Drieluik achtergrondnotitie Insprekers - Lijn 1, De Vlietlijn en Lijn 15

Deel 1: Lijn 1 en de Vlietlijn Laat Lijn 1 niet omrijden – dit schaadt Delft en helpt de reiziger niet Lijn 1 is een druk gebruikte route van Delft Tanthof naar Scheveningen. Via een vrije baan reis je snel langs de Haagse Hogeschool, ROC Mondriaan, Holland Spoor en hartje Den Haag. Als de lijn, in het kader van de Vlietlijn, via de Binckhorst wordt omgelegd, worden deze bestemmingen niet meer aangedaan. Het OV-plan voor ontsluiting van de Binckhorst biedt geen aansluiting op het echte centrum van Den Haag. Station Den Haag Centraal ligt ruim 600 meter van de Grote Marktstraat en voelt voor centrumbezoekers niet als ‘hartje stad’. Voor reizigers uit Delft richting Scheveningen betekent de andere route van Lijn 1, een omweg van ruim 1 kilometer. Bovendien rijdt in Rijswijk en Voorburg Lijn 1 straks mee met het autoverkeer – een duidelijke achteruitgang ten opzichte van de huidige situatie. Voor Delft en delen van Rijswijk betekent de omlegging van Lijn 1 een flinke verslechtering van de bereikbaarheid. Delft ontdekte dit plan bij toeval en diende op 14 september 2022 een zienswijze in. In die zienswijze vroeg Delft om een regionale lijnen-netwerkstudie om de gevolgen goed in beeld te brengen. Maar het is onzeker of en wanneer die studie er komt, terwijl de uitwerking van de Vlietlijn plannen intussen gewoon doorgaat. Laat als Delft duidelijk van u horen.

Verzet u tegen het wijzigen van de route van Lijn 1 – dit is niet in het belang van uw stad.

Deel 2: Kosten Driekwart miljard voor 5 km tram – terwijl bereikbaarheid én OV-budget onder druk staan De uitdrukking "beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald" is hier zeker van toepassing. Juist bij complexe en kostbare infrastructurele projecten kan tijdig heroverwegen getuigen van verstandig bestuur. De Vlietlijn is gepland als nieuwe route voor tramlijn 1, met als gevolg dat de lijn via de Binckhorst wordt omgeleid. Voor bewoners van Delft en delen van Rijswijk zou dit een duidelijke verslechtering van de bereikbaarheid betekenen. Daarnaast blijkt uit de vervoerwaardestudie van Goudappel (2023) dat de omlegging tot minder reizigers leidt, wat resulteert in een exploitatietekort. Dat heeft gevolgen voor vervoerder HTM en legt druk op het al krappe OV-budget in de regio. Vanaf 2026 wordt via

de Brede Doeluitkering (BDU) een structurele bezuiniging van 59 miljoen euro doorgevoerd. Pogingen om deze bezuiniging ongedaan te maken zijn tot nu toe zonder resultaat gebleven. Daarmee staan de inkomsten onder druk. Tegelijkertijd is er onzekerheid over de kostenkant. De Vlietlijn bestaat uit twee takken van in totaal circa 5 kilometer met vijf haltes. De huidige raming bedraagt 572 miljoen euro, ofwel ongeveer 110 miljoen per kilometer. Daarbovenop komt nog eens 165 miljoen voor het zogenoemde ‘no-regret’-pakket. Daarmee loopt het totaal op tot circa drie kwart miljard euro. En zelfs dat lijkt niet het eindpunt. De fietsonderdoorgang bij de Trekvlietbrug – onderdeel van het pakket – werd na aanbesteding meer dan twee keer zo duur als begroot. De achterliggende kostenramingen zijn niet openbaar. Uit vergelijkbare grote projecten is bekend dat raming vaak te optimistisch gebeurt. Wetenschappelijke literatuur wijst dit aan als een belangrijke oorzaak van financiële ontsporing. Ook bij de Vlietlijn zijn er signalen van aanvullende kostenposten, zoals bij de Sporendriehoek, gebouw Binck 36 en bij ongelijkvloerse kruisingen langs de Binckhorstlaan. Ondanks pogingen van wethouder Robert van Asten om in januari van dit jaar, om extra rijksbijdragen te verkrijgen, is er geen aanvullend budget toegezegd.

De voorjaarsnota leverde geen extra middelen op, maar juist een structurele verlaging van beschikbare gelden. Een strategisch moment voor heroverweging dringt zich dan ook op. Evaluatie en bijsturing zijn relatief goedkoop in deze fase. De grootste kosten komen immers pas bij uitvoering. Door vast te houden aan de bestaande route van Lijn 1 kunnen zowel incidentele als structurele uitgaven worden beperkt, zonder de OV-ontsluiting van de Binckhorst op het spel te zetten. De tweede tak van deze HOV-verbinding, loopt immers nog door de Binckhorst richting Voorburg. Zolang herplannen nog kan, verdient het aanbeveling dit serieus te overwegen.

Deel 3: Alternatief tramlijn 15 als drager OV-systeem Een alternatief dat verbindt: benut wat er al ligt en houd de regio bereikbaar Het debat over de Vlietlijn wordt soms gezien als een klassiek voorbeeld van lokaal verzet. Toch is er in dit geval geen sprake van een "not in my backyard"-houding. Het bewonersplatform Buren van de Binckhorst richt zich niet op het tegenhouden van de lijn, maar pleit juist voor een betere inpassing die breder gedragen en functioneel is. Een concreet alternatief is het benutten van tramlijn 15 als basis voor de OV-ontsluiting van de Binckhorst. Deze bestaande lijn rijdt tussen Nootdorp en Den Haag Centraal. Door deze lijn vanaf het CS door te trekken richting de Binckhorst, ontstaat een verbinding die zowel praktisch als kostenefficiënt is. In eerste instantie zou deze verlenging kunnen eindigen bij de Binckhorstbrug, met in een latere fase een mogelijke ondergrondse doortrekking onder de Vliet – in lijn met wensen die leven bij de gemeente Leidschendam-Voorburg.

Lijn 15 kruist op meerdere plekken de huidige lijnen 1 en 19, waardoor de verbinding met Delft behouden blijft. Dit waarborgt een goede aansluiting met het regionale OV-netwerk. In een eerste fase kan de Binckhorst bovendien worden ontsloten met busvervoer, waarvoor al een vrije busbaan is voorzien. Naarmate het aantal bewoners en reizigers groeit, kunnen langere, moderne HTM-bussen worden ingezet. Op 4 maart is dit voorstel gepresenteerd aan de gemeenteraad van Leidschendam-Voorburg, met daarbij het verzoek om een mid-term review van de Vlietlijnplannen op basis van actuele inzichten uit de planfase. De oproep aan deze commissie is dan ook: neem het voorstel om tramlijn 15 te verlengen mee in de verdere uitwerking van de Vlietlijn. Alleen door alternatieven serieus te wegen, ontstaat er een zorgvuldig besluitvormingsproces dat recht doet aan de belangen van de hele regio.