Def Toelichting tot mogelijke aanpassing van de systematiek rondom gemeentegaranties en geldleningen en kapitaalverstrekkingen

Toelichting op mogelijke aanpassingen van de systematiek rondom gemeentegaranties en geldleningen en kapitaalverstrekkingen In deze toelichting zal worden ingegaan op: 1. het verstrekken van garanties en geldleningen en 2. het doen van kapitaalstortingen Hierbij wordt stilgestaan bij de huidige portefeuille, de frequentie van aanvragen en het voorstel dat wij doen om de systematiek zo aan te passen dat het primaat bij de raad ligt.

1. Garanties en geldleningen De gemeente Delft heeft de bevoegdheid om aan een -beperkte- kring van partijen garanties of geldleningen te verstrekken. De gemeenteraad heeft voorwaarden gesteld aan deze bevoegdheid in een tweetal verordeningen; 1. De Verordening Gemeentegaranties Geldleningen en 2. De Financiële verordening gemeente Delft De raad heeft aan het college de bevoegdheid gegeven om aan de hand van bovenstaande verordeningen garanties of geldleningen te verstrekken, wanneer die aan de gestelde voorwaarden voldoen. De voorwaarden hebben met name betrekking op beleidsdoelen, juridische entiteit, financiële haalbaarheid en zekerheden. Er zijn geen voorwaarden gesteld aan de hoogte van de garanties en geldleningen. In de Financiële Verordening is de bevoegdheid van het college op dit moment geregeld in artikel 4

In de Verordening Gemeentegaranties Geldleningen heeft de raad de volgende criteria gesteld voor garantieverstrekking. Wij verwijzen u ook naar de toelichting op dit artikel, waarin deze criteria volledig zijn uitgeschreven. Artikel 2. De criteria voor de garantieverstrekking Om in aanmerking te komen voor garantieverstrekking moet aan de volgende hoofdvoorwaarden worden voldaan: 1. de activiteiten waarvoor garantie gevraagd dienen een gemeentelijk publiek belang; 2. er kan geen financiering op de markt kan worden verkregen en gemeentegarantie is strikt noodzakelijk 3. de geldnemer is structureel in staat de verschuldigde rente en aflossing te dragen 4. voor garantie komen alleen onroerende zaken in aanmerking. Overige bestedingsdoelen zijn uitgesloten. 5. de betrokken maatschappelijke instelling wordt goed bestuurd; 6. Specifieke categorie garantie verlening betreft die voor monumenten zorg. 7. Specifieke categorie garantie verlening betreft die voor de investeringen Fonds Delft 2040. 8. Specifieke categorie garantie verlening betreft die voor Parking Delft BV. 9. het risico, in verhouding tot de draagkracht van het voor het beleidsproduct beschikbare budget is aanvaardbaar. 1

Huidige garantie- en geldleningen portefeuille Onderstaand overzicht geeft de stand van de gegarandeerde gelden weer. Gegarandeerde geldleningen zijn leningen die de verschillende partijen zijn aangegaan met een garantie (voor terugbetaling aan de geldverstrekker indien de geldnemer niet haar financiële verplichtingen kan nakomen) van de gemeente. Gegarandeerde geldleningen nr Naam garantienemer 1 Woningbouwcorporaties 2 Chr. korfbalver Excelsior 3 Delftse Sportvereninging Concordia 4 Sportvereniging Wippolder 5 St. Beh.& Expl Sporthal Tanthof 6 Parkeren Delft BV Totaal

€ € € € € € €

Prognose stand 31-12-2021 19.919.222 70.975 7.342 49.916 257.142 15.003.417 35.308.013

Oorspronkelijke hoogte garantie € 64.800.189 € 181.512 € 90.756 € 136.134 € 457.142 € 26.773.033 € 92.438.766

Nummer 1 De garanties aan de woningbouwcorporaties zijn verstrekt voor de introductie van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw(WSW). Garanties aan deze partijen worden sinds 2001 overigens niet meer verstrekt en worden in de Verordening Gemeentegaranties Geldleningen uitgesloten. Het WSW garandeert deze leningen en de gemeente staat in de tertiaire achtervang. Werking tertiaire achtervang WSW: Het theoretische geval dat de achtervangers op hun achtervangpositie worden aangesproken, doet zich pas voor als het garantievermogen van het WSW dreigt te dalen onder het garantieniveau. En ook pas wanneer de obligo (het garantiebedrag gestort door de gezamenlijke corporaties) niet voldoende is. Pas na deze tweede achtervang, zullen de gemeenten renteloze leningen aan het WSW moeten verstrekken om het garantievermogen weer aan te vullen. Daarbij geldt een vooraf bepaalde verdeling, namelijk dat het Rijk 50% voor zijn rekening neemt en de overige 50% wordt verdeeld onder de deelnemende gemeenten. Hierbij neemt de 'schade'-gemeente de helft op zich van het gemeentelijk aandeel. Nummers 2 t/m 5 Dit zijn garanties afgegeven aan Delftse sportverenigingen ten behoeve van het renoveren en bouwen van accommodaties. De hoogste garantie was hierbij € 457.142,Nummer 6 Parkeren Delft heeft een garantie gekregen voor de aankoop van de Zuidpoort garage.

De garantie aan Parkeren Delft valt onder de uitzondering van artikel 2 lid 8 van de Verordening Gemeentegaranties Geldleningen .

Naast gegarandeerde geldleningen, kennen we ook uitgeleende gelden. Dit zijn leningen aan verschillende partijen, verstrekt door de gemeente. Geldverstrekkers stellen garanties, maar met voorwaarden die in veel gevallen niet acceptabel zijn voor maatschappelijke organisaties. Het kan voorkomen dat het rentepercentage te hoog ligt of dat het gewenste leenbedrag te laag is. Zo verstrekt de BNG geen leningen met garantie van de gemeente onder de 1 miljoen euro. De gemeente Delft heeft daarom aan een aantal organisaties geld uitgeleend.

2

Uitgeleende gelden nr Naam geldnemer 1 Woningbouwcorporaties 2 Voetbalvereniging DHL 3 BUDO Gouweleeuw 4 St. Exploitatie Sportacc. Concordia 5 St. Kunstgras Sportpark Kruithuisweg 6 Parkeren Delft BV 7 Agentschap Financiën Amsterdam 8 Stimuleringsfonds totaal

Prognose stand 31-12-2021 € 21.642.125 € 293.611 € 117.000 € 307.167 € 169.167 € 46.469.687 € 52.003 € 9.818.999 € 78.869.759

oorspronkelijke hoogte bij start lening € 47.353.415 € 350.000 € 130.000 € 380.000 € 175.000 € 51.400.000 € 52.003 € 6.592.620 € 106.433.038

Nummer 1 Dit betreft leningen aan de verschillende woningbouwcorporaties die hoofdzakelijk zijn verstrekt voor de introductie van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw(WSW). Leningen aan deze partijen worden niet meer verstrekt (sinds 2001) en worden in de Verordening Gemeentegaranties Geldleningen uitgesloten. Het WSW garandeert deze leningen en de gemeente staat in de tertiaire achtervang. Nummers 2 t/m 5 Dit zijn geldleningen verstrekt aan Delftse sportverenigingen voor het renoveren en bouwen van accommodaties. De hoogste lening was hierbij € 380.000,Nummer 6 Parkeren Delft heeft verschillende leningen gekregen voor de aankoop van parkeergarages (Prinsenhofgarage, Marktgarage en de Phoenixgarage. Parkeren Delft heeft in de Verordening Gemeentegaranties Geldleningen uitzonderingen, welke vallen onder artikel 2 lid 8. Niet in het overzicht opgenomen is de jaarlijkse liquiditeitslening(kasgeldlening) die Parkeren Delft van de gemeente opneemt (op het moment € 8, 6 miljoen). Deze lening wordt op basis van de jaarlijkse liquiditeitsbegroting, na een collegebesluit, verstrekt en zal volgens de huidige begroting van Parkeren Delft de komende jaren nog oplopen naar +/- € 16 miljoen om in +/- 2038 in zijn geheel te zijn afgelost. De raad heeft in 2008?? met deze regeling ingestemd.

Tevens wordt de gemeenteraad jaarlijks geïnformeerd over de meerjarenbegroting van Parkeren DeIft, de stand van zaken van de businesscase en de impact hiervan op de maximale kasgeldlening. Nummer 7 Agentschap Financiën Amsterdam zijn eeuwigdurende obligaties met een rentepercentage van 2,5 %. Deze obligaties zijn in de jaren 50 van de vorige eeuw aangeschaft. Nummer 8 Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVN) is een stichting zonder winstoogmerk die is opgericht bij de verkoop door gemeenten van het toenmalige Bouwfonds. De gemeente Delft heeft bij de oprichting ruim € 6,5 miljoen gestort in een revolverend fond dat door de SVN wordt beheerd. Het fonds is in de loop der jaren gegroeid, door rentebijschrijvingen, tot een bedrag van € 9,8 miljoen. Het SVN verstrekt uit het fonds o.a. leningen vanuit de beleidsvelden duurzaamheid, restauratie van monumenten, startersleningen, blijversleningen en stedelijke vernieuwing. De gemeente heeft voor het verstrekken van deze leningen aparte verordeningen. Komt de aanvrager, op basis van de verordening, in aanmerking voor een lening, dan mag zij een lening aanvragen bij het SVN. Het SVN doet dan een financiële haalbaarheidstoets voordat er een lening wordt verstrekt.

3

Voorstel: Sinds de invoering van de Verordening Gemeentegaranties Geldleningen in 2004 is de gemeente nog niet door een bank aangesproken op de garantie en zijn de uitgeleende gelden ook altijd zonder problemen terugbetaald. Op basis hiervan zien wij geen reden om de geldende criteria aan te passen zoals die nu zijn opgenomen in de verordeningen. Wij begrijpen uit het debat in de raad dat de wens bestaat om de bevoegdheid tot het verstrekken van leningen en garanties, over te hevelen van het college naar de raad. De gemeente ontvangt jaarlijks circa 5 aanvragen voor een lening of garantie. Een deel daarvan gaat om kleinere bedragen van bijvoorbeeld €75.000,-. Om te voorkomen dat al deze aanvragen op de agenda van de gemeenteraad terecht komen, stellen wij voor om een maximumbedrag te koppelen aan de bevoegdheid van het college. Op basis van de huidige portefeuille en de aanvragen die de afgelopen jaren zijn gedaan, stellen wij voor om de bevoegdheid van het college tot het verlenen van garanties en het verstrekken van leningen terug te brengen tot een bedrag van € 500.000,-. Elke lening of garantie die dit bedrag te boven gaat worden slechts verstrekt na goedkeuring door de raad. Gevraagde uitzonderingen zijn; 1.De jaarlijkse liquiditeitslening aan Parkeren Delft (zie ook pagina 2, nummer 6) 2.De leningen die het SVN verstrekt (zie hierboven onder nummer 8)

2. Kapitaalstortingen Een kapitaalstorting is een storting van geld bij een vennootschap. In de regel in ruil voor aandelen. Volgens de Gemeentewet is het college bevoegd om een kapitaalstorting te doen. Dit vloeit voort uit de gemeentewet artikel 160 lid 2. Artikel 160 1. Het college is in ieder geval bevoegd: a. het dagelijks bestuur van de gemeente te voeren, voor zover niet bij of krachtens de wet de raad of de burgemeester hiermee is belast; b. beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren, tenzij bij of krachtens de wet de burgemeester hiermee is belast; c. regels vast te stellen over de ambtelijke organisatie van de gemeente, met uitzondering van de organisatie van de griffie; d. ambtenaren, niet zijnde de griffier en de op de griffie werkzame ambtenaren, te benoemen, te schorsen en te ontslaan; e. tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente te besluiten; f. te besluiten namens de gemeente, het college of de raad rechtsgedingen, bezwaarprocedures of administratief beroepsprocedures te voeren of handelingen ter voorbereiding daarop te verrichten, tenzij de raad, voor zover het de raad aangaat, in voorkomende gevallen anders beslist; g. ten aanzien van de voorbereiding van de civiele verdediging; h. jaarmarkten of gewone marktdagen in te stellen, af te schaffen of te veranderen. 2.

Het college besluit slechts tot de oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen, indien dat in het 4

bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Het besluit wordt niet genomen dan nadat de raad een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. 3. Het college neemt, ook alvorens is besloten tot het voeren van een rechtsgeding, alle conservatoire maatregelen en doet wat nodig is ter voorkoming van verjaring of verlies van recht of bezit. Het college kan overgaan tot het storten van kapitaal nadat de raad is geïnformeerd en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Artikel 4 lid c van de Financiële verordening gemeente Delft bepaalt dit. Artikel 4. Informatieplicht Het college besluit over de volgende onderwerpen eerst nadat de raad is geïnformeerd en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken: a. aan- en verkoop van goederen, werken en diensten die specifiek door de raad bij de jaarlijkse begrotingsbehandeling zijn aangegeven; b. het verstrekken van leningen, waarborgen en garanties die afwijken van de criteria van de verordening Gemeentegaranties geldleningen; c. het verstrekken van kapitaal aan instellingen en ondernemingen.

De gemeente Delft heeft aandelen in de onderstaande partijen: Kapitaal belang in BV en NV (01-07-2021)

1 Yes!Delft 2 InovationQuarter 3 Delft Support 4 Werkse Holding BV 5 Parkeren Delft BV 6 Stedin NV cumulatief preferente aandelen 7 Stedin NV gewone aandelen nominale waarde 8 Evides NV(GBE deel) 9 BNG NV aandelen nominaal

€ € € € € € € € €

bedrag 18.000 1.750.000 100 91.000 90.000 4.880.000 12.138.000 431.000 118.462

belang in onderneming 20% 3% 100% 100% 100% 2,44% 2,44% 5,80% 0,085%

3. Voorstel: Het voorstel dat wij doen is om de bevoegdheid van het college om een kapitaalstorting te doen volledig over te hevelen naar de gemeenteraad. Daarmee komt de wensen- en bedenkingenprocedure voor een kapitaalstorting te vervallen.

Tot slot In het debat in de gemeenteraad werd even gesuggereerd dat het Treasurystatuut vóór de wijziging in 2019 bepaalde dat de raad bevoegd was tot het doen van kapitaalverstrekking aan instellingen en ondernemingen. Dat onderdeel van het statuut is destijds niet geschrapt met als doel om iets te veranderen aan de bevoegdheden van de raad; dat kan ook niet door middel van het statuut. Die passage is geschrapt, omdat die niet overeen kwam met wat op dit moment in de Financiële Verordening staat over de bevoegdheden. De verordening is leidend en omdat de raad daarin bepaalt dat we te maken hebben met een collegebevoegdheid, kan het college in het Treasurystatuut niet verder strekken dan dat en evenmin de bevoegdheid bij de raad terugleggen. Daarom is die passage destijds uit het statuut gehaald. 5

Ten behoeve van de beide voorstellen die hierboven zijn gedaan, zullen de Verordening Gemeentegaranties Geldleningen en de Financiële Verordening moeten worden aangepast. Mocht de raad hiertoe besluiten, dan zal het college ook het Treasurystatuut hierop aanpassen. Een concept van die aanpassingen vindt u als bijlage bij deze toelichting.

6