Concept-handelingen raadsvergadering 4 april 2023

Voorzitter: mevrouw J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart, burgemeester. Aanwezig zijn: de heer Analikwu, mevrouw Van den Berg, de heren Cüppers en Dag, mevrouw Dijk, mevrouw Enthoven, mevrouw Fung Fen Chung, mevrouw Gaal, mevrouw Gremmen, mevrouw Grobben, de heren Herrema, Hombergen en Jaff, mevrouw Janssen, mevrouw De Jongh Swemer, mevrouw Koelewijn, de heer Koelewijn, mevrouw De Koning, de heer Maruf, mevrouw Osepa, de heer Van der Post, mevrouw Romeijnders, mevrouw Van Rossum, de heren Schuurman, Van der Sluis en Stoop, mevrouw Timmermans, de heren Treffers en Valk, mevrouw Van Velzen, mevrouw Verduijn, de heer Visser, mevrouw Voogt, mevrouw Wattel, mevrouw Wentink, mevrouw Wessels en de heer Van der Woerd (na de stemming bij het eerste bespreekpunt). Aanwezige wethouders: mevrouw Gooijer, mevrouw Huijsmans, mevrouw Schrederhof, de heer Van Vliet en mevrouw Zwart. Raadsgriffier: de heer J. Mimpen. XX. Opening en mededelingen. De VOORZITTER: Dames en heren, ik open de raadsvergadering. Eenieder van harte welkom, zeker ook het CDA-commissielid op de publieke tribune. Verder zijn er geen mensen op de publieke tribune; we kunnen dus allemaal rustig ons werk doen. Maar natuurlijk ook hartelijk welkom aan de mensen die meeluisteren via de webcast, de ambtelijke ondersteuning achter ons en natuurlijk last but not least de raadsleden zelf en het college.

Er is een afmelding ontvangen van de heer Van Rijn en mevrouw Gerritsen. Beiden zijn ziek. Wij wensen hun van harte beterschap. De heer Van der Woerd van de ChristenUnie hoopt rond 20.30 uur aan te sluiten. Eventuele hoofdelijke stemmingen beginnen vanavond bij stemnummer 33, mevrouw Verduijn van STIP. XX. Vaststellen agenda. De VOORZITTER: In de aanloop naar deze vergadering zijn een aantal moties en amendementen ontvangen en verspreid. Naast de rondgestuurde moties en amendementen is van de heer Maruf van D66 en anderen nog een nagekomen motie ontvangen bij agendapunt 6.2 over groene gevels. Alle moties en amendementen zijn, zoals gebruikelijk, op het raadsinformatiesysteem geplaatst bij de betreffende agendapunten. Ze zijn inmiddels ook ondertekend en maken deel uit van de beraadslaging. De fractie van de VVD heeft aangegeven dat agendapunt 6.4, het voorstel van het college aan de raad inzake de Regionale Realiteitsagenda (RRA) Wonen Haaglanden, naar de hamerstukken kan. Kan iedereen ermee instemmen dat we dit agendapunt verplaatsen naar de hamerstukken als agendapunt 5.6? Dat is het geval. Dan is aldus besloten.

Daarnaast heeft de fractie van STIP aangegeven dat agendapunt 6.5, de collegebrief met de beantwoording van de schriftelijke vragen over PublicSpaces - dat gaat over internet; ik ben er allang achter dat niet iedereen dat weet, inclusief mijzelf - naar de volgende raadsvergadering kan, zodat er wat meer ruimte is voor de voorbereiding van een motie. Kan iedereen ermee instemmen dat dit agendapunt naar de volgende raadsvergadering wordt doorgeschoven? Dat is het geval. Dan is aldus besloten. Het presidium stelde aanvankelijk voor om een totale spreektijd aan te houden van 4 uur, maar we hebben afstemming gehad met de voorzitter het presidium, omdat er heel veel agendapunten van de agenda zijn gehaald, en we hebben dit zojuist ook besproken in het 1

fractievoorzittersoverleg. Zij stellen gezamenlijk voor om een totale spreektijd aan te houden van 3 uur. Dat is de maximale spreektijd. Per fractie betekent dit 13 minuten en voor het college 39 minuten, hetgeen wij gaan waarmaken. Kan iedereen hiermee instemmen? Dat is het geval. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. XX. Vaststelling Handelingen van de gemeenteraadsvergadering van 9 maart 2023 + erratum. De Handelingen worden ongewijzigd vastgesteld. XX. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken van week 8 tot en met week 12 van 2023. Besloten wordt overeenkomstig de behandelvoorstellen. XX. Besluitvorming hamerstukken. INVOEGEN HAMERSTUKKEN De VOORZITTER: Er vindt geen bespreking plaats, maar u heeft wel de mogelijkheid om een stemverklaring af te leggen bij een of meer van deze voorstellen. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen over het voorstel van het college aan de raad inzake de Regionale Realiteitsagenda Wonen Haaglanden. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Ik denk dat het u niet zal verbazen dat wij het te doorlopen politiek-bestuurlijke proces richting de raad als niet zorgvuldig hebben ervaren. Om die reden zullen wij tegen dit voorstel stemmen. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Voorzitter. Ook Hart voor Delft heeft bedenkingen bij het voorstel inzake de Regionale Realiteitsagenda.

Wij vinden dat het niet open naar de raad is gegaan. Wij zullen om die reden tegenstemmen. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. In aanvulling op wat er net gezegd is: ten tijde van de bespreking in de commissie was de handtekening van de wethouder reeds gezet en was het indienen van wensen en bedenkingen al een gepasseerd station. Dat is niet de juiste volgorde der dingen. Daarom stemmen wij tegen dit voorstel vanwege het niet kunnen indienen van wensen en bedenkingen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Wij vinden de gevolgde procedure, waarbij eerst getekend is door de wethouder en de raad pas daarna erbij betrokken is, niet juist. We willen dat dit een volgende keer anders gaat. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Ook Onafhankelijk Delft vindt dat wij veel beter, eerder en uitgebreider op de hoogte gesteld hadden kunnen worden. Wij hopen dat dat de volgende keer wel zo gebeurt, want wij vinden dat dit echt te wensen overlaat. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen over het voorstel van het college aan de raad inzake Verklaring van geen bedenkingen Coenderstraat 41 afgeven. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. De SP stemt in met de verklaring van geen bedenkingen, maar wil wel gezegd hebben dat we het teleurstellend vinden dat we hiermee de illegale bouw van een kelder legaliseren. 2

De voorstellen van de hamerstukkenlijst wordt zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De VOORZITTER: Er zijn nog vier bespreekpunten over die we achtereenvolgens zullen behandelen. Ik begin elke keer bij de eerste indieners van de amendementen en moties. Als ik de nummer van 1 van alle moties en amendementen heb gehad, vraag ik vervolgens wie verder het woord wenst te voeren. Dat is iets speelser en losser dan zoals ik het tot op heden deed. XX. Voorstel van de commissie EFB aan de gemeenteraad inzake Rekenkamerrapport Grip op verbonden partijen (nr. 2313157). De VOORZITTER: Er is één amendement aangekondigd door de heer Valk, mede namens een aantal anderen, amendement 6.1.A, Minimale doelstellingen en uittreedprocedure verbonden partijen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. In maart 2018 kwam de toenmalige PvdA-fractievoorzitter mevrouw Tiekstra met het plan om als Delft uit Avalex te stappen. Avalex bracht op dat moment volgens haar niet wat we ervan verwacht hadden. Wellicht zouden we het als gemeente zelf beter en goedkoper kunnen. Vanavond debatteren we niet over Avalex, maar op zich was de vraag van mevrouw Tiekstra heel terecht. Er was in die tijd een breed gevoel van: dat moet beter. Er was, gelet op de prijs-kwaliteitsverhouding, ook ontevredenheid over de prijs die Delftse inwoners moesten betalen.

Dan is de vraag van de gemeenteraad of we er goed aan doen om in een verbonden partij te blijven, precies de goede vraag. De PvdA is niet de enige partij die verlenging van de Delftse deelname aan verbonden partijen ter discussie stelt. Het CDA heeft de afgelopen jaren een aantal malen voorgesteld om het jaarlijks meebetalen aan YES!Delft te stoppen, niet omdat dat tegenvalt, maar juist omdat het zo'n groot succes is dat wat ons betreft een wethouder in het bestuur die elk jaar een pot geld meeneemt, wat ons betreft niet meer nodig is. We danken de Rekenkamer voor haar onderzoek Grip op verbonden partijen. In de commissie heb ik al aangegeven dat het CDA zich grotendeels kan vinden in de bevindingen van de Rekenkamer, maar dat wij nog wel het gevoel hebben dat wij, als Delft eenmaal is ingestapt in een verbonden partij, eigenlijk niet het debat voeren over de vraag of we de doelen die we willen bereiken, wel behalen. Met elke verbonden partij geef je als raad ook wat weg. We betalen mee of we geven een stukje zeggenschap of controle op. De praktijk is dus dat we eigenlijk niet spreken over de doelen en de resultaten van de verbonden partijen waar we ingestapt zijn.

Om dat gesprek eerlijk en open te voeren, dient het CDA een amendement in dat oproept om bij het begin van verbonden partijen de minimale doelstellingen die we willen bereiken, vast te leggen, maar ook een procedure die we kunnen volgen als een verbonden partij niet brengt of niet meer brengt wat we ervan hadden verwacht. Dit amendement wordt mede ingediend door een hele trits partijen: de ChristenUnie, de Partij van de Arbeid, de Socialistische Partij, de VVD, Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft. Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie, de PvdA, de SP, de VVD, Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft wordt amendement 6.1.A (Minimale doelstellingen en uittreedprocedure verbonden partijen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op dinsdag 4 april 2023 ter bespreking van het rapport van de Delftse Rekenkamer over verbonden partijen, Besluit 3

•

•

de volgende (vijfde en zesde) beslispunten toe te voegen: o bij de start van een nieuwe verbonden partij ook interne (Delftse) concrete (minimale) doelstellingen en een uittreedprocedure vast te leggen; o periodiek aan de hand van de doelstellingen en de prestaties en het functioneren van de verbonden partij te bespreken hoe voortzetting van Delftse deelname aan deze verbonden partij gewenst is, al dan niet met een aanpassing van de gewenste (minimale) doelstellingen; het huidige beslispunt 5 om te nummeren naar 7.

Toelichting Bij de start van een verbonden partij wordt binnen de raad vaak wel de discussie gevoerd waarom we als Delft zouden moeten toetreden (overigens doorgaans zonder dat deze gewenste doelstellingen SMART gemaakt worden), maar eenmaal actief wordt eigenlijk nooit meer binnen de gemeenteraad het debat gevoerd of een verbonden partij brengt wat we ermee beoogd hadden en of Delft terug zou willen treden en, zo ja, op welk moment. Met dit amendement bereiken we dat de raad meer zeggenschap krijgt over verbonden partijen, niet alleen over het instappen in een verbonden partij maar ook over het wijzigen van de gewenste (minimale) doelstellingen die we met verlenging van deelname aan de verbonden partij willen bereiken en het eventueel kunnen beëindigen van Delftse deelname aan een verbonden partij." Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter. De SP vindt verbonden partijen in principe iets heel goeds. Dat zijn eigenlijk organisaties waar de gemeente onderdeel van is. Niet altijd, maar wel vaak zijn dat organisaties die we met z'n allen echt nodig hebben en die gaan over basisvoorzieningen op het gebied van veiligheid, het verwerken van het afval et cetera. Dat is heel goed. Dat betekent namelijk dat de gemeente hier zogenaamde regie op heeft. Oftewel: de gemeente heeft er iets over te zeggen en is daar gedeeld de baas van.

De gemeente controleren wij weer hier in de gemeenteraad en wij zijn democratisch gekozen. Zo gaan mensen uiteindelijk dus over hun eigen basisvoorzieningen. Dat vinden wij van de SP een groot goed. Maar heel vaak lopen die organisaties zo'n beetje door en kan de gemeenteraad eigenlijk niet zo heel goed controleren wat daar allemaal gebeurt. Vandaar dat wij dit amendement vanavond mede hebben ingediend. We willen er daarmee voor zorgen dat de raad meer zeggenschap krijgt over die verbonden partijen, niet alleen over de start ervan, maar ook over het bijstellen van het doel, het wel of niet doorgaan met zo'n organisatie of eventueel ermee stoppen. Vandaar dat wij dit amendement vanavond mede hebben ingediend. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. Het belang van verbonden partijen is inderdaad groot. Ook de vraag om democratische controle is wat dat betreft belangrijk. Daarom dank aan het CDA voor dit amendement. Wij begrijpen de vraag om meer grip op de verbonden partijen. Ik zal even ingaan op verschillende onderdelen daarvan, allereerst op het stellen van doelstellingen. Daar kunnen we ons zeker in vinden. Het staat ook in een aantal aanbevelingen van de Rekenkamer, maar volgens ons is het echt goed om te kijken aan welke doelstellingen wij de verbonden partijen willen houden en om dat ook te gaan toetsen.

Wat het periodiek evalueren betreft: we kijken elk jaar naar jaarstukken en we hebben het ook over de verbonden partijen als er relevante onderwerpen spelen. Af en toe evalueren of doelstellingen behaald worden, is wat ons betreft ook zeker zinvol. Daarbij is het wel van belang dat wij ons als gemeente opstellen als een betrouwbare partner. Maar met die kanttekening staan we positief ten opzichte van dit amendement. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Ten eerste wil ik de Rekenkamercommissie nogmaals bedanken. Zij heeft goed werk geleverd en heeft ons een goed advies gegeven over hoe je beter grip hebt op de verbonden partijen. Het is al gezegd: er gaat veel geld om in de verbonden partijen, maar er worden ook belangrijke taken bij hen neergelegd ter uitvoering. Wij werken vanuit de gemeente Delft samen met een veelheid aan verbonden 4

partijen, ook in een heel grote verscheidenheid. In het algemeen geldt toch weer: samen sterk. Ik ben blij dat we als commissie EFB de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie zullen volgen. Al voordat ik de inleiding had vernomen van de heer Valk, zeiden wij ja tegen het amendement van het CDA, omdat het ons ook de mogelijkheid geeft of de gelegenheid arrangeert om periodiek na te denken over het verloop van de verbonden partijen: even de vinger aan de pols houden, kijken of alles nog gaat zoals ooit bedoeld en, zo niet - de wereld kan natuurlijk ook veranderd zijn - dan kijken of er wellicht bijgestelde verwachtingen van de verbonden partijen zijn. Ook daarom staat onze naam op het door het CDA ingediende amendement, met dank daarvoor. Ik ben heel benieuwd naar de reactie van het college op het voorstel vanuit de commissie EFB, maar met name ook op het amendement zoals wij dat nu hebben ingediend. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. De VVD pleit ook al langer voor meer en betere democratische controle bij deelnemingen en gemeenschappelijke regelingen. Ons oudraadslid en voormalig wethouder Van der Woude vroeg hier al uitgebreid aandacht voor in 2015. Kort gezegd: beter en directer invloed op het voeren van beleid van verbonden partijen.

Zowel de aanbevelingen van het uitstekende Rekenkamerrapport, waarvoor wij nogmaals onze complimenten willen geven, als het amendement van het CDA dragen bij aan onze wens om te komen tot meer grip op een betere positie van de raad ten aanzien van de verbonden partijen. Het is niet meer dan logisch om hier regelmatig de thermometer in te steken. Daarom hebben we het amendement mede ingediend, met dank aan de opsteller daarvan. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Voorzitter. Ook ik wil de Rekenkamer bedanken voor het rapport. Wij hebben het met de gemeente Lansingerland gedeeld. De gemeente Lansingerland werkt ook met factsheets en heeft het Rekenkamerrapport ook gebruikt. Die factsheets zijn vergelijkbaar met de informatiekaarten die in dit rapport worden voorgesteld. Wij vinden vanuit GroenLinks de samenwerking belangrijk, enerzijds om capaciteit te bundelen, waarvan de MRDH een voorbeeld is, maar ook om het ambitieniveau te vergroten, waar InnovationQuarter een goed voorbeeld van is. Misschien is het interessant om daarvoor ook een keer een beeldvormende sessie te organiseren. Tot slot is het ook een wettelijke verplichting. De Omgevingsdienst Haaglanden en de GGD zijn daar voorbeelden van. De conclusie is dat we voldoende grip hebben op de verbonden partijen, maar dat er nog meer ruimte is voor grip. Wij steunen vanuit GroenLinks het voorstel.

Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Bij de bespreking van het rapport van de Algemene Rekenkamer bleek dat enkele organisaties waarbij wij als Delft 100% verbonden zijn, niet zijn meegenomen in de evaluatie van het Rekenkamerrapport. Dat vinden we jammer. Wij hopen dat zij de volgende keer wel worden meegenomen. Wat het amendement betreft willen wij duidelijk maken dat het voor ons belangrijk is om mee te praten met organisaties die voor de Delftenaar zaken uitvoeren die voor ons allemaal van belang zijn. Met betrekking tot het amendement valt op dat we wel regels hebben gesteld aan organisaties wanneer ze beginnen met het uitvoeren van publieke zaken, maar dat we behoefte hebben aan meer mogelijkheden om bij te stellen en te kijken of de doelen nog gehaald worden, zoals de vorige sprekers al hebben gezegd. We hebben ook nog geen regels opgesteld over hoe en wanneer we moeten stoppen met de samenwerking. We hopen dat dat met dit amendement geregeld gaat worden. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Dank aan de raad. In het voorliggende onderzoek van de Rekenkamer zit volgens mij een heleboel houvast om inderdaad grip te hebben op de verschillende verbonden partijen waarmee we als Delft aan onze doelen werken. Een deel van die verbonden partijen betreft wettelijk vastgestelde verbindingen; we hebben 5

bijvoorbeeld een GGD en een Omgevingsdienst. Dat zijn zaken waarbij we eigenlijk verplicht zijn om er samen in op te trekken. Er zijn natuurlijk ook gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen waarmee we een specifiek doel of een specifiek beleidsonderwerp in uitvoering brengen of in gezamenlijkheid een stapje verder brengen. Die veelheid aan verbonden partijen betekent ook: hoe ga je daar als raad grip op houden en hoe gaan we daar als college mee om? Want voor een heel groot deel zijn wij als college natuurlijk onderdeel van de verbonden partij. Vaak zitten we in een bestuur en zijn we onderdeel van een algemeen of dagelijks bestuur en nemen we daarbij al geregeld mee wat er vanuit de raad wordt meegegeven, ook in de debatten die we over de onderwerpen hebben.

Maar ik hoor hier en lees ook in het amendement dat er vanuit de raad behoefte is om geregeld de temperatuur te meten: we zijn dit ooit begonnen; zijn we er nog tevreden mee of zouden we willen bijsturen? Als we niet meer tevreden zijn, als we ook niet meer goed kunnen bijsturen en als het geen wettelijke verplichting is - want uit een GGD stappen is lastig - zou je op een bepaald moment misschien kunnen zeggen: het doel is bereikt; waarom zouden we er nog mee doorgaan? Dat gesprek zouden we hier ook in de raad moeten hebben en dat moet de raad vooral ook met elkaar hebben, want u bent uiteindelijk als raad degene die daar de opdracht toe geeft. Wat dat betreft is het verhaal dat vanuit het amendement nu naar voren wordt gebracht: hoe gaan we dat gesprek regelen dat u als raad met elkaar moet hebben maar zeker ook met ons als college, omdat we natuurlijk ook in die besturen zitten en daar informatie over kunnen leveren? Daarbij is de informatievoorziening inderdaad van belang. Vaak is er met de begroting en de jaarstukken de mogelijkheid om hier met elkaar op in te gaan, maar de vraag is of je er dan de tijd voor hebt om dat goed met elkaar te doen. Wat dat betreft vind ik de aanbeveling van die informatiekaart of hoe je het ook precies zou willen noemen relevant.

Volgens mij is dat ook een goed middel om met elkaar te kijken wat we met zo'n verbonden partij hebben geregeld, wat we hebben gekregen, of we daar tevreden mee zijn en hoe het ook aansluit bij de doelstellingen. Ik zou wel een onderscheid willen maken tussen de gemeentelijke doelstellingen en de doelstellingen waarmee je met elkaar - want het is vaak met meerdere partijen - bent gestart met zo'n verbonden partij. Dan kijk je in hoeverre dat nog matcht. Daar zal ook de raad het gesprek over hebben. Dat kan bijvoorbeeld in de Rekeningencommissie of in de commissie R&A, maar soms is er natuurlijk ook de ruimte nodig om daar een politiek debat over te hebben. Volgens mij is het dus goed - dat staat ook in een van de aanbevelingen en we hebben dat volgens mij ook in de reactie op het stuk gezet - dat er in Q3 een nota komt over de verbonden partijen. Daarin zijn al een heleboel dingen opgenomen over hoe je met zo'n samenwerking begint, maar ook wat een reden zou kunnen zijn om daaruit te stappen en hoe je dat dan met elkaar gaat regelen. Volgens mij is het van belang om dat goed in die nota vast te leggen, dan met elkaar het gesprek daarover te voeren en vervolgens ook scherp te stellen dat, als er samenwerkingen zijn waar je even met elkaar over wil spreken, je dat op dat moment met elkaar zal gaan doen.

Zoals het amendement nu is opgeschreven, staan er ook wel wat dingen in die op de hele range van verbonden partijen schieten. Het zou goed zijn om te kijken over welke partijen je het dan zou willen hebben, want de GGD periodiek evalueren … Volgens mij is het beter om elk jaar aan de hand van de begroting en de zienswijze daarop het gesprek daarover met elkaar te voeren, maar er zijn ook andersoortige partijen. Volgens mij zou je daar als raad het gesprek over moeten hebben. Volgens mij is het ook in het kader van de nota Verbonden partijen goed om dat met elkaar te doen. Volgens mij is het dus goed om in die richting toe te zeggen om dat als college goed op te werken in die nota en daarbij natuurlijk ook goed te luisteren naar wat we een paar weken geleden al in het debat besproken hebben en ook naar het ongemak dat daar zit, want misschien komt er wel informatie maar lezen we die informatie ook allemaal op dezelfde manier en wat zouden we daaraan willen veranderen? Volgens mij zou het goed zijn om daar verder met elkaar over te spreken op het moment dat die nota Verbonden partijen beschikbaar is en vervolgens ook te bedenken in welke cyclus je de verschillende 6

verbonden partijen zou willen doorlichten. Dan heb je ook de informatie om dat met elkaar te doen. Ik zou dus niet zeggen dat dit nu al in het amendement moet worden vastgezet. Neem echt de tijd en ga daarover ook het gesprek aan, zoals ook vanuit GroenLinks wordt geopperd, zodat je goed beslagen ten ijs komt: zo willen we met onze verbonden partijen omgaan. Want dan heb je er als raad ook echt grip op en kunnen we als college de goed passende informatie ophalen en bij de partijen wellicht ook nog wat navraag doen, zodat de raad op die manier uiteindelijk echt grip op die verbonden partijen heeft. Zo zou ik het dus willen voorstellen. De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik heb geprobeerd nauwkeurig te luisteren. U beaamt dat het goed is om de vinger aan de pols te houden bij de verbonden partijen en om dat periodiek te doen. U verwijst ook naar de nota Verbonden partijen als het moment om dat te arrangeren, in te bedden en vast te leggen. Maar heb ik nu ook een toezegging van u gehoord om dat zo te doen? Wethouder HUIJSMANS: Ja, volgens mij inderdaad, want er is sowieso al toegezegd wanneer de geüpdatete nota gaat komen.

Daar staan natuurlijk al een heleboel elementen in die hier vanavond en zeker ook in het debat van een paar weken geleden ter sprake kwamen, maar er komt een update daarvan waarin we naar aanleiding van de aanbevelingen ook wat scherper dingen zullen opnemen, bijvoorbeeld die informatiekaarten. Dat deel was dus al een belofte, maar dat kan ik nog wel concreet toezeggen. Maar daarnaast denk ik dat het goed is om te zeggen dat er bepaalde partijen zijn waarvan je zegt: wat willen we daarmee bereiken en hoe gaan we daar met elkaar periodiek het gesprek over aan? Volgens mij is het goed om dat nog wat verder door te akkeren met elkaar en wellicht ook te kijken wat de zaken zijn die je in de nota echt moet borgen, hoe je die partijen uiteindelijk goed kunt bespreken en hoe dat gesprek, dat hier ook heel erg gewenst wordt - dat lees ik ook in het amendement - met elkaar kan worden gevoerd. Dus ja. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Dank u, wethouder, voor de uitgebreide beantwoording. U wijst er terecht op dat er verschillende gradaties van verbonden partijen zijn: van verbonden partijen waar je wettelijk vast aan zit tot verbonden partijen waar je redelijkerwijs niet uit kunt stappen, zoals de Metropoolregio, tot verbonden partijen waar je geheel vrijwillig in zit. Dat is een terechte aanscherping.

Het amendement is bedoeld om de positie van de raad sterker te maken, niet om de positie van Delft zwakker te maken, zeker in de wettelijke verplichtingen. Ik heb de wethouder een toezegging horen doen en ik heb mee zitten schrijven. Ik wil toetsen of ik de wethouder goed heb verstaan. Ik heb begrepen dat de wethouder zegt dat in de nota Verbonden partijen, die na de zomervakantie verschijnt, bijvoorbeeld via de dashboardkaarten voor de verbonden partijen waarvoor dat opportuun is, gekeken gaat worden naar de minimale doelen die we willen bereiken en dat we periodiek het gesprek met elkaar aangaan over de vraag of en hoe we met die verbonden partijen willen doorgaan. Om te borgen dat in de nota de goede dingen komen, zouden we voor de zomer een werksessie met de ambtenaren en de raad kunnen hebben om te kijken hoe we de verbonden partijen willen bespreken. Dat is niet zozeer inhoudelijk maar meer hoe we als raad grip willen krijgen op die verbonden partijen. Als ik de toezegging zo goed heb samengevat, zou ik bereid zijn om het amendement nu in te trekken en het bij deze toezegging te laten. De VOORZITTER: Ik kijk naar de wethouder, want ik denk dat het belangrijk is dat daar een rechtstreeks antwoord op komt; dan weet de rest van de raad dat ook. Wethouder HUIJSMANS: Volgens mij heeft de heer Valk het inderdaad heel precies samengevat.

Het lijkt me prima om dit zo als toezegging te noteren. 7

De VOORZITTER: Meneer Valk, heb ik goed begrepen dat u het amendement nu intrekt? De heer VALK (CDA): Ja, dat klopt. Ik heb ook contact gehad met de mede-indieners. De VOORZITTER: Dat heeft u heel snel gedaan. Dank u wel. Heel praktisch. De heer VALK (CDA): Lang leve de appgroep! De VOORZITTER: U bent sneller dan het licht. Ik stel vast dat wij nog slechts een voorstel van de commissie EFB aan de gemeenteraad hebben inzake het Rekenkamerrapport Grip op verbonden partijen. Er zijn verder geen opmerkingen en geen andere moties of amendementen. Ik sluit dus de beraadslaging. In stemming komt het voorstel. De VOORZITTER: Meneer Van der Woerd is net op tijd voor de stemming. Hij weet altijd precies wanneer hij binnen moet komen. O nee, het is jammer, meneer Van der Woerd, maar de stemming was net gesloten. U bent net te laat. Het is zo'n geweldig belangrijk punt. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. De VOORZITTER: Dank aan allen, ook voor de mooie discussie. XX. Voorstel van het college aan de raad inzake Beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict (nr. 2310122) en college van B en W - Gelatinebrug - stand van zaken (nr. 2310129) De VOORZITTER: De volgende amendementen en moties zijn aangekondigd.

Amendement 6.2.A (Leefbaarheid Kabeldistrict) van de SP, mede namens mevrouw De Koning van Hart voor Delft, de heer Van der Woerd van de ChristenUnie en de heer Valk. De heer Van der Sluis krijgt straks dus als eerste het woord. Daarna motie 6.2.1 (Sociaal beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict Delft) van de heer Van der Woerd, samen met de heer Valk, de heer Van der Sluis, mevrouw De Koning, mevrouw Romeijnders en mevrouw Van den Berg. De volgende motie is de motie Een brug te ver van mevrouw De Koning van Hart voor Delft, die dus de derde spreker zal zijn. Dan komt motie 6.2.3 (Geen people mover in plan Gelatinebrug) van de heer Valk en daarna de motie Groene gevels van belang voor een gezonde leef- en werkomgeving, van de heer Maruf. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Als je een architect de vrije hand geeft, ontwerpt hij iets wat er mooi uitziet maar superonpraktisch is. Ze gebruiken woorden als "het concept", "Delft Maakstad" en "sturende principes". De VOORZITTER: Een beetje vertrouwen in onze bouwkunde, mensen, hier in het Delftse! De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik kan een paar voorbeelden noemen, ook in Delft, maar daar gaat het nu niet om.

Als ambtenaar van de gemeente Delft of als raadslid heb je een bredere horizon, misschien op dat ene raadslid na dat maar een paar jaar in de stad woont en bij het binnenhalen van een architectuurprijs voor een mooie wijk alleen maar heel blij wordt. Tijdens de presentatie van het beeldkwaliteitsplan voor het Kabeldistrict viel het meerdere raadsleden direct op dat er weinig aandacht was voor de sociale cohesie. Het besef dat het een wijk wordt waar tientallen jaren vele mensen ook gaan wonen, leek niet zo aanwezig. Daarom hebben meerdere groepen raadsleden los van elkaar twee amendementen opgesteld die vrijwel hetzelfde bleken te zijn en die we hebben samengevoegd. Het gaat erom dat we een extra sturend principe willen toevoegen om ervoor te zorgen dat de architecten sociale cohesie en verbondenheid in de wijk ook als 8

uitgangspunt meenemen. Het gaat hier om een project waarbij de buiten- en binnenruimtes sterk verbonden zijn. Het is dus gewenst dat de architecten in hun ontwerp rekening houden met de effecten op de omgeving. Het beeldkwaliteitsplan is uiteindelijk een raadsstuk. Dientengevolge is het niet vreemd dat de raad daar ook iets aan toevoegt om de wijk leefbaar te houden. Maar de sociale cohesie is niet meteen geborgd als die genoemd wordt in een beeldkwaliteitsplan. Vandaar dat we samen met de ChristenUnie en andere partijen ook een motie indienen om de verbinding te maken tussen deze nieuwe wijk en het openbareruimteplan en andere uitwerkingen op het gebied van toegankelijkheid, veiligheid en diversiteit. De motie en het amendement zijn als het ware twee zijden van één medaille. Dan nog kort over de Gelatinebrug. Er ligt nu een enorm tekort van bijna € 10 miljoen. De SP begrijpt dat de wethouder nog probeert om andere partijen mee te laten betalen en om dat gat kleiner te krijgen en dat ze later dit jaar met een voorstel komt. Het lijkt ons dan ook nog niet nodig om het project in de ijskast te zetten, maar laat duidelijk zijn dat als het gat in het budget te groot blijft, de SP niet zal instemmen met het bouwen van een extra fietsbruggetje. Laat het niet zo zijn dat als dit punt eenmaal op de agenda komt, de raad alleen nog maar kan tekenen bij het kruisje.

Door de fracties van de SP, Hart voor Delft, de ChristenUnie en het CDA wordt amendement 6.2.A (Leefbaarheid Kabeldistrict) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 4 april 2023, ter bespreking van het beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict, Wijzigt het voorgestelde besluit, als volgt: Het Beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict en de bijbehorende cultuurhistorische verkenning vast te stellen als stimulerend en richtinggevend kader, met de toevoeging om aan de sturende principes op bladzijden 24 en 25 een extra negentiende principe toe te voegen, luidende: 'Leefbaarheid van de gebouwen en het gebied, alsook de sociale cohesie in de wijk zijn belangrijke aandachtspunten. Een wijk waarbinnen sociale steun, wederkerigheid, wederzijds respect en de verbondenheid binnen en tussen groepen geactiveerd en begeleid wordt.' En logischerwijs overal waar in het beeldkwaliteitsplan '18 sturende principes' staat te wijzigen in '19 sturende principes'. Toelichting: Het Kabeldistrict wordt niet alleen een architectonisch hoogstandje, maar ook een buurt waarin allerlei verschillende mensen gaan wonen, niet alleen de eerste paar jaar maar voor de komende tientallen jaren. Het is belangrijk dat daar rekening mee gehouden wordt bij de ontwerpen. We willen er zeker van zijn dat diegenen die de plannen gaan uitwerken zich daar ook bewust van zijn en ernaar handelen.

Het beeldkwaliteitsplan is duidelijk niet alleen gericht op de binnenruimtes en gebouwen, maar ook op de buitenruimte die een geheel moet gaan vormen. Vandaar dat het belangrijk is dit principe toe te voegen." De VOORZITTER: De volgende is de heer Van der Woerd. U bent net op tijd binnen; heel fijn, meneer Van der Woerd! De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Ja, ik vind het ook fijn om er op tijd bij te zijn; dank u wel. In Delft zien we een ongelijke ruimtelijke verdeling van welvaart. De wijk, buurt of straat waar men woont, heeft effect op de welvaart van de mensen die er wonen. Een ongelijke ruimtelijke verdeling van welvaart brengt een proces op gang van deels onvrijwillige uitsortering van kansrijke en minder kansrijke bewoners. Zo draagt een ongelijke ruimtelijke verdeling van welvaart indirect bij aan onvrede. Stel dat we nu een beeldkwaliteitsplan zouden maken voor de wijk Voorhof; dan zouden we puur op basis van de beeldkwaliteit als het ware kunnen voorspellen welke mensen waar zouden kunnen gaan 9

wonen. Beeldkwaliteit heeft sociale dimensies. Daarom is het goed om in principe aan elk beeldkwaliteitsplan op de een of andere wijze de sociale dimensie toe te voegen, minstens via referenties aan bestaande documenten, plannen en toekomstige documenten, zoals het openbareruimteplan. Daarom dient de ChristenUnie met andere fracties de motie Sociaal beeldkwaliteitsplan in. Mevrouw VERDUIJN (STIP): Ik ben benieuwd wat de ChristenUnie precies bedoelt met "sociale dimensie van de beeldkwaliteit", want dat is voor ons niet duidelijk. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Dat heb ik net in mijn inleiding geprobeerd duidelijk te maken. Ik heb het ook aan de orde gesteld in een commissievergadering, toen ik het ook had over wat de sociale dimensie is. Het gaat over geboren worden, sterven, rouw en het delen van vreugde, dat soort zaken. Ik heb daar in mijn inleiding aan toegevoegd dat je de ruimtelijke verdeling van welvaart bij wijze van spreken kan zien aan de ruimtelijke verdeling. Daarom dient de ChristenUnie deze motie in. De ChristenUnie vindt de Gelatinebrug niet een brug te ver, omdat die brug gezien de groei van de Delftse bevolking gewoon echt heel hard nodig is. Wel vinden we dat de echte people mover de fiets is. Een nog onbekende people mover is een grote kans op budgetoverschrijdingen en zal tijdens de levensduur ook extra onderhoud en exploitatiekosten opleveren.

Door de fracties van de ChristenUnie, het CDA, de SP, Hart voor Delft, GroenLinks en de VVD wordt motie 6.2.1 (Sociaal beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict Delft) ingediend: "Deze motie wordt besproken door de gemeenteraad van Delft op de vergadering van dinsdag 4 april 2023 bij de bespreking van het beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict Delft. We stellen vast dat: • • • •

het beeldkwaliteitsplan het instrument is om de beeldkwaliteit geleverd door de projectontwikkelaars te toetsen; het Beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict Delft bestaat uit drie delen, te weten Achterliggende documenten, Plan Kabeldistrict en Sturing op beeldkwaliteit; bij achterliggende documenten geen verwijzing is opgenomen naar visie op sociale cohesie in de nieuwe woon- en werkwijk Schieoevers Noord; we op Schieoevers Noord een maakstad ontwikkelen met een combinatie van maken en wonen.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: • •

toekomstig leven in de wijk. Er zal nieuw leven worden geboren, er zal worden gespeeld, men zal er ook sterven. Er zal plezier zijn en men zal er verdriet delen, er zal worden gerouwd, er zullen behoeften en verlangens worden vervuld of juist niet; de combinatie van wonen en werken. Met behulp van verordeningen en regels wordt een combinatie van wonen en werken mogelijk gemaakt. Er zal worden geproduceerd, geluid worden gemaakt en stilte en rust zullen gewenst zijn.

Wij vinden dat het in het beeldkwaliteitsplan om meer gaat dan hoe gebouwen eruitzien. Het gaat om een specifieke wijk die ontworpen en gebouwd wordt als één leefbaar en sociaal geheel. We vragen het college om:

10

•

•

bij achterliggende documenten in het vervolg ook te verwijzen naar een openbareruimteplan en andere uitwerkingen op het gebied van toegankelijkheid, veiligheid, culturele diversiteit en sociaal inclusief leven. De sociale factor wordt zo betrokken bij het beeldkwaliteitsplan. in het toekomstig plan over de openbare ruimtelijke kwaliteit een verwijzing op te nemen naar het overeenkomstige beeldkwaliteitsplan,

en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft heeft een aantal moties ondertekend. Daar is al wat over gezegd. Ook over Een brug te ver is al iets gezegd. Deze brug is drie keer zo duur en we krijgen drie keer minder brug voor dat geld terug. De motie spreekt voor zich, gelet op de overwegingen. De noodzaak en de prioriteit ziet Hart voor Delft niet in dit plan. We hebben er daarom geen extra geld voor over. De wethouder heeft in de commissie gezegd dat ze verwacht dat er via de MRDH geld vrijkomt. Dat vinden we erg jammer, want ook dat is belastinggeld. We vinden dat dat zorgvuldiger besteed moet worden. De motie Groene gevels en het amendement Sociale cohesie geven meerwaarde aan deze nieuwe blokkendozen en aan het aangezicht daarvan. Zowel uit de tekening als uit de maquette blijkt dat er alleen heel veel stenen gebruikt worden en weinig groen. Met deze motie en dit amendement willen we hier aandacht voor geven. Groen en sociale cohesie zijn van belang, zeker in een nieuwe wijk. Wij hebben een voorbeeld zoals Het Rode Dorp, de Poptahof en de Buitenhof, waar de sociale cohesie niet meegenomen is. Het groen is daar iets meer meegenomen, maar de sociale cohesie ontbreekt in deze wijken. Laten we dat nou niet voor een vierde keer doen. Stem in met die sociale cohesie, want die is belangrijk.

Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie 6.2.2 (Een brug te ver) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 4 april 2023, bij de bespreking van het agendapunt College van B en W Gelatinebrug - stand van zaken; constaterende dat: • • •

•

• •

er plannen zijn om een brug te bouwen over de Schie, ter hoogte van bouwmarkt Praxis, onder de naam 'Gelatinebrug'; de kosten van deze brug, zijnde € 9 miljoen, destijds voor de gemeente Delft een te hoog bedrag was en de plannen daardoor in de koelkast zijn beland; thans de MRDH een bedrag van € 62 miljoen aan de gemeente Delft ter beschikking heeft gesteld voor infrastructurele inpassingen, waardoor de bouwplannen voor de Gelatinebrug weer uit de koelkast gehaald konden worden, omdat dit een belangrijke verbinding zou zijn voor het Metropolitaans Fietsnetwerk; de provincie initieel voorwaarden heeft gesteld aan de doorvaarthoogte, minimaal 3 meter doorvaarthoogte, een doorvaartbreedte van 22,5 meter en er moest een zelfrijdend voertuig (people mover) over kunnen rijden, waarvoor de wegdekbreedte naar 8 meter moest (zie toelichting); de provinciale voorwaarden nu zijn aangepast naar een doorvaarthoogte van 2,50 meter, een doorvaartbreedte van 12 meter en een wegdekbreedte van 7 meter (zie toelichting); de financiële berekeningen van initieel € 9 miljoen gestegen zijn naar € 18,9 miljoen en nu naar € 27 miljoen en er thans opnieuw een tekort is van € 9 miljoen, dat door cofinanciering moet worden opgebracht, ondanks dat de uitvoering van de brug verkleind, verlaagd en versmald is (zie toelichting);

11

• • •

200 meter van waar de Gelatinebrug moet komen, de Abtswoudsebrug ligt en aan de andere zijde een dubbelbreed fietspad over de Kruithuisbrug ligt; 80% van de fietsers die gebruik van deze brug gaan maken, studenten en werknemers van de TU zijn; Lijm & Cultuur zo’n 10 meter over de lengte van de noordzijde van het terrein zou moeten inleveren, ten behoeve van de aanrijdhelling naar de brug aan de Rotterdamsewegzijde;

overwegende dat: • • • • • • •

inwoners van Delft geacht worden minstens 500 meter van hun huis hun auto te moeten parkeren; inwoners van Delft geacht worden minstens 250 meter te lopen naar een restafvalverzamelpunt; er een (Gelatine)brug gebouwd wordt om voornamelijk de Abtswoudsebrug voor slechts een halfuur per dag (08.30 uur - 09.00 uur) te ontlasten; fietsende studenten deze 200 meter makkelijk met hun fiets kunnen 'overbruggen' en daardoor de bouw van een 'Gelatinebrug' niet als prioriteit en urgent kan worden gezien; er ruim voldoende (bestaande) alternatieven zijn voor het Metropolitaans Fietsnetwerk, waarvoor zeker niet een extra brug gebouwd hoeft te worden; in de te afgeslankte en te dure vorm de brug te veel beperkingen oplevert voor landen vaarverkeer; Delft het geld dat vrijkomt als de Gelatinebrug niet gebouwd wordt, beter kan besteden aan de bouw van scholen en overige sociale voorzieningen in het te bouwen Kabeldistrict en het verder te ontwikkelen Schieoevers Noord;

draagt het college op het plan om de Gelatinebrug over de Schie te bouwen, nu dit niet meer urgent is en geen prioriteit meer heeft, in de koelkast te plaatsen, en gaat over tot de orde van de dag. Toelichting De brug gaat van de initiële (provinciale) specificaties van 3 meter doorvaarthoogte, een doorvaartbreedte van 22,5 meter en een wegdekbreedte van 8 meter, nu naar 2,50 doorvaarthoogte, een doorvaartbreedte van 12 meter en een wegdekbreedte van 7 meter. Daar waar bij een doorvaarthoogte van 3 meter en een doorvaartbreedte van 22,5 meter (dubbele doorvaartruimte) nog zo’n 65% van de vaartuigen onderdoor kan varen zonder een benodigde brugopening, zal bij een hoogte van 2,50 meter en een doorvaartbreedte van 12 meter (enkele doorvaartruimte), nog maar zo’n 30% onderdoor kunnen varen. Dit heeft gevolgen voor zowel het wegverkeer als zeker ook voor het vaarverkeer. Door de beroepsvaart, maar zeker gedurende het recreatieseizoen door de vele pleziervaartuigen (mei-september) zullen deze zorgen voor veelvuldige verkeerscongestie, die voor zowel Proteus Eretes als voor Laga (op de nieuwe locatie Nieuwe Haven) hinderlijk oponthoud zal opleveren. De heer VALK (CDA): Voorzitter. De kosten voor de nieuw te bouwen Gelatinebrug bedragen nu naar schatting al ruim € 27 miljoen.

Dat is nu al meer dan wat de Sebastiaansbrug heeft gekost, inclusief trambaan, twee vrijliggende fietspaden, twee vrijliggende voetpaden en een brede autobaan. Hoe kan dat, denk je dan. Dit maakt de verleiding groot om mee te gaan met Hart voor Delft, dat zegt: laat de hele brug dan maar zitten. Dat zou Delft geen € 27 miljoen schelen, maar wel een aantal miljoenen euro's uit het Fonds Delft 2040. Maar we zien de noodzaak van de brug ook wel. Niet bouwen betekent dat over een paar jaar de nu al drukke fietspaden die er van west naar oost zijn, volledig 12

vast gaan lopen. Dan kunnen we nu maar beter de pijn nemen, ervan uitgaand dat de MRDH ook fors gaat meebetalen. Dan over het zelfrijdende busje, de people mover. Tot bij de nota van beantwoording bij het bestemmingsplan Schieoevers Noord en ook in de bijlagen werd er nog gesproken over een strook van twee meter, speciaal gereserveerd voor de people mover. Nu is die strook ineens verdwenen en wordt de brug wat smaller dan gedacht en het fietspad wat breder, maar het idee van een zelfrijdend busje is, hoewel de baan is verdwenen, nog steeds niet verdwenen. In de oplegger staat immers ook nog steeds dat op termijn een zelfrijdend busje over de brug moet kunnen rijden. Dat betekent niet anders dan dat die tussen de voetgangers of de fietsers moet gaan rijden. Er wordt ook gedaan alsof een zelfrijdend busje gratis kan omdat er geen extra vrijliggende baan meer gebruikt kan worden, maar in het rapport van Exante voor de liefhebbers: dat was destijds bijlage 44 bij de stukken, pagina 3941 - staat alleen dat er geen inschatting is gemaakt van de aanpassingen van de infrastructuur, omdat we nog niet weten welke busjes er gaan rijden. Er staat dus niet dat die busjes gratis gaan rijden en dat er geen enkele inpassing nodig is. Nog even los van de kosten zei ik al dat dat busje straks tussen voetgangers of fietsers door moet gaan rijden. Dat is vragen om ongelukken.

Om die reden hebben wij een motie opgesteld die het college oproept om het idee van een zelfrijdend busje nu gewoon te laten vallen en te focussen op een brug voor alleen de echte people movers, de voetgangers en de fietsers. De heer CÜPPERS (STIP): Zoals het CDA aangeeft, staat in het rapport dat er best wel veel onduidelijkheid is over hoe het precies vorm zou moeten krijgen en dat er daarom geen rekening mee gehouden kan worden. Weet het CDA wél hoe dat zelfrijdend vervoer er op deze brug uit zou zien en hoe dat ingezet zou worden? U geeft immers aan dat het sowieso onveilige verkeerssituaties zou veroorzaken. Ik ben dus benieuwd hoe u dat ziet. De heer VALK (CDA): De Gelatinebrug gaat straks bestaan uit een voetpad en een fietspad en er is geen vrijliggende baan meer voor een eventueel zelfrijdend busje. Die dingen vliegen niet; die moeten rijden. Ze moeten dus over het voetpad óf over het fietspad. Dit betekent dat ze tussen de voetgangers óf tussen de fietsers door rijden. Het is niet anders. Ik denk dat we dit idee gewoon uit ons hoofd moeten zetten. Zelfrijdende busjes op drukke openbare wegen zijn nergens een succes geweest. Ook gezien de enorme kostenoverschrijdingen en de veiligheid van onze inwoners, moeten we ons nu echt focussen op een voetgangers- en fietsersbrug.

De heer CÜPPERS (STIP): Hoe kan het CDA op dit moment, met de informatie die we nu hebben, met zekerheid zeggen dat de genoemde risico's niet afgevangen kunnen worden en dat we niet naar een werkbare oplossing kunnen werken? De heer VALK (CDA): Ik zeg het eerder andersom: zolang wij in ons achterhoofd houden dat er op termijn een zelfrijdend busje overheen moet gaan rijden, moeten er kosten, voorzieningen of ambtenarentijd vrijgemaakt worden. Dat maakt de brug alleen maar duurder en de brug is nu al drie keer zo duur als we een paar jaar geleden dachten. Op een gegeven moment moet je gewoon zeggen: dit gaat 'm niet worden. Zo eerlijk moet je zijn. Laten we dit plan gewoon maar even uit ons hoofd zetten. We weten ook niet hoe de technologie zich ontwikkelt. Misschien is over twintig jaar een busje mogelijk of weet ik het wat, maar laten we ons nu gewoon even focussen op voetgangers en fietsers, waarvoor deze brug bedoeld is, en niet op ideeën waarvan eigenlijk iedereen diep van binnen weet: dat gaat 'm niet worden. Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Ik ben benieuwd hoe het CDA dan de verbinding ziet tussen Delft Campus, de Schieoevers en de TU Delft Campus, want daar is op dit moment bijna geen ov tussen. Welke mogelijkheden ziet het CDA daar dan voor? 13

De heer VALK (CDA): Dat is een mooie vraag. We hebben heel vaak gepleit voor een fatsoenlijke buslijn van station Campus naar de TU-Campus, bijvoorbeeld over de Kruithuisweg. Laten we daarvoor gaan lobbyen. Zo'n zelfrijdend busje zet ook geen zoden aan de dijk: daar kunnen acht mensen in. Dat is meer voor de show dan dat het significant ov is waarmee duizenden studenten per dag vervoerd worden. Dan heb je duizenden busjes nodig. Dat gaat 'm gewoon niet worden. Het is dus gewoon geen serieus openbaarvervoersalternatief. Als GroenLinks het met ons eens is dat er een goede busverbinding moet komen van station Campus naar de TU, laten we dan naar de MRDH kijken en zeggen: laat een bus over de Kruishuisweg rijden of desnoods via het station, maar het kan anders. Wat niet in de brief over de Gelatinebrug staat maar waar ik wel in één zin aandacht voor wil vragen, is dat het fietspad van de Gelatinebrug straks uitkomt op de Rotterdamseweg. Dat betekent straks een paar duizend fietsers die daar op een weg gaan die daar niet helemaal voor ingericht is. Wij zouden dus graag zien dat het fietspad zo snel mogelijk doorgetrokken wordt naar de Leeghwaterstraat, zodat de fietsers daar komen waar ze moeten zijn. Wij zijn mede-indiener van de motie van de ChristenUnie en van het amendement van de SP en andere fracties over het sociale beeldkwaliteitsplan en leefbaarheid.

Die zijn al toegelicht. Door de fracties van het CDA, Onafhankelijk Delft en de ChristenUnie wordt motie 6.2.3 (Geen people mover in plan Gelatinebrug) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op dinsdag 4 april 2023 ter bespreking van de brief van het college van B en W inzake stand van zaken Gelatinebrug, constaterende dat: -

de gemeente Delft voornemens is tussen de Abtswoudsebrug en de Kruithuisbrug een extra brug te realiseren over de Schie (Gelatinebrug); dit een brug voor fietsers en voetgangers moet worden, maar dat het college vanaf het begin het plan heeft ook zelfrijdende busjes, de zogenaamde people movers, over de Gelatinebrug te laten rijden;

overwegende dat: -

-

-

-

de Gelatinebrug naar verwachting een zeer drukke fietsbrug gaat worden, met ca. 6.000 fietsers per etmaal (met net als bij de Abtswoudsebrug enkele zeer drukke piekmomenten); in het rapport Verkeersveilige aansluitingen Gelatinebrug door Exante nog geen extra kosten voor infrastructurele aanpassingen en voorzieningen zijn opgenomen voor de people mover, omdat volgens Exante nog niet bekend is wat voor soort busje over de Gelatinebrug moet gaan rijden; Exante daarmee niet zegt dat het laten rijden van een people mover zonder enige aanpassing in infrastructuur of voorzieningen (en dus 'gratis') te realiseren is, maar alleen dat de aanpassingen aan infrastructuur of voorzieningen t.b.v. een zelfrijdend busje afhankelijk zijn van het soort voertuig dat gaat rijden; tot nu toe steeds is uitgegaan van een eigen baan voor de people mover van 2 meter breed (zie bijv. het rapport van Exante), maar dat deze eigen baan nu geschrapt is; ondanks het schrappen van deze eigen baan de komst van zelfrijdende voertuigen over de Gelatinebrug nog steeds niet wordt uitgesloten; als deze zelfrijdende busjes zonder chauffeur in de toekomst over de Gelatinebrug gaan rijden, deze dus tussen de voetgangers of de fietsers moeten gaan rijden, wat onvermijdelijk tot gevaarlijke situaties en ongevallen kan leiden; 14

verzoekt het college het idee dat over de Gelatinebrug zelfrijdende busjes moeten gaan rijden, los te laten en de Gelatinebrug in de planvorming te beperken tot een brug voor fietsers en voetgangers, en gaat over tot de orde van de dag." De heer MARUF (D66): Voorzitter. Wanneer ik door Delft fiets, langs de nieuwbouwontwikkelingen van de Coendersbuurt, de Spoorzone, de Reinier de Graaf en de torens rondom De Hoven Passage, zie ik enorme gevels. De gevels bestaan voornamelijk uit steen en glas. Er zit variatie in; dat klopt: hier en daar verspringt er een balkon en de kleuren van de bakstenen verschillen hier en daar, maar voor D66 is dat niet genoeg. D66 vindt dat toentertijd al gekozen had moeten worden voor groene gevels. Wellicht komen we vanuit onze fractie met een voorstel over hoe we groene gevels in relatie tot bestaande bouw kunnen bezien, maar dat volgt op een later moment. Groene gevels zijn een middel om ons dichter bij een klimaatadaptieve stad te brengen. De projecten die ik eerder noemde, zijn al gebouwd. Natuurlijk is achteraf praten supermakkelijk, maar het beeldkwaliteitsplan zien we bij D66 als een nieuwe ronde met nieuwe kansen. Juist met het beeldkwaliteitsplan kunnen wij de ambities die we hier iedere keer in de raad uitspreken, tot uiting brengen.

Wij hebben nu de kans om het voor het Kabeldistrict heel anders te doen dan we in de rest van onze stad op dit moment zien. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Ik was even op zoek naar een punt. Ik ben zo benieuwd naar de kosten van de groene gevels, zoals meneer Maruf die voor zich ziet. Hoeveel gaat dit de ontwikkelaars kosten? De heer MARUF (D66): Dat is een terechte vraag. Ik kan u aantonen dat er verschillende varianten bestaan voor groene gevels en dat die echt niet duurder hoeven te zijn dan een bakstenen gevel. Waar het ons nu om gaat, is dat wij die klimaatadaptieve stad willen. Als wij in ons beeldkwaliteitsplan vanwege eventueel hogere kosten niet een ambitie durven neer te zetten dat we die groene gevels willen, gaat het daar nooit van komen. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Ik heb het even snel gegoogeld. Die groene gevels kosten € 400 per vierkante meter. Volgens mij is dat een stuk duurder dan een bakstenen gevel. Heeft u dat er inderdaad voor over? De heer MARUF (D66): Dan zou mevrouw Van den Berg ook moeten uitzoeken hoe een luxe vliesgevel kost en wat dat zou betekenen voor de onderhoudskosten. Tijdens de campagne heeft de VVD ook vaak uitgesproken te streven naar een groene, leefbare stad met een goed werkklimaat en leefklimaat. Juist in deze ambitiestukken moeten wij uitspreken dat we daar waarde aan hechten.

We moeten niet al vooraf met elkaar hier bekokstoven hoeveel het zou kosten, want wij zijn geen uitvoerders. Wij kunnen daar dus geen uitspraak over doen. Met het Kabeldistrict hebben we de kans om het heel anders te doen. Het Kabeldistrict wordt een gebied met veel hoogbouw en is daarom juist bij uitstek een locatie met veel kansen voor verticaal groen. De inwoners en de bezoekers van onze stad verdienen een leefomgeving en werkomgeving die bijdragen aan de gezondheid en het mentale welzijn van mensen. Er is bewezen dat mensen die in een groene omgeving wonen, minder vaak last van hart- en vaatziekten, overgewicht en diabetes hebben; volgens mij is dat kosteloos, mevrouw Van den Berg. Daarom vindt D66 dat we de focus moeten verbreden, dus niet alleen op groene dakterrassen en openbare ruimte, maar juist ook op gebruikmaken van dat enorme aantal vierkante meters gevels waar we een klimaatadaptieve stad een stap dichterbij kunnen brengen. 15

Zijn we als D66 tevreden met het beeldkwaliteitsplan zoals dat nu voor ons ligt? Het eerlijke antwoord is nee. D66 heeft zorgen over de visie van het beeldkwaliteitsplan met betrekking tot die groene gevels. Tot dusver hebben wij geen voorbeelden gezien waarin architecten gebouwen met groene gevels voor Delft hebben ontworpen. Waarom niet? D66 denkt dat de druk van aannemers en ontwikkelaars architecten ervan weerhoudt om gebouwen met groene gevels te ontwerpen. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Ik wil graag antwoord geven op de vraag van meneer Maruf waarom ontwikkelaars geen groene gevels ontwerpen: omdat ze dus € 400 per vierkante meter kosten en een bakstenen gevel € 125 per vierkante meter. Het is dus drie keer zo duur. De heer MARUF (D66): In mijn tweede termijn kom ik met varianten op groene gevels terug om mevrouw Van den Berg op het punt van die kosten te beantwoorden. Maar met uw vraag suggereert u ook heel erg dat we er alleen op basis van de kosten niet voor moeten kiezen dat we die klimaatadaptieve stad willen, die ten goede komt aan de gezondheid van onze mensen. Dat is onbetaalbaar. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Nu legt meneer Maruf mij woorden in de mond die ik niet heb uitgesproken.

Ik denk dat meneer Maruf heel goed weet dat ook de VVD klimaatadaptatie een belangrijk onderwerp vindt en daarvoor staat, maar er zit een verschil in hoe je dat uiteindelijk in de uitvoering realiseert. Dat kan op horizontaal niveau, op straat, met bomen, met parken. De VOORZITTER: Een interruptie moet kort en krachtig zijn. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Dus waarom moeten we nu ineens focussen op die verticale gevels, die - nogmaals - ook nog eens ontzettend prijzig zijn? De heer MARUF (D66): D66 zegt dat we ons blikveld moeten verbreden. Openbare ruimte en groene dakterrassen zijn helemaal mooi. Vooral doen! Tegelijkertijd ga je nu tienduizenden vierkante meters gevel bouwen in de stad. Wij vinden dat de groene gevels daar integraal onderdeel van zouden moeten zijn. Ik roep mevrouw Van den Berg ook op: dit is ons visiedocument met onze ambities; als we daarin niet de ambitie uitspreken van wat we voor ogen zien, wanneer dan wel? Dan gaat het er nooit van komen, mevrouw Van den Berg. Door middel van deze motie willen D66, Hart voor Delft en GroenLinks het belang op deze manier dus toch verankeren in de nadere uitwerking van de bouwplannen in het Kabeldistrict en een duidelijk signaal afgeven aan de ontwerpers die op basis van dit plan de gebouwde omgeving gaan ontwerpen. Ik wil ook een stuk onvrede uitspreken over het proces.

Voor D66 is het klip-en-klaar dat de raadsbesluiten die naar ons toe komen, altijd een tijdspad moeten bevatten waarin we ruimte hebben voor een herziening. Dat is er niet. Graag had D66 gezien dat de illustraties, afbeeldingen en teksten aangepast zouden kunnen worden, maar het is nu wat het is. De opdracht aan het college is om een volgende keer een dergelijk proces op een andere manier te doorlopen. Het gevaar dat een herziening zou leiden tot vertraging - dat argument heb ik gehoord van verschillende collega's - is gewoon een heel lelijk argument. Ik kan me heel goed voorstellen dat collega's daardoor in eerste instantie terughoudend waren om in te stemmen met de door ons gewenste herziening van dit plan. Dat is zonde. Ik kan daarmee niet zeggen dat wij als raad met beide handen aan het stuur hebben gezeten. De motie is dan ook - dat kan ik eerlijk zeggen - een compromis na intensief overleg met mevrouw De Koning, mevrouw Romeijnders en de griffie. Mijn dank daarvoor is heel groot. 16

Afsluitend wil ik de hoop uitspreken dat ik, in tegenstelling tot de Coendersbuurt, de Spoorzone en de ontwikkelingen rondom de Reinier de Graaf, als ik over tien jaar door het Kabeldistrict fiets of wandel, met trots kan terugkijken op de besluiten die we hier hebben genomen en met veel plezier kan verblijven in een klimaatadaptieve wijk, waar mensen met veel plezier werken en verblijven. Door de fracties van D66, Hart voor Delft en GroenLinks wordt motie 6.2.4 (Groene gevels van belang voor een gezonde leef- en werkomgeving) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 4 april 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict, constaterende dat: -

met het beeldkwaliteitsplan (BKP) wordt gestuurd op een uitstraling die past bij het specifieke karakter van Kabeldistrict; na vaststelling wordt het beeldkwaliteitsplan uitgangspunt voor sturing en stimulering vanuit het kwaliteitsteam en de AOK inzake de plannen voor het Kabeldistrict;

overwegende dat: -

-

de gecorrigeerde versie van het beeldkwaliteitsplan in zowel tekst als illustraties in onvoldoende mate het belang van groene gevels benadrukt voor de ontwikkeling van het Kabeldistrict; het Kabeldistrict werk- en leefomgeving wordt van duizenden mensen; in het Kabeldistrict tienduizenden vierkante meters gevel worden ontwikkeld; groene gevels integraal onderdeel zijn bij het tegengaan van hittestress en het creëren van een prettige leef- en werkomgeving;

draagt het college op om: -

in de uitwerking van de individuele bouwplannen naast het beeldkwaliteitsplan deze motie onder de aandacht te brengen bij marktpartijen; deze motie met daarin de oproep voor meer groene gevels dan het beeldkwaliteitsplan uitdraagt, te beschouwen als onlosmakelijk onderdeel van het beeldkwaliteitsplan.

Toelichting: D66 en Hart voor Delft vinden dat het beeldkwaliteitsplan in onvoldoende mate het belang van groene gevels benadrukt. Op veel plekken in de stad zien wij dat er stenen en glazen gevels zijn opgetuigd voor nieuwbouw. We hebben nu de kans om het voor het Kabeldistrict heel anders te doen. Het Kabeldistrict wordt een gebied wordt met veel hoogbouw en is daarom bij uitstek de locatie met veel kansen voor verticaal groen. Gelet op de urgentie om snel het beeldkwaliteitsplan vast te stellen hebben de indieners gekozen om door middel van deze motie het belang van groene gevels voor het Kabeldistrict te benadrukken. Deze motie is dan ook onlosmakelijk verbanden met het beeldkwaliteitsplan. De inwoners en bezoekers van onze stad verdienen een leef- en werkomgeving die bijdraagt aan de gezondheid en mentale welzijn van mensen. Mensen die in een groene omgeving wonen, hebben minder vaak last van hart- en vaatziekten, overgewicht of diabetes. Ook hebben ze vaak een betere mentale gezondheid." Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Voorzitter. GroenLinks vindt het belangrijk dat het Kabeldistrict en de Gelatinebrug een duurzame, sociale en inclusieve toekomst in Delft krijgen. Daarbij hebben wij onszelf de vraag gesteld hoe we de juiste keuzes maken voor een gebied dat er pas over tien jaar zal zijn. Ik vergelijk het met het planten van een boom. 17