Evaluatie Mediafonds Delft

Evaluatie Mediafonds Delft - de eerste vijf maanden-

Bestuur Stichting Mediafonds Delft 30 mei 2021

1/8

EVALUATIE STICHTING MEDIAFONDS DELFT

Voorwoord In deze evaluatie voor de gemeente Delft, blikt het bestuur van het Mediafonds Delft terug op het eerste half jaar van 2021 waarin het mediafonds is opgestart en is gaan functioneren. Voorafgaand aan de evaluatie wil het bestuur graag opmerken dat de ontwikkeling van het Mediafonds Delft voorspoedig verloopt en dat de reacties van journalisten en media, alsook andere geïnteresseerden, positief en enthousiast te noemen zijn.

1. Inleiding Delft heeft sinds 1 januari 2021 een mediafonds dat zich richt op onderzoeksjournalistiek. Dat betekent dat journalisten en in Delft actieve media financiering kunnen aanvragen voor journalistiek onderzoek naar belangrijke actuele Delftse ontwikkelingen. De hiervoor beschikbare financiële middelen worden beheerd door de Stichting Mediafonds Delft. Financiering van het fonds is afkomstig van de gemeente Delft en de Provincie ZuidHolland. In deze evaluatie wordt teruggeblikt op het eerste half jaar. Aandacht wordt besteed aan de totstandkoming van het fonds, de organisatie, ondernomen activiteiten, resultaten, financiën, relevante landelijke ontwikkelingen en leerpunten. Tevens wordt vooruitgeblikt naar het komende half jaar en de verdere toekomst. 2. Totstandkoming van het Mediafonds Delft Sinds 2017 hebben de Delftse journalisten Henk de Kat en Stef Breukel initiatieven ondernomen om de lokale onafhankelijke journalistiek in Delft op een hoger peil te brengen. Reden: de alom geconstateerde verschraling van kwalitatief goede, onafhankelijke lokale journalistiek. Met die verschraling komt ook de informatiepositie van burgers, bedrijven en maatschappelijke in het geding en daarmee hun vermogen om volwaardig deel te nemen aan het democratisch proces.

Samen met Rob Hundman lanceerden zij een plan om in Delft een journalistieke organisatie op te richten met twee activiteiten: een persbureau en de financiering van onderzoeksjournalistiek. In 2019 werd de Stichting Mediafonds Delft opgericht, om als organisatie activiteiten te kunnen ontplooien ter versterking van de lokale nieuws- en onderzoeksjournalistiek. In zes andere steden zijn vergelijkbare mediafondsen ontstaan of aan het ontstaan; er is dan ook sprake van een duidelijke trend. Diverse contacten met deskundigen, het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en vertegenwoordigers van gemeente, de provincie en het waterschap hebben uiteindelijk geleid tot bestuurlijk draagvlak voor het financieren van op Delft gerichte onderzoeksjournalistiek. De uitvoering hiervan is ondergebracht bij het Mediafonds Delft. Doorslaggevend was een op 10 juli 2020 in de gemeenteraad met algemene stemmen aangenomen ‘Motie Mediafonds ter versterking van de lokale (onderzoeks)journalistiek’, geïnitieerd door CDA en ChristenUnie en mede ondertekend door GroenLinks, PvdA en Onafhankelijk Delft. 2/8

3. Bestuur De Stichting Mediafonds Delft is officieel opgericht op 7 november 2019, is statutair gevestigd in Delft en heeft een onbezoldigd bestuur van minimaal drie en maximaal vijf leden. Momenteel telt het bestuur vier leden. 4. Beoordelingscommissie Voor de inhoudelijke beoordeling van aanvragen voor onderzoeksjournalistieke projecten heeft het bestuur een beoordelingscommissie samengesteld. De beoordelingscommissie opereert onafhankelijk op basis van het Reglement Onderzoeksjournalistiek Mediafonds Delft. De leden ontvangen vacatiegeld. Leden van de commissie zijn onafhankelijk; zij hebben geen financiële relatie (abonnementen niet meegerekend) met de media waarin te financieren producties gepubliceerd worden. Zij zijn evenmin ambtelijk of bestuurlijk actief bij de overheid. De kwaliteiten die in de commissie vertegenwoordigd zijn omvatten in ieder geval een brede maatschappelijke kennis en belangstelling/betrokkenheid, gedegen kennis van en ervaring met journalistieke methoden en principes, kennis van en inzicht in politieke besluitvorming en een kritische blik. De commissie bestaat momenteel uit vijf leden, afkomstig uit de (landelijke) journalistiek, de wetenschap en het organisatieadvieswerk. Voorzitter is de bekende Sheila Sitalsing. (Voor een volledige lijst van namen zie Bijlage 1) 5.

Doel Het Mediafonds Delft stelt zich ten doel de professionele kwaliteit van de onafhankelijke lokale journalistiek te verhogen om daarmee bij te dragen aan het versterken van de lokale democratie. De te realiseren journalistieke producties informeren burgers, bedrijven en andere organisaties over relevante, actuele maatschappelijke ontwikkelingen en problemen. Zij bevorderen tevens de aandacht voor en betrokkenheid bij de politieke besluitvorming in Delft. 6. Communicatie Op verschillende wijze communiceert het Mediafonds Delft haar doelen en activiteiten. Centraal informatiepunt is de website https://mediafondsdelft.nl. Hier is de meest relevante achtergrondinformatie te vinden evenals het aanvraagformulier als download voor aanvragers. Daarnaast heeft het fonds een Twitteraccount (@MediaFondsD) en een LinkedInpagina (https://www.linkedin.com/company/mediafonds-delft). Via persberichten heeft het fonds bericht over de oprichting en toekenningen. Deze zijn door de diverse lokale en regionale media opgepikt, evenals door villamedia.nl. Delft op Zondag, Delft.business en Omroep Delft hebben interviews gepubliceerd/uitgezonden met voorzitter Rob Hundman. 7. Financiering Op 1 oktober 2020 heeft het Mediafonds Delft een aanvraag voor een prestatiesubsidie van € 50.000 euro ingediend bij de gemeente, bestemd voor het bevorderen van op Delft 3/8

gerichte onderzoeksjournalistiek. Na toekenning hiervan is een aanvraag ingediend bij de Provincie Zuid-Holland, die aanvullend een bedrag van maximaal € 41.374 euro heeft toegekend. 8. Globale werkwijze In Delft actieve journalisten en media kunnen gedurende het hele jaar aanvragen indienen via een formulier dat op de site (https://mediafonds.nl) is te downloaden. Op zes vastgestelde momenten worden ingediende voorstellen beoordeeld. Bij toekenning wordt indieners gevraagd een verklaring te ondertekenen waarmee zij zich committeren aan de uitvoering van hun voorstel. Het toegekende bedrag wordt vervolgens overgemaakt. Er kan maximaal € 20.000 euro worden aangevraagd. Bij aanvragen boven de € 10.000 euro dient de indiener een pitch te houden voor leden van de beoordelingscommissie en het bestuur. In dat geval wordt het bedrag na toekenning in twee keer uitgekeerd. Aanvragen kunnen volledig of ten dele worden toegekend, of afgewezen. Bij afwijzing kunnen indieners de volgende ronde eventueel een verbeterd voorstel indienen. Toekenningen kunnen worden gedaan zolang er geld beschikbaar is in het fonds. 9. Reglement Richtlijn voor de beoordeling van voorstellen is het Reglement Onderzoeksjournalistiek Mediafonds Delft, dat is vastgesteld door het bestuur (https://mediafondsdelft.nl/reglementmediafonds-delft/).

Dit reglement bevat criteria met de beoogde journalistieke kwaliteit en diepgang, relatie met Delft, maatschappelijke relevantie en actualiteit. Tevens worden eisen gesteld aan de (financiële) verantwoording, wijze van publicatie, bereik. Beoordeling vindt allereerst op formele gronden plaats door het bestuur. 10. Beoordelingsprocedure Aanvragen kunnen voor of op zes data in 2021 digitaal worden ingediend. Alvorens een ingediend voorstel door te sturen naar de beoordelingscommissie, controleert het bestuur het voorstel op een aantal formele aspecten. Allereerst wordt vastgesteld of het fonds nog afdoende gevuld is om de aanvraag eventueel te kunnen honoreren. Het bestuur schat in of de activiteiten ook zonder subsidie verricht kunnen worden, of zij haalbaar zijn in organisatorische, technische of financiële zin en of er al een vergelijkbare publicatie bestaat. Co-financiering is geen verplichting, maar is wel een pré. Indien een medium aanvrager is voor een onderzoek dat door een eigen redactie in dienstverband wordt uitgevoerd, dan betaalt het medium 50% van de totale kosten zelf. Een negatieve bevinding op één of meer van de formele criteria leidt tot afwijzing.

Is hiervan geen sprake, dan legt het bestuur de aanvraag voor aan de beoordelingscommissie., De commissie beoordeelt de aanvraag binnen twee weken op: journalistieke kwaliteit en diepgang (inclusief onafhankelijkheid • relatie met Delft en/of Delftse regio (in combinatie met belang voor de Delftse • bevolking) maatschappelijke relevantie en actualiteit • betrokkenheid lokale media • 4/8

• •

vorm en (gratis) toegankelijkheid van de publicatie(s) innovatie en bevorderen nieuw talent (dit strekt tot aanbeveling).

De commissie kan, indien zij dit nodig acht, aanvragers uitnodigen voor een toelichting. Bedraagt de aangevraagde financiering meer dan € 10.000 euro, dan is een toelichting middels een pitch door de aanvrager sowieso verplicht. De commissie stelt van elke aanvraag schriftelijk een beoordeling op schrift en stuurt dit naar het bestuur, dat dit oordeel als bindend advies beschouwt en vervolgens de indiener op de hoogte stelt. 11. Toekenningen tot 1 juni 2021 Er hebben tot op heden twee aanvraagronden plaatsgevonden. De sluitingsdata waren 1 februari en 5 april. Van de zes ingediende aanvragen zijn er vier gehonoreerd met een toekenning. In één geval werd de aanvraag volledig toegekend. In twee gevallen was sprake van een lagere toekenning. In één geval is een vooronderzoeksbudget toegekend. Twee aanvragen werden afgewezen. In totaal is voor € 54.576 euro aan aanvragen binnengekomen. Het totaal aan toekenningen bedraagt: € 19.410 euro. Hetgeen neerkomt op een toekenningspercentage van 35,5%. Uiterlijk 1 september aanstaande, zal het bestuur conform de verplichtingen genoemd in de beschikking aangaande de subsidie aan de Stichting Mediafonds Delft 2021 een complete financiële verantwoording overleggen over het eerste half jaar. 12.

Bevindingen en leerpunten Over de onderwerpkeuze van de vier gehonoreerde aanvragen is het fonds van mening dat het bij alle vier gaat om relevante, actuele en urgente onderwerpen: de woningmarkt, studentenhuisvesting, luchtkwaliteit en de realisatie van politieke verkiezingsbeloften aan ondernemers. Het voorstel met betrekking tot krapte in de studentenhuisvesting werd direct volledig gehonoreerd. Bij drie van de vier voorstellen was sterkere focus en een nadere specificatie van invalshoek en vraagstelling nodig. Indieners werden daarom uitgenodigd voor een pitch en een nadere bespreking met de beoordelingscommissie en het bestuur. Dit leidde in twee gevallen (woningmarkt en luchtkwaliteit) tot een verbetering van de voorstellen, meer focus op kwaliteit boven kwantiteit en tot een verlaagde toekenning. In één geval was de commissie gecharmeerd door het onderwerp (de realisatie van verkiezingsbeloften) en de getoonde ambitie, maar vond zij de uitwerking tekort schieten. Besloten werd aanvrager een vooronderzoeksbudget toe te kennen. In twee gevallen werd de aanvraag niet voorgelegd aan de beoordelingscommissie. In een geval waren onderzoeksplan en -budget niet nader gespecificeerd en in het ander geval was het budget niet bestemd voor onderzoeksjournalistiek maar voor huurkosten. Naast aanvragen zijn bij het Mediafonds Delft ook ideeën en tips voor onderwerpen binnengekomen.

In deze gevallen werd de inzenders geadviseerd deze te melden bij de pers. Naar aanleiding van het bovenstaande heeft het fonds een aantal actiepunten ter verbetering van de kwaliteit van de aanvragen geformuleerd. 5/8

•

•

Organisatie van een webinar; hierbij kunnen journalisten met aspiraties kennis en inspiratie opdoen over onderzoeksjournalistieke invalshoeken, methoden en werkwijzen. Dit zou eventueel met andere mediafondsen kunnen worden georganiseerd. Het voor potentiële indieners van aanvragen instellen van de mogelijkheid tot het voeren van een voorgesprek met leden van de beoordelingscommissie; dit behelst een voorbespreking over idee, invalshoek, aanpak en uitwerking.

Voor wat betreft de procedurele kant van het aanvraag- en beoordelingsproces heeft het bestuur een aantal kleine verbeterpunten doorgevoerd. Zo is bij de eerste ronde ingesteld dat het bestuur van het mediafonds Delft en de journalisten wiens aanvraag gehonoreerd is, beide een verklaring ondertekenen waarin de laatsten toezeggen het verkregen bedrag conform het voorstel te besteden. Een andere verandering is dat op het aanvraagformulier de verwachte publicatiedata worden vermeld. De samenwerking tussen bestuur en beoordelingscommissie verloopt bijzonder prettig. Het bestuur ervaart dat de commissieleden hun kennis, expertise en kritische blik met graagte inzetten, hetgeen steeds heeft geleid tot zorgvuldig doordachte beoordelingen van de ingediende aanvragen. 13. Overige activiteiten en doorontwikkeling Het bestuur van het Mediafonds Delft heeft in de afgelopen maanden bestuurlijk overleg gevoerd met Omroep Delft over het gemeenschappelijk belang bij een gemeentelijk mediabeleid. Ook met TOPdelft is bestuurlijk contact en zijn er plannen om in samenwerking een discussieavond te organiseren (als dit weer live kan) over het belang van onafhankelijke journalistiek voor de lokale democratie. Het bestuur ziet ook mogelijke samenwerkingsvormen met DOK, maar hier is nog geen concreet contact.

Screenshot van een webinar van het Haarlems Mediafonds laat het aantal Nederlandse mediafondsen en hun budgetten zien.

Een belangrijke ontwikkeling is de opkomst van mediafondsen in den lande. Twee bestuursleden hebben deelgenomen aan een online event bij de start van het Mediafonds 6/8

Haarlem. Ook is er contact geweest met initiatiefnemers voor een mediafonds in de gemeente Voorburg/Leidschendam. Het bestuur heeft middels een interview medewerking verleend aan een promotieonderzoek naar freelance journalistiek vanuit de Universiteit van Amsterdam. Het interview vond plaats in het kader van het deelonderzoek naar mediafondsen in Nederland, waarvan de resultaten volgend jaar in een paper worden gepresenteerd. Het bestuur is voornemens de contacten met andere fondsen aan te halen om kennis en ervaringen met elkaar te delen en mogelijk gezamenlijke activiteiten te ondernemen gericht op lokale journalisten. Het bestuur heeft een shortlist met ideeën voor initiatieven voor de (nabije) toekomst. Hiervoor zal aanvullende financiering worden gezocht. Daarop staan: het instellen van een mini-fonds voor journalisten van middelbare schoolkranten. • Het bestuur vindt het belangrijk dat de ontwikkeling van een onafhankelijke geest gebaat is bij het opdoen van journalistieke vaardigheden. het instellen van een midi-fonds voor studenten die journalistiek bedrijven over hun • studieonderwerpen of het studentenleven, gericht op de algemene bevolking van Delft het instellen van een prijs voor lokale journalistiek in Delft. • 14.

Conclusie: kwantitatieve en kwalitatieve verbetering van de journalistiek in Delft Deze evaluatie betreft de eerste vijf maanden van het bestaan van het Mediafonds Delft. In deze maanden hebben, zoals gepland, twee ronden voor aanvragen plaatsgevonden. Het aantal aanvragen dat is gehonoreerd en de bedragen die zijn toegekend voldoen aan de verwachtingen van het bestuur. Het bestuur werkt op bijzonder prettige wijze samen met een deskundige, betrokken en enthousiaste beoordelingscommissie. In deze korte tijd is het duidelijk dat het toekennen van fondsen voor onderzoeksjournalistiek in Delft in een behoefte voorziet. Hiermee sluit het Mediafonds Delft aan bij een sterke landelijke trend: de opkomst van door de overheid gefinancierde mediafondsen die de verbetering van kwalitatief goede lokale journalistiek bevorderen. Op dit moment van evaluatie zijn nog geen publicaties verschenen. Iets wat ook niet in de lijn van de verwachtingen ligt. In de gesprekken tussen journalisten, leden van de beoordelingscommissie en van het bestuur is duidelijk geworden dat het fonds niet alleen in kwantitatieve zin een ondersteuning is voor het doen van onderzoeksjournalistiek, maar ook een sterke stimulans is om de kwaliteit van de journalistiek te verbeteren.

Met dit jaar nog vier ronden voor aanvragen van fondsen te gaan, verwacht het bestuur nog meer belangrijke onderzoeksvoorstellen te kunnen honoreren.

Bestuur Stichting Mediafonds Delft 30 mei 2021 7/8

BIJLAGE 1

Organisatie Mediafonds Delft Bestuur Rob Hundman, voorzitter - organisatieadviseur Stef Breukel, secretaris, penningmeester a.i. - fotojournalist en ondernemer Willem Stegeman, penningmeester - programmadirecteur Salto Amsterdam Nico Jouwe, algemeen lid - freelance journalist en dagvoorzitter Beoordelingscommissie Sheila Sitalsing, voorzitter - freelance journalist, columnist De Volkskrant Harry ter Braak - organisatieadviseur, voormalig gemeentesecretaris Ron Fresen - journalist/correspondent NOS Journaal Pieter Kruit - hoogleraar TU Delft Jan van der Mast - schrijver, freelance journalist, biograaf Jacques van Marken

8/8