Definitieve aanvraag Fonds 2040 Delft

Aanvraagformulier Fonds Delft 2040

Futureproof Open Warmtenet Delft Warmtepompcentrale (WPC)

1

Aanvraagformat Fonds Delft 2040 Met dit formulier kan een bijdrage uit het Fonds Delft 2040 aangevraagd worden. Het wordt gebruikt als basisdocument voor het voorleggen van de aanvraag aan raad, college en investeringscommissie. Gaandeweg het proces kan gevraagd worden de aanvraag aan te passen, in samenwerking met de gemeentelijke organisatie en/of de investeringscommissie. Dit geldt zeker voor de financiële uitwerking. De gewenste diepgang daarvan kan per aanvraag zeer verschillen. Het Fonds is flexibel ingericht om aan diverse initiatieven tegemoet te komen. Neem daarom vooral contact op om de mogelijkheden te bespreken.

Achtergrondinformatie Agenda en Fonds Delft 2040 Delft richt zich op de toekomst en wil daarvoor komende jaren fors gaan investeren. We zoeken naar de maatregelen die het meeste toevoegen aan de stad. Dit hebben we vormgegeven in de Agenda Delft 2040: zeven opgaven met elk een eigen verhaal en beeld. Opgave 1

Delft als hoofdstad op het gebied van innovatie en technologie

Opgave 2

Delft als toeristische topbestemming

Opgave 3

Delft met voorzieningen voor iedereen

Opgave 4 & 5

Delft waar het goed wonen is – kwalitatief & kwantitatief

Opgave 6

Delft bereikbaar

Opgave 7

Delft energieneutraal

Om de Agenda voor de stad Delft mogelijk te maken is voor de komende jaren het geld dat nodig is voor het gemeentelijke aandeel in deze investeringen gereserveerd in het Fonds Delft 2040. Begin 2017 is een eerste inventarisatie gemaakt van de investeringsbehoefte van de zeven opgaven. Dit leidt tot een totaal investeringsvolume van ca. €1,4 miljard waarvan de gemeente naar schatting ¼ bijdraagt. De eerste €45 miljoen hiervan is inmiddels door de gemeente gereserveerd en er is commitment tot €75 miljoen. De middelen van het Fonds kunnen los van de reguliere begrotingscyclus vrijgegeven worden door middel van een raadsbesluit. Dit geeft de mogelijkheid om flexibel aan te sluiten bij opkomende kansen in de stad (markt en maatschappij). Middelen uit het fonds kunnen op verschillende manieren ingezet worden. Onder andere in de vorm van een garantstelling, lening, investering, deelneming of subsidie. Zie voor verdere toelichting over de instrumenten bijlage 1.

Aanvragen voor het Fonds worden afgewogen aan de hand van vier criteria: 1. De mate waarin het project bijdraagt aan de zeven opgaven. 2. De mate waarin er momentum is voor het project en het project meerdere opgaven versnelt (korte ‘time to market’). 3. De mate waarin de bijdrage van het fonds maatschappelijk en financieel rendement oplevert. 4. De mate waarin andere partijen bijdragen aan de realisatie van het project (‘cofinanciering’).

2

Routekaart / procesbeschrijving Een aanvraag volgt een vastgesteld traject. Hieronder is dat in beeld weergegeven. Onderdeel van het traject is een advies over de aanvraag door een investeringscommissie met externe leden. Indien zij daar kans toe zien zullen zij ook proberen in samenwerking met de indiener de aanvraag te verrijken met hun inzicht. Het doel is de doorlooptijd zo kort mogelijk te houden. Zo blijft het mogelijk om snel aan te sluiten bij ontwikkelingen.

Goed om te weten -

-

-

Aanvragen kunnen worden ingediend door publieke en private partners en vanuit de gemeente zelf. De middelen uit het Fonds Delft 2040 kunnen alleen aangevraagd worden als ze gebruikt worden voor activiteiten die bijdragen aan het realiseren van één of meer van de zeven opgaves van de Agenda Delft 2040. Elke aanvrager van buiten de gemeentelijke organisatie moet een gemeentelijk contactpersoon hebben die de aanvraag mede indient. Heb je als aanvrager nog geen gemeentelijk contactpersoon en weet je niet wie je hiervoor kunt benaderen? Neem dan contact op via Fonds2040@delft.nl dan kijken wij met wie je het beste in gesprek kunt. De gemeenteraad neemt het uiteindelijke besluit over het al dan niet toekennen van de aanvraag.

Invullen van het aanvraagformulier We moedigen aan om bij het invullen van dit formulier vooral de ruimte en vrijheid te nemen om het initiatief optimaal te presenteren, inclusief het gebruik van beeldmateriaal. Het doel is om zo goed mogelijk inzicht te krijgen in het initiatief en hoe zich dat verhoudt tot de criteria van het Fonds Delft 2040. Documenten met uitgebreidere informatie kunnen bijgevoegd worden. Wel verzoeken we om alle vragen die in dit formulier gesteld worden ook in het formulier zelf te beantwoorden. Hulp, of meer informatie nodig? Neem contact met ons op via Fonds2040@delft.nl

3

Persoonsgegevens Indieners Arnaud Bots, Geothermie Delft BV, a.w.o.bots@tudelft.nl, 06-51917650 Gemeentelijk contactpersoon: Robert van der Lande, rvdlande@Delft.nl Heerd Jan Hoogeveen, hjhoogeveen@Delft.nl

Titel initiatief Toekomstbestendige WarmtepompCentrale (WPC) voor Open Warmtenet Delft

Hieronder worden voor elk van de vier afwegingscriteria een aantal vragen gesteld die inzicht moeten verschaffen aan de investeringscommissie, het college en de raad over de mate waarop aan elk van de afwegingscriteria wordt voldaan. Probeer zo expliciet en ‘SMART’ mogelijk te zijn in de beantwoording.

Criterium 1: De mate waarin het initiatief bijdraagt aan de ambities, opgaven en doelstellingen uit de Kadernota 2017. Inleiding en beschrijving

Delft wil in 2050 energieneutraal zijn. Dat is één van de zeven opgaven die in de Kadernota 2017 van de Gemeente Delft is opgenomen. De Kadernota schetst al enkele noodzakelijke elementen die voor die energietransitie noodzakelijk zijn: geothermie als één van de warmtebronnen en een lokaal warmtenet om Delftse huishoudens te voorzien van duurzame warmte: “Ongeveer 8000 Delftse woningen kunnen van de warmte van de geothermiebron profiteren.“ (Kadernota 2017 opgave 7 en p. 22 en 26 ). Onze aanvraag voor het Fonds2040 heeft direct betrekking op juist dat onderdeel van de Kadernota 2017.

1

In de Kadernota 2017 wordt nog uitgegaan van 8.000 woningen. Wij gaan nu uit van 15.000 woningen in 2040, dit verschil kan worden verklaard uit het feit dat de TU Delft in 2040 aanzienlijk minder warmte nodig heeft dan in 2017 voorzien. Dit maakt ruimte vrij voor de verwarming van meer woningen.

4

In het kort: het beoogde warmtenet in de Buitenhof/Voorhof wordt in twee fases aangelegd. De eerste fase wordt gerealiseerd door Netverder in nauwe samenwerking met de vier woningcorporaties Woonbron, DUWO, Vidomes en Stedelink, ten behoeve van ca. 5.000 gestapelde sociale huurwoningen. Geothermie Delft BV (GTD) levert de warmte vanuit de geothermie-bron op de campus van de TU Delft, zoals reeds voorzien in de Kadernota 2017. Om de warmte op de juiste temperatuur te krijgen (maximaal 90oC op een koude winterdag), is een Warmtepompcentrale (WPC) nodig. GTD zal deze centrale realiseren en exploiteren. De ambitie van alle betrokkenen, inclusief gemeente, is om de eerste fase te laten volgen door een tweede fase waarin nog eens ca. 10.000 woningen worden aangesloten op het warmtenet. In deze tweede fase zal de gemeente in de lead zijn, met name omdat daar het woningbezit veel gemengder is (grondgebonden corporatiewoningen en particulier bezit, zowel grondgebonden als gestapeld (VvE’s). In het warmtenet is al rekening gehouden met de extra capaciteit die deze tweede fase vraagt. Deze extra capaciteit is tevens nodig in de Warmtepompcentrale. Om in de (nabije) toekomst aanzienlijke meerkosten en technische onmogelijkheden te voorkomen, stelt GTD voor de benodigde extra capaciteit van de Warmtepompcentrale nu reeds te realiseren.

Daar zijn uiteraard extra kosten mee gemoeid, die vooralsnog niet gedekt kunnen worden door meer warmteafzet. De onderhavige Fonds2040-aanvraag heeft betrekking op de kosten van het realiseren van deze extra capaciteit: het gaat uitsluitend om de kosten van die overdimensionering. Omdat de materie complex is, gaan we hieronder uitgebreid in op het project als geheel. Open, lokale warmte-infrastructuur klaar voor de toekomst Gemeente Delft heeft met het Warmteplan Delft 2021 de wijken Voorhof/Buitenhof en Kuyperwijk aangewezen om als eerste uit te werken in een Uitvoeringsprogramma Aardgasvrij. In de wijken Voorhof en Buitenhof (en klein deel van de wijk Hof van Delft) wordt naar verwachting door NetVerder vanaf 2024 een warmtenet aangelegd. Als mede-initiatiefnemers helpen de vier woningcorporaties het warmtenet realiseren door de eerste afnemers te worden en 68 gebouwen op dit net aan te sluiten. In totaal gaat het voor Fase 1 om 5.400 woningen, 10% van alle Delftse woningen. Het betreft flats die nu nog worden verwarmd met een collectieve CV-ketel op aardgas. Door het warmtenet met steeds meer duurzame warmte te voeden, kunnen we de uitstoot van CO2 steeds verder reduceren. Duurzame warmte voor het Open Warmtenet De belangrijkste bron voor het Open Warmtenet is de geothermiebron van “Geothermie Delft” (GTD).

GTD is een initiatief van de TU Delft en een uniek project door de combinatie van duurzame warmtevoorziening en kennisopbouw door wetenschappelijk onderzoek. Voor de ontwikkeling van de bron heeft de TU Delft solide partners aangetrokken, te weten: Energie Beheer Nederland (EBN), Aardyn en Shell Geothermal (Shell). De GTD aardwarmtebron zal naar verwachting voldoende warmte kunnen leveren voor 15.000 goed geïsoleerde woningen. Aan de geothermiebron wordt een WPC gekoppeld. Deze WPC heeft twee essentiële functies: •

verhoging van de temperatuur in m.n. het koudste deel van het jaar zodat deze bruikbaar is in alle gebouwen/woningen aangesloten op het Open Warmtenet. Naar verwachting levert de bron een temperatuur van 75°C; een groot aantal afnemers heeft nog een hogere temperatuur nodig bij lagere buitentemperaturen. Het warmtenet moet daardoor warmte van 90°C kunnen leveren. Door de inzet van elektrische warmtepompen kan op de meest efficiënte wijze een temperatuurverhoging plaatsvinden.

5

•

optimale benutting van de geothermische bron. In een warmtenet met aanvoertemperaturen van 75-90°C komt het water van de afnemers retour met een temperatuur van ca. 50-60°C. Deze wordt vervolgens door de geothermische bron weer opgewarmd. Dit betekent dat het geothermische water (dat met ca 75°C uit de bodem komt) dan met minimaal ca 55-65°C weer zou teruggaan in de bodem. Dat zou jammer zijn, want in dat geval nutten we de warmte niet optimaal uit. Een elektrische warmtepomp is in staat om op efficiënte wijze warmte uit deze retourstroom te halen en met die warmte de aanvoerstroom naar eindgebruikers in temperatuur (weer) te verhogen. De retourstroom gaat dan kouder de grond in terwijl de aanvoerstroom in temperatuur verhoogd wordt. Met andere woorden: de warmtepomp haalt meer warmte uit dezelfde geothermische waterstroom en zorgt ervoor dat deze 2 tot 3 maal is te gebruiken. De warmtepomp draait met een hoog rendement maar gebruikt hiervoor wel elektriciteit; aangezien de opwekking van elektriciteit steeds duurzamer gebeurt, wordt deze warmte steeds duurzamer en uiteindelijk volledig duurzaam (opgewekt met groene stroom).

Recentelijk heeft GTD de ontwikkeling van de WPC overgenomen van Equans nadat deze partij zich terugtrok uit Delft als warmteleverancier en WPC-ontwikkelaar. Onderstaande afbeelding geeft de warmteketen in Delft schematisch weer.

Toelichting proces warmteketen Delft: •

•

Warm water wordt in de Geothermie bron (1) met 75 °C uit de diepe Delftse ondergrond (>2,5 km) opgepompt. Door middel van een warmtewisselaar bij de bron wordt de warmte afgegeven aan het warmtenet. Vervolgens gaat het afgekoelde bronwater weer terug de Delftse ondergrond in en wordt daar door de aarde weer (langzaam) opgewarmd. Het opgewarmde water in het warmtenet stroomt van de warmtewisselaar bij de bron naar de WPC (2) waar het door middel van warmtepompen verder opgewarmd wordt tot 90°C. De warmtepompen doen dit door restwarmte te halen uit het retourwater van de afnemers.

6

• • • •

Vervolgens stroomt het water van de WPC richting de afnemers waar het gebruikt wordt voor verwarming van woningen en warm tapwater. Het retourwater stroomt zoals eerder gemeld terug via de WPC. In de WPC koelt dit retourwater af doordat de warmtepompen de restwarmte uit dit water halen. Van de WPC stroomt het afgekoelde retourwater naar de bron waar het weer wordt opgewarmd in de warmtewisselaar en het proces begint van voren af aan. In het geval dat de geothermie bron of WPC onverhoopt uitvallen (backup) of als de buitentemperaturen dusdanig laag zijn dat het vermogen van bron en WPC onvoldoende is (piek) zal de Warmtekrachtcentrale (WKC) bij de TU Delft (extra) warmte kunnen leveren aan het warmtenet. De gasketels in de WKC voorkomen zo dat de afnemers in de kou komen te zitten op de koudste winterdagen of in geval van storing bij de bron.

Toekomstbestendig NetVerder heeft (in overleg met de gemeente) het warmtenet ontworpen met het oog op de toekomst (fase 1+2). De aanleg van dit toekomstgericht warmtenet is nabij. Na aanleg is Delft klaar om ca. 15.000 woningen van duurzame warmte te gaan voorzien. Om het net toekomstbestendig te kunnen maken, heeft NetVerder in 2021 een beroep gedaan op Fonds2040 om de kosten voor het overdimensioneren van het warmtenet voor te financieren. Deze aanvraag is inmiddels gehonoreerd door de Raad. De geothermiebron van GTD zal deze extra warmte naar verwachting ook kunnen leveren, maar heeft daarbij, zoals boven beschreven, wel een voldoende grote WPC nodig. Voor de realisatie hiervan zijn 2 mogelijkheden: 1. Uitbreiding van de WPC in fase 2 2. Bouw toekomstbestendige WPC in fase 1, geschikt voor fase 1+2 afzet Het uitbreiden van de WPC in een later stadium (optie 1) zal leiden tot beduidend hogere totale kosten dan het in één keer realiseren van een grote WPC (optie 2). Dit zal verder toegelicht worden in de paragraaf over de begroting. De kosten van het in fase 1 bouwen van een toekomstbestendige WPC die geschikt is voor fase 2 kunnen echter niet doorberekend worden aan de afnemers van fase 1. Daarnaast zijn er in dit stadium voor het GTD consortium te veel onzekerheden in afname en opbrengsten voor fase 2 om de kosten voor een grotere WPC voor eigen rekening te nemen.

Ons voorstel is dan ook om een grotere WPC in fase 1 te realiseren en de kosten voor deze overdimensionering op te vangen door middel van een subsidie met terugbetaalovereenkomst uit Fonds2040. Dit leidt tot bronzekerheid voor het open warmtenet fase 2 en beheersbare kosten voor fase 2 afnemers. Dit vergroot de kans op succes voor fase 2 verduurzaming. De subsidie wordt in de toekomst door GTD terugbetaald met opbrengsten vanuit de eindgebruikers in fase 2 (deels aansluitbijdragen en deels uit opbrengsten uit de warmteverkoop, beide door GTD te ontvangen).

Resultaten & afbakening

7

De hierboven beschreven futureproof variant van de WPC kan in combinatie met de geothermiebron en het warmtenet Delft circa 15.000 woningen van warmte voorzien. Fase 1 start met 5.400 woningen en onderwijsgebouwen op de TU-campus als afnemers. Uitgaande van de afspraken tussen Rijk en gemeenten om in 2050 alle woningen af te koppelen van het aardgas en een alternatieve warmtevoorziening te realiseren, wordt met de futureproof-variant al ingespeeld op een kleine 10.000 extra woningen die in de nabije toekomst (voor 2030) kunnen worden voorzien van duurzame warmte. Het doel van de subsidie met terugbetaalovereenkomst is om de WPC in fase 1 gereed te kunnen maken voor fase 1 + 2 zonder dat dit ten laste komt van de afnemers in fase 1. De slagingskans van zowel fase 1 als 2 wordt hiermee aanzienlijk hoger omdat: • Er brongarantie is voor fase 2. • De totaalkosten voor de WPC lager zijn. Om dezelfde gedachte dat de overdimensionering van het warmtenet wordt gefinancierd uit Fonds2040, en de aanvraag direct verbonden is met de opgave uit de Kadernota 2017, is gekozen voor een aanvraag uit Fonds2040. Binnen het initiatief valt: 1. overdimensionering van het gebouw van de WPC 2. overdimensionering van de warmtepompen van de WPC 3.

overdimensionering van leidingwerk, besturingssysteem enappendages van de WPC Buiten het initiatief valt (deze worden op een andere wijze geregeld / gefinancierd): 1. Investeringen in de geothermische installaties 2. Investeringen in het warmtenet 3. Investeringen in de warmtekrachtcentrale van de TU Delft

Bijdrage aan realisatie zeven opgaven In welke mate draag het voorstel bij aan elk de van de zeven opgaves? Vul hieronder in. Opgave 1 – Delft als hoofdstad op het gebied van innovatie en technologie 1- Helemaal niet

2 – Een klein beetje

3 - behoorlijk

4 - veel

5 – heel erg veel X

Toelichting: De toepassing van een WPC in combinatie met een geothermiebron is een relatief nieuwe ontwikkeling. Deze combinatie maakt het mogelijk om de benutting van de geothermiebron met een factor 2 tot 3 te verhogen bij beperkte additionele elektriciteitsinzet. Het is daarmee een essentieel onderdeel van de duurzame geothermieketen in Delft en het TU Delft onderzoeksprogramma Geothermie. Met de geothermiebron op de TU Campus heeft de TU een onderzoeksfaciliteit van wereldklasse waarmee onderzoek gedaan kan worden naar geothermie als energiebron voor de energietransitie voor Nederland en de rest van de wereld. Daarnaast wordt dit onderzoek gelijk toegepast in Delft waarmee in een klap de TU Campus en hele wijken in Delft voorzien worden van duurzame warmte. Delft onderscheidt zich hiermee ten opzichte van andere gemeenten, die

8

minder ver zijn op het vlak van geothermie. Een grotere omvang van de geothermie-toepassing betekent ook een versterking van die positie. Opgave 2 – Delft als toeristische topbestemming 1- Helemaal niet

2 – Een klein beetje X

3 - behoorlijk

4 - veel

5 – heel erg veel

Toelichting:: Het project WPC in combinatie met geothermie zal nationaal en internationaal bezoekers (voornamelijk wetenschappers, andere gemeenten en geïnteresseerden uit de energie en installatiebranche) trekken die inzicht willen krijgen in het geothermie-onderzoek en de grootschalige toepassing in de bebouwde omgeving. Opgave 3 – Delft met voorzieningen voor iedereen 1- Helemaal niet

2 – Een klein beetje

3 - behoorlijk

4 - veel

5 – heel erg veel X

Toelichting: Energie (warmte) is een basisbehoefte. De geothermische bron met de WPC voorziet in fase 1 ca 5.400 woningen in Voorhof-Buitenhof en de campus van TU Delft (met studentenwoningen en Inholland) van duurzame warmte. Door het futureproof uitrusten van de WPC wordt de toegang tot duurzame warmte voor ca. 10.000 extra woningen in fase 2 mogelijk gemaakt in Delft met op termijn stabielere kosten voor verwarmen van woning en tapwater. Opgave 4 – Delft waar het goed wonen is; sterke en leefbare wijken met goede woningen 1- Helemaal niet

2 – Een klein beetje

3 - behoorlijk

4 - veel

5 – heel erg veel X

Toelichting: Met een duurzame warmtevoorziening schakelen we de gasgestookte CV-ketels uit die nu voor ongewenste CO2-uitstoot zorgen. We doen dit op een voor de inwoners betaalbare manier die niet meer kost dan de huidige verwarming. Daarnaast werken we aan de duurzame warmtevoorziening van de toekomst. Opgave 5 – Delft waar het goed wonen is; voldoende woningen voor iedereen 1- Helemaal niet

2 – Een klein beetje

3 - behoorlijk

4 - veel

5 – heel erg veel X

Toelichting: Met dit project halen we binnen enkele jaren een groot aantal woningen van het gas af, zo faciliteren we met een grotere WPC voor een kleine 10.000 extra woningen de transitie van gasgestookte warmte naar een duurzame warmtevoorziening. Opgave 6 – Delft bereikbaar 1- Helemaal niet

2 – Een klein beetje

3 - behoorlijk

4 - veel

5 – heel erg veel

9

X Toelichting: Geen bijdrage aan de bereikbaarheid van Delft Opgave 7 – Delft energieneutraal 1- Helemaal niet

2 – Een klein beetje

3 - behoorlijk

4 - veel

5 – heel erg veel X

Toelichting: Het bouwen van een grotere WPC leidt tot significante CO2 reductie doordat gestapelde huurwoningen in de Voorhof/Buitenhof en de TU campus in fase 1 minder gasgestookte piek/backup warmte nodig hebben. Bovendien is er de potentie dat er een kleine 10.000 extra woningen van het gas af gaan en worden voorzien van duurzame warmte die binnen Delft wordt gewonnen. De ambities rond warmtenetten en geothermie worden concreet benoemd bij opgave 7 in de Kadernota 2017. Specifiek voor de overdimensionering geldt dat het niet overdimensioneren op dit moment, zeker zal leiden tot hogere kosten in de toekomst en daarmee waarschijnlijk zal leiden tot vertraging cq. het niet kunnen realiseren van de gezamenlijke ambities.

Hoeft niet door aanvrager ingevuld te worden

Criterium 2: De mate waarin er momentum is voor het initiatief en het initiatief meerdere opgaven versnelt (korte ‘time to market’).

10

Planning in de tijd Dat wij de aanvraag nu doen heeft alles te maken met het momentum en de wens om de opgave voor de energietransitie te versnellen. Geothermie Delft (GTD) is in juni 2023 gestart met het boren van de geothermiebron en Netverder verwacht in augustus 2023 de voorbereidingen voor de aanleg van het warmtenet te gunnen aan een aannemer. De ontwikkeling van de WPC inclusief vergunningaanvraag en bestemmingsplanwijziging is gestart. Wij verwachten in augustus/september de putten voor de aardwarmtebron te testen. Eind november 2023 verwachten alle betrokken partijen een definitief besluit te nemen over de bovengrondse afwerking van de geothermische bron, de bouw van de WPC, de aanleg van het warmtenet en de aansluiting van de afnemers in fase 1 op het warmtenet. De aanleg start zo kort mogelijk daarna, met het oog op een werkende WPC in het stookseizoen 2025/2026.

11

Urgentie De urgentie is hoog. Zoals uit de planning blijkt, verwachten partijen nog in 2023 een definitief besluit te nemen over volledige realisatie van het project, inclusief de realisatie van de WPC. Dat is het laatste moment waarop kan worden besloten om al dan niet over te gaan tot overdimensionering ten behoeve van fase 2. De bijdrage uit Fonds2040 is hiervoor een essentieel onderdeel waarover duidelijkheid dient te bestaan alvorens het definitieve besluit kan worden genomen.

Versnelling Het initiatief versnelt het uitfaseren van aardgas in de wijken Voorhof/Buitenhof in hoge mate omdat de aanleg van de eerste fase van het warmtenet direct kan worden gecombineerd met het verhogen van de opwekcapaciteit van duurzame warmte via het direct vergroten van de WPC. Daarmee is er een basisvoorziening beschikbaar waarmee voor alle gasgebruikers in deze wijken op termijn voldoende opwekcapaciteit op het warmtenet wordt geboden. Daarmee hebben zij een realistisch én betaalbaar alternatief voor hun gasaansluiting. Omdat het warmtesysteem nu al klaar gemaakt wordt voor fase 2 zal die uitbreiding aanzienlijk sneller te realiseren zijn en kan de gemeente Delft eerder voldoen aan de doelstellingen voor het reduceren van CO2 emissies. Bovendien leidt een directe vergroting tot lagere totaalkosten voor de afnemers van fase 2, waarmee de kans op succes voor fase 2 toeneemt en daarmee tot een grotere kans dat het definitieve besluit voor fase 1 eind november 2023 kan worden genomen.

12

Criterium 3: De mate waarin de bijdrage van het fonds maatschappelijk en financieel rendement oplevert. Van welk financieringsinstrument wil je gebruik maken? GTD wil gebruik maken van een subsidie met terugbetaalovereenkomst. Zodra er nettoinkomsten zijn uit het aansluiten en beleveren van nieuwe warmteafnemers van fase 2 op het warmtenet, zal GTD het betreffende deel van subsidie terugbetalen.

Wat is de totale omvang van de gewenste bijdrage uit het Fonds? De bijdrage die wordt gevraagd uit het Fonds betreft € 4 mln voor GTD ten behoeve van het future proof bouwen en inrichten van de Warmtepompcentrale. Start (2025) Basis scenario

Woningen Warmtelevering2 Benodigd vermogen WPC totaal Bijbehorende investering WPC4 CO2 besparing

Eindbeeld (2040) Uitbreiding WPC in fase 2

5.400 235.000 GJ/jaar 16,8 MWth

Eindbeeld (2040) Future proof scenario Bouw grotere WPC tijdens fase 1 ±15.0001 350.000 GJ/jaar3 26,5 MWth

±18 mln €

±22 mln €

±28 mln €

10.500 ton/jaar

14.500 ton/jaar

14.500 ton/jaar

±15.000 350.000 GJ/jaar 26,5 MWth

1

Dit getal gaat uit van een daling van het energieverbruik voor warmte per woningeenheid van 25 GJ (2025) naar 18 GJ (2040) per jaar door verduurzaming 2 Inclusief 100.000 GJ/jaar voor de TU Delft bij de start en 75.000 GJ/jaar in 2040. 3 De verwachting is dat de TU Delft significant minder warmte gaat afnemen (zie 2) door verduurzaming wat betekent dat er extra capaciteit vrij komt voor woningen. 4 Dit zijn ramingen op basis van het Voorlopig Ontwerp. Het Definitief Ontwerp moet uitwijzen wat het precieze bedrag wordt.

In de volgende paragraaf is de indicatieve begroting per scenario weergegeven. Vul hieronder de indicatieve begroting van het initiatief in Op de volgende pagina zijn de indicatieve begrotingen voor 3 WPC realisatie scenario’s te vinden. Dit zijn: 1. WPC voor fase 1 afzet: a. Vermogen: 16,8 MW b. Uitvoer in fase 1 2. WPC voor fase 1 + 2 afzet (Future proof variant)

13

a. Vermogen: 26,5 MW b. Uitvoer in fase 1 3. Uitbreiding van fase 1 WPC in fase 2 a. Vermogen: 16,8 + 9,7 MW uitbreiding b. Uitvoer in fase 1 (16,8 MW) en fase 2 (+9,7MW) De begrotingen zijn opgesteld op basis van offertes en kostenschattingen. GTD heeft het project sinds kort overgenomen van Equans en deze begroting door de volgende partijen laten toetsen: • •

TU Delft, afdeling energie Techniplan adviseurs (installatietechnisch ingenieursbureau)

Daarnaast heeft Royal HaskoningDHV eerder in 2023 een toetsing van de WPC begroting uitgevoerd. De uitkomst van die toetsing is verwerkt in de begroting. De begroting voor scenario 2 is als basis gebruikt waarop de scenario 1 en 3 begrotingen zijn geschaald naar vermogen.

14

1. Begroting WPC 16,8 MW - Fase 1 WPC

2. Begroting WPC 26,5 MW Fase 1 + 2 WPC (uitvoer in fase 1)

3. Begroting uitbreiding WPC 9,7 MW (uitvoer in fase 2)

Bouwkosten Ontwikkelkosten Nutsaansluitingen Bouwkundig Warmtepompen ET WT Terreinleidingen Meet en Regeltechniek Subtotaal bouwkosten Projectmanagement Overige staartkosten Subtotaal Onvoorzien Totaal kosten

Bouwkosten Ontwikkelkosten Nutsaansluitingen Bouwkundig Warmtepompen ET WT Terreinleidingen Meet en Regeltechniek Subtotaal bouwkosten Projectmanagement Overige staartkosten Subtotaal Onvoorzien Totaal kosten

Bouwkosten Ontwikkelkosten Uitbreiding e-aansluiting Bouwkundige aanpassingen Warmtepompen ET WT Leidingwerk Meet en Regeltechniek Subtotaal bouwkosten Projectmanagement Overige staartkosten Onvoorzien Subtotaal Indexatie 2030 (8 jaar) Kosten uitbreiding Totale kosten fase 2 WPC

€ 2,400,000 € 700,000 € 1,900,000 € 7,300,000 € 1,100,000 € 1,100,000 € 500,000 € 200,000

10%

€ 15,200,000 € 400,000 € 900,000 € 16,500,000 € 1,600,000 € 18,100,000

€ 2,900,000 € 800,000 € 2,300,000 € 8,900,000 € 1,400,000 € 1,300,000 € 600,000 € 300,000

10%

€ 18,500,000 € 500,000 € 1,100,000 € 20,100,000 € 2,000,000 € 22,100,000

€ 1,100,000 € 300,000 € 900,000 € 3,400,000 € 500,000 € 500,000 € 200,000 € 100,000 € 7,000,000 € 300,000 € 600,000 10% € 800,000 € 8,700,000 2% € 1,500,000 € 10,200,000 € 28,300,000

Toelichting & conclusies: • Het bouwen van een future proof WPC in fase 1 leidt tot ca. 22-18 = 4 MEUR meerkosten te laste van fase 1. • Het in fase 2 uitbreiden van de WPC kost ca. 10 MEUR. Dit is ca. 28-22=6 MEUR meer t.o.v. het direct bouwen van een grotere WPC. Dit heeft de volgende redenen: a. Aanschaf additionele of vervangende warmtepompen o Bij uitbreiding in fase 2 zullen extra warmtepompen á 9,7 MW moeten worden bijgeplaatst inclusief nieuwe elektromotoren, leidingwerk, besturingssysteem, etc. Ook zal het gebouw hiervoor moeten worden uitgebreid. Uitbreiding van het gebouw leidt tot praktische bezwaren vanwege beperkt beschikbare ruimte. o Bij vervanging van de bestaande warmtepompen zullen de kosten nog hoger zijn omdat er dan voor 26,5 MW aan nieuwe warmtepompen moet worden aangeschaft. Daarnaast zullen er bij vervanging zwaarwegende operationele bezwaren zijn omdat de WPC dan langdurig uit bedrijf moet. b. Projectkosten nieuw project o Er zal een nieuw project moeten worden opgestart waarbij kosten voor ontwikkeling, bouwkundige, mechanische en elektrotechnische aanpassingen hoger zijn dan wanneer dit in één keer wordt meegenomen in een eerste project (missen van synergievoordelen). • Conclusie: het in fase 2 uitbreiden van de WPC kost 10 MEUR. Het bouwen van een grotere WPC in fase 1 vergt 4 MEUR extra investering, wat dus een besparing is van ca.

6 MEUR voor de verduurzaming van in totaal ~15.000 huizen t.o.v. een latere uitbreiding. De extra investering van 4 MEUR die daarvoor nodig is in fase 1 is de basis voor deze Fonds2040 aanvraag. 15

Heb je behoefte aan hulp bij het invullen van de indicatieve begroting? Neem dan contact met ons op via Fonds2040@delft.nl.

Financiële alternatieve scenario’s Fondsbijdrage Om te bepalen hoe maximale impact bereikt kan worden met de middelen uit het Fonds vragen we je bondig twee scenario’s toe te lichten: 1) Wat is er mogelijk met het initiatief als je maar de helft van de gevraagde bijdrage uit het Fonds zult ontvangt? In dat geval zal de WPC alleen op fase 1 gedimensioneerd worden. De extra kosten voor fase 2 zullen dan een extra investering vragen van ongeveer 10 M€ zoals in de vorige paragraaf weergegeven. 2) Wat is er (extra) mogelijk met het initiatief als je twee keer zoveel als de gevraagde bijdrage uit het Fonds ontvangt? Dat is niet nodig, omdat de bijdrage alleen wordt gevraagd voor de extra capaciteit die in fase 2 wordt gevraagd. De onzekerheden met betrekking tot de situatie na fase 2 zijn dusdanig groot, dat het niet zinvol is om daarvoor reeds nu investeringen te doen.

Wat zijn de initiatiefrisico’s? Licht van elk van de onderstaande categorieën toe wat de voorziene risico’s zijn en hoe deze risico’s verdeeld zijn over de betrokken partijen. -

Risico’s samenwerking (inclusief nakomen afspraken) In een door de partners van de warmteketen opgestelde ketenovereenkomst zijn de samenwerkingsrisico’s geadresseerd en tussen partijen afspraken gemaakt over het verdelen van mee- en tegenvallers. Er bestaat echter een reëel risico dat de integrale business case van de warmteketen dusdanig marginaal is dat het project alsnog niet realiseerbaar is.

-

Risico realisatie Er is een risico dat het project niet kan worden gerealiseerd. De belangrijkste gebeurtenissen die daarbij een rol kunnen spelen zijn: o De Delftse ondergrond blijkt tegen alle verwachting in niet het verwachte volume (m3/h) en temperatuur warmte te kunnen leveren. Dit is een risico wat reeds maximaal gemitigeerd is door de gedetailleerde ondergrondstudies die gedaan zijn. Ten tweede zal de puttest na de eerste boring uitwijzen welke opbrengst

16

-

-

mogelijk is. In het uiterste, maar zeer onwaarschijnlijke geval moet de boring als mislukt worden beschouwd. Echter de WPC is dan nog niet gebouwd, daarop zit dus geen risico. Mocht de geothermische bron warmte opleveren van een lagere temperatuur dan verwacht, dan kan de WPC een rol vervullen bij het op de juiste temperatuur brengen van de warmte. De kans bestaat dat de capaciteit dan net wat te laag is om 100% van fase 2 van warmte te voorzien. Er zijn geen garanties dat het GTD-consortium ook in fase 2 van het warmtenet warmte levert zoals in de inleiding van deze aanvraag al is benoemd. Risico realisatie bijdrage aan de opgaven van de Agenda Delft 2040 Er is geen risico dat niet kan/zal worden bijgedragen aan de Agenda Delft 2040 omdat de projectpartners volledig zijn gericht op het realiseren van een CO2-arme en op termijn volledig CO2-neutrale warmtevoorziening. Dit sluit naadloos aan op Opgave 7: Delft Energieneutraal. Risico financieel Het risico bestaat dat het offertes op basis van het Definitief Ontwerp voor de WPC beduidend duurder uitvallen dan nu geraamd op basis van het Voorlopig Ontwerp en daaruit een business case volgt die -incl. de Fonds2040-bijdrage- niet volledig sluit. In het slechtste geval kan dat ervoor zorgen dat GTD niet in staat is om een project te realiseren.

17

Criterium 4: De mate waarin andere partijen bijdragen aan de realisatie van het initiatief (‘cofinanciering’). Hoe dragen andere partijen bij aan het initiatief? Licht uitgebreid toe op welke wijzen alle partijen bijdragen aan het initiatief of zaken die samenhangen met het initiatief. Hierbij kan je denken aan: -

Financiële bijdragen Overige bijdragen (uren, materiaal, ruimte, kennis, etc.) Indirecte bijdragen via aanverwante activiteiten/projecten

Het consortium GTD draagt 14.1 MEUR van de kosten van de ontwikkeling van de WPC, 3.9 M EUR komt uit een bijdrage van Nationaal Groeifonds NWN! en 4M EUR komt uit Fonds2040. Indirect, via een Bijdrage Aansluitkosten, dragen ook de afnemers in fase 1 bij aan de financiering. Fonds2040 draagt de kosten van overdimensionering van fase 2. Daarnaast dragen de GTD partners bij in de vorm van ontwikkelingsuren, technische kennis en projectmanagement.

Welke afspraken tussen partijen zijn er (nog) nodig? Licht toe welke afspraken vastgelegd moeten worden om zeker te zijn van de hierboven beschreven bijdragen van elk van de betrokken partijen. GTD Partijen werken nu samen op basis van een Aandeelhoudersovereenkomst die getekend is op 23 december 2021. Daarnaast is er een eerder genoemde ketenovereenkomst, getekend op 25 april 2023, tussen Netverder, TU Delft, Equans en GTD waarin afspraken zijn vastgelegd omtrent het realiseren van de warmteketen in Delft. Zoals in de Inleiding al is aangegeven heeft Equans zich uit het project teruggetrokken. Op 30 juni jongstleden is GTD met Equans overeengekomen om de ontwikkeling van de WPC (tegen een vergoeding) over te nemen. Hiervoor is een vaststellingsovereenkomst in combinatie met een koopovereenkomst (van het ontwerp) gesloten. Ook zal GTD met TU Delft een overeenkomst opstellen om de realisatie van de WPC te formaliseren.

Dit ingevulde formulier kan worden ingediend door het te mailen naar: Fonds2040@delft.nl

18

Bijlage 1 – Beschrijving mogelijke instrumenten Fonds

Garantstelling: De gemeente Delft staat garant voor schulden van een derde partij. Dat betekent indien de derde partij niet aan de verplichtingen kan voldoen de gemeente Delft, een gemaximeerd deel van de schuld, overneemt. Lening: De gemeente Delft verstrekt een lening aan een derde partij. Ter compensatie vraagt de gemeente Delft een rentevergoeding. Deelneming: Een participatie in een rechtsvorm (bv. besloten of naamloze vennootschap), waarin de gemeente Delft aandelen heeft. Om aandelen te krijgen moet de gemeente Delft kapitaal (geld) storten. Investeringen: Investeringen zijn verzamelde kosten voor een bepaald doel waarvan de inwoners en bezoekers van Delft voor lange termijn nut hebben (meerjarig nut). De verzamelde kosten zetten we als bezit op de balans (activeren). Vervolgens schrijven we na ingebruikname op de geactiveerde kosten af. De (jaarlijkse) afschrijving komt ten laste van de exploitatie. Investeringen kunnen worden onderscheiden in twee categorieën: -

Investeringen met een economisch nut: investeringen die verhandelbaar zijn en kunnen bijdragen aan het genereren van middelen; Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut: investeringen die geen economisch nut opleveren.

Subsidie: Een (eenmalige) bijdrage van de gemeente Delft aan een project van een derde.

19