gemeenschappelijke regelingen te krijgen?", een onderwerp waar de Delftse Rekenkamer zeer actief mee is, behoeft volgens ons aandacht. Wat wonen betreft benadrukt het CDA dat aandacht voor de groep 29-45 van groot belang is. Zij vertrekken massaal uit de stad, zoals we uit ambtelijke rapporten hebben kunnen vernemen. Voor hen is de betaalbaarheid van woningen dus ook een belangrijk vraagstuk. Ten aanzien van studentenhuisvesting wil het CDA dat de focus erop gericht blijft dat er op de TU-campus wordt gebouwd of in de regio. Gisteren werd ik daar bij de bespreking van de Kaderbrief enigszins over gerustgesteld. We zien ook graag dat er gekeken wordt naar nieuwe woonconcepten, bijvoorbeeld kangoeroewoningen of concepten waarbij vrienden met elkaar wonen. Dan over mobiliteit. Het coalitieakkoord lijkt de voetganger en de fietsers samen op 1 te hebben gezet, terwijl het tot nu toe in principe was: de voetganger op 1 en de fietser op 2.

Een verhelderende vraag: is dit veranderd? Wat het CDA betreft blijft de voetganger op 1 staan in situaties waarin de belangen van voetgangers en fietsers bijten, bijvoorbeeld op "shared space"-straten, waarbij de veiligheid natuurlijk ook ontzettend belangrijk is. Het CDA wil ook graag dat er, al dan niet in Metropoolverband, wordt gewerkt aan goede buslijnen, bijvoorbeeld rondom station Campus en de Schieoevers. Voor wie een auto noodzakelijk is om te kunnen deelnemen aan onze samenleving, moet dat mogelijk zijn. Denk concreet aan mensen die slecht ter been zijn of die een busje nodig hebben voor hun werk, omdat ze timmerman zijn en van A naar B moeten. Parkeerbeleid vraagt soms maatwerk per buurt, maar vooral ook goede en tijdige betrokkenheid van bewoners. Verkeer, vooral vrachtverkeer, dat de stad in of uit moet, moet dit uiteraard zo veilig mogelijk en met zo min mogelijk overlast kunnen doen. De paragraaf "Gezonde en veilige stad" gaat over gezondheid en in onze beleving nog te weinig over veiligheid. Het CDA vindt het belangrijk dat ondermijning aandacht krijgt en daarbinnen drugscriminaliteit en mensenhandel; dat kwam al eerder aan bod in het debat. Juist om die drugscriminaliteit aan te pakken, zou het testen van rioolwater op drugsresten kunnen helpen.

We overwegen op dit punt een motie bij de Kaderbrief in te dienen Verder vraagt het CDA aandacht voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Ook in veel coronadebatten hebben we aandacht daarvoor gevraagd. Het coalitieakkoord lijkt met de huidige formulering het initiatief juist neer te leggen bij de persoon die mishandeld wordt. Wat ons betreft moeten organisaties vanuit het maatschappelijk middenveld blijvend toegerust zijn, net als huisartsen en het onderwijs. Het CDA wil ook graag aandacht voor sociaal werkgeverschap, want een betere wereld begint bij onszelf. Ook op dit punt overwegen wij een motie in te dienen bij de Kaderbrief. De coalitie volgen we kritisch maar constructief, zoals u van ons als christendemocraten gewend bent. Goede voorstellen verdienen natuurlijk instemming, maar dit akkoord heeft her en der nog wel wat pit nodig. We hopen daar samen met anderen vorm en inhoud aan te kunnen geven. Ik rond af. Vorige week heb ik tijdens de hoorzitting al het nodige gezegd over het politieke ambt van wethouder. Ik vind het belangrijk om dat hier te herhalen. Het vraagt nederigheid en bescheidenheid. Dat alleen mevrouw Gooijer zich de moeite getroostte om daar wat uitgebreider op te reflecteren, vond mijn fractie veelzeggend. We hopen dat het nieuwe college die bescheidenheid en nederigheid uitstraalt en omarmt. Het CDA hoopt ook dat het 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

college daarnaast met wijsheid opereert en wenst hun daarbij Gods zegen toe in de komende periode. De VOORZITTER: Er is behoefte aan het stellen van vragen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Ik wil het CDA hartelijk bedanken voor deze bijdrage. Die was zoals we van het CDA gewend zijn, zeker de eerste helft: goed doordacht en denken vanuit de diepte en de betekenis. Dus daarvoor hartelijk dank. Ik heb twee concrete vragen. De eerste vraag betreft de genoemde 45 minuten durende persconferentie. Mijn vraag is eigenlijk waarom niemand, ook het CDA niet, eraan heeft gedacht om dat punt gewoon aan de orde te stellen en er een debat over aan te vragen. Dat had gewoon gekund; dat had iedereen kunnen doen. Ik wil eerlijk toegeven dat ik daar niet aan heb gedacht. Dan de tweede vraag. Er is gedurende de formatie wel contact gezocht met de fractievoorzitters. Ik heb dat gedaan met het CDA. Daar is jammer genoeg niks uit voortgekomen. Op zich vind ik dat jammer, maar zo gebeurt het weleens. Het feit dat er geen contact gezocht zou zijn, wil ik bij dezen dus gewoon bestrijden. Dat is gewoon echt niet waar. De heer VISSER (CDA): Ik wil graag reageren op de vragen van de heer Van der Woerd. Zijn eerste vraag ging over het aanvragen van een debat over de persconferentie. Ik geef met terugwerkende kracht grif toe dat wij daar ook niet aan hebben gedacht.

Achteraf was dat verstandiger geweest. Het tweede punt betreft het contact: ja, de heer Van der Woerd en ik hebben elkaar inderdaad gesproken. Dat is absoluut waar, maar ik hecht eraan om heel exact uit te leggen hoe dat precies gegaan is. We hebben op maandag contact gehad, volgens mij op maandag 10 mei. Toen was de uitnodiging via de heer Van der Woerd bij mij gekomen. Ik heb aangegeven dat ik dat graag even wilde sonderen in mijn fractie. We hebben afgesproken dat ik er dinsdag 11 mei - ik ga er even van uit dat die data kloppen aan het einde van de dag op terug zou komen bij de heer Van der Woerd. Voordat ik kon terugkomen bij de heer Van der Woerd, kreeg ik al het bericht dat de bijeenkomst niet zou doorgaan, maar dat er op 6 juli een bijeenkomst zou worden georganiseerd. Er is dus zeker contact geweest, we hebben erover gesproken en ik heb het gesondeerd in mijn fractie, maar ik heb niet de gelegenheid gekregen om tijdig terug te kunnen rapporteren, omdat de bijeenkomst al was geannuleerd. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Ik denk dat we gewoon een verslag van de gebeurtenissen in chronologische volgorde zouden moeten hebben - ik ga dat niet doen want we hebben wel degelijk met elkaar gesproken, hier ergens achter het stadhuis. Ik zal de data nazoeken, maar ze lagen dichter bij elkaar. Het is dus gewoon echt aan de orde geweest.

Ik wil niet verder ingaan op wat dan het vervolg is geweest, maar het is wel jammer dat het blijkbaar zo gaat. De heer HOMBERGEN (PvdA): Mevrouw de voorzitter. Beste mensen, we hebben in Delft een coalitieakkoord en de PvdA is een van de aan deze coalitie deelnemende partijen. De Partij van de Arbeid geeft volmondig haar steun aan het coalitieakkoord en het nieuwe college. Het is uiteraard een brede coalitie, breder dan strikt noodzakelijk, conform het advies van informateur Guldemond. In het formatieproces heeft formateur Huri Sahin een advies van Herman Tjeenk Willink bovendien goed gebruikt: begin met het gezamenlijke probleem en werk dat vervolgens uit vanuit de inhoud om zo de gesprekken te voeren. Dat werkte heel goed en gaf ook een goede gezamenlijke basis. In veertien vergaderrondes hebben we zo een verdere basis gelegd voor het coalitieakkoord. Naar het beeld van de PvdA hebben we nu een goed akkoord op hoofdlijnen en een sterk team. Dat akkoord vormt de komende periode in gure tijden een goed kompas, geformuleerd vanuit die inhoud. Want de financiële situatie van Delft is bepaald niet goed. Gisteren heb ik al genoemd dat ook de 36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

andere overheden en maatschappelijke partners van de gemeente Delft er niet goed voor staan. Zelf weet ik dat het Hoogheemraadschap van Delfland zo ongeveer het Griekenland van de waterschappen is, financieel gezien dan. De provincie en de woningbouwcorporaties die in Delft actief zijn, Vestia en Woonbron, staan er ook niet goed voor. Dat samen maakt dat we slim en met volle inzet moeten werken aan onze stad. We moeten de weg kennen en we moeten vooral ook goed samenwerken. Daarbij is de wereld buiten Delft enorm in beweging. Is corona wel echt voorbij? We zien ook een oorlog in Oekraïne, gierende inflatie, tekorten aan materialen en toenemende armoede. Veel zal de komende vier jaar ook afhangen van de mondiale ontwikkelingen en het beleid van het Rijk. Het coalitieakkoord is dus meer een kompas dan een volledige actielijst. We gaan in deze coalitie veel slimmer om met het bijbouwen van sociale woningen in alle delen van de stad en we sturen minder rechtstreeks op aflopende percentages van de sociale woningbouw: we streven naar wijken in balans. Ook zien wij een herwaardering van de rol van de corporaties, ook voor de middenhuur. We gaan door met de verduurzaming van de stad, maar vooral praktisch en gestaag. We willen de menselijke maat weer meer terugbrengen, niet alleen in de uitvoering van de Wmo, maar vooral ook bij de participatie.

We willen, zoals al is genoemd, heel actief zijn voor kinderen die opgroeien in armoede. Dat zou in onze stad gewoon niet mogen bestaan. We willen perspectief geven aan de nieuwe generatie. Zelf ben ik heel blij dat we werken aan de zwemwaterkwaliteit in de Delftse Hout, die ik ken vanuit mijn vorige rol, zodat iedereen gratis verkoeling kan vinden in warme tijden. Wij vinden het ook belangrijk dat Delft een Regenboogstad blijft. We willen niet besturen op afstand maar dichtbij, zichtbaar in de stad, verbindend, niet alleen vanuit het stadskantoor. We hebben mooie zaken in het coalitieakkoord staan om betekenisvol te werken, om verbinding te maken met de hele stad, met persoonlijk contact, om goede structuren te bouwen en de mensen te laten zien dat politiek ertoe doet voor burgers en voor iedereen in de stad. Laten we inderdaad op de inhoud samenwerken. We gaan zeker goed kijken naar de plannen van de oppositie. Dank daarvoor. Het is alleen jammer dat ze nu pas gepresenteerd zijn en pas morgen in onderlinge samenhang kunnen worden bekeken en bestudeerd. Ik hoop dat ze eerst met de raad worden gedeeld; dat zou netjes zijn. Maar het meedenken met de thema's in de stad waarderen we zeker. Ik hoop dat we, als we zo goed samenwerken en niet verzuren, de stad kunnen laten zien dat politiek ertoe doet en dat we de opkomst bij de verkiezingen dan weer omhoog krijgen.

De VOORZITTER: Er is behoefte aan het stellen van vragen. De heer TREFFERS (Volt): Een van de door de coalitie gestelde doelen, die u net ook aangaf, is een gedifferentieerd aanbod van woningen in verschillende typen en huur- en koopprijzen. We juichen dat enorm toe, want Volt denkt dat dit een belangrijke voorwaarde is voor een stad zonder sociale segregatie. Op de Schieoevers wordt in de plannen rond 14% sociale huurwoningen gebouwd. Dat is een stuk lager dan de 33% die in het coalitieakkoord voor het totaalaanbod in de stad als ondergrens is benoemd. Mijn vraag is of de coalitie nog eens gaat kijken naar deze plannen om haar eigen doelen voor een gedifferentieerd aanbod binnen de wijk echt te verwezenlijken. De heer HOMBERGEN (PvdA): Dank u wel. Dat is zeker een hele goede vraag. De plannen voor de Schieoevers zijn natuurlijk ook een beetje een kind van hun tijd, net zoals elke wijk in de stad een kind van zijn tijd is. Dat zien we in de Voorhof, in de Buitenhof en ook in de Tanthof. Dat is ook zo met de Schieoevers. Ik weet zeker dat de wethouder goed zal gaan kijken hoe we de stad in balans kunnen houden en hoe we dat bij alle wijken kunnen gaan doen, inclusief de wijken die in aanbouw zijn. Ik wil daarbij wel aantekenen dat er al veel 37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

beslissingen genomen zijn en dat het veranderen van die beslissingen heel erg ten nadele kan zijn van het totaalplaatje van dat plan, maar ik weet dat onze wethouder daar zeer kundig in zal opereren. De VOORZITTER: Ik stel het volgende voor. We zijn immers nog wel even bezig, want we hebben nog drie sprekers te gaan. Ik stel voor om nu even te schorsen. Ik zou u gelijk het volgende mee willen geven. Zojuist kwam het vijfpuntenplan van de oppositie aan de orde. Als dat erbij betrokken wordt, denk ik dat we veel te weinig tijd hebben om het gesprek echt te hebben, want alle minuten zijn gewoon op. Ik zou het volgende willen adviseren. Het vijfpuntenplan komt u allen uiteindelijk natuurlijk tegemoet. We hebben een raadsvergadering over de Kadernota of Kaderbrief, al naargelang hoe we die noemen. We hebben gezien dat het een vrij beleidsarme brief is en we hebben er een uitgebreide commissievergadering over gehad. We zouden die raadsvergadering dus heel goed kunnen benutten om beide dingen bij elkaar te brengen, zoals mevrouw Wessels mooi zei, en dan daarover het debat met elkaar te hebben. Dan kunt u moties en amendementen indienen; alles is mogelijk. Dan maken we daar gewoon een mooie raadsvergadering van. Dat zou dus mijn suggestie zijn om mee te nemen in de schorsing. De heer MARUF (D66): Dank u wel voor de suggestie, voorzitter.

Die gaan we ook meenemen naar de fractie, maar ik vraag me af of het niet handiger is om het vijfpuntenplan mee te nemen bij de behandeling van de programmabegroting en naar aanleiding daarvan moties en amendementen in te dienen op de programmabegroting, die in november volgt. Maar misschien vinden de oppositieleden dat te ver. De VOORZITTER: Dat geven we dan ook mee. Ik ga er helemaal van uit dat u elkaar weet te vinden om er samen met elkaar uit te komen over hoe u het procedureel wil doen. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: De schorsing liep uit, maar dat was naar aanleiding van de discussie over de procedurele afwikkeling van het vijfpuntenplan in de opmaat naar de behandeling van de Kadernota. We hebben in overleg met onze griffier en ook met een aantal mensen van de oppositie en de coalitie, die ik bijeen had op de gang, het volgende afgesproken. Er komt de komende dagen een overleg tussen oppositie en coalitie. Daarbij zal de griffier adviserend optreden. Samen bekijkt men hoe men dit zou willen behandelen richting de aanstaande raadsvergadering om te kijken of we dan tot een soort discussie komen die ook kaders mee zou kunnen geven voor de uiteindelijke opstelling van de begroting, die wij als college tijdens de zomer zullen doen. Ik kijk even of dat vragen oplevert of dat u zegt: oké, zo komt het goed.

Op het moment dat dat proces helder is, zorgt de griffie dat dat netjes op papier staat. Dan heb ik daar als voorzitter ook even mijn blik op te werpen. Dan wordt het netjes rondgestuurd, zodat u daar netjes van op de hoogte bent. Zullen we het op deze manier aanpakken? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Ik heb een vraag. Wordt het vijfpuntenplan eerst aangeboden aan de pers en dan pas aan de raad of gebeurt dat echt andersom? De VOORZITTER: Daar ga ik niet over, meneer Van der Woerd. Dat is een vraag die u straks maar gewoon in de volgende termijn moet stellen, tenzij iemand daar nu iets over wil zeggen.

38

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De heer VAN RIJN (VVD): Ik heb net bij de griffie afgesproken dat de stukken na de raadsvergadering op het RIS worden gepubliceerd. Het lijkt me dus sterk dat de krant eerder is dan de griffie. De VOORZITTER: Kijk aan! Dan kunt u het vannacht nog lezen, meneer Van der Woerd. Heerlijk! Ja, ik weet dat u energie genoeg heeft om dat te doen. Veel dank dat het op die manier kan. Mochten er onoverkomelijke problemen ontstaan, dan ben ik bereikbaar, maar volgens mij gaan we er wel uit komen. We zijn toe aan de inbreng van Onafhankelijk Delft. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Er moet bezuinigd worden. Dat zou ook gelden voor de gemeente Delft; dat werd ons nog verteld door de burgemeester. De hand in eigen boezem steken, maar volgens Onafhankelijk Delft zijn onlangs 44 nieuwe mensen begeleid in het afleggen van de ambtseed. En dan nu een vijfde wethouder, van een partij met twee zetels. Dan had het net zo goed bijvoorbeeld de SP kunnen zijn of misschien wel Onafhankelijk Delft. Waarom is ingezet op een coalitie met de ChristenUnie? Die vraag blijft maar rijzen. Onafhankelijk Delft is benieuwd naar de specifieke redenen, vooral nu er voor zeven zetels op Delftse stadspartijen is gestemd.

En wat bleek uit de plannen van de ChristenUnie waardoor er zo veel raakvlak was om voor deze extra partij te kiezen en waardoor deze partij zelfs een wethouder mag leveren? En bovenal: wat heeft de inwoner van Delft hier eigenlijk aan? Achter gesloten deuren is weer wat bekonkeld; zo zien wij dat. Niemand weet waarom bijvoorbeeld de VVD is gepasseerd of waarom het CDA al jaren niet meer hoeft mogen deelnemen aan het college. Transparantie over wie en waarom is ons inziens uitgebleven. Juist uit die informatie zou kunnen blijken waar we elkaar beter moeten gaan vinden. Dat komt de inwoner, de kiezer, alleen maar ten goede. De informateur heeft wat Onafhankelijk Delft betreft partijen echt tekortgedaan en onder tijdsdruk gezet, waarna een stilte volgde. Dezelfde partijen zitten nu al jaren in het college. De schulden lopen alleen maar op en te pas en te onpas staan wij als gemeente onder toezicht. Gemeenschapsgeld wordt niet ingezet om de inwoner tegemoet te komen of om lasten te verlagen. Nee, alles wordt alleen maar verhoogd. Maar wat krijgt een gezin dat twee tientjes te veel verdient voor bijvoorbeeld een zorgtoeslag en dergelijke, nou eigenlijk van deze partijen terug? Dat gezin heeft twee kinderen die net niet op voetbal kunnen, want daar zijn de hulppotjes net niet voor bedoeld, want die mensen verdienen net iets te veel voor die potjes.

Maar oma zorgt er uiteindelijk voor dat er toch een zwemdiploma kan worden behaald. Van de Ececo-gelden zien zij amper iets terug, maar de straat voelt nog steeds onveilig. Er zijn te weinig politieagenten of handhavers. Er is een wijkagent die niemand kent en er is een zwemplas met de eeuwige blauwalg. En dan hebben we het er nog niet eens over dat we naast die in het coalitieakkoord beloofde veiligheid - intussen is er net nog een steekpartij bij Knus in de Delftse Hout geweest - in een gezonde stad zouden moeten wonen. Met betrekking tot sport nemen we echter maar voor lief dat we inzetten op alleen de basis op orde. Het genoemde gezin kijkt ook met argusogen naar geld dat wordt gestopt in termen als "klimaatneutraal" en "energietransitie". Maatwerk lijkt nog ver te zoeken, maar hoge kosten van warmtepompen en zonnepanelen drukken op dit gezin. De druk op dit gezin is door de zittende partijen opgelopen tot een gigantische druk, met alle gevolgen van dien. Alles wordt maar aangevlogen en bekeken vanuit een hoogopgeleide bril met bijpassend salaris, maar wat gaat deze coalitie nou doen om die lasten te verlagen, om recht te doen aan dit gezin, om voor dit gezin te zorgen voor een beter leefklimaat? Dat blijkt volgens Onafhankelijk Delft niet uit het coalitieakkoord.

Onafhankelijk Delft maakt zich zorgen over de hoeveelheid kiezers die zijn afgehaakt vanwege een gebrek aan vertrouwen in de politiek. Nu op één 39

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

partij na wederom dezelfde partijen in het college gaan plaatsnemen, stelt Onafhankelijk Delft hardop de volgende vragen. Hoe gaan de collegepartijen ervoor zorgen dat de inwoner weer naar de stembus gaat? Hoe wordt het vertrouwen teruggewonnen nu de lasten steeds weer hoger worden? Hoe gaat het college inzetten op het daadwerkelijk meer betrekken van de inwoner? En hoe wil het college de groep Delftenaren die niet op hen heeft gestemd, toch vertegenwoordigen? Transparantie wordt gepredikt, maar hoe gaat het nieuwe college zich transparanter opstellen? Onafhankelijk Delft las dit niet terug in het akkoord. De coalitie kwam met een plan op hoofdlijnen, waarin te weinig gericht is op alle inwoners. Het zijn mooie woorden, maar in de praktijk is het aardig veel van hetzelfde, zoals meneer Van Rijn al aangaf. Daarom zet ook Onafhankelijk Delft onder andere in op het oppositieplan, een verrijking van het coalitieakkoord. We delen als oppositiepartijen de zorgen over dit coalitieakkoord. Door niet betrokken te zijn bij het formatieproces - want Onafhankelijk Delft is absoluut niet benaderd - gaat een ondervertegenwoordigd geluid verloren. Een stad behoort niet op hoofdlijnen geregeerd te worden door een coalitie. Die coalitie vormt op papier ook alleen maar een gegoede meerderheid in wijken zoals de binnenstad, de Schieweg en de TUcampus.

De VOORZITTER: Er is behoefte aan het stellen van vragen. Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Ik vind het heel spijtig om te horen dat Onafhankelijk Delft zegt niet benaderd te zijn geweest, terwijl ik toch zeker weet dat ik mevrouw Gaal heb benaderd over een bijeenkomst en daar ook afstemming over heb gehad. Ik ben benieuwd of dat even vergeten is. De VOORZITTER: Mevrouw Timmermans of mevrouw Gaal. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter, ik vraag toestemming voor beantwoording van deze vraag door mevrouw Gaal, die is benaderd. De VOORZITTER: Gaat uw gang, mevrouw Gaal. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Ik ben zeker benaderd door Rinske Wessels, maar we hebben geen gesprek gehad met de formateur, met Huri. De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik heb goed geluisterd naar het betoog van Onafhankelijk Delft. Het viel me op dat mevrouw Timmermans even afpelde welke partijen een wethouder zouden gaan leveren en dat ze het best wel leuk had gevonden als Onafhankelijk Delft een wethouder had geleverd, terwijl zij evenzeer een amendement heeft ondertekend om het aantal wethouders terug te brengen naar vier wethouders. Ik snap die inconsistentie niet. Kunt u dat uitleggen? Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Dat kan ik zeker. Wij zijn wel bij onze achterban te rade gegaan met de vraag of zij zijn gaan stemmen.

Daaruit bleek eigenlijk dat een heel groot gedeelte niet naar de stembus is gegaan. Wij zien het op die manier als een niet goed vertegenwoordigd beeld, maar als we mogen kiezen, zien we absoluut liever een wethouder van Onafhankelijk Delft, misschien in plaats van die van een andere partij. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Hier in deze raadzaal zie ik mensen die een bijdrage aan een beter Delft willen leveren. Zoals we hier allemaal zitten, hebben we ons verplicht ons hiervoor in te zetten. In ons dagelijks werk buiten de politiek, als 40

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

ambtenaar, vrijwilliger, zorgmedewerker, wetenschapper, ondernemer, model, woordvoerder, adviseur, sluiswachter, coördinator, jurist, controller, leerkracht, projectleider en programmamanager, hebben we instrumenten gekregen om dat werk te doen. Zo ongeveer begon Peter van Uhm, Commandant der Strijdkrachten van 2008 tot 2012, zijn TEDx-speech in 2011 "Waarom ik koos voor een geweer". We kunnen hem overigens feliciteren: vandaag is hij 67 jaar geworden. Wat hij eigenlijk zegt, is dat eenieder zijn instrumenten heeft om zijn werk te doen. Voor ons als raadsleden zijn dat geen wapens, maar wel moties, amendementen, interpellaties, schriftelijke vragen, initiatiefvoorstellen, debatten, raadsbesluiten, een coalitieakkoord en ook een oppositieplan. Deze instrumenten zetten we in voor een beter Delft voor alle Delftenaren. Met de wijze waarop wij ze inzetten, zijn we voorbeelden voor de inwoners. Het debat in deze raadzaal maakt plannen beter. Dat is democratie. Burgers stemmen tijdens verkiezingen op volksvertegenwoordigers van politieke partijen die hen het meest aanspreken. Dit is democratie. "In een parlementaire democratie beslist de meerderheid. De minderheid legt zich neer bij de meerderheid. De meerderheid houdt rekening met de wensen en verlangens van de minderheid." Aldus Hans Wiegel in een interview met Paul Prillevitz in de NRC in 2012.

Ongeveer 30% van de Delftenaren heeft op partijen gestemd in deze coalitie. Deze coalitie zit er niet voor een bepaalde achterban. Deze coalitie komt er voor 100% van de Delftenaren. Het coalitieakkoord is vatbaar voor verbetering. Daarom voeren we er een debat over, soms op het scherpst van de snede, oftewel hard tegen hard. Let wel: zoals wij hier debatteren en situaties framen, bepalen wij mede de kijk van de inwoner van Delft op het bestuur van de stad. Daarom herhaal ik een belangrijk statement uit het coalitieakkoord: gebruik de wijsheid van de minderheid om plannen beter te maken. Hierbij verwacht ik het een en ander van het vijfpuntenplan van de oppositie. Ik raad u aan om de TEDx-talk van Peter van Uhm te bekijken, als u dat nog niet gedaan hebt. Hij geeft daarin mee wat goed leiderschap is: eerlijk zijn, niets verhullen, voor en achter je mensen staan en vooral: nooit vergeten om gemaakte fouten te vergeven. Dat is geen afrekencultuur, maar wel een genadecultuur. Hij heeft "de wet van Uhm" ontdekt: Z # B # G. Zien is niet gelijk aan begrijpen en dat is nog niet gelijk aan het goedvinden, want voor dit laatste is vertrouwen nodig. Dat kunnen we alleen krijgen door verbinding te maken met Delftenaren, onze nekken uit te steken, door geen toeschouwer te zijn en door te handelen op basis van een moreel kompas.

Als dat goed staat en als je bijvoorbeeld geen tijd hebt om erover na te denken, dan neem je het beste besluit dat er is. Maar ook dan nemen we geen besluiten om een achterban te plezieren, maar besluiten die noodzakelijk zijn, die je kan uitleggen en kan verdedigen. Wij nemen hier als raad besluiten die door anderen worden uitgevoerd. Ik kijk weer naar Peter van Uhm. Hij sloot zijn TEDx-talk af op een hele bijzonder manier. Hij stapt uit de rode cirkel en laat een soldaat die met blijvend letsel is teruggekeerd uit Afghanistan, het applaus ontvangen voor zijn verhaal. Voor en achter de mensen van de uitvoering staan; zo moeten we het ook doen met onze ambtenaren en mensen van de partners van deze gemeente, zoals Avalex, Delft voor Elkaar, de GGD, DelftSupport, Werkse! en al die anderen. Zij voeren beleid uit waarvoor we hier met als uitgangspunt een nieuw coalitieakkoord, samen met het vijfpuntenplan van de oppositie, de kaders stellen. Dat is de gemeenteraad van Delft. Deze mensen mogen het applaus ontvangen voor hun werk in uitvoering, waar wij met onze plannen, onze instrumenten en ons gedrag leiding aan geven. De VOORZITTER: Er is behoefte aan het stellen van vragen, maar meneer Van Rijn, mag ik u erop attenderen dat u nog vier seconden heeft? Het moet dus heel snel. Ik geef u graag de gelegenheid om één zin uit te spreken. U slaat er zelfs een bitterbal voor af.

Ga ik dat nog meemaken? 41

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De heer VAN RIJN (VVD): Voorzitter, het ging bijna fout, maar gelukkig kon ik het corrigeren. Het betoog was inspirerend. De verwijzingen naar Peter van Uhm en Hans Wiegel beloven veel goeds voor de toekomst. Ik kijk daar dus naar uit, meneer Van der Woerd. De VOORZITTER: Heel mooi. Daarmee is uw tijd op. De heer Treffers heeft nog steeds tijd, maar dat is niet verwonderlijk, want mevrouw Gremmen moet straks haar betoog nog houden. Houd u het dus kort en krachtig voor uw collega! De heer TREFFERS (Volt): Ja, ik zal het heel kort en krachtig houden. Ik lees in het akkoord dat de coalitie wil dat het voor mensen in de bijstand loont om meer te gaan werken. Volt is heel enthousiast over deze ambitie en denkt graag mee. Ik vraag me af of dit betekent dat de coalitiepartijen het er ook over eens zijn geworden dat ze willen experimenteren met de bijstandsregels. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Ik zou even naar de andere fractievoorzitters moeten kijken om te zien of ik het woord "experimenteren" hier moet gebruiken, maar we hebben wel in het coalitieakkoord opgenomen dat wij ambtenaren de vrijheid moeten geven om naar bevind van zaken te kunnen handelen binnen bepaalde kaders. In die zin kan ik uw vraag nu dus beantwoorden. Daar moeten we misschien nog eens verder over debatteren. De VOORZITTER: Mooi, we hebben vier jaar te gaan. Dat moet dus lukken, denk ik.

Mevrouw GREMMEN (Volt): Voorzitter. Als Volt zijn we nieuw in Delft en in de gemeentepolitiek. Dat betekent veel inlezen en veel, heel veel leren. De afgelopen tijd is er veel op ons afgekomen, maar spiksplinternieuw zijn in de politiek heeft ook zijn voordelen. Zo zijn wij nog niet bezwaard met de politieke kennis van hoe de dingen normaal gedaan worden in Delft en in de politiek in het algemeen, wat ons de kans geeft om onbevooroordeeld mee te denken en positief-kritische vragen te stellen die met de manier waarop er al jaren in Delft geformeerd wordt, misschien te laat gesteld worden of als overbodig of misschien zelfs lastig worden gezien. Maar die vragen zouden ons inziens wel degelijk gesteld moeten worden. Voordat ik daar verder op inga, wil ik alle partijen in de raad bedanken voor het warme welkom en de fijne manier van samenwerking tot nu toe. Geen enkele partij is ons uit de weg gegaan als we weer een vraag hadden in de zin van: hoe gaat dat nou normaal, wat is nou zo'n tafeltjesavond, wat doe je eigenlijk bij het presidium en wat voor bijdrage kunnen wij daar dan leveren? Hartelijk dank aan jullie allemaal daarvoor. Naarmate de verkiezingsuitslag bekend was, kwamen we meer dingen tegen waar we vragen bij hadden. Wij waren verrast dat het direct ging over de wethouderskandidaten, want wij hadden gehoopt op een gesprek over inhoudelijke overeenkomsten en verschillen.

Ook in het gesprek met de informateur leek de inhoud ondergeschikt aan de vraag welke partij met wie zou willen. Daarin waren we wat teleurgesteld, want als Volt willen we juist verbinding zoeken op de inhoud. Toch waren we niet teleurgesteld toen we het coalitieakkoord zagen. We zijn blij dat we veel punten uit ons verkiezingsprogramma terugzien en we kunnen een aanpak op de vijf grote uitdagingen die Volt heeft gedefinieerd, terugvinden. Onze opgave voor het klimaat, de kansengelijkheid en het vergroten van vertrouwen in de politiek door inwoners echt te betrekken, komen op hoofdlijnen terug. U zult zichzelf dan ook afvragen: waarop moet Volt dan nog kritisch zijn als het coalitieakkoord zo dicht bij het eigen programma ligt? Een van onze belangrijkste punten tijdens de verkiezingen was het nastreven van een raadsakkoord. Tijdens het 42

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

formatieproces hebben wij echter geen inbreng kunnen geven over de plannen van de coalitie. Wij vonden echter wel verbinding met de oppositiepartijen. Daar zijn we eigenlijk best trots op. We liggen ver uit elkaar in het politieke spectrum, maar we hebben elkaar toch weten te vinden. In de tijd waarin u aan het formeren was, hebben we laten zien dat we kunnen samenwerken op concrete punten en het daarover ook eens kunnen worden met elkaar en concessies kunnen doen. Wij hopen dat we met de inbreng vanuit de oppositie in ons plan kunnen laten zien dat een raadsakkoord in de toekomst meer dan mogelijk is; tenminste, als de coalitie deze uitgestoken hand gaat accepteren. De heer Van Vliet gaf vorige week tijdens de kennismaking aan dat hij de raad wilde informeren over de uitkomsten van de participatie van inwoners. Wij hopen dat het niet blijft bij informeren over wat daaruit is gekomen, maar dat het nieuwe college ook ideeën en kennis vanuit zowel de stad als vanuit de oppositie aangrijpt om na te denken over het hoe. Nieuwe vormen van burgerparticipatie zijn juist op het punt van het klimaat ontzettend belangrijk en doeltreffend gebleken, zoals in Amsterdam maar ook in Frankrijk, Spanje, Ierland en Denemarken met de inzet van een burgerberaad.

Volt wil zich daar de komende jaren sterk voor maken en wij hopen dat de coalitie de daad bij het woord gaat voegen, de uitgestoken hand van de oppositie aanneemt en alle inwoners van Delft echt invloed geeft op hun eigen omgeving. Dat is wat samenwerken aan Delft voor ons betekent. De VOORZITTER: Er is behoefte aan het stellen van vragen. Mevrouw DE BOER (STIP): Het zal misschien geen verrassing zijn dat ik een vraag wil stellen aan mevrouw Gremmen, maar ik wil u eerst bedanken voor uw heldere en goede termijn en ook nog verwelkomen in de raad. Ook de constructieve vragen van de heer Treffers worden zeer gewaardeerd. Als we minder wethouders zouden hebben, zou dat ook betekenen dat we minder beleid kunnen uitvoeren of bepaalde dingen minder aandacht kunnen geven. Op welke beleidsvelden zou mevrouw Gremmen dan minder willen doen? De VOORZITTER: Ik maak eerst een ronde, mevrouw Gremmen. Als u de vragen opschrijft, kunt u ze straks in één keer beantwoorden. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Een kleine ontboezeming: ik heb tijdens het formeren met een paar fractievoorzitters gesproken en daarna heb in de appgroep van de coalitiefractievoorzitters gezegd dat het mij niks zou verbazen als er een oppositieakkoord komt. Ik heb dat op de een of andere wijze aangevoeld en ik was blijkbaar wel in staat om op die manier contact te leggen.

Ik vind het jammer dat dat andersom niet is gebeurd. Dat ligt misschien aan onszelf - dat wil ik me aantrekken - maar er is meer verbinding dan we met elkaar denken. De heer HOMBERGEN (PvdA): Inderdaad welkom hier in de raad. Ik heb goed geluisterd naar uw betoog. Het is ook goed om te vernemen dat u zegt dat het coalitieakkoord goed aansluit bij waar Volt voor staat. Ik denk dat dat best wel klopt. Ik was een beetje verrast dat u zei dat de informateur vooral heeft gekeken welke partijen bij elkaar zouden moeten gaan, want dat was de uitkomst. Het is natuurlijk ook de rol van de informateur om dat te doen. Dat is ook de vraag die aan de informateur wordt gesteld, maar deze informateur heeft vooral vanuit de inhoud geredeneerd en heeft vanuit de inhoud gekeken welke partijen goed bij elkaar horen. Wellicht kunt u daar nog even een reflectie op geven. Verder vindt de coalitie zoals die er nu is, participatie en zichtbaarheid in de stad heel belangrijk, maar dat zijn nogal arbeidsintensieve zaken. Ik ben benieuwd hoe u daartegen aankijkt: hoe moet je dat doen? Daarbij geef ik als reflectie dat ik even rond heb gekeken. Volt is hier nu in Delft, maar ook in andere steden. Ik weet dat Volt mag meedoen in Maastricht. Ook daar is er een mooie 43

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

coalitie. Daar doet mijn partijgenoot, die ik goed ken, ook mee. Daar zijn voor een ongeveer even grote stad maar liefst zes wethouders. Ik denk dat dat goed is om goed zichtbaar te zijn in de stad en om een representatieve zichtbaarheid te hebben. Ik ben benieuwd hoe u daarnaar kijkt. Mevrouw GREMMEN (Volt): Dank aan mevrouw De Boer voor de vragen. Wij hebben de amendementen vandaag natuurlijk geagendeerd omdat we juist dat gesprek op tafel wilden krijgen. Als het iemands verantwoordelijkheid was om te bepalen welk beleid we dan wel of niet zouden gaan uitvoeren, ligt die volgens mij bij u als coalitiepartijen om na te denken over wat u dan zou willen doen. U heeft namelijk allen ingestemd met de bezuiniging van vorig jaar. Het verrast mij dus dat u de verantwoordelijkheid om daar een keuze in te maken, dan bij ons als nieuwe partij legt. Desalniettemin hebben wij daar vorige week vragen over gesteld tijdens de kennismaking. Wij hebben aangegeven dat onderwijs en jeugd uit elkaar zijn gehaald, terwijl dit de werkdruk juist zou kunnen verhogen. Er is een portefeuille voor duurzaamheid én klimaat bij nota bene twee verschillende wethouders, wat ook weer extra afstemming vraagt. Als u mij vraagt hoe de werkdruk kan worden verlaagd, zou ik dus zeggen: had ook wat scherper naar de portefeuilleverdeling gekeken. Dan de reactie op de vragen van meneer Hombergen.

U vraagt hoe wij reflecteren op de informateur. Ons gesprek met de informateur had een e-mail kunnen zijn. Er werd niet doorgevraagd naar de inhoud. Wij hebben letterlijk voorgelezen wat we die dag hadden voorbereid en dat was het. We konden gaan. We stonden met twintig minuten weer buiten. Daarop baseer ik dus dat wij geen gesprek over de inhoud hebben gevoerd. Daarnaast vraagt u hoe het zit met die wethouders; in Maastricht zijn er zeven. Qua aantal wethouders zijn er in heel veel verschillende steden heel veel verschillende voorbeelden. In Rotterdam zijn er 73.000 inwoners op één wethouder, in Den Haag zijn er 69.000 inwoners op één wethouder en in Delft zijn er 20.000 op één wethouder. Laat ik ook een voorbeeld geven van een gemeente die op Delft lijkt, waar ze het met drie wethouders doen en waar ze met dezelfde financiële problemen kampen. Dat is de gemeente Alkmaar. Die heeft dus drie wethouders. Kunt u mij dan uitleggen waarom Delft het niet met vier wethouders zou kunnen, als u daar vorig jaar zelf mee in heeft gestemd? (Geroffel op de tafels) De heer HOMBERGEN (PvdA): Het coalitieakkoord van Alkmaar ken ik niet. Ik weet niet wat daar speelt en welke zaken ze aan de orde willen stellen. In Maastricht kan ik het wel inschatten.

Ik denk dat de opgaven daar redelijk lijken op wat we in Delft willen doen, namelijk een goede verbinding maken met alle gedeelten van de stad en werken aan het voorkomen van tweedeling. Dat zijn gewoon arbeidsintensieve zaken waar je samen met de mensen goed aan moet werken. Dat is ook de reden, een hele goede reden, waarom wij denken deze zaken aan te kunnen pakken met een coalitie van vijf partijen met een goede, evenwichtige vertegenwoordiging. Mevrouw WESSELS (GroenLinks): U noemde een aantal gemeenten met een verhouding tussen het aantal inwoners en het aantal wethouders. Heeft u er ook naar gekeken hoe groot die gemeenten zijn en hoe het ambtelijk apparaat is georganiseerd? Over Den Haag krijg ik net van mijn collega te horen dat daar in ieder geval acht directies zijn en dat daar minstens 10.000 mensen in dienst zijn als ambtenaar. Dat is een nogal andere schaal dan de schaal waar wij het over hebben. De rol van wethouder is daar dus heel anders. Het voelt dus een beetje als het met elkaar vergelijken van appels en peren. Bent u het daarmee eens?

44

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De heer MARUF (D66): Laten we dan creatief doen: Leidschendam-Voorburg heeft 75.000 inwoners en heeft vijf wethouders. Kunt u dat misschien verklaren? Ik heb geen spreektijd meer, maar er is wel echt een belangrijke nuance. In het herstelplan hebben we ook gezet dat we rekening houden met het niet doorgaan van de bezuiniging van één wethouder minder van in totaal € 200.000 als onderdeel van een meerjarige stelpost van € 900.000 in de Kaderbrief van 2022. De VOORZITTER: Punt, want uw tijd is gewoon om. U deed het heel slim en u kijkt heel sympathiek, maar u ging de min al in. Mevrouw DE BOER (STIP): Ik heb natuurlijk van tevoren een beetje gekeken naar het aantal wethouders en inwoners, maar toen dachten wij bij onszelf: welke opgaven hebben we en bij welk aantal wethouders hebben wij het vertrouwen dat die wethouders die opgaven kunnen uitvoeren? Dit is tijdens de informatieronde ook aan alle partijen gevraagd. De meerderheid van de partijen voelde zich daar ook niet comfortabel bij. Mijn vraag aan mevrouw Gremmen is dus of zij echt denkt dat die opgaven door betere afstemming nog steeds goed kunnen worden uitgevoerd.

Of denkt mevrouw Gremmen dat daar toch gewoon vijf wethouders voor nodig zijn? Mevrouw GREMMEN (Volt): Naar mijn idee is het amendement het volgende agendapunt en zouden we nog met een toelichting komen, maar ik vind het geen probleem om nu alvast hierop in te haken. Ja, mevrouw Wessels, u heeft een punt: die gemeenten zijn groter. Zij hebben waarschijnlijk ook meer geld. De gemeente Alkmaar heeft 110.000 inwoners en is dus wel degelijk vergelijkbaar. Ik wil ook meteen in andere zin reageren. U vraagt mij om een afweging te maken over het aantal wethouders, terwijl u daarover gestemd heeft. Mag ik u nogmaals daaraan herinneren? Maar ik kan u verleiden, want we hebben twee amendementen. U kunt ook water bij de wijn doen, de hand toch een beetje in eigen boezem steken en meestemmen met het tweede amendement dat wij met de hele oppositie indienen. Daarmee wordt namelijk iets ingeleverd aan salaris. Ook daarbij heb ik twee prachtige gemeenten als voorbeeld. De gemeente Arnhem heeft dit in 2010 gedaan, toen ze er wat minder goed voor stond. Zij heeft nu zeven wethouders, omdat ze er financieel wat beter voor staat. De gemeente Zutphen heeft dit in 2019 nog gedaan, omdat die stad er ook niet goed voor stond. De wethouders vonden het solidair richting de stad om dit alsnog te doen. Laten we dus alstublieft niet die discussie voeren over hoeveel wethouders wel of niet.

U heeft die keuze blijkbaar gemaakt. Wij hebben de amendementen geagendeerd om u ter verantwoording te roepen voordat deze mensen geïnstalleerd zijn in plaats van daarna het gesprek te voeren over hoe we dat geld eigenlijk terug gaan vinden. Om nog maar niet te spreken over het Herstelplan Corona, waarbij we ook geld tekort gaan komen. Dan nog de vraag van de heer Maruf over de gemeente Leidschendam-Voorburg. Dat is een goede vraag. De gemeente Leidschendam-Voorburg is vergrijsd en heeft heel veel hoogopgeleide gepensioneerde mensen. Er is relatief weinig hoogbouw. Het is dus een hele rijke gemeente. Dat waren volgens mij alle vragen. De VOORZITTER: Dit betekent dat we alle inbrengen en ook alle reacties daarop gehad hebben. Er zijn geen moties over dit agendapunt ingediend. Dat betekent dat we daadwerkelijk doorgaan naar het volgende agendapunt. 97. Aantal wethouders en tijdsbesteding. De VOORZITTER: Er ligt een voorstel aan de raad inzake vaststelling van het aantal wethouders en de tijdsbestedingsnorm per 15 juni 2022. Er zijn twee termijnen aan de orde, 45

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

voor degenen die nog tijd hebben. In principe is er in dit debat geen rol voor de wethouders. Er zijn twee amendementen ontvangen: amendement A5.A (Verlaging bestuurskosten zittingstermijn 2022-2026) en amendement A5.B met dezelfde titel. Mevrouw Gremmen, u gaf zojuist al aan dat u al wat hebt toegelicht, maar misschien wil u aanvullend nog iets zeggen. U heeft nog tijd. Mevrouw GREMMEN (Volt): Voorzitter. Wij hebben bestuurlijke integriteit en transparantie hoog in het vaandel. Daarom dienen wij deze amendementen in. Zoals ik net al zei, wilden we dat gesprek vandaag voeren voordat we vijf bestuurders voor 100% installeren en dan daarna nog met elkaar moeten gaan nadenken over de financiële gevolgen daarvan. Dat vonden wij niet meer dan normaal. Mevrouw De Boer heeft al aangegeven: ja, we hadden een verantwoording in het coalitieakkoord moeten zetten. Dat vind ik fijn om te horen. Zoals hoogleraar bestuursrecht professor Herman Broring afgelopen zaterdag al in het AD aangaf: het kan natuurlijk prima te verklaren zijn, maar dan moet je het ook naar de burger toe verantwoorden. Gebrek aan transparantie levert altijd scheve gezichten op. Daarom hebben wij dit vandaag geagendeerd. Wij nodigen de coalitie ook uit om haar verantwoordelijkheid voor de stad te nemen door wat salaris in te leveren of een wethouder minder aan te stellen.

Dit zou de betrouwbaarheid van het stadsbestuur ten goede komen door solidariteit naar de stad te tonen en hopelijk een eerste stap te zetten om het vertrouwen in de lokale politiek te herstellen, want we hebben nou eenmaal afspraken met elkaar na te komen. U heeft hier immers mee ingestemd. Door de fracties van Volt, de VVD, Hart voor Delft, de SP, het CDA en Onafhankelijk Delft wordt amendement A5.A (Verlaging bestuurskosten zittingstermijn 2022-2026) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op woensdag 15 juni 2022 ter bespreking van agendapunt 5: Voorstel aan de raad inzake vaststelling van het aantal wethouders en de tijdsbestedingsnorm per 15 juni 2022, Besluit Beslispunt I. het aantal wethouders in de gemeente Delft voor de bestuursperiode 2022-2026 te bepalen op vijf Te wijzigen in: I. het aantal wethouders in de gemeente Delft voor de bestuursperiode 2022-2026 te bepalen op vier Toelichting: Het door de gemeenteraad op 30 maart 2021 aangenomen Herstelplan 'Delft in balans' vormt de basis om Delft financieel in balans te brengen. In de Kadernota 2021 is daartoe een taakstelling voor de bestuurskosten van in totaal 1.085 (x €1.000) voor de zittingstermijn van 2022-2026 opgenomen en ingestemd om de onzekerheden rondom de financiële positie van Delft (door de coronacrisis) deels op te kunnen vangen en de begroting in balans te houden.

Dit betreft de vermindering van 5 naar 4 wethouders (inclusief ondersteuning) voor de zittingstermijn 2022-2026. De financiële positie van Delft blijft ook in deze raadsperiode onder grote druk staan. De taakstelling op bestuurskosten is billijk om in stand te houden, zodat Delft een betere financiële positie behoudt en bezuinigingen elders in de stad verzacht kunnen worden. Daarnaast is Delft herstellende van de effecten van de coronacrisis en kan 46

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

de trend van stijgende prijzen voor goederen en levensmiddelen Delftse inwoners (acuut) in financiële problemen brengen. De voorgestelde benoeming van 5 wethouders en de genoemde reservering daarvoor in de Kaderbrief 2022 zijn echter een intensivering. Daarom roepen ondergetekenden andere partijen op om het voorgestelde amendement te steunen en daarmee de taakstelling zoals opgenomen in de Kadernota 2021 ook in de Kadernota 2022 te honoreren en door te voeren in de programmabegroting 2023, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van Volt, de VVD, Hart voor Delft, de SP, het CDA en Onafhankelijk Delft wordt amendement A5.B (Verlaging bestuurskosten zittingstermijn 2022 - 2026) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op woensdag 15 juni 2022 ter bespreking van agendapunt 5: Voorstel aan de raad inzake vaststelling van het aantal wethouders en de tijdsbestedingsnorm per 15 juni 2022, Besluit Beslispunt II. de tijdbestedingsnorm van de vijf wethouders te bepalen op 100% Te wijzigen in: II. de tijdbestedingsnorm van de vijf wethouders te bepalen op 80% Toelichting: Het door de gemeenteraad op 30 maart 2021 aangenomen Herstelplan 'Delft in balans' vormt de basis om Delft financieel in balans te brengen.

In de Kadernota 2021 is daartoe een taakstelling voor de bestuurskosten van in totaal 1.085 (x €1.000) voor de zittingstermijn van 2022-2026 opgenomen en ingestemd om de onzekerheden rondom de financiële positie van Delft (door de coronacrisis) deels op te kunnen vangen en de begroting in balans te houden. Dit betreft de vermindering van 5 naar 4 wethouders (inclusief ondersteuning) voor de zittingstermijn 2022-2026. De financiële positie van Delft blijft ook in deze raadsperiode onder grote druk staan. De taakstelling op bestuurskosten is billijk om in stand te houden, zodat Delft een betere financiële positie behoudt en bezuinigingen elders in de stad verzacht kunnen worden. Daarnaast is Delft herstellende van de effecten van de coronacrisis en kan de trend van stijgende prijzen voor goederen en levensmiddelen Delftse inwoners (acuut) in financiële problemen brengen. De voorgestelde benoeming van 5 wethouders en de genoemde reservering daarvoor in de Kaderbrief 2022 zijn echter een intensivering. Daarom roepen ondergetekenden andere partijen op om het voorgestelde amendement te steunen en daarmee de taakstelling zoals opgenomen in de Kadernota 2021 ook in de Kadernota 2022 te honoreren en door te voeren in de programmabegroting 2023, en gaat over tot de orde van de dag." De VOORZITTER: De tijd van de heer Van Rijn en van de heer Stoop is op.

Mevrouw Van Rossum, ik stel vast - dat is best wel een spectaculaire vaststelling - dat u warempel nog tijd heeft. Er is echt een nieuw seizoen aangebroken. De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik wil die tijd graag in beslag nemen. Er is ook niet meer zo veel tijd over. 47

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Mevrouw de voorzitter. De burgemeester - dat bent u ook - heeft Berenschot laten onderzoeken of bij de beoogde wethouders integriteitsproblemen kunnen optreden. Een van de adviezen van Berenschot is dat mevrouw Schrederhof de portefeuille Wonen niet op zich moet nemen. De coalitiepartijen negeerden dit advies en geven haar toch gewoon Wonen in het takenpakket. Dat zou een andere inwoner van de stad eens moeten proberen. De gemeente laat een onderzoek naar een persoon doen voor een advies, bijvoorbeeld over een uitkering of een bouwvergunning. Die Delftenaar zegt dan gewoon: bedankt voor het papier; ik ben het er niet mee eens; gooi het maar in de prullenbak. Blijkbaar vinden de coalitiepartijen dat er aan de top andere regels gelden: wij hebben de macht en wij doen dus wat we willen. En dan gaat het ook nog eens om een integriteitsonderzoek. Ik hoorde vorige week veel mensen in deze zaal sputteren: telt ervaring dan niet? Mevrouw Schrederhofs ervaring heeft haar leren denken in het belang van de directeur van een slecht draaiende woningcorporatie. Dat is precies waarover het in een integriteitsonderzoek gaat. Mensen op straat hebben het over mevrouw Schrederhof als over "die mevrouw van Woonbron". Toegegeven: meestal zeggen ze dat niet, want ze weten vaak niet dat het Woonbron is, maar dan zeggen ze "die mevrouw van …".

De VOORZITTER: Nee, meneer Maruf, u heeft gewoon geen tijd meer. De heer MARUF (D66): Dit gaat over de integriteit van een van de collegeleden. De VOORZITTER: Ja, maar dat zal iemand anders dan op zich moeten nemen, want u kunt dat in ieder geval niet doen. Uw tijd is om. De heer HOMBERGEN (PvdA): Dan zal ik de honneurs waarnemen. Mevrouw Schrederhof is al lang en breed wethouder voor de portefeuille Wonen. Volgens mij doet ze dat heel erg goed. De heer Van der Sluis zei dat er een integriteitsrisico is. Dat is allang gepasseerd. Dat zou dan vier jaar geleden aan de orde moeten zijn geweest. Zoals zij nu functioneert, met hart en ziel voor echt alle Delftenaren, denk ik niet dat je eenzelfde punt als vier jaar geleden nu aan de orde kunt stellen. Wat het rapport wel heeft gedaan, is dat we opnieuw hebben gemotiveerd waarom wij denken dat het in de praktijk geen probleem zal zijn. Ik vind het dus wat verwonderlijk dat u dat punt nu op deze manier te berde brengt. De heer VAN DER SLUIS (SP): Wij hebben dit vier jaar geleden ook aangekaart en dit is de tweede keer dat Berenschot dit advies geeft. Hoewel zij de afgelopen vier jaar wethouder is geweest en hoewel alle argumenten die u nu inbrengt, bekend waren bij Berenschot en hoewel het langer geleden is, zegt Berenschot nog steeds: nee, doe het niet. Dat is hun advies. Daar is niks aan veranderd.

Blijkbaar vinden zij het dus nog steeds een belangrijk ding. U zegt in wezen dat Berenschot zijn werk niet goed heeft gedaan. Dat kan; dat kan een burger ook over een onderzoek zeggen, zoals ik net zei. Maar daar is het niet mee afgedaan. Dan zou er een nieuw integriteitsonderzoek moeten komen of wat dan ook. We kunnen niet gewoon zeggen: dat integriteitsonderzoek hebben ze gedaan, maar dat schuiven we aan de kant. Ze hebben alle door u genoemde argumenten gewoon meegenomen. De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik wil daar toch nog even op reageren. Het bureau Berenschot heeft inderdaad dat advies gegeven. Dat heeft ertoe geleid dat we flankerende maatregelen hebben genomen om ervoor te zorgen dat extra gewaarborgd is dat de integriteit geborgd is. Dat heeft de afgelopen vier jaar gewerkt en ik ben er ook van overtuigd dat dat de komende vier jaar zal blijven werken. Ik denk dat we er ook oog voor moeten hebben dat het tot nu toe gewoon een goed lopend proces is geweest. Bovendien opereert 48

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

een wethouder nooit in haar eentje; althans, dat mag je aannemen. In de afgelopen periode is ook gebleken dat wethouder Schrederhof dat heel netjes en keurig heeft verantwoord. Ik heb het trouwens nog even nagevraagd en ik ben er ook van overtuigd dat mevrouw Schrederhof ook na deze periode geen werkrelatie zal hebben met Woonbron. Het is inderdaad een punt van aandacht en dat nemen we zeer ter harte. De heer VAN DER SLUIS (SP): Ter verduidelijking: het gaat mij niet om mevrouw Schrederhof zelf persoonlijk. Het gaat mij om het beeld dat geschetst wordt: er komt een integriteitsonderzoek, daar volgt een advies uit en dat leggen we naast ons neer. Nogmaals, Berenschot had kunnen zeggen: jullie hebben de afgelopen vier jaar een goede regeling gehad; verleng je regeling maar. Ik zou het daar niet mee eens zijn, maar dat zou Berenschot kunnen zeggen. Dat heeft Berenschot niet gedaan. Berenschot heeft gezegd: gewoon niet doen. Berenschot heeft met alles rekening gehouden. Ik denk dus dat ik nu gewoon voortga met mijn betoog. De VOORZITTER: Dat lijkt me een goed idee. De heer VAN DER SLUIS (SP): Mensen op straat hebben het over mevrouw Schrederhof als over "die mevrouw van Woonbron", maar ze zeggen dus niet altijd "Woonbron", want ze weten meestal niet van die woningbouwcorporatie.

Afgelopen weekend werd de SP-fractie gebeld met een verontrustend verhaal over haar tijd bij Woonbron in Rotterdam. Dat mag allemaal niet meer ter zake doen, maar het beeld klopt niet. Dat is niet goed voor het vertrouwen in de politiek. Het is aan de burgemeester om te waken over de integriteit van de wethouders. Ik wil graag aan haar en aan de beoogde coalitiepartners vragen wat zij hieraan gaan doen. De VOORZITTER: Slechts een deel van de coalitiepartners heeft nog spreektijd om daarop te reageren. De heer Hombergen heeft al gereageerd. Ik kijk naar de andere coalitiepartners om te zien of zij hierop willen reageren. Daarna zal ik reageren. Mevrouw DE BOER (STIP): De concrete vraag heb ik eventjes gemist. Zou meneer Van der Sluis die kunnen herhalen? De heer VAN DER SLUIS (SP): Het beeld dat we andere regels stellen voor onszelf dan voor andere mensen in Delft, is niet goed voor het vertrouwen in de politiek. Hoe willen de coalitiepartijen daarmee omgaan? Mevrouw DE BOER (STIP): De afgelopen periode heeft mevrouw Schrederhof maatregelen genomen om hier echt mee om te gaan. Volgens mij heeft wethouder Schrederhof hier heel integer mee gehandeld. Ook kijkend vanuit de SP heeft mevrouw Schrederhof het volgens mij echt supergoed gedaan in de afgelopen periode.

Ik heb dus het vertrouwen dat, als we dat de komende periode op dezelfde manier aanpakken, dit gewoon weer goed zal verlopen. Ik wil de heer Van der Sluis ook vragen of hij een concreet voorbeeld kan noemen van een moment waarop de wethouder niet integer heeft gehandeld. En draagt het zo groot maken hiervan, terwijl de heer Van der Sluis heeft gezegd dat hij wel gelooft dat mevrouw Schrederhof dit goed gaat doen, juist niet bij aan dat verlies van vertrouwen in wat mevrouw Schrederhof doet? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Als je een advies krijgt, moet je altijd zelf blijven nadenken. Dat gebeurt dus ook. Daarom sluit ik me volledig aan bij wat mevrouw De Boer en meneer Hombergen hebben gezegd.

49

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De heer WESSELS (GroenLinks): Ik wil me hier ook graag bij aansluiten. Het is duidelijk een advies. Daar hebben we ook de afgelopen week in de commissie uitgebreid bij stilgestaan. We leggen het dus echt niet zomaar naast ons neer. We pakken het heel serieus op en we zorgen dat daar goed mee om wordt gegaan, zoals dat ook in de commissievergadering al duidelijk is verwoord. De VOORZITTER: Tot slot van mijn zijde. De integriteit van de wethouder staat wat mij betreft absoluut niet ter discussie. Er is een onderzoek geweest en er is een advies. Een advies is iets wat wel of niet opgevolgd kan worden of wat opgevolgd kan worden op de wijze waarop dat nu voorgesteld wordt. Het is aan u als raad om dat te wegen. Dat is uw taak. De heer VAN DER SLUIS (SP): We trekken de integriteit van de wethouder niet in twijfel. Het gaat ons om de rolverdeling: waarom krijgt zij een rol, Wonen, terwijl er gewoon een duidelijk advies ligt om dat niet te doen? Er is een heel makkelijke oplossing, want dan is dit probleem gewoon weg. Wat ons betreft is dit dus heel slecht voor het beeld van de politiek.

Daarom maken we er zo'n groot punt van, omdat je hier op straat hoort: ze doen toch maar wat ze willen; als het om henzelf gaat, om hun eigen baantjes, kan opeens alles wel, maar als er een advies is om ons een uitkering te ontnemen, is dat niet alleen maar een advies, maar als het om henzelf gaat wel. Dat beeld wil ik gewoon proberen weg te nemen en dat kan heel makkelijk met een portefeuillewisseling. De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik wil het betoog van de heer Van der Sluis nog aangrijpen om aan te geven waarom mevrouw Schrederhof juist voor die positie is geselecteerd, namelijk vanwege haar inhoudelijke kennis op het vlak van de woningbouwcorporaties. Ik heb in mijn eerdere betoog gezegd dat de situatie in Delft inzake de woningbouwcorporaties heel moeilijk is, omdat ze heel wankel zijn. Dat betreft Vestia en Woonbron. In die wereld moet je heel goed je weg weten. Je moet weten hoe die wereld in elkaar zit en hoe die is gestructureerd en gefinancierd om ze zodanig te triggeren dat ze het goede werk voor Delft doen. Mevrouw Schrederhof kent die wereld heel goed. Ik denk dat ze daarom voor de stad van heel groot belang is. Ze komt inderdaad uit die wereld, maar dat heb je met mensen die een wereld heel goed begrijpen en die weten hoe de woningbouwcorporaties en die sector in elkaar zitten. Ik denk dat dat een heel zware argumentatie is.

Dat voeg ik bij uw opmerking dat er niet aan haar integriteit wordt getwijfeld. Ik denk dat die inhoudelijke argumenten ook mee moeten worden gewogen door de hele raad. Mevrouw DE BOER (STIP): Ik ben benieuwd wat volgens de SP inhoudelijk gezien het probleem is, ook kijkend naar de afgelopen vier jaar. Dat heb ik zojuist ook al gevraagd. Meneer Van der Woerd gaf net al aan dat het een advies is. Volgens mij zijn wij hier om te kijken wat het beste is voor de stad. Ja, er is een advies gekomen van Berenschot dat er misschien een kwestie zou kunnen zijn, maar wij hebben afgewogen wat volgens ons het beste is voor de stad. Mevrouw Schrederhof heeft de afgelopen vier jaar ontzettend goed werk verricht. Wij denken daarom dat dit het beste is voor de stad en voor de Delftenaren. Stel je voor dat we altijd alle adviezen zouden opvolgen; zou de SP dan ook voor elk collegevoorstel stemmen? Wij moeten daar toch de afweging voor maken? De heer VAN DER SLUIS (SP): Berenschot adviseert: handel integer. Dat kan je niet naast je neerleggen. Daarom stemt de SP straks tegen de benoeming van mevrouw Schrederhof als wethouder. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Ik denk dat mevrouw Gremmen de argumentatie en motivatie van de ingediende amendementen uitstekend heeft verwoord. Ik denk dat het 50

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

goed is om te onderstrepen dat de coalitie destijds zelf het voorstel heeft gedaan om het met een wethouder minder te doen. Ik wil daarop aanvullen dat die bezuiniging in de vorige Kadernota volgens mij ook richting de verkiezingen een uitkomst was, want dan hoefde men de verkiezingen met een minder moeilijk verhaal in. Ik vind het best bijzonder dat de oppositiepartijen daarvoor nu min of meer ter verantwoording worden geroepen. Ik denk dat wij als oppositiepartijen met dit amendement eigenlijk een oude afspraak in herinnering brengen. De VOORZITTER: Mevrouw Timmermans, u heeft zelfs nog negen minuten. U kunt nog een heel lang betoog houden. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Het is eigenlijk jammer dat er weer zoveel rondom deze amendementen is gezegd. Ook Onafhankelijk Delft is gewoon niet voor een vijfde wethouder. We hebben eerder een betoog gehouden over een gezin dat net twee tientjes te veel verdient. Wij vinden het daarom eigenlijk een cru signaal om nu te kiezen voor zo'n extra wethouderspost. Veel gezinnen knopen de eindjes aan elkaar en hier blijven we maar spenderen. We zijn niet voor niks een van de armste gemeenten. Kunnen we nou gewoon één keer naar onszelf kijken? Kunnen we nou één keer gewoon het juiste doen? Laten we dat gewoon één keer doen. Begin deze collegetermijn nou eens een keer met jezelf en draag dat uit. Zoek de verbinding.