Delftse Inclusie Agenda (tekst)

Dit wordt bijvoorbeeld gedaan door een begrijpelijke en aansprekende vorm van communicatie te gebruiken. Het sluitstuk daarvan is de Code Diversiteit en Inclusie. Deze gedragscode is bedoeld om ervoor te zorgen dat de cultuursector zo veel mogelijk een realistische afspiegeling is van onze diverse samenleving, en daarbij voor iedereen toegankelijk en gelijkwaardig. Het is een soort manifest mét praktische handvatten en uitwerkingen. Een mooi initiatief is de voorstelling ‘De komedie over een bankoverval’ die in het Theater de Veste werd getoond. Theater de Veste wil het theaterbezoek van inwoners van Delft en omstreken met een visuele beperking bevorderen. Hierdoor werd een reguliere voorstelling mede toegankelijk gemaakt voor deze doelgroep. Een blindentolk van Stichting Komt het Zien! voorzag de voorstelling live van audioscriptie. Via draadloze koptelefoons ontvingen blinden en slechtzienden een gedetailleerde beschrijving van de gebeurtenissen, naast het reguliere geluid van dialogen, muziek en reacties van het ziende publiek. Hierdoor werd de volledige theatervoorstelling toegankelijk. Maatregel MKB toegankelijke route Het Toegankelijkheidsnetwerk heeft signalen geprioriteerd rond het thema vrije tijd, sport en cultuur. We starten met het oppakken van het doel: toegankelijke horeca en winkels.

Andere signalen hebben ook de aandacht, maar zijn (nog) niet genoemd als maatregel in deze Agenda. De gemeente organiseert in co-creatie met Ongehinderd, het Toegankelijkheidsnetwerk en eventuele andere partners dat een project, een straat of route met horeca en winkels, toegankelijker wordt ingericht. Horeca en winkels op deze route worden uitgedaagd en ook geholpen om stappen te zetten om hun zaak toegankelijker te maken. Of om op hun website inzichtelijk te maken hoe toegankelijk zij al zijn. Voor deze maatregel hebben we contact gelegd met Ongehinderd (zie ook: Openbare Ruimte). Het keuringsteam toetst locaties in opdracht van gemeenten en bedrijven. Ongehinderd maakt een adviesrapport over de toegankelijkheid van de openbare ruimte in MKB toegankelijke route. Deze adviezen prioriteren we in samenwerking met het Toegankelijkheidsnetwerk.

6. Vervoer Een groep mensen in Delft kan zich door verschillende redenen niet verplaatsen in de stad wanneer en op welke manier ze dat wil. We streven ernaar dat iedereen zich kan bewegen door Delft, het liefst zo zelfstandig mogelijk. Mensen reizen bij voorkeur zelfstandig. Een toegankelijk openbaar vervoer, invalideparkeerplaats of eigen vervoermiddel zoals een scootmobiel maakt dit voor hen mogelijk. Uit de gesprekken komt bijvoorbeeld naar voren dat het openbaar vervoer (ov) onvoldoende toegankelijk is voor inwoners met een beperking. Om hiermee aan de slag te gaan, zijn we afhankelijk

20

van externe partijen zoals de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) 8. De toegankelijkheid van de bus hangt af van een aantal punten. Gebruikt de chauffeur de loopplank en geeft de chauffeur iemand de rust om te gaan zitten alvorens weg te rijden? Is er begrip vanuit de medereizigers als ze moeten opstaan voor iemand met een beperking? Al deze vragen en onzekerheden zorgen ervoor dat mensen met een beperking een soort angst en terughoudendheid hebben om met het ov op stap te gaan. Deelnemer startbijeenkomst 5 oktober, rolstoelgebruiker: “Ik reis liever niet met de regiotaxi. Maar als ik met de bus wil reizen, word ik regelmatig geweigerd en dan moet ik op de volgende bus wachten. Chauffeurs moeten een rijplaat neerleggen. Sommige chauffeurs weigeren dit, worden boos als een passagier wil helpen of willen niet wachten tot ik mijn rolstoel heb ingeklapt en dan met de rolstoel de bus instap.” Maatregel Aan de slag met het openbaar vervoer Het doel van deze maatregelen is de inwoners meer vertrouwen te laten krijgen in het gebruiken van het ov, in eerste instantie de bus. Het Toegankelijkheidsnetwerk heeft naar aanleiding van de opgehaalde signalen contact gehad met EBS, de busmaatschappij. Zij willen graag meewerken om het vervoer toegankelijker te maken.

We hebben de voorbeelden van ontoegankelijke situaties die we hebben opgehaald uit de stad, besproken en daaruit zijn een aantal actiepunten gekomen. Hier gaan we gezamenlijk mee aan de slag de komende periode. We gaan ov-opstapdagen organiseren. Met als doel de deelnemers meer vertrouwd te maken met het ov door hen te laten oefenen. Bijvoorbeeld met het gebruik van de ov-chipkaart en het in- en uitstappen. Ov-opstapdagen zijn tot nu toe als zeer waardevol ervaren, maar deze dagen richten zich vooral op senioren. Het is goed als deze opstapdagen zich ook op andere groepen richten. Bijvoorbeeld op inwoners met een mentale of lichamelijke beperking. Uit de gevoerde gesprekken is namelijk gebleken dat mensen met een beperking moeilijkheden ervaren met het openbaar vervoer, maar niet altijd gebruik kunnen of willen maken van Wmo-vervoersmiddelen. Wanneer inwoners weten hoe ze gebruik kunnen maken van het ov, vergroot dit hun zelfredzaamheid en zelfverzekerdheid.

7. Welzijn, gezondheid en ondersteuning Iedereen moet ondersteuning kunnen krijgen wanneer dat nodig is. Om goed mee te kunnen doen in de samenleving, is een bepaalde mate van zelfredzaamheid op verschillende domeinen nodig. Een deel van de Delftenaren is minder tot niet zelfredzaam en heeft gepaste ondersteuning nodig om mee te kunnen doen en waar mogelijk hun zelfredzaamheid te vergroten. Aanbod van zorg en ondersteuning bereikt niet altijd de personen die het nodig hebben. Mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb) hebben vaak moeite om bepaalde vaardigheden onder de knie te krijgen. Het gaat dan onder meer om vragen durven stellen, voor zichzelf opkomen en effectief om hulp vragen. Omdat veel mensen met een lvb zich vaak niet begrepen voelen en niet lastig willen zijn, hebben ze meer moeite om actief deel te nemen aan bijvoorbeeld een consult bij een zorgverlener. “Als je in een rolstoel zit en veel lichamelijke beperkingen hebt, moet je ontzettend veel geduld hebben.” (Inwoner met een beperking) “Bij mensen met een licht verstandelijke beperking of mensen die laaggeletterd zijn is de beperking niet zichtbaar. Het is voor hen een drempel om hulp te vragen.

Dit kan voor conflicten en een gevoel van onbegrip zorgen.” (Welzijnsmedewerker van Delft voor Elkaar) “Onafhankelijke clientondersteuning is onmisbaar bij complexe hulpvragen.” (Deelnemer startbijeenkomst 5 oktober) Maatregel Onafhankelijke clientondersteuning Een onafhankelijke clientondersteuner ondersteunt inwoners bij de aanvraag van een Wmo-indicatie. Niet altijd wordt gebruikgemaakt van zo’n ondersteuner. De gemeente heeft een subsidie gekregen 8

De MRDH is opdrachtgever van het regionale en stedelijke openbaar vervoer in de 21 gemeenten). 21

om te onderzoeken hoe de bekendheid van de onafhankelijke clientondersteuner kan worden vergroot en de inzet verbeterd. Dit onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met onderzoeksbureau Muzus en de resultaten hiervan worden binnenkort bekend.

8. Thuis Een woning is pas een thuis wanneer deze toegankelijk is voor de bewoner en past bij de leefstijl van de bewoner. De signalen die we hebben opgehaald over dit levensgebied gaan vooral over ontoegankelijke nieuwbouw, woningaanpassingen, woningtoewijzing en het aantal beschikbare woningen dat toegankelijk is voor specifieke doelgroepen. ”De gemeente moet met een concreet plan komen om meer woningen toegankelijk te maken.” “Nieuwbouw gebouw in Nieuw Delft met 6 appartementen heeft geen automatische deur! Dat is niet levensloopbestendig.” (Deelnemer startbijeenkomst 5 oktober) De gemeente Delft noemt in de Woonvisie 2023-2028 passend wonen voor diverse wensen als een van de vijf ambities om te ‘wonen zonder zorgen’. De gemeente stuurt daarom in het kader van het Programma Langer en Weer Thuis bij nieuwbouwontwikkelingen op de bouw van (voor ouderen geschikte) woningen die gelijkvloers zijn, met lift en die rollatortoegankelijk zijn. Ook bij bestaande woningen maakt de gemeente dit bij de voorbereiding van plannen onderwerp van gesprek. Naast woningen voor ouderen zijn dit woningen met zorg nabij of op afroep voor ouderen, wonen voor verstandelijk beperkten, beschermd wonen en woonruimte voor kwetsbare jongeren. Daarnaast werken we aan ‘Gezond en wel thuis”.

In twee buurten in Delft gaan we aan de slag met als doel het wooncomplex en de omgeving eromheen toegankelijker te maken. Hierdoor kan iemand met een beperking zich gemakkelijker bewegen in en rond het eigen huis. De komende twee jaar komt er extra inzet, in samenwerking met woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, belangenverenigingen, het zorgkantoor en bewoners. Door te luisteren naar de behoeftes van de bewoners en in te zetten op samenwerking, zorgen de verschillende partners ervoor dat het huis en de buurt beter passen bij de inwoners. Op dit thema is vooralsnog geen maatregel geformuleerd.

9. Onderwijs en ontwikkeling Het is van belang dat een inwoner van Delft de mogelijkheid heeft om zich levenslang te blijven ontwikkelen wanneer die daar behoefte aan heeft. De VNG (2019) geeft onder andere aan dat de toegankelijkheid van schoolgebouwen belangrijk is, net als het bieden van inclusief onderwijs waar mensen met én zonder beperking zoveel mogelijk naar dezelfde school kunnen gaan. Inclusief onderwijs houdt in: op een veilige manier naar school kunnen gaan en een duidelijk vervolg van het onderwijs naar een baan voor mensen met een beperking. Vanuit dit thema zijn voor deze Agenda (nog) geen signalen opgehaald. Daarom staan er nu op dit thema (nog) geen maatregelen in deze Agenda. Het netwerk wordt steeds uitgebreid, onder andere met als doel om ook vanuit dit thema signalen te kunnen ophalen. ‘Inclusief onderwijs’ is een ambitie vanuit het onderwijs in Delft. Het is een wisselwerking tussen onderwijs en zorg. In de Delftse Educatieve Agenda 9 is inclusief onderwijs een van de ambities. Niet voor alle kinderen met een fysieke, cognitieve of sociaal-emotionele achterstand of beperking is opvang en onderwijs vlakbij huis toegankelijk.

Een doel van die ambitie is dat inclusiever onderwijs als term op termijn niet meer nodig is, omdat dit in de opvang en het onderwijs het nieuwe normaal is: kinderen met een (fysieke, cognitieve, gedragsmatige of andere) achterstand of beperking gaan waar mogelijk naar dezelfde school als kinderen zonder achterstand of beperking. Om meer inclusie in het onderwijs te stimuleren, is de gemeente Delft in samenwerking met de maatschappelijke partners in de stad bezig met het verzorgen van meer thuisnabij onderwijs. Met behulp van het koersplan Passend Primair Onderwijs (PPO) Delflanden focust de gemeente zich de 9

Delftse Educatieve Agenda 2024-2027 (notubiz.nl) 22

komende jaren op de wettelijke mogelijkheden, om regulier en speciaal onderwijs en jeugdzorg meer met elkaar te verbinden of samen te voegen. De gemeente zal deze mogelijkheden verkennen en waar gewenst ook toepassen10.

10

Gemeente Delft, 2021. Koersplan PPO Delflanden.

23

Tabel doelen en acties In onderstaande tabel vatten we per thema de maatregelen, doelen en acties samen en geven een planning.

24

Thema 1. Bewustwording

Maatregel Week van de Toegankelijkheid

Ervaringswandelingen

Tentoonstelling OPEN

2. Gemeentelijke organisatie van Delft

Vergroten toegankelijkheid van Delft

3. Openbare ruimte

Regulier overleg Toegankelijkheidsnetwerk met de afdeling openbare ruimte Uitbreiden Ongehinderd app

4. Werk en inkomen

Informatie rond mogelijkheden werk

5. Vrije tijd, sport en cultuur

MKB toegankelijke route

6. Vervoer

Aan de slag met het openbaar vervoer

7. Welzijn,

Onafhankelijke

Doel Inspireren en vergroten van kennis van inwoners over toegankelijkheid van de samenleving Inwoners ervaren hoe de beleving van mensen met een beperking is, zodat zij oog hebben en houden voor diens omgeving Bewustwording vergroten rond psychische kwetsbaarheden Een gastvrije gemeente voor alle inwoners Agenderen toegankelijkheid in de plannen op het gebied van de openbare ruimte Uitbreiden informatie over de toegankelijkheid van plekken in Delft in de Ongehinderd app Het zo veel mogelijk wegnemen van drempels en onduidelijkheden voor mensen met een beperking en werkgevers Verbeteren van de toegankelijkheid van horeca en winkels Vertrouwen krijgen in het openbaar vervoer, bijvoorbeeld het inen uitstappen in een bus, de betalingswijze Het vergroten van

Actie Samen met organisaties en ervaringsdeskundigen een mooi programma organiseren

Planning 7 t/m 12 oktober 2024, en daarna jaarlijks terugkerend

Twee keer per jaar een wandeling organiseren

18-4-2024 en tijdens de Week van de Toegankelijkheid 2024, 2025

Tentoonstelling in Delft in samenwerking met GGZ Delfland

8 t/m 28 april 2024

Onderzoek naar de toegankelijkheid van het stadskantoor. Plan van aanpak opstellen. Per kwartaal aansluiten bij het overleg over dit onderwerp

2024, 2025

Het leveren van informatie aan Ongehinderd over de Delftse situatie

2024

Met de verschillende partijen samenkomen om de informatiebehoefte te onderzoeken. Plan maken om drempels en onduidelijkheden aan te pakken

2024, 2025

Samen met Ongehinderd met deze maatregel aan de slag gaan

2024

Organiseren ov opstapdagen gericht op het busvervoer

Week van de toegankelijkheid 2024, 2025

Het onderzoek volgen en

2024

Doorlopend

25

gezondheid en ondersteuning 8. Thuis 9. Onderwijs en ontwikkeling

clientondersteuning

de bekendheid van meedenken over de een onafhankelijke stappen erna clientondersteuning Op dit thema is vooralsnog geen maatregel geformuleerd Op dit thema is vooralsnog geen maatregel geformuleerd

26

Vooruitblik Eigenaarschap Agenda Deze Agenda is van de stad. De maatregelen in deze Agenda zijn door het Toegankelijkheidsnetwerk gesignaleerd en geprioriteerd. De gemeente heeft een faciliterende rol om dit netwerk over de toegankelijkheid van Delft te blijven informeren, te adviseren en te ondersteunen in het uitvoeren van de maatregelen. De ambassadeurs en contactpersonen binnen en buiten de gemeente blijven hierbij aansluiten. De uitwerking van de maatregelen gebeurt samen met de stad en het Toegankelijkheidsnetwerk. Per maatregel volgt een nadere uitwerking met een tijdsplanning. Deze nadere uitwerking pakt het Toegankelijkheidsnetwerk op in samenwerking met de stad. Hierin betrekken zij partners in de stad, bewoners, belangenorganisaties en ambtenaren. Dynamisch document Deze Agenda is niet uitputtend in de punten die worden aangepakt. We hebben ook signalen opgehaald die (nog) geen plek hebben in de Agenda. Ook kunnen niet alle aangereikte maatregelen meteen gerealiseerd worden. Daarmee is deze Agenda een eerste stap. Op basis van de signalen wordt de Agenda aangevuld en aangepast. We nemen eerst de tijd om de maatregelen in deze Agenda uit te voeren. Monitoring en voortgang We monitoren de voortgang van de maatregelen in deze Agenda. Over de voortgang rapporteren we jaarlijks in samenwerking met het Toegankelijkheidsnetwerk.

Vervolg We verwachten dat de maatregelen in deze Agenda binnen twee jaar zijn opgepakt en uitgevoerd. Sommige maatregelen hebben een structureel karakter, anderen zijn incidenteel van aard. Na twee jaar wordt de Agenda aangevuld. Wanneer het Toegankelijkheidsnetwerk groeit in zijn rol, komt het initiatief daar steeds meer te liggen. Het Toegankelijkheidsnetwerk voegt steeds maatregelen toe aan de Agenda of verwijdert juist maatregelen, nadat ze succesvol zijn aangepakt. Het initiatief met welke maatregelen de Agenda wordt aangevuld ligt bij het Toegankelijkheidsnetwerk. ‘Niets over ons, zonder ons’.

27