Grip op Delfts Afval

Grip op Delfts Afval

Afvalbeleidsplan 2025-2030

Grip op Delfts Afval

Voorwoord Voor u ligt het nieuwe afvalbeleidsplan voor de gemeente Delft. Met de maatregelen uit dit plan willen we restafval voorkomen, afval beter scheiden en verminderen. We letten hierbij op gemak voor bewoners, de kosten en de duurzaamheidsdoelen. We werken samen op de raakvlakken met de uitvoeringsagenda Circulaire Economie. We onderzoeken of het Recycletarief in Delft zou werken. Grip op afval We zetten met ‘Het Nieuwe Inzamelen’ al jaren prachtige stappen. We doen het goed, maar het kan nog beter. We optimaliseren het huidige beleid en zetten stappen verder. We houden vast aan het uitgangspunt ‘Bronscheiden waar het kan, nascheiden waar het moet’. Het scheiden van groente fruit en tuinafval blijft belangrijk. En we blijven aandacht geven aan het voorkomen van afval. We willen we extra inzetten op nascheiding voor hoogbouwwoningen. Zo veel mogelijk gemak voor inwoners We willen een systeem dat logisch en gemakkelijk is voor inwoners. Want dat draagt bij aan meer en beter gescheiden afval. We hebben inwoners keihard nodig als het gaat om afval scheiden. Zij zijn een onmisbare schakel aan het begin van de keten. Het is belangrijk dat zo veel mogelijk mensen meedoen. We houden de kosten zo veel mogelijk in de hand en dragen bij aan duurzaamheidsdoelen Het doel is zo veel mogelijk gescheiden afval en hergebruik van spullen en grondstoffen.

Want zo beperken we het restafval tot een minimum. Goed voor het milieu en voor de kosten. Want restafval wordt verbrand. Dit is niet alleen duur, er gaan ook waardevolle grondstoffen verloren. Bovendien verdienen we aan de grondstoffen die bij recycling vrijkomen. Daarbij komen er zo meer spullen vrij voor hergebruik. Hiermee geven we niet alleen het milieu een boost, maar ook de circulaire economie. Afval, grondstoffen en circulaire economie zijn sterk met elkaar verbonden In de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie komt de term afval geregeld voor. Deze agenda is echter breder en meer toekomstgericht. Het afvalbeleidsplan gaat over huishoudelijk afval in het hier en nu. Toch raakt afval en circulaire economie steeds sterker met elkaar verbonden. We werken in de praktijk al goed samen op de raakvlakken en gaan daar zeker mee door. We onderzoeken een ambitieus idee: Het Recycle-tarief. Ambitieus omdat er nog geen vergelijkbare steden zijn die dit inzetten. Hoe krijgen we dit in Delft voor elkaar? Onderzoeken, testen, leren en innoveren zit in de Delftse aard. Hier nemen we dan ook de tijd voor. We delen onze kennis met liefde met anderen, maar leren ook graag van de ervaringen van vergelijkbare gemeenten. We hoeven het wiel immers niet opnieuw uit te vinden. Zo vormen we samen met andere gemeenten een sterk en duurzaam netwerk.

Samenwerken aan een schoner en duurzamer Delft We vinden ons afvalbeleid - net als de gemeenteraad - belangrijk. Dat bleek wel toen we het onderwerp in de gemeenteraad bespraken aan de hand van het rapport van Royal Haskoning. Nadat de gemeenteraad heeft besloten over het afvalbeleidsplan, betrekken we inwoners bij de uitwerking. Door samen te werken maken we Delft schoner, duurzamer en leefbaarder.

Wethouder Frank van Vliet

Pagina 1 van 24

Grip op Delfts Afval

Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 1.2 1.3 1.4

Uitleg over het plan Grip op Delfts Afval Leeswijzer Terminologie Raakvlakken andere programma’s

2 Uitgangspunten 2.1 Landelijk afvalscheidingsdoel (VANG) 2.1.1 Milieu, Kosten en Service 2.1.2 Het nieuwe inzamelen ingevoerd 2.1.3 De Delftse binnenstad 2.2 Gezamenlijke basis voor nieuw afval- en grondstoffenbeleid 2.3 Eenheid & uniformiteit 2.3.1 Gezamenlijke doelen 2.3.2 Expertise delen 2.3.3 Couleur locale

3 3 3 3 3

5 5 6 7 7 7 8 8 8 9

3 Kernmaatregelen Grip op Delfts Afval

10

3.1 Optimalisatie Het Nieuwe Inzamelen 3.1.1 Evaluatie Het Nieuwe Inzamelen 3.1.2 Maatregelen: groenafval 3.1.3 Maatregelen: binnenstad 3.1.4 Maatregelen: voorzieningen 3.2 Nascheiden plastic en verpakkingen 3.3 Recycle-tarief

10 11 11 12 12 13 14

4 Flankerende maatregelen 4.1 Gedrag: we doen het samen 4.1.1 Ja-Ja sticker 4.1.2 Communicatie 4.1.3 Educatie 4.1.4 Monitoring en toezicht Intermezzo: Column Elisah Pals, expert afvalpreventie 4.2 Stimulerende initiatieven 4.2.1 Tarief voor het ophalen van grofvuil 4.2.2 Inzamelen en verwerken van luierafval

5 Extra informatie

Pagina 2 van 24

16 16 16 16 17 17 19 20 20 21

22

Grip op Delfts Afval

1 Inleiding 1.1 Uitleg over het plan Grip op Delfts Afval Er is al veel gesproken en geschreven over een nieuw afvalbeleidsplan, met daarin terugblikken op de effecten van het nu geldende plan en zicht op de stappen die ons vooruit gaan helpen. Voorliggend plan ‘Grip op Delfts afval’ is daarmee een tactisch plan. Een plan waarin we alle bestaande informatie omzetten naar concrete stappen, die de gemeente Delft neemt in de periode 2025 – 2030 om nog meer grip te krijgen op het afval. Voor sommige stappen vragen we direct een besluit, tegelijk met het vaststellen van het afvalbeleidsplan. Andere stappen, die omvangrijker zijn en waar verdere uitwerking nodig is, leggen we later ter besluitvorming voor.

1.2 Leeswijzer Het plan geeft achtereenvolgend de uitgangspunten, de kernmaatregelen en de flankerende maatregelen voor het Delftse afvalbeleid weer.

1.3 Terminologie Voor eenduidigheid in de regio hanteren we bij voorkeur in alle gebieden waar Avalex de inzameling verzorgt dezelfde termen. Voor nu is dat nog niet voor alle termen zo. In dit afvalbeleidsplan staan daarom een aantal termen die met Avalex en de deelnemende gemeenten besproken worden en op termijn mogelijk anders zijn. Het gaat om: • Groenafval: dit staat voor groente-, fruit- en tuinafval, oftewel GFTe of GFT • Plastic en verpakkingen: dit staat voor alle verpakkingen van plastic, verpakkingen van blik en alle drankverpakkingen, oftewel PMD of PBD • Recycle-tarief: ook wel diftar of gedifferentieerd tarief genoemd.

1.4 Raakvlakken andere programma’s Afvalbeleid is geen opzichzelfstaand programma. Er zijn raakvlakken met andere programma’s binnen de gemeente, zoals mobiliteit, het sociale domein en circulaire economie. In het mobiliteitsplan Delft 2024 spreken we de ambitie uit om schone, slimme en veilige mobiliteit te realiseren. De binnenstad zal autoluw worden en er komt een milieuzone. Met het inzamelen van afval houden we rekening met deze ambitie. Daar waar mogelijk passen we de inzameling aan. Dat betreft in eerste instantie het wagenpark maar ook andere afvalvoorzieningen voor de woningen in een milieuzone kunnen tot de mogelijkheden behoren. Daar waar de standaard inzameling niet anders kan, kijken we samen met mobiliteit naar andere opties zoals het inzetten van hubs om afval en grondstoffen te verzamelen en daarna verder te transporteren. In het programma Leefbaarheid en Veiligheid, gebiedsplan Wij West, staat onder ‘fijn wonen en veilig wonen’ een aandachtspunt over afval. Mensen ervaren de openbare ruimte als rommelig en ze ervaren veel overlast in de wijk. Mensen vinden de buurt minder fijn om te wonen als er afval op straat ligt. Ook het dumpen van (grof)afval Pagina 3 van 24

Grip op Delfts Afval

wordt als een groot probleem genoemd. Met de maatregelen uit het afvalbeleidsplan gaan we wijkgericht en doelgroepgericht aan de slag en we houden rekening met de aandachtspunten uit het gebiedsplan. In de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie komt de term afval geregeld voor. Samengevat gaat de Circulaire Economie over de toekomst, het voorkomen van afval en het sluiten van kringlopen. En het gaat over een breder veld dan alleen huishoudelijk afval. Het betreft ook afval- en grondstofstromen bij bedrijven en in de bouw. Daarnaast gaat het om zaken als repareren en hergebruik. Het afvalbeleidsplan gaat over huishoudelijk afval, over het hier en nu, over het beter scheiden van afval bij en door huishoudens zodat meer recycling mogelijk is en over het verminderen van restafval zodat we de kosten beperken. Het is de verwachting dat over een aantal jaren beide onderwerpen sterker met elkaar verbonden zijn. Omdat het nu twee gescheiden onderwerpen zijn met raakvlakken, houden we de maatregelen uit de uitvoeringsagenda Circulaire Economie, die verbonden zijn met het huishoudelijk afval, uit het afvalbeleidsplan. Zo houden we het duidelijk en overzichtelijk. Dat we in de praktijk samenwerken, samen optrekken, een netwerk delen en naar elkaar toe werken, is evident. Ook zullen we vanuit het taakveld Afval bijdragen aan het Circulaire Economie initiatief het circulair ambachtscentrum.

Het circulair ambachtscentrum zal een deel van de stroom grofvuil innemen, en proberen deze op zodanige wijze te laten behandelen, dat verwerking uit- dan wel afgesteld wordt. Omdat dit op termijn, wanneer het initiatief succesvol blijkt, invloed heeft op de afvalstoffenbegroting en op het realiseren van de milieudoelstellingen is een bijdrage evident.

Op de milieustraat op de Voltaweg in Delft kunnen inwoners sinds januari 2024 gebruikte materialen en producten een tweede leven geven. Er staan op proef extra containers waarin kringloopgoederen en bruikbaar hout gaat. Kringloop Delft en kringloopbedrijf Rataplan verkopen de kringloopgoederen vervolgens via de eigen winkels. Het hout gaat naar de Delftse sociale onderneming Stunt en meubelwerkplaats Ander Hout in Den Hoorn, waar ze nieuwe producten van het gerecycled hout maken. De opening van de kringloopcontainers is onderdeel van Winnen! Dat is een nieuw circulair ambachtsnetwerk waarin verschillende partners in Delft samenwerken.

Pagina 4 van 24

Grip op Delfts Afval

2 Uitgangspunten 1. We streven naar het realiseren van de landelijke vastgestelde afvalscheidingsdoelen (VANG-norm) waarbij we optimale service aan de inwoners bieden en de kosten willen beperken 2. We nemen het document ‘Gezamenlijke basis voor nieuw afval- en grondstoffenbeleid Avalex-Gemeenten 2022-2030’ als vertrekpunt en meer specifiek de maatregelen voor de A gemeenten 3. We zoeken met de binnen Avalex samenwerkende gemeenten naar eenheid en uniformiteit, aangevuld met lokale maatregelen om de ‘couleur locale’ te waarborgen

2.1 Landelijk afvalscheidingsdoel (VANG) De ambitie van Delft is om aan de landelijk vastgestelde afvalscheidingsdoelen te voldoen, waarbij we optimale service aan de inwoners bieden en de kosten willen beperken. VANG-Doelstelling De Rijksoverheid heeft naast een introductie van beleid, wet- en regelgeving om recycling en hergebruik te stimuleren in 2013 het Programma VANG (Van Afval Naar Grondstof) gestart. Specifiek voor huishoudelijk afval is binnen VANG het deelprogramma VANG-Huishoudelijk Afval (HHA) opgenomen, waarin de ambitie is vastgelegd om in 2020 tot 75% afvalscheiding te komen. Deze ambitie is verder geconcretiseerd in een streven om in dat jaar nog maximaal 100 kg restafval (fijn en grof samen) per inwoner te produceren, met een doorontwikkeling naar maximaal 30 kg restafval per inwoner in 2025. In de herijking van het uitvoeringsprogramma VANG, dat uitgekomen is in februari 2022, is er meer aandacht voor het recycle-percentage en de kwaliteit van de afvalstromen: 55% recycling in 2025, 60% in 2030. In de bijbehorende kamerbrief geeft de staatssecretaris daarbij aan dat de ambitie van 100 kg (met een verdere daling naar 30 kg) restafval per inwoner nog steeds nagestreefd wordt, maar op zodanige wijze dat dit niet ten koste gaat van de kwaliteit.

Pagina 5 van 24

Grip op Delfts Afval

2.1.1 Milieu, Kosten en Service De milieudoelen uit het landelijke afvalbeheer plan (LAP) staan op maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar en 75% afvalscheiding. In 2023 had Delft 212 kilogram restafval per inwoner per jaar en 39% afvalscheiding. Daarnaast is het doel de kwaliteit van de gescheiden aangeboden grondstoffen te waarborgen, met name op dit moment voor groenafval en plastic en verpakkingen. Het verwerken van restafval is duurder dan het verwerken van de meeste gescheiden afvalstromen, waarbij gemeenten voor sommige afvalstromen ook vergoedingen ontvangen. Daarbij opgeteld dat gemeenten per 1000 kilogram restafval sinds enige jaren een extra verbrandingsbelasting betalen, die steeds verder stijgt, is het aantrekkelijk om zo min mogelijk afval als restafval te verbranden. Hiermee beperken we de kosten voor het afvalbeheer. Het meer en beter scheiden van afvalstromen is mogelijk, zo blijkt uit de sorteeranalyse, en het hangt af van de inzet van de inwoners. Ervaringen van andere gemeenten wijzen uit dat met name gemak hierbij centraal staat. Hoe makkelijker we het scheiden van afval maken, hoe eerder mensen mee doen. In het Delftse inzamelmodel, en met alle maatregelen daarbinnen, houden we dan ook rekening met een zo hoog mogelijke service op het aanbieden van afvalstromen en passen we participatie toe waar mogelijk.

Pagina 6 van 24

Grip op Delfts Afval

2.1.2 Het nieuwe inzamelen ingevoerd Delft wil zo veel mogelijk grondstoffen apart inzamelen. Daarom is in 2015 besloten tot het invoeren van Het Nieuwe Inzamelen. Met een serviceprikkel werd het aanbieden van restafval ontmoedigd en het aanbieden van grondstoffen gestimuleerd. Inwoners kunnen restafval aanbieden in ondergrondse containers. Grondstoffen zoals glas, oud papier, groenafval en plastic en verpakkingen haalt Avalex aan huis of dicht bij huis op. Het Nieuwe Inzamelen is op maat, per wijk, ingericht. Eind 2022 was de invoering van Het Nieuwe Inzamelen in Delft klaar. 2.1.3 De Delftse binnenstad De binnenstad van Delft is krap, heeft uitdagingen en beperkingen in de openbare ruimte en in de ondergrondse infrastructuur. Wat de situatie in de binnenstad ook complex maakt, zijn de vele gebruikersfuncties en de verschillende doelgroepen. Het wijzigen van de inzameling van afval - gericht op het gescheiden aanbieden van grondstoffen - is dan ook niet eenvoudig. Omdat de binnenstad 13% van de inwoners vertegenwoordigt, is het essentieel ook hier de hoeveelheid restafval sterk te verlagen. Voor de binnenstad - en voor een aantal hoogbouwlocaties waar het nodig was - werd in 2022 gekozen voor het nascheiden van het plastic en verpakkingen uit het restafval.

2.2 Gezamenlijke basis voor nieuw afval- en grondstoffenbeleid De gemeente is verantwoordelijk voor het opstellen van beleid. Avalex ondersteunt daarbij en zorgt voor een gezamenlijke basis voor alle deelnemende gemeenten. Om te komen tot een nieuw afval- en grondstoffenbeleid vroeg Avalex adviesbureau Royal HaskoningDHV om toekomstperspectieven voor de afvalinzameling op te stellen. Dit in relatie tot het beleid van de laatste jaren, de trends en de (landelijke) doelstellingen. Belangrijke drijfveer is dat de ambities niet werden gehaald en extra maatregelen nodig zijn. En dat er extra sturing kwam op het meer en beter gescheiden aanbieden en inzamelen van grondstoffen. Op basis van de uitkomsten van het rapport is gezamenlijk een basisdocument opgesteld. In dit basisdocument staan mogelijke richtingen en aanvullende maatregelen om de hoeveelheid restafval verder te verminderen die elke gemeente dichter bij de VANG-doelstellingen brengt. Het vormt daarom een goed vertrekpunt voor de dialoog over de gewenste koers rond de afvalinzamelingsstrategie binnen een gemeente. Aan Delft de taak om de onafhankelijke resultaten, adviezen en conclusies te interpreteren en in de Delftse realiteit te vatten in het afvalbeleid. Gemeenteklasse A

>50% hoogbouw

Gemeenteklasse B

30-49% hoogbouw

Gemeenteklasse C

20-29% hoogbouw

Gemeenteklasse D

<20% hoogbouw

Pagina 7 van 24

Grip op Delfts Afval

Aan het basisdocument opgesteld door Avalex lag het onderzoeksrapport van Royal Haskoning ten grondslag. Zij deden onderzoek naar inzamelvarianten waarmee de resultaten van de afvalinzameling kunnen worden verbeterd. Ook werd het beoogde effect op milieu, service en kosten in kaart gebracht. De resultaten zijn gedifferentieerd naar klasse A-gemeenten met meer dan 50% hoogbouw (Delft, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk) en klasse C-gemeenten met 20-29% hoogbouw (Midden-Delfland, Pijnackers-Nootdorp en Wassenaar). Kernconclusies uit het onderzoek Delft is een klasse A-gemeente. In het rapport werden voor deze klasse de volgende kernconclusies getrokken: • Het Nieuwe Inzamelen is een goede basis om milieuprestaties te verbeteren, maar leidt tot hogere integrale afvalbeheerkosten op de middellange termijn. De combinatie met nascheiding bij hoogbouw kan kosten besparen. Dit levert naar verwachting ook meer herbruikbaar plastic en verpakkingen op. • Een Diftarsysteem levert potentieel betere milieuprestaties op, met mogelijk een verlaging van de afvalbeheerskosten. De resultaten voor Diftar zijn nog onzeker, omdat er nog geen ervaringscijfers bestaan voor klasse Agemeenten.

2.3 Eenheid & uniformiteit Met lokale maatregelen om de couleur locale te waarborgen 2.3.1 Gezamenlijke doelen Gezamenlijke doelen zijn belangrijk als kapstok en kader waarbinnen de in Avalex samenwerkende gemeenten maatregelen uitdenken en uitwerken. Elke gemeente is en blijft echter verantwoordelijk voor het vaststellen van het beleid. We volgen het doel van het Rijksbrede programma circulaire economie om in 2050 volledig circulair te zijn. De gezamenlijke ambitie voor de korte termijn (< 5 jaar) is: 75% afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner per jaar. Ook vormt de verbetering van de kwaliteit van de deelstromen een belangrijk speerpunt. Want zuivere deelstromen leveren grondstoffen op die geschikt zijn voor daadwerkelijke recycling. De Avalexgemeenten zetten in op het behoud van waarde van materialen en producten. En op de creatie van nieuwe circulaire producten en diensten zoals circulair ontwerp, delen, lenen en reparatie. 2.3.2 Expertise delen Samen weten en kunnen we meer. De meerwaarde van samenwerking met andere gemeenten is dat je met elkaar expertise kunt delen en gezamenlijk uitgangspunten kunt bepalen. Dit levert synergievoordelen en daarmee efficiency op.

Om de doelstellingen te realiseren, stelden de gemeenten Delft, Rijswijk, Wassenaar, Midden-Delfland, Leidschendam-Voorburg en Pijnacker-Nootdorp samen met Avalex een gezamenlijke basis op voor een nieuw afval- en grondstoffenbeleid.

Pagina 8 van 24

Grip op Delfts Afval

2.3.3 Couleur locale Uniformiteit kent zijn voordelen. Een goede gezamenlijke basis biedt mogelijkheden tot aanvullende lokale maatregelen. Zo kunnen de afzonderlijke gemeenten hun afvalbeleid aanvullen met lokale keuzes en maatwerk, afgestemd op hun eigen wensen en lokale uitdagingen. Avalex verzorgt het inzamelen en (laten) verwerken van huishoudelijk afval en grondstoffen in opdracht van de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. Avalex is op 2 april 2001 als gemeenschappelijke regeling opgericht door de gemeenten Leidschendam, Voorburg en Rijswijk vanuit de behoefte om de kracht van het collectief te benutten met schaalvergroting. In de loop van de jaren zijn ook de gemeenten Pijnacker-Nootdorp (2004), Wassenaar (2006), Delft (2007) en Midden-Delfland (2010) aangesloten. Avalex is een bedrijfsvoeringsorganisatie; een samenwerkingsverband zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Dit betekent dat beleidsmatige keuzes thuishoren bij de gemeenten en dat Avalex zich richt op de uitvoering. De taken en verantwoordelijkheden van Avalex zijn vastgelegd in de Gemeenschappelijke regeling Avalex 2018.

Pagina 9 van 24

Grip op Delfts Afval

3 Kernmaatregelen Grip op Delfts Afval 1. We optimaliseren Het Nieuwe Inzamelen 2. We verkennen nascheiden van plastic en verpakkingen voor de hoogbouw 3. We verkennen de invoering van een Recycle-tarief

3.1 Optimalisatie Het Nieuwe Inzamelen Oud papier, groenafval en plastic en verpakkingen halen we aan huis op en restafval brengen inwoners weg naar verzamelcontainers. Het Nieuwe Inzamelen zorgt voor een optimale service, betere milieuprestaties, hogere inzamelkosten, lagere verwerkingskosten en hogere opbrengsten voor de verkoop van te recyclen afvalstromen. Het is daarmee een goede pijler van ons inzamelsysteem. We gaan de komende jaren verder waar we gebleven zijn en doen onderzoek naar waar we het systeem kunnen optimaliseren. We houden daarbij het onderscheid naar woningtypen vast en kiezen het meest passende inzamelmiddel met aandacht voor marktinnovaties (zoals persende inpandige containers). We kijken ook naar het afsluitbaar maken van verzamelcontainers voor restafval met een elektronische toegangscontrole. Dit heeft voordelen zoals het weren van afvalaanbod van huishoudens en bedrijven die eigen voorzieningen hebben. En mocht er een besluit komen tot het invoeren van een Recycle-tarief dan zijn afgesloten voorzieningen nodig voor een juiste verrekening van het afvalaanbod met de inwoners.

Participatie Samen met onze inwoners werken aan meer en betere afvalscheiding is belangrijk. Bij alle maatregelen betrekken we onze inwoners. Afhankelijk van het soort maatregel zal dat (mee)beslissen, coproduceren, adviseren, raadplegen of informeren zijn. De uitgangspunten van het afvalbeleid geven daarbij de kaders aan. Daarnaast zal het algemeen belang voor het individueel belang moeten gaan. Kernvraag bij alle vormen van participatie zal zijn: “wat heeft u nodig om deze maatregel tot een succes te maken?” Zo kunnen we wijk voor wijk aan de slag en leren we hoe we samen grip krijgen op het Delftse afval.

Pagina 10 van 24

Grip op Delfts Afval

3.1.1 Evaluatie Het Nieuwe Inzamelen Voor de uitrol van Het Nieuwe inzamelen in de wijken waren vooraf uitgangspunten geformuleerd. De uitrol begon in 2017 in Hof van Delft en Harnaschpolder. Met de uitrol in deze startwijken deden wij ervaringen op. Een aantal uitgangspunten is herzien op basis van deze ervaringen en een tussentijdse evaluatie van Het Nieuwe Inzamelen in 2019. Er werden twee aanpassingen doorgevoerd: • Bij hoogbouw met inpandige afvalvoorzieningen zamelen we sinds 2018 standaard vier fracties in. Eerst was sprake van alleen de grondstoffen GFTe, OPK en PMD en brachten bewoners restafval weg naar een ondergrondse container in de buurt. Dit bleek niet goed uit te pakken. De containers voor grondstoffen vervuilden regelmatig. Restafvalcontainers zijn daarom sindsdien standaard onderdeel van het inpandige containerpakket. Dit is ook regel voor nieuwbouw. • Bij gestapelde bouw/hoogbouw met ondergrondse containers in de openbare ruimte plaatsen we sinds 2018 – waar mogelijk – restafval bij GFT, PMD, OPK in plaats van apart. Het straatbeeld bestaat dus zo veel mogelijk uit containerparken van vier fracties. Voornaamste reden voor deze aanpassing is ook het voorkomen van vervuiling van het afvalaanbod in de grondstofcontainers.

Het Nieuwe Inzamelen is achtereenvolgend uitgerold in Hof van Delft, Harnaschpolder, Tanthof West en Oost, Voordijkshoorn, Delfzicht, Voorhof, Buitenhof, Vrijenban en Wippolder. In alle wijken zijn veel bestaande ondergrondse containerlocaties uitgebreid met grondstofcontainers. En er zijn in totaal 155 extra ondergrondse containerlocaties bijgekomen. Deze zijn aangewezen via een aanwijzingsbesluit. Bewoners konden in elke wijk inspreken. Dit verliep via één of twee inloopavonden en een online-platform. In Delftzicht, Voorhof, Buitenhof en Vrijenban was in verband met de Covid pandemie geen fysieke inloopavond, maar werd de duur van inspraak op het online-platform verlengd. 3.1.2 Maatregelen: groenafval De stroom groenafval vraagt aandacht. Het gaat dan met name om de kwaliteit en om te zorgen dat meer inwoners groenafval gaan scheiden. Groenafval is ook een stoorstof bij het nascheiden van plastic en verpakkingen uit het restafval.

Concrete acties die we, na nader onderzoek op milieueffect en kosten, willen gaan nemen zijn: • De frequentie onderzoeken/aanpassen van het inzamelen van groenafval (zomer en winter) • Inpandige voorzieningen voor groenafval voorzien van een biofilter-deksel • Optimaliseren communicatie uitingen op de voorzieningen • Introduceren gebruiksvriendelijke voorziening voor groenafval met pascontrole en kleine inwerpopening • Beschikbaar stellen van een groenafval-emmer

Pagina 11 van 24

Grip op Delfts Afval

Er zijn goede redenen om gft gescheiden in te zamelen: • Gft gescheiden inzamelen en composteren is goedkoper dan het samen met het restafval verwerken. Dit scheelt weer in de gemeentebelasting die wordt betaald voor het ophalen en verwerken van huisvuil (de afvalstoffenheffing). • Steeds meer gft-afval wordt vergist. Dit levert biogas op: dat is duurzame energie. • Van gft-afval kan goede compost gemaakt worden. Boeren, tuinders en de gemeente gebruiken dit om de bodem te verbeteren (bijvoorbeeld om groente of fruit op te telen of voor plantsoenen). Compost is beter voor het milieu dan kunstmest en potgrond of tuinaarde (dat wordt van veen gemaakt). Lees hier meer over op Goede bemesting. • Als het gft-afval bij het restafval zou komen, komt Nederland afvalenergiecentrales (aec's) tekort. Bron https://www.milieucentraal.nl/minder-afval/afval-scheiden/afval-scheiden-nuten-fabels/#

3.1.3 Maatregelen: binnenstad Ook de historische binnenstad vraagt extra aandacht. Daar zetten we blijvend in op serviceverhoging voor de inzameling van groenafval. Zodat we meer inwoners motiveren deze stroom gescheiden aan te bieden, zodat er minder in het restafval terecht komt en zodat plastic en verpakkingen eenvoudiger en effectiever te scheiden zijn uit het restafval. Ook onderzoeken we of er meer ondergrondse (pers)containerlocaties kunnen komen om grondstoffen aan te bieden. En we kunnen mogelijk containers voor plastic en verpakkingen (her)plaatsen op een aantal plekken in de binnenstad, zoals bij de winkelcentra. Daarnaast willen we verzamelplekken aanwijzen waar mensen die in de binnenstad wonen restafvalzakken, gebundeld oud papier en karton en minicontainers kunnen aanbieden. Het aanwijzen van deze plekken maakt de binnenstad schoner, de inzameling sneller en het geeft aanleiding om nog eens in contact te treden met de inwoners van de binnenstad. Tot slot willen we bewoners via een informatieve enquête vragen waar hun behoefte ligt om meer en beter afval te kunnen gaan scheiden. 3.1.4 Maatregelen: voorzieningen Tot slot kijken we binnen de kernmaatregel Optimaliseren Het Nieuwe Inzamelen naar de voorzieningen. We onderzoeken of we centrale voorzieningen kunnen gaan voorzien van een elektronische toegangsregulering.

Daarnaast willen we het gebruiksgemak van de (ondergrondse) containers verbeteren zodat we inwoners stimuleren de containers te gebruiken. Ook blijven we aandacht houden voor innovatieve voorzieningen, die het gebruiksgemak vergroten.

Pagina 12 van 24

Grip op Delfts Afval

3.2 Nascheiden plastic en verpakkingen Bronscheiden waar het kan, nascheiden waar het moet Met bronscheiding behalen we de beste scheidingsresultaten. Maar, zo blijkt uit andere gemeenten, dit geldt niet voor elke buurt. Er zijn buurten waar het apart inzamelen van plastic en verpakkingen onvoldoende werkt. Zoals in binnensteden en bij sommige hoogbouw. Daar is nascheiding een betere optie om bij te dragen aan de landelijke milieudoelstellingen. Het restafval van circa 6.500 huishoudens in de binnenstad van Delft (restafval ingezameld met zakken en met mincontainers) is sinds 2022 overgegaan op de nascheidingsinstallatie. Dit geldt ook voor het restafval van de 25 ondergrondse containers in de binnenstad en het restafval van sommige hoogbouw in Delft We doen onderzoek naar een uitbreiding van dit systeem bij meer hoogbouw. De inzamelresultaten en met name de afkeur van de ingezamelde stroom plastic en verpakkingen geven hier aanleiding toe. De bronscheiding van plastic en verpakkingen bij de laagbouw onderzoeken we niet, dat gaat goed en die behouden we. Het gaat om circa 14.000 huishoudens. In het onderzoek kijken we naar de inzet van stimulerende maatregelen voor bronscheiding van de andere grondstoffen, want nascheiden daarvan is niet mogelijk. Daarbij onderzoeken we ook de optie om maatwerk te behouden om wel plastic en verpakkingen aan de bron te scheiden.

Het betreft bronscheiding bij kleinschalige hoogbouw in geval van goede resultaten en waar bewoners gemotiveerd zijn om plastic en verpakkingen te scheiden. Logistiek moet dit goed combineerbaar zijn met de inzameling bij de laagbouw. Warmtenet De gemeente heeft onderzocht in welke wijken en buurten een warmtenet goed mogelijk is. Dit staat in het Delftse warmteplan. In dit plan staat voor elke wijk en buurt in Delft wat de beste alternatieven zijn voor aardgas. Eind 2021 heeft de gemeenteraad het plan vastgesteld. NetVerder (dochter van STEDIN) is nu bezig met een ontwerp. Dit is een ontwerp voor het eerste deel van een warmtenet in Voorhof, Buitenhof en de campus van de TU Delft. Daarbij krijgen naar verwachting gebouwen van woningcorporaties en mogelijk de TU Delft een aansluiting op het warmtenet. Met het aansluiten van woningen op een warmtenet komt de inpandige containerruimte in beeld. Dat is vaak de ideale plek om de installatie te plaatsen. De afvalcontainers gaan dan mogelijk uit deze ruimtes en naar de buitenruimte. Dit nemen we mee in de plannen voor het nascheiden van plastic en verpakkingen alsmede stellen we duidelijke kaders op voor wanneer er door een ruimtebeperking noodzaak is tot maatwerk en er een combinatie van inpandige én ondergrondse voorzieningen nodig is.

Pagina 13 van 24

Grip op Delfts Afval

3.3 Recycle-tarief Een Recycle-tarief – een financiële prikkel - kan een belangrijke aanvullende maatregel zijn op Het Nieuwe Inzamelen voor een nog beter milieu en financieel resultaat. De landelijke benchmark laat zien dat zowel de milieuprestaties als de kosten voor het afvalbeheer positief verbeteren door het invoeren van een Recycletarief (diftar). Inwoners laten betalen voor het restafval dat ze aanbieden, kan op basis van gewicht of op basis van volume-frequentie. De laatste vorm is de meest toegepaste vorm en de vorm die het meest duidelijk en betrouwbaar is. Het is ook de vorm die het beste past bij Het Nieuwe Inzamelen en dus de methode waar de Avalex-gemeenten voor kunnen kiezen. Om deze vorm mogelijk te maken, moeten alle voorzieningen voor restafval een identificatie krijgen (minicontainers met chip en ondergrondse containers met elektronische toegangscontrole). Alleen dan kan het aanbod tot een perceel teruggeleid worden en kan de gemeente het afvalaanbod verrekenen met de inwoners. Het invoeren van een financiële prikkel voor een gemeente zoals Delft is wel een uitdaging. In een stad van een dergelijke omvang, met een dichte bebouwing en een diversiteit aan doelgroepen is een Recycle-tarief nog niet eerder toegepast. Daarbij wordt het Recycle-tarief nog maar minimaal toegepast in de Randstad.

Voor Delft is dat een reden om de invoering juist te gaan onderzoeken, waarbij we ook de inwoners betrekken. Kennis opdoen en die kennis delen met andere gemeenten is waar Delft voor staat. Daarom doen we eerst onderzoek en starten we na positieve besluitvorming over de invoering met een gewenningsjaar. In dat jaar kunnen alle partijen ervaring opdoen met het Recycle-tarief. De verbeteringen die daaruit voortkomen kunnen we doorvoeren zodat er in het jaar erna een Delfts Recycle-tarief is.

Pagina 14 van 24

Grip op Delfts Afval

We onderzoeken de volgende punten: • De aanpak van andere gemeenten, die goed scheidingsgedrag belonen met een Recycle-tarief en rekening houdend met de regels en richtlijnen uit de AVG • De vaste voet voor de tariefstelling voor zowel minicontainers als het gebruik van verzamelcontainers • De impact van afgesloten containers voor bewoners en voor ondernemers • De werking van het Reinigingsrecht voor bedrijven in relatie tot het Recycletarief (gebruik makend van het landelijk onderzoek onder leiding van Rijkswaterstaat) • Het inzamelen van oud papier door verenigingen en het effect van stoppen op de totale afvalbeheerkosten • De compensatie voor kwetsbare groepen (ouderen, gehandicapten, grote gezinnen, chronisch zieken) en tijdelijk maatwerk • De risico's op bijplaatsingen, afvaltoerisme en vervuiling van grondstromen • De wisselwerking tussen nascheiden van plastic en verpakkingen en Recycletarief. Het onderzoek leggen we aan de gemeenteraad ter bespreking voor en ook tijdens het onderzoek halen we bij de gemeenteraad input op. Hierna start de besluitvorming rondom de invoering van een Recycle-tarief in Delft.

Bron: https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ve d=2ahUKEwjl4ojmnZSEAxUE9QIHHd_GBbYQFnoECBcQAQ&url=https%3A% 2F%2Fopen.rijkswaterstaat.nl%2Fpublish%2Fpages%2F181893%2Fafvalstof fenheffing_2022_v11.pdf&usg=AOvVaw1FJKx97ihrEDUsg4CPSTcu&opi=89978449

Pagina 15 van 24

Grip op Delfts Afval

4 Flankerende maatregelen 1. Gedrag: we doen het samen 2. Stimulerende initiatieven

4.1 Gedrag: we doen het samen 4.1.1 Ja-Ja sticker Met de Ja-Ja sticker werken we aan de preventie van papier. De werkwijze is precies omgekeerd aan hoe het nu is. Nu plakken inwoners een sticker op de brievenbus als ze geen ongeadresseerd reclamedruk of huis aan huis bladen willen ontvangen. Straks plakken inwoners een sticker als ze dat wel willen. Het ontvangen van ongeadresseerd reclamedruk of huis aan huis bladen is daarmee een bewuste keuze. Wel zullen we bezien hoe we ervoor kunnen zorgen dat mensen voldoende geïnformeerd blijven en worden over ontwikkelingen in de gemeente. Hiervoor is mogelijk een aanpassing op de standaard sticker voor nodig danwel zetten we de andere bestaande gemeentelijke communicatiekanalen in om het nieuws bij de inwoners te brengen. Gemeenten die de Ja-Ja sticker hebben ingevoerd zien een daling in het papieraanbod, zowel een daling in de gescheiden stroom als een daling van papier in het restafval. Bijkomend effect is de besparing op verpakkingsplastic voor gecombineerde bezorging van folderpakketten. Omdat er een effect is op de winkelier en op de folderverspreidingsbranche moet er een acceptabele overgangstermijn zijn. Door de Ja-Ja sticker samen met het afvalbeleidsplan vast te stellen kan de sticker naar verwachting per 1/1/2025 ingevoerd zijn1. 4.1.2 Communicatie In het restafval zitten nog grondstoffen.

Bij alle typen bebouwing en bij alle soorten inzamelmiddelen zien we in de analyse dat keukenafval nog meer gescheiden kan worden, evenals papier, glas en textiel. De gemeente faciliteert de inwoner om dit te doen en we vragen de inwoners de faciliteiten te gebruiken. We moeten de inwoners van Delft goed meenemen in de stappen die we hiervoor zetten. Draagvlak voor het systeem en de maatregelen is noodzakelijk voor het slagen ervan. Het is belangrijk dat ze van mening zijn dat het afvalscheidingsmodel dat voor hun woning geldt duidelijk en logisch is. Dat doen we door passende doelgroepgerichte communicatie op basis van bewonersprofielen, communicatie in andere talen en het inzetten van stimulansen. Ook zoeken we in de communicatie de samenwerking met woningbouwcorporaties en zetten we de grondstofcoaches van Avalex in. Zo kunnen we onze boodschap gerichter bij al onze inwoners brengen. Dichtbij communiceren heeft een grotere impact dan alleen een algemene scheidingscampagne. En we houden rekening met gemiddeld genomen de grootse drijfveer voor het gedrag van inwoners: Gemak. Hoe makkelijker we iets maken, hoe groter de kans dat inwoners het doen. Met deze maatregel is de motie Ja-Ja sticker afgehandeld (M20191107.8.1.1A) Pagina 16 van 24 1

Grip op Delfts Afval

Alleen - in algemene zin - communiceren over het nut en de noodzaak van het scheiden van afval en het inzetten op gedragsprikkels is landelijk weinig succesvol gebleken. De inwoners die het nut en de noodzaak inzien scheiden het afval al. Communicatie en gedragsprikkels op momenten dat de inwoner afval produceert of aanbiedt of bij wijzigingen in het systeem, werken wel. Dan is er handelingsperspectief. Bij alle kernmaatregelen maken we daarom een communicatie- en gedragsbeïnvloedingsplan. Deze koppelen we zo aan elkaar dat de inwoner het grote geheel ziet. Tevens leggen we de link met communicatie over circulaire initiatieven en trekken we daar waar mogelijk samen op in communicatie uitingen. Met communicatie: • informeren we inwoners over het belang van afvalscheiden • motiveren we inwoners over hun onmisbare rol in het scheiden van afval • geven we praktische tips en informatie over hoe inwoners het afval kunnen scheiden, met aandacht voor de kwaliteit van de grondstoffen • nemen we bewoners mee, inspireren we ze, faciliteren we inspraak, en ondersteunen we participatie en bewonersinitiatieven

4.1.3 Educatie Met een blijvende en structurele inzet van afvaleducatie en educatie over circulaire economie aan leerlingen van basisscholen, willen we kinderen van jongs af aan leren om afval te scheiden, afval te voorkomen en circulaire keuzes te maken. Grondstofcoaches kunnen op scholen lesgeven hierover. Door in de klas informatie mee te geven voor thuis, bereik je ook het thuisfront. Ook het voorgezet onderwijs en de TU Delft kunnen we betrekken. Daar gaan we meer projectmatig aan de slag, vanuit de gemeente samen met de leerlingen en studenten. Binnen de projecten die gaan, lopen bekijken we waar we het voorgezet onderwijs of de TU Delft bij kunnen betrekken. 4.1.4 Monitoring en toezicht Met monitoring en toezicht sturen we op het realiseren van beleidsdoelstellingen, stimuleren we scheidingsgedrag en werken we aan het optimaliseren van de kwaliteit van gescheiden aangeboden grondstoffen. Ook zien we toe op het naleven van de aanbiedregels die vastliggen in het Uitvoeringsbesluit behorende bij de Afvalstoffenverordening. We voeren steekproefsgewijs controles uit op de kwaliteit van de grondstoffen aangeboden in minicontainers. Dat betreft met name containers voor het aanbieden van groenafval en voor plastic en verpakkingen. Daarvoor zetten we de grondstofcoaches van Avalex in. Zij werken met verschillende motiverende en stimulerende labels voor aan minicontainers.

Pagina 17 van 24

Grip op Delfts Afval

Naast de inzet van grondstofcoaches speelt de afdeling Toezicht en Handhaving een belangrijke rol in gedragsbeïnvloeding en gedragsverandering van de inwoners. Verkeerd aanbiedgedrag zien we als sluitstuk van het systeem en sanctioneren we bestuurlijk. De afgelopen jaren hebben we geïnvesteerd in het opleiden van mensen die bij de reinigingsinspectie werken. Thema’s waar we op inzetten zijn: • aanpakken van bijplaatsingen bij ondergrondse containers • aanpakken van dumpingen van afval in de openbare ruimte • extra aandacht voor de binnenstad want de binnenstad kent een groot aanbod van huishoudelijk en bedrijfsmatig afval maar beperkte inzamelmogelijkheden met verschillende regels voor verschillende soorten afval en aanbieders (burger versus bedrijven)

Pagina 18 van 24

Grip op Delfts Afval

Intermezzo: Column Elisah Pals, expert afvalpreventie In onderstaande column geeft Elisah Pals, expert afvalpreventie, een reflectie op hoe we gezamenlijk naar echt minder restafval en een circulaire economie kunnen gaan. In het Delftse afvalbeleid stellen we al een preventiemaatregel voor: de ja-ja sticker. In de uitvoering van de flankerende maatregelen communicatie en educatie zal preventie ook nadrukkelijk een plek krijgen. Want naast het meer en beter scheiden van het afval hebben we op het preventievlak ook werk te doen met elkaar.

Pagina 19 van 24

Grip op Delfts Afval

4.2 Stimulerende initiatieven 4.2.1 Tarief voor het ophalen van grofvuil Het invoeren van een tariefstelling voor ophalen van grofvuil zal inwoners motiveren vaker zelf hun grofvuil naar de milieustraat te brengen. Dit heeft als milieuvoordelen dat het grof huishoudelijk afval beter gescheiden binnenkomt en voor hergebruik in aanmerking komt. De gemiddelde bezoekfrequentie van een inwoner aan de milieustraat ligt nu op 1,2 keer per jaar. Met de strippenkaart kan een inwoner 12 keer per jaar gratis naar de milieustraat. Door het halen van grofvuil tegen betaling te doen zal de faciliteit milieustraat beter benut worden. Binnen Avalex is het halen van grofvuil alleen in de gemeenten Delft en Leidschendam-Voorburg nog gratis. Medio 2024 doen we onderzoek naar de effecten van het laten betalen voor halen in Delft. Hierbij kunnen we gebruik maken van de ervaring van de gemeente Rijswijk waarbij het aantal ophaalafspraken met 60% is gedaald na invoering van een betaling. Ook treden we in overleg met de woningbouwcorporaties waarmee momenteel afspraken zijn gemaakt over het op een vaste dag en met een vaste frequentie ophalen van grofvuil (convenantplekken). Besluitvorming over het laten betalen voor halen is eind 2024 voorzien als onderdeel van het vaststellen van de afvalstoffenheffing voor 2025.

Het betalen voor halen zou dan, na positieve besluitvorming, vanaf het tweede kwartaal van 2025 van kracht kunnen zijn.

Pagina 20 van 24

Grip op Delfts Afval

4.2.2 Inzamelen en verwerken van luierafval Luierafval is een omvangrijke stroom in het huishoudelijk restafval. In het Avalexverzorgingsgebied wordt het luierafval nu nog met het restafval ingezameld en verwerkt. Uit eerder onderzoek bleek dat er veel potentie is om luierafval apart in te zamelen en te verwerken. Voorwaarde hiervoor is dat er verwerkingscapaciteit beschikbaar is. Inmiddels kijken meerdere partijen naar grootschalige luierverwerking, zoals Meerlanden. Avalex volgt de stappen en sluit hierbij aan wanneer mogelijk. We hopen in Delft eind 2025, begin 2026 te kunnen starten met het gescheiden inzamelen en verwerken van luierafval.

Meerlanden wil luierrecyclingcapaciteit ontwikkelen In 2025 hoopt Meerlanden in het westelijk havengebied van Amsterdam tenminste 25 kton luiers en incontinentiemateriaal te verwerken uit de regio NoordwestNederland. Tijdens een bijeenkomst over het luierafvalprobleem, georganiseerd door de Metropool Regio Amsterdam (MRA), heeft Meerlanden haar plannen voor een recyclinginstallatie voor luiers en incontinentiemateriaal uit de doeken gedaan. Dit jaar focust het publieke afvalbedrijf op de input, afzet en locatie voor de installatie en wil het starten met een aanbestedingsproces. In 2023-2024 moet de installatie worden gebouwd zodat deze in 2025, na een proefperiode, operationeel is. Alleen al in de MRA komt jaarlijks zo’n 57 kton aan luiers en incontinentiemateriaal vrij. Op dit moment gaat nog 99 procent van dit materiaal de verbranding in. Meerlanden ziet mogelijkheden om deze luiers te verwerken volgens een verwerkingsconcept van Elsinga Beleidsplanning. Via dit procedé hoopt afvalverwerker ARN vanaf dit jaar jaarlijks 15 kton luiers te verwerken in Weurt. Meerlanden gaat ervan uit dat er een input van tenminste 25 kton luiers noodzakelijk is voor een rendabele installatie. Bron https://afvalonline.nl/bericht/36408/meerlanden-wil-luierrecyclingcapaciteitontwikkelen

Pagina 21 van 24

Grip op Delfts Afval

5 Extra informatie • • • • •

Gezamenlijke basis voor nieuw afval- en grondstoffenbeleid Rapport inzamelvarianten Royal Haskoning Gemeentelijk Afval Beleid 2025-2030 Bezoek HVC 20-09-2023 Grip op Grondstoffen Beleidsvisiedocument Van Afval Naar Grondstof in 2020 Afdoening motie 26 en toezegging 19-22 Evaluatie 'Grip op Grondstoffen'

Pagina 22 van 24

Grip op Delfts Afval

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015 Internet www.delft.nl Mei 2024

Pagina 23 van 24