Concept-handelingen raad 15 juli 2021

overwegende dat: • •

het college van de raad een akkoord verwacht om een extra bedrag van in totaal € 1.986.000 vrij te maken om het project Maria Duystlaan te kunnen realiseren; het college net als de raad weet dat er door de gemeente Delft niet met geld gesmeten kan worden;

verzoekt het college: • • •

het te verwachten tekort op de grondexploitatie Maria Duystlaan tot een minimum te beperken en de raad hiervan op de hoogte te houden; de grondwaarde van de school niet af te waarderen, nu er ook woningen binnen het complex gebouwd gaan worden; het extra miljoen uit het Fonds 2040 voor een verhoogde groene omgeving pas te vragen wanneer duidelijk is dat de grondexploitatie Maria Duystlaan achterblijft en dit ten koste zou gaan van een eenvoudige, maar groene omgeving,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer VALK (CDA): Voorzitter. Er ligt een mooi plan, maar in de commissie hebben we kritische opmerkingen gemaakt over de dekking vanuit het Fonds Delft 2040, want naar onze mening is dat een ruime interpretatie van waar dat fonds voor bedoeld is. We staan dus sympathiek ten opzichte van de motie van Hart voor Delft. Ik hoor graag hoe de 36

wethouder de motie interpreteert, maar ik denk dat de motie ongeveer beschrijft waar ons pijnpunt bij dit onderwerp zit. Ik hoor dus graag de reactie, maar onze grondhouding is positief. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Wat ons betreft ligt er een heel mooi plan voor met een zwembad, een sportcentrum, een school, kinderopvang en middeldure en dure woningen, helaas wel met een tekort van bijna 1 miljoen euro, maar met Fonds 2040 kunnen we dat alsnog dekken. Ik wil even inzoomen op de motie. De eerste opdraging in de motie begrijpen we eigenlijk heel goed en daar kunnen we eigenlijk ook alleen maar voor zijn. De andere twee opdragingen zijn wat ons betreft meer technische opdragingen. We zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder: in hoeverre zijn dit realistische opdragingen? Daar wachten we dus even op. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter. Eigenlijk heeft de SP alles wat hierover te zeggen is, al gezegd in de commissie. We maakten ons vooral zorgen over het aanbod van zwembaden in Delft. Er komt hier gelukkig een zwembad. Daar hebben we zojuist al bij een ander agendapunt over gediscussieerd. Het enige wat ik hier nog wil benadrukken, is dat er weer wordt gekozen voor middeldure en dure woningen. U weet wat ons standpunt daarover is. Er is een gigantisch tekort aan betaalbare woningen.

Daar moet echt op gelet worden, maar wij zijn verder voor deze ontwikkeling en de bouw van het zwembad. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. De ChristenUnie luistert met grote belangstelling naar de bijdragen van de fracties en straks naar het antwoord van de wethouder. Misschien komen we in de tweede termijn nog even terug. Mevrouw VAN COOTEN (PvdA): Voorzitter. Wij hebben het in de commissie al uitgebreid hierover gehad. We hebben onze lof uitgesproken voor het zorgvuldige traject dat is doorlopen. We staan ook achter de onderbouwing door de investeringscommissie. De wethouder gaf in de commissie al aan dat het juist zo mooi is dat er ook voor de sociale kant een keer gebruik wordt gemaakt van Fonds 2040. Volgens mij zijn de opdragingen in de motie technisch ook niet mogelijk. De heer HARINCK (STIP): Voorzitter. Zoals ook in de commissie is benadrukt, is dit een enorm mooi plan. Wij kunnen de technische implicaties van deze motie erg slecht overzien. Ik sluit me ook aan bij de woorden die de VVD hierover heeft gezegd: kan de businesscase een woord dat de VVD natuurlijk vaak gebruikt - hierdoor wel rondkomen? Wellicht kan de wethouder hierop reageren. De heer HERREMA (GroenLinks): Voorzitter. GroenLinks vindt het tijd worden dat dit mooie plan aan de Maria Duystlaan eindelijk doorgaat. Het is een heel duurzaam plan.

Er is ook op veel punten rekening gehouden met wensen vanuit de buurt. De wethouder heeft in de commissie toegezegd zich er sterk voor te maken dat de kinderen uit de buurt kunnen meepraten over de inrichting van speelplekken. Dat juichen wij natuurlijk toe. GroenLinks steunt het college in zijn keuzes om het plan financieel haalbaar te maken, maar ik ben nog wel benieuwd naar de reactie van de wethouder op de motie. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. We hebben een mooie bespreking gehad. Daarbij hebben we het ook over de grondexploitatie gehad, maar dat is altijd een lastig onderwerp. Volgens mij is het daar niet voldoende uitgelegd, want anders hadden we deze vragen niet gekregen. Dit plan landt met een bandbreedte van een tekort. Dat hebben we de vorige keer ook al gezegd: het kan lager worden en het kan hoger worden. Wij zijn voor 1 miljoen gegaan als het tekort van de locatie. Waar ontstaat dat? Je moet in de grond heel veel dingen doen en je hebt daar kostendragers voor nodig. We bouwen hier twee functies die 37

maatschappelijke functies zijn en die daarmee niet hele grote grondwaardes opleveren. Dat geldt voor een zwembad en een sporthal en ook voor de school. Vervolgens moeten we hier ook nog ondergronds parkeren. Daar voegen we wel woningen aan toe, maar dat totaal kan geen sluitende grondexploitatie zijn, omdat je eigenlijk te weinig kostendragers hebt. Heel veel van deze locatie bestaat immers uit maatschappelijke voorzieningen. Vandaar dat ik zo blij ben dat we ook bij Fonds 2040 aan konden kloppen, omdat we daarmee niet alleen hele grote fysieke projecten maar hier vooral ook maatschappelijke functies mee laten financieren vanuit Fonds 2040. Daarbij is ook gezegd dat we, als we dat geld niet nodig hebben - dat kan zomaar omdat je niet exact weet hoe het plan zich ontwikkelt - het partieel of geheel dat laatste zie ik niet zomaar gebeuren - weer terug laten vloeien in Fonds 2040. In de motie lijkt het alsof het tekort 2 miljoen is. Het tekort is 1 miljoen. U ziet daar een nogal technische splitsing in twee bedragen in de grondexploitatie en vooral het gedeelte van de school. Dat heeft gewoon te maken met de techniek van hoe we dat moeten waarderen. Vervolgens is er op die locatie een plein dat door heel veel partijen gebruikt wordt. Dat wil je dus adequaat en goed inrichten, maar het is niet zo dat de inrichting van dat plein 1 miljoen kost.

Nogmaals, de totale grondexploitatie door twee maatschappelijke functies en een parkeergarage die gecompenseerd kan worden door grondopbrengsten uit de woningen, is een niet-sluitende exploitatie. En dan willen we ook nog een goed ingericht plein maken. Dat is dus waarom nu, kijkend naar die locatie, vooralsnog dat tekort van 1 miljoen wordt ingecalculeerd en afgedekt door Fonds 2040. Nogmaals, het is fijn dat we vanuit Fonds 2040 ook sociale voorzieningen mede kunnen financieren. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Wat de wethouder zegt over het kostenverhaal van het speeltuintje en de tekorten, hoort volgens mij voor een groot deel eigenlijk bij het volgende agendapunt inzake de vaststelling van de nota Kostenverhaal. Dat lijkt me een logischere plek. Natuurlijk zijn we blij dat er vanuit Fonds 2040 ook kosten gehaald worden voor het sociale gebeuren, maar Hart voor Delft is gewoon van mening dat er in die bandbreedte minimaal geprobeerd moet worden om zo dicht mogelijk te blijven bij minder grondexploitatiekosten. Wat er dan is, oké, maar niet al bij voorbaat denken dat we dat tekort krijgen, want dan wordt daar door ontwikkelaars en anderen al bij voorbaat op ingespeeld: "Ze verwachten dat tekort. Dan kunnen we ook wel wat meer vragen of wat minder geven." Dat willen wij als Hart voor Delft hier beperken.

De VOORZITTER: Meneer Van der Woerd zou luisteren en nu komt de grote uitspraak. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Het valt wel mee met de grote woorden. We hebben echt ons best gedaan om deze motie te begrijpen en positief te waarderen. Gezien het antwoord van de wethouder lukt ons dat nog niet helemaal. Ik ben dus eigenlijk benieuwd of de wethouder de motie wil overnemen of ontraden. Ik vermoed het laatste. De VOORZITTER: Volgens mij is de wethouder daar helder over geweest, maar misschien kan ze nog een keer kort en krachtig zeggen wat ze van de motie vindt. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Dit geeft aan dat het best lastig is om deze motie goed te begrijpen. Vandaar. De VOORZITTER: Prima, maar onze wethouder weet dingen heel goed uit te leggen. Daar gaat ze. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. Volgens mij moet ik ook nog antwoord geven over het kostenverhaal. Dit is een grondexploitatie die wij als gemeente zelf doen. Dus als er een tekort ontstaat … De opbrengst van deze locatie wordt voor een deel door de woningen 38

gerealiseerd. Dat is niet voldoende. Dat leidt tot een grondexploitatie die niet dekkend is. Die is ook niet te verhalen voor deze functies, want wij zijn de ontwikkelende partij voor deze grondexploitatie. Het kostenverhaal kan dus niet van toepassing zijn als je zelf de grondexploitant bent. Dan moet je het op jezelf verhalen. Dat doen we, want dat is dat miljoen dat we nodig hebben. Ik hoop dat ik daarmee duidelijkheid bied: ik ontraad deze motie. De VOORZITTER: Daar is geen woord Spaans bij. Ik sluit de beraadslaging. In stemming komt motie 8.3.1 (Grondexploitatie Maria Duystlaan en meer) van Hart voor Delft. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ik zei in de eerste termijn al dat de motie behoorlijk in lijn is met onze bijdrage in de commissie. Dit debat en de uitleg van de wethouder horende twijfelen we erg, maar ik denk dat we de wethouder het voordeel van de twijfel geven en dat we tegen deze motie zullen stemmen. De VOORZITTER: Wethouder, die heeft u binnen. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 4 tegen 34 stemmen, waarbij de fractie van Hart voor Delft ervoor heeft gestemd. In stemming komt het voorstel. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter.

Ik denk dat het al duidelijk is: de SP is voor de ontwikkeling van het zwembad, voor de ontwikkeling van de speeltuin en groen, maar tegen de bouw van dure woningen, omdat we denken dat daar minder behoefte aan is dan aan betaalbare woningen. Maar omdat we die andere ontwikkelingen wel heel belangrijk vinden, zullen we voor het voorstel stemmen. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft zal voorstemmen, omdat we het inderdaad belangrijk vinden dat er eindelijk weer een zwembad - een goed zwembad, een sportcentrum - en een goede school zijn. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Omdat wij heel blij zijn met een zwembad en een sportcentrum maar ook met de middeldure en dure woningen, zullen wij voor dit plan stemmen. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. De VOORZITTER: Dat is leuk: een unaniem besluit. We hebben nu een pauze van vijf minuten om handen te wassen et cetera. De vergadering wordt enige tijd geschorst. XX. Voorstel van het college aan de raad inzake vaststelling Nota Kostenverhaal 2021 en bijbehorende besluiten (nr. 2119368). De heer HARINCK (STIP): Voorzitter. Zoals aangegeven in de commissie heeft Delft heel veel ambities met de nieuwe ontwikkelingen in onze stad en wil Delft rondom deze 39

ontwikkelingen een hoogwaardige openbare ruimte neerzetten. Een hoger tarief voor kostenverhaal zou hierbij enorm helpen. STIP was eerst voornemens om een amendement in te dienen dat het tarief zou verhogen door de verschillende in de nota Kostenverhaal genoemde percentages iets op te krikken. Na een uitgebreide technische discussie met de wethouder en de verantwoordelijk ambtenaar zijn we er echter van overtuigd dat de huidige gekozen waardes recht doen aan de situatie. Geen amendement dus, maar STIP wil nog steeds voortvarend kijken wanneer we het tarief wel zouden kunnen ophogen. Om te zorgen dat we als raad snel kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen, heb ik overleg gehad met de verantwoordelijke ambtenaar om te kijken wat een logisch moment is om als raad bij te sturen. Dat moment is het MeerjarenProgramma Grondontwikkeling. Graag ziet STIP, samen met de VVD en de CU, dat we dit moment aangrijpen voor een korte reflectie: zijn de ontwikkelingen aanleiding om ons verwachte investeringsniveau en daarmee het tarief voor kostenverhaal bij te stellen? Ik ben benieuwd wat de rest hiervan vindt.

Door de fracties van STIP, de VVD en de ChristenUnie wordt motie 8.4.1 (Actualisatie kostenverhaal bij MPG) ingediend: "De gemeenteraad van Delft in (digitale) vergadering bijeen op 15 juli 2021 ter bespreking van Voorstel van het college aan de raad inzake vaststellen nota Kostenverhaal 2021, constaterende dat: • • • •

de gemeente Delft de ambitie heeft om hoogwaardige openbare ruimte rondom ontwikkelprojecten te realiseren; een bijdrage van de betrokken ontwikkelaars hierbij wenselijk kan zijn; met de nota Kostenverhaal een heldere uiteenzetting is gegeven voor de hoogte van het tarief voor het kostenverhaal; een tarief van € 15 per m2 is berekend doordat het verwachte investeringsniveau in Delft op dit moment 50% is;

overwegende dat: • • •

de verwachting is dat de komende jaren in Delft nog veel gebouwd gaat worden door diverse ontwikkelaars; de raad snel wil kunnen bijsturen als blijkt dat er gerechtvaardigd meer kosten kunnen worden verhaald bij ontwikkelaars; het MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (MPG) alle relevante bouwontwikkelingen weergeeft die in Delft spelen en dus van invloed kunnen zijn op het tarief van het kostenverhaal;

verzoekt het college jaarlijks bij elk MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (MPG) een paragraaf op te nemen waarin wordt aangegeven of de recente ontwikkelingen aanleiding zijn om het verwachte investeringsniveau en daarmee het tarief voor kostenverhaal bij te stellen, en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. De VVD is positief over het idee achter de nota Kostenverhaal 2021. Het is goed dat iedereen een (financiële) bijdrage levert aan de ontwikkeling van onze stad. In deze versie van de nota wordt gekozen voor € 15 per vierkante meter aan bovenwijkse voorzieningen (BVO) als basisbedrag. Samen met STIP en de ChristenUnie hebben we een motie opgesteld om via het MPG actief te volgen hoe de investeringen lopen en of dit tarief voor kostenverhaal op basis daarvan opgeschroefd kan

40

worden. Op die manier kunnen we echt op basis van de actualiteit de bijdrage van ontwikkelaars monitoren én eventueel bijstellen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Het mooie van deze raad is dat je alle mogelijke vormen van samenwerking ziet met amendementen en moties. Nu wij weer met z'n drieën. Het was echt weer hartstikke mooi. Verder heb ik niets toe te voegen. De VOORZITTER: Dat klinkt genoeglijk! Dat brengt de stemming erin. De heer MARUF (D66): Voorzitter. Zonder op iets vooruit te lopen, is iedereen het volgens mij met elkaar eens, zoals ook in de commissievergadering naar voren kwam. Kunnen we dus gewoon naar een toezegging en dan naar het volgende punt? Dat is mijn voorstel. De VOORZITTER: U pleit voor vaart in het geheel. Laat dat een oproep zijn aan eenieder die ik nu nog ga noemen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ik ben blij met de indiening van de motie, want die geeft mij de gelegenheid om niet via een stemverklaring maar via een termijn toch iets te kunnen zeggen over de nota Kostenverhaal, want de nota is het resultaat van de CDA-motie Huisje, boompje, die weer was ontleend aan de door het CDA gevraagde impactanalyse voor de verdichting.

Want was het niet meer dan redelijk dat je van projectontwikkelaars ook een financiële bijdrage vraagt voor de verdichting van Delft? Ik was bij de Omgevingsvisie al complimenteus voor de wethouder en dat ben ik nu nog een keer, want de motie Huisje, boompje is op een voorbeeldige wijze opgepakt en uitgewerkt. Dus complimenten aan de wethouder en via haar ook aan de ambtenaren. Soms is het jammer dat je hier geen namen van ambtenaren mag noemen, maar het signaal zal ze ongetwijfeld bereiken. Het is gewoon een mooie samenwerking tussen raad, wethouder en ambtenaren en het levert Delft toch maar mooi een bedrag in de ordegrootte van 1 miljoen op. Dan de motie. De wethouder heeft volgens mij al gezegd dat ze jaarlijks kritisch naar het bedrag gaat kijken en het zo nodig zal aanpassen. Daarvoor is het MeerjarenProgramma Grondontwikkeling op zich een logisch moment, maar wat ons betreft hoeft de jaarlijkse aanpassing niet per se als een paragraaf in het MPG opgenomen te worden. Als de wethouder rond die tijd liever een briefje stuurt, vinden wij dat ook prima. Deze motie gaat wel heel erg op de stoel van de wethouder zitten. De motie draagt niet alleen iets op wat ze al beloofd heeft, maar legt haar ook precies op hoe ze dat moet doen. Wat ons betreft is deze motie dus overbodig.

Ik sluit me daarmee aan bij de heer Maruf: wellicht kan dit via een toezegging afgedaan worden en kunnen we verder. De heer HARINCK (STIP): Meneer Valk zegt dat we op de stoel van de wethouder zitten en dat ze dit al heeft toegezegd. Ten eerste waren we in de commissie volgens mij nog aan het zoeken naar een moment. De wethouder zei ook: misschien jaarlijks of misschien tweejaarlijks; we kijken wel even. Maar ik attendeer erop dat het bij zo'n belangrijk dossier en raadsbesluit juist goed is om als raad aan te geven hoe en wanneer je wilt sturen. Vandaar deze motie. Wellicht kunt u daarop reageren. De heer VALK (CDA): Ik had begrepen dat de wethouder best bereid was om hier jaarlijks naar te kijken. Dat gaan we straks ongetwijfeld horen. Ik heb moeite met deze motie omdat we daarmee opleggen dat het een paragraaf in het MPG moet worden. Dat staat letterlijk in de motie. Nogmaals, ik vind het ook goed als de wethouder zegt dat zij rond die tijd gewoon een brief gaat sturen waarin staat dat ernaar is gekeken of iets op een andere manier moet. Mevrouw KOK (SP): Voorzitter. Alles wat maar een beetje ingrijpt op het systeem van de marktwerking is voor de SP welkom. Private investeerders mee laten betalen aan de Delftse omgeving vindt de SP dan ook een prima plan. Wel vinden we het spannend of het beoogde 41

effect ook echt behaald gaat worden. We vragen de wethouder dan ook om dit goed in de gaten te houden en om de raad regelmatig de stand van zaken te geven. We snappen de woorden van de heer Valk, maar een extra onderwerp in het MPG geeft ook een vast template. Dat is altijd handig. Vandaar dat wij de motie van STIP zullen steunen. De VOORZITTER: "Een vast template"; heel goed, we gaan van de ene Engelse term naar de andere. We houden vol. Mevrouw TIEKSTRA (PvdA): Voorzitter. Ik zal het heel kort houden. Ik ben benieuwd naar de reactie van de wethouder op de motie. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft is tegen de motie, omdat de wethouder in de commissie inderdaad heeft gezegd dat ze hiervoor is. We vinden de motie dus eigenlijk overbodig. We zijn wel voor het voorstel. De heer HERREMA (GroenLinks): Voorzitter. GroenLinks is er eigenlijk wel voor om het met zorg vastgestelde tarief een tijdje te handhaven, dus niet al volgend jaar aan te passen, maar op een gegeven moment wel te kijken of de markt er goed op reageert en het tarief daarna eventueel aan te passen, te verhogen of misschien zelfs te verlagen, afhankelijk van de analyse die we dan maken. We horen graag van de wethouder hoe zij het dictum van de motie wil uitvoeren. Dan kijken we of we ervoor of ertegen stemmen. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter.

We hebben in de commissie natuurlijk al een mooi gesprek hierover gehad. Ik heb de complimenten ook zeker doorgegeven aan mijn ambtenaren, want er lag op een gegeven moment een mooie vraag vanuit het CDA. Die hebben we mooi in de breedte kunnen uitwerken. Gezien de situatie waar Delft nu in zit, is het ook mooi om te zien hoe we samen de stad gaan maken. Zo heet onze Omgevingsvisie niet voor niets. Wat de voorliggende motie betreft: we zijn inderdaad voornemens om zeer geregeld te vertellen hoe het werkt en hoe er door de markt op wordt gereageerd, want het is wel even wennen voor partners: "Wat vinden we hier nu eigenlijk van?". Maar je ziet ook dat er draagvlak is om het systeem op een bepaalde manier draaiend te kunnen houden. Volgens mij is het heel logisch om de motie uit te voeren en is het MPG, waarbij de stukken ook altijd langskomen en waarbij we de vinger financieel ook aan de pols houden ten aanzien van dit onderwerp, een mooie plek om dit met elkaar te gaan doen. Ik hoor ook van verschillende raadsleden dat daar veel draagvlak voor is. Ik had natuurlijk al aangegeven dat we dit graag willen gaan evalueren. Volgens mij kan ik het zo dus toezeggen en laten we het zo ook doen.

Ik hoorde de heer Herrema en ook anderen zeggen: wat ga je dan met elkaar bespreken? Volgens mij is het niet alleen een technische terugkoppeling van hoe het werkt en of het ophaalt wat we hadden bedoeld. Ik denk dat het ook goed is om te kijken welke investeringen we er nu aan hebben gekoppeld en hoe het werkt. Misschien moeten we daar af en toe ook een goed briefje aan wijden om dat goed uit te leggen. Ik wil wel voorkomen dat we dan elk jaar gaan praten over de vraag of er een paar centen bij of af kunnen - ik ben van mening dat we hierop vooral nog extra investeringen zullen gaan toepassen; het zal dus eerder gaan over het verhogen van het bedrag - want dat moeten we niet doen als het over een klein percentage gaat. Daarmee zou het immers een beetje een hijgerig middel worden. Volgens mij moeten we als stad het gesprek hierover vanuit stabiliteit met elkaar voeren. Ik kan het dus toezeggen en het is nu dus aan de raad om zich over het stuk zelf uit te spreken. De VOORZITTER: Wie wenst er in de tweede termijn iets te doen naar aanleiding van de toezegging van de wethouder? Wordt de motie bijvoorbeeld ingetrokken?

42

De heer HARINCK (STIP): Voorzitter. Ik ben het eens met de woorden van de wethouder. Het gaat natuurlijk om een significante verhoging. We gaan niet elk jaar een klein beetje bijstellen. Wat mij betreft kunnen we de motie met deze toezegging intrekken. Ik kijk even naar de VVD en de ChristenUnie. Ze steken alle twee een duimpje op. De motie wordt dus bij dezen ingetrokken. De VOORZITTER: Hartstikke goed. Veel dank. Ik sluit de beraadslaging. In stemming komt het voorstel. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer HARINCK (STIP): Voorzitter. Ik heb in mijn termijn eigenlijk geen woorden gewijd aan het kostenverhaal zelf. Ik wil nog even zeggen dat wij enorm blij zijn met deze nota. Dank aan de wethouder en aan de ambtenaren. De VOORZITTER: Mooi. Vanavond is het finest hour van de wethouder. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. XX. Brief diverse belangenverenigingen - Rode Loper (nr. 2112242) Mevrouw VAN COOTEN (PvdA): Voorzitter. We hebben uitgebreid over de Rode Loper gesproken, zowel over de inhoud als over het proces en als sluitstuk over het hekwerk. De PvdA heeft aangegeven dat het proces niet is "uitgestuiterd" en dat de belanghebbenden nog wachten op een gesprek. Zonder die afhechting kunnen ze niet door gaan kijken naar de toekomst.

Daarom dient de Partij van de Arbeid samen met de VVD, Onafhankelijk Delft, de SP, de ChristenUnie en het CDA een motie in. De afgelopen dagen heb ik veel vragen gekregen in de zin van: "Moet dat wel en wat is er nou nieuw in deze motie? Is het wel concreet genoeg? Wat hebben de bewoners eraan? En is het niet te veel uitvoering?" Politiek gaat ook over de uitvoering, want die raakt mensen. Dat is de afgelopen jaren ook duidelijk geworden. De Partij van de Arbeid verwacht met deze motie niet de wereld te veranderen, maar het is goed dat de raad uitspreekt dat er nog wat open eindjes zijn en met zo'n uitspraak het college juist een extra duwtje in de rug wil geven om in de vervolgstappen de belangen goed af te wegen en terug te koppelen aan de mensen, want ook ruimtelijke ordening en verkeer blijven mensenwerk. En dan de inhoud. We hebben het ook uitgebreid gehad over de shared space. Daar gingen ook de vragen van de insprekers over de verkeersveiligheid over. We zitten daarbij met de vraag of we als politieke partij op de stoel van de ambtenaar moeten gaan zitten. Daarom wil de Partij van de Arbeid in ieder geval uitspreken dat de shared space, verkeersveiligheid en de Oude Langendijk een spannende combinatie vormen. De Partij van de Arbeid maakt zich ook zorgen over de kwetsbare verkeersdeelnemers.

We verwachten dan ook dat de wethouder de situatie scherp volgt en ingrijpt met verkeersmaatregelen indien mensen zich niet prettig voelen en er bijna ongelukken gaan plaatsvinden. Dan het sluitstuk, het 100 jaar oude, 200 meter lange hekwerk, waar we het ook uitgebreid over hebben gehad. Ook hierover dienen we een motie in met dezelfde partijen, de motie Gooi geen oud hekwerk weg voordat er een nieuwe is. De motie roept op om het hekwerk te laten staan totdat er daadwerkelijk kan worden overgegaan tot de gewenste kwaliteitsverbetering om te voorkomen dat mensen in de gracht terechtkomen. Dan is de gewenste situatie niet een paar prachtige rode rozen in een bak, hoewel ik een groot voorstander ben van rode rozen, maar echt een groene loper, waar ik graag veilig sta om rode rozen uit te delen. 43

Door de fracties van de PvdA, de VVD, de ChristenUnie, Onafhankelijk Delft, het CDA en de SP wordt motie 8.5.1 (Gooi geen oud hekwerk weg voordat er een nieuwe is) ingediend: "De raad van de gemeente Delft, in digitale vergadering bijeen op 15 juli 2021, constaterende dat: • • • •

volgens de brief van het college over de vernieuwing van de Oude Langedijk het hekwerk langs de gracht op de Oude Langedijk wordt weggehaald; het hekwerk langs de drukste oost-westverbinding van de binnenstad staat; het plaatsen van bomen op de kade voorlopig nog een langere termijnplanning is; dit hekwerk een honderd jaar oud hekwerk betreft en naast cultuurhistorische waarde voor vele inwoners ook emotionele erfgoedwaarde vormt;

overwegende dat: • • •

de beschikbare ruimte voor het rijdende verkeer smal is en het verwijderen van het hekwerk zonder alternatieve 'berm' kan leiden tot verkeersonveilige situaties; er thans geen goede alternatieve 'berm' beschikbaar is om te voorkomen dat mensen te water raken; een goede motivatie om de verwijdering van het hekwerk te rechtvaardigen, het plaatsen van substantieel groen kan zijn;

verzoekt het college: • •

het hekwerk te laten staat c.q. spoedig terug te plaatsen nadat de werkzaamheden zijn uitgevoerd, zodat de veiligheid van de gebruikers van de Oude Langedijk is geborgd; het hekwerk alleen definitief te verwijderen als dat noodzakelijk is voor de realisatie van een (substantiële) groene 'berm' met bomen, mits met deze 'berm' ook de veiligheid van de gebruikers van de Oude Langedijk wordt geborgd,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van de PvdA, de VVD, de ChristenUnie, Onafhankelijk Delft, de SP en het CDA wordt motie 8.5.2 (Samen oplopen) ingediend: "De raad van de gemeente Delft, in digitale vergadering bijeen op 15 juli 2021, constaterende dat: • • • •

het project 'de Rode Loper' een lange geschiedenis kent: in 2012 is opgeroepen een plan te maken met de bewoners via de werkwijze DelftsDoen!; de gemeenteraad eind mei 2019 met de motie 'doorpakken op de Rode Loper' het belang van de herinrichting en voortvarende aanpak heeft bekrachtigd; het college in zijn brief stelt dat bij het opstellen van het herinrichtingsplan, in samenspraak met de Stichting Centrum Management Delft, de verschillende belangen zorgvuldig tegen elkaar zijn afgewogen; een vijftal bekende en actieve partijen aan de gemeenteraad hebben laten weten dat zij in de periode tussen d.d. 24 april 2018 (participatiebijeenkomst) tot 1 maart 2021 (de presentatie van het plan door de gemeente) niks hebben vernomen van de gemeente Delft en dat geen enkel door hen in 2018 geuit bezwaar of gedane suggestie in het ontwerp is verwerkt;

44

•

er nog meerdere fases in de ontwikkeling van het traject de rode loper/ruimte voor de binnenstad komen;

overwegende dat: • •

het entreegebied van de binnenstad een prominente plek in de stad is waarbij een veelheid aan uiteenlopende belangen samenkomen die zorgvuldig afgewogen moeten worden; vroegtijdige betrokkenheid van actieve belanghebbenden bij planontwikkeling en uitwerking horen bij het DelftsDoen! en leiden tot betere plannen, meer draagvlak voor initiatieven én een vlottere besluitvorming;

verzoekt het college: • • • •

intern na te gaan welke verbeterpunten uit het participatieproces voor het traject 'de Rode Loper' kunnen worden getrokken; overzicht te houden op de diverse belangen die spelen in het (vervolg)project Rode Loper/ Ruimte voor de binnenstad; die belangen zorgvuldig af te wegen t.o.v. de doelen en ambities van de gemeente en aan alle belanghebbenden goed uit te leggen hoe de afwegingen worden gemaakt; de raad hierover periodiek bij projecten waarop dit van toepassing is te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. In Binnenlands Bestuur van 31 juli 2020 wordt aangegeven dat niet elk gebied geschikt is voor shared space. Diverse gemeenten zijn er al op teruggekomen: Wijbosch, Den Haag, Gennep, Terneuzen. Risicogroepen, zoals ouderen en gehandicapten, ervaren door shared space een gebrek aan overzicht en duidelijkheid bij het oversteken en het inschatten van drukke en complexe situaties. Veilig Verkeer Nederland is ook geen voorstander van shared space in de binnenstad bij of op de grachten. Ook hebben we problemen met de scooters van de shoarmazaak die breeduit gestald staan en vrij hard over de Oude Langendijk rijden, net als de elektrische fietsen van de bezorgers. Ze zwiepen overal tussendoor. Het is gewoon levensgevaarlijk. Daarom willen wij een hele duidelijke scheiding. Dat mag via stoepen, maar dat kan misschien ook via een soort heg tussen het fietspad en het voetgangersgedeelte om het duidelijker te maken voor deze groepen ouderen en de mensen die niet zo vaak in Delft komen. Ik was afgelopen week in Schoonhoven. Daar hebben ze ook shared space, maar die is duidelijk aangegeven in de stenen en de kleur van de stenen. Maar dat is één straat. De rest is overduidelijk, gewoon met stoepjes en de oude steentjes op de stoepen. Hier in Delft hebben we heel veel shared space.

Dat gaat prima door de hele stad heen, maar niet op de Oude Langendijk. Daarom dienen wij een motie in omdat wij de balustrade aan de Oude Langendijk gewoon geheel willen hebben. Dat is dus niet wat andere fracties in de andere motie zeggen, want zij vinden dat de balustrade weg mag zodra er bomen staan. Wij willen de balustrade gewoon behouden. De heer HARINCK (STIP): Ik deel de zorgen van mevrouw De Koning, want ook ik vind dat die fietsers en die voetgangers een beetje gescheiden moeten worden, maar u kunt mij niet vertellen dat daar geen verschillende stenen komen te liggen. Dat is juist het plan. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Het zijn twee soorten stenen, net zoals op de hoek van de Binnenwatersloot en de Phoenixstraat. Het is allebei dezelfde kleur rood. Ze verschillen alleen iets in grootte. Als je slechtere ogen heb, zie je dat niet. Als je aan het wandelen bent, zie je dat ook niet. Als je misschien een kleine rij hegjes hebt tussen het 45

fietspad en het voetgangerspad, waardoor je daar toch overheen kan lopen, word je er even toe aangezet om te stoppen en om goed op elkaar te letten, zeker ook op kinderen die in de stad lopen. Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie 8.5.3 (Balustrade Oude Langendijk) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in (digitale) vergadering bijeen op 15 juli 2021, constaterende dat: • • •

Hart voor Delft niet blij is met het herinrichtingsplan van de Oude Langendijk, genaamd de Rode Loper, vanwege het niet behouden van het historisch karakter en de veiligheid van de straat; het participatietraject slordig is doorlopen, waardoor de diverse belangengroepen zich niet voldoende gehoord hebben gevoeld; de brief van het college (nr.4563928) betreffende de uitvoering herinrichtingsplan Oude Langendijk, geen perspectief biedt aan de belangengroepen;

overwegende dat: • • • •

de balustrade langs de gracht op de Oude Langendijk zonder sloopvergunning verwijderd gaat worden onder het mom dat voor het verwijderen van dit hek een sloopvergunning niet nodig is; tijdens de commissievergadering geen enkel steekhoudend argument tegen behoud van de balustrade is genoemd, dan alleen het ontwerp; voor de hondenkar, de paardenwagen en later de moderne fiets en veel verkeer het een gevaarlijke gracht werd waar men in kan vallen (gevaarlijker dan andere grachten), waardoor de bestuurders van toen besloten dit hekwerk te plaatsen; het systeem 'shared space' in andere steden zich al bewezen heeft niet te werken;

draagt het college op: • • •

de balustrade die al veel ongelukken voorkomen heeft en die in de ogen van de Delftenaar er al eeuwen staat, te laten staan; in het herinrichtingsplan, de veiligheid en de historische waarden van de Oude Langendijk in stand te houden; het 'shared space'-systeem in het project de Rode Loper niet toe te passen en op zoek te gaan naar een betere alternatieve invulling van de ruimte,

en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Eigenlijk spelen in deze discussie steeds twee onderwerpen: aan de ene kant het proces en aan de andere kant de inhoud. In het proces horen we vooral van alle belanghebbenden dat ze zich onvoldoende gehoord voelen. Ze hebben ook het idee dat hun wensen en bedenkingen onvoldoende zijn meegenomen in de definitieve plannen. Ik denk dat we over de inhoud uiteindelijk allemaal wel iets vinden. Ik wil niet te veel op de stoel van de wethouder en deskundigen binnen het ambtelijk apparaat gaan zitten, maar we hebben ook al in de commissie uitgesproken dat we ons met name zorgen maken over het concept van shared space. Dat is weer zo'n heerlijke Engelse term. We hebben het er al vaak en uitgebreid over gehad. Wij zijn eigenlijk vooral benieuwd hoe we op deze relatief doorgaande fietsroute, die dus ook druk is, toch de veiligheid van alle gebruikers garanderen. Wat kunnen we daarvoor doen en hoe kunnen we de wethouder daar wellicht bij helpen? Daar hoor ik nog heel graag een reactie op van haar. 46

Verder hebben wij samen met onder andere de PvdA twee moties ingediend. Eén daarvan gaat over het hekwerk, echt met als doel om de veiligheid te vergroten c.q. te behouden. Dat is dus de inhoud. De andere motie gaat over het proces, namelijk over een herbevestiging, een steuntje in de rug, om nog eens uit te dragen dat we het heel belangrijk vinden dat de stad bij dit soort cruciale aanpassingen in de stad betrokken wordt. We hebben al eerder dergelijke moties met een dergelijke strekking ingediend, laten vaststellen of aan de wethouder meegegeven. Wellicht denken de andere fracties of wellicht ook de wethouder dus: daar komen ze weer. Maar wat ons betreft is dit dus vooral een herbevestiging van datgene wat we zo belangrijk vinden, namelijk de stad een stem geven op momenten waarop dat nodig is. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Beide met de Partij van de Arbeid ingediende moties zijn keurig toegelicht, maar toch nog iets over de motie Samen oplopen. Inspraak moet zorgvuldig worden georganiseerd wil die het gewenste effect hebben. Beleid en verandering zijn acceptabeler als er sprake is van procedurele rechtvaardigheid. De besluitvormingsprocedure moet dus helder, transparant en eerlijk zijn, want mensen willen heus niet in alles hun zin krijgen. Ze willen zien hoe je tot de keuze bent gekomen en dat er rekening is gehouden met hun zorgen.

Mensen accepteren veranderingen, ook als ze zien dat anderen baat hebben bij besluiten en dat met de verandering bredere problemen kunnen worden opgelost. Dat is het belang van inspraak. Bij de Rode Loper gaat het in dit geval over historische waarden en over de waarde om elkaar de ruimte te gunnen. Dat zijn belangrijke waarden die in de inspraak een rol dienen te hebben en die ook een rol hebben gehad. Het is leuk dat mevrouw De Koning Schoonhoven noemde. Ik heb daar vijf à zes jaar met mijn gezin gewoond. Teruggrijpend op een andere discussie van vanavond: Schoonhoven is zilverstad, hoofdstad van het zilver, en dat wordt landelijk erkend. Mevrouw VAN TRICHT (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Wat Onafhankelijk Delft betreft geldt voor beide moties dat zij geen verdere uitleg nodig hebben, want zij spreken voor zich. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ik ga het ook kort houden, want de moties waar onze handtekening onder staat, zijn al uitstekend toegelicht door de mede-indieners. Mevrouw KOK (SP): Voorzitter. Zoals in de commissie al vermeld is de SP niet principieel voor of tegen de Rode Loper, maar is zij wel zeer bezorgd over de veiligheid. Helaas blijkt ook hier weer dat DelftsDoen! niet goed ingezet is. De SP heeft hier al vaak aandacht voor gevraagd en is van mening dat de hele participatieprocedure geëvalueerd zou moeten worden. De SP heeft hier al vaker om gevraagd.

Het gaat er namelijk niet om of wij als raad een hek mooi vinden of dat een hek wel of niet historisch is. Het gaat erom wat de inwoners van Delft hiervan vinden, want voor hen zitten we hier. Beide punten worden ondervangen door de moties, die met dank aan mevrouw Van Cooten mede worden ingediend door de SP. De heer HARINCK (STIP): Voorzitter. Voor STIP is het waarborgen van de hoofdfietsroute op de Oude Langendijk van groot belang. Het waarborgen van deze route kan natuurlijk op veel manieren gebeuren, bijvoorbeeld door minimalisering van het aantal loopbewegingen op de fietsroute door die prullenbakken niet aan de grachtkant te zetten of door de verschillen in de bestrating nog duidelijker te maken, zoals mevrouw De Koning aangaf. Hoewel we het voorstel voor de Rode Loper er fantastisch uit vinden zien, zijn we dus nog niet helemaal gerust op het punt van de fietsroute. Vandaar de volgende vraag aan de wethouder: kan de wethouder toezeggen dat we na de implementatie van de eerste fase van de Rode Loper kijken of de gehele fietsroute van de hele entree van de binnenstad nog naar behoren in samenhang met de andere doelstellingen fungeert? Als dat niet zo blijkt te 47

zijn, wil zij dan voorstellen doen voor aanpassingen? Deze voorstellen zouden dan bijvoorbeeld kunnen landen in fase 2 of fase 3 van het project. Ik zal kort reageren op de moties. In de motie Gooi geen oud hekwerk weg is de tweede bullet voor ons erg strikt. We zijn juist fan van de nieuwe plannen om te vergroenen. Ik steun wel de wens om het hekwerk te laten staan totdat het veilig is om het te verwijderen en ik ben benieuwd naar de reactie van de wethouder. Met betrekking tot de motie Samen oplopen snappen we de behoefte aan extra aandacht voor de evaluatie, maar wij vinden de motie wel erg op de uitvoering gericht. Ook op dit punt wachten we op het oordeel van de wethouder. De motie van Hart voor Delft, de motie Balustrade Oude Langendijk, zullen wij niet steunen. Wij geven prioriteit aan meer groen in de stad en wij staan bovendien pal achter de hoofdlijnen van het bestaande plan, die met deze motie eigenlijk allemaal teniet worden gedaan. De heer TÖNS (GroenLinks): Voorzitter. Zoals wij al in de commissie hebben aangegeven, is dit het resultaat van een ingewikkelde discussie over de inrichting van een smalle corridor die veel functies moet verwerken. Naar onze mening is een goede, duidelijke afweging gemaakt tussen de gegeven argumenten en zijn deze afwegingen ook uitgelegd in de beeldvormende sessie en de commissie.

Dat neemt niet weg dat het proces niet overal tot voldoende resultaat heeft geleid. Omdat deze as, deze Rode Loper, nog verder wordt ontwikkeld, is het van belang om te zorgen dat het gesprek op gang blijft. Dat komt het gesprek voor de volgende fasen ten goede. Evaluatie van de participatie is natuurlijk altijd goed, maar het lijkt ons een goed idee om die na de zomer, in september, te betrekken bij de nota Participatie en breder te trekken dan alleen dit project. Dan over het hekwerk. Wij gaan ervan uit dat de veiligheid ook in de tijdelijkheid gewaarborgd wordt. Kan de wethouder dat bevestigen? Wij gaan er ook van uit dat er tijdelijk groen wordt aangebracht in die strook, zodat er niet vlak langs de waterkant gefietst kan worden. Er rest ons alleen nog te zeggen dat GroenLinks blij is dat er na een planfase van jaren eindelijk een start wordt gemaakt met een entree die onze binnenstad verdient. De heer VAN OVERBEEKE (D66): Voorzitter. Omwille van de tijd beperk ik mij tot de moties. De eerste motie gaat over het hekwerk. Wat ons betreft is het blijven van het hek geen halszaak, maar ik hoor graag van de wethouder of het laten staan van het hek in overeenstemming te brengen is met de plannen die er zijn. De tweede motie gaat over het samen oplopen.

In de eerste plaats denk ik dat deze motie overbodig is, omdat de punten waartoe opgeroepen wordt, al in de plannen van aanpak stonden die ons in oktober 2020 toegestuurd zijn. De noodzaak van het interne onderzoek voel ik volgens mij ook minder dan de indieners van de motie. Wat mij betreft is deze motie dus overbodig. Mevrouw KOK (SP): Ik hoor meneer Van Overbeeke zeggen dat de motie overbodig is vanwege DelftsDoen! Het gaat keer op keer niet lekker, ongeacht om welk project het gaat. We hebben heel veel insprekers gehad omdat zij er niet bij betrokken zijn geweest. Het gaat gewoon niet goed. We moeten dus echt gaan kijken hoe we dat kunnen oplossen. De motie is wat de SP betreft dus helemaal niet overbodig. De heer VAN OVERBEEKE (D66): Ik denk dat de SP een andere inschatting maakt dan wij. Ik kan herhalen wat ik net zei: de punten waartoe opgeroepen wordt, staan al in de plannen 48

van aanpak die ons toegezonden zijn. We kunnen het college vragen om ons die punten opnieuw toe te sturen, maar ik zie de toegevoegde waarde daarvan niet. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Over dit stukje Delft hebben we hier ondertussen flink wat gesprekken met elkaar gehad. Er zijn een aantal punten waar we vanavond met elkaar nog wat dieper op in zijn gegaan. Die wil ik even langslopen. Ik begin met de keuze voor het ontwerp zoals dat er nu ligt. We hebben natuurlijk al een tijd geleden het plan gezien vanuit de SCMD, het plan voor de Rode Loper van het stationsgebied tot aan de Marktgarage. We hebben op een bepaald moment, in 2017, moeten stoppen met het uitwerken daarvan, omdat het budget niet beschikbaar was. Maar in die tijd was er natuurlijk wel al een behoorlijk traject doorlopen waarbij ook verschillende partijen waren betrokken. Er was ook heel veel input geleverd over hoe men het gebied het liefst ingepast wilde hebben. Op dat moment zag je al dat er veel onderwerpen waren: aan de ene kant de fietsroute, aan de andere kant de wens van de wandelroute en op dat moment is ook het idee van shared space, de gezamenlijke ruimte, besproken.

Een punt waaraan we, achteraf kijkend, misschien wat meer tijd en moeite hadden moeten besteden, is dat op dat moment het proces stopte en dat dat proces weer is opgepakt toen er in 2019 een motie kwam die behoorlijk breed door de raad werd gesteund, met als strekking "ga toch een stuk van dit gebied doen en zorg dat daarvoor budget beschikbaar is". Eigenlijk had er op moment ook even met de partijen gesproken moeten worden in de zin van: we gaan er weer mee aan de slag; het heeft een tijdje stilgelegen. We hebben nog wel wat leerpunten door de verwarring die ontstond door het niet op tijd afhechten of het niet melden wat er in de tussentijd allemaal nog niet gebeurde. Als je je terugkijkend afvraagt wat er anders had gekund, zeg ik dus dat we daar zeker net wat meer werk van hadden moeten maken. Maar dat neemt niet weg dat ondanks corona en hoewel we niet met iedereen in een gesprek aan tafel hebben kunnen spreken over het plan, veel mensen kennis hebben kunnen nemen van de stappen die we hebben gezet. Er is onder andere een uitgebreide avond geweest waarbij meer dan 100 mensen hebben meegeluisterd en waar heel veel vragen zijn gesteld. Naar aanleiding van die vragen hebben we ook echt nog extra duiding gegeven en uitgelegd wat we wel konden doen en wat we niet gingen doen. Over de keuzes die we uiteindelijk hebben gemaakt, hebben we dus wel behoorlijk gesproken.

Dat neemt niet weg - volgens mij hoorde ik dat bijvoorbeeld ook van GroenLinks - dat je op een gegeven moment keuzes maakt en dat je niet iedereen tevreden kunt stellen. De stap die we nu hebben voorgesteld, de inrichting waarvoor we nu hebben gekozen, is voor de experts, de medewerkers van de gemeente en de ontwerper die het allemaal heeft vormgegeven, gewoon een goede invulling van de ruimte. We zeggen daarvan ook dat die invulling voldoet aan de verkeersveiligheid, maar ook aan de aantrekkelijkheid en aan het goed ruimte geven aan deze twee routes. Want zowel voor voetgangers als voor fietsers is dit een belangrijke route door en in de stad. Laat ik dat vooropstellen. Wat de discussie over wel of geen hekwerk betreft: ik begrijp dat heel veel partijen gehecht zijn aan het mooie hekwerk, ook vanuit het idee dat dat de ruimte daar mooi begrenst en dat het een vertrouwd element in het totaalbeeld is. Wat dat betreft kan ik zeggen dat er geen specifieke reden is om het weg te moeten halen. We kunnen met elkaar afspreken dat we het laten staan. Het enige punt dat daarbij natuurlijk wel speelt, is dat het ook een heel mooie plek is om je fiets aan te hangen. Ik denk dus dat we goed moeten bekijken in hoeverre dit een aantrekkende werking heeft en in hoeverre een ambitie om daar iets met groen te doen, hierbij een rol kan spelen in de vorm van een groene loper naast de Rode Loper.

Dat vond ik een mooi verhaal: laten we die groene loper daar ook mogelijk maken. Het zal wel even kijken zijn hoe dat eruit komt te zien. Als het hekwerk bijvoorbeeld heel veel fietsen blijkt aan te trekken, waardoor het eigenlijk verrommelt, kunnen we daarover natuurlijk altijd nog een andere keuze maken, maar wat mij betreft is het prima om dat hekwerk te behouden. Ik weet niet of de motie daarmee niet meer nodig is. Er komt natuurlijk nog wel een moment over de kademuur, maar dat zal nog even op zich laten wachten. We kunnen dus in de tussentijd monitoren hoe dat hekwerk functioneert. 49

De volgende stap vraagt natuurlijk ook wat monitoring, want ik hoorde zowel de vraag hoe die fietsroute gaat werken als de vraag hoe dat gebied voor voetgangers gaat werken. Ik heb de verkeerskundigen natuurlijk gevraagd in hoeverre er mogelijkheden zijn om, ook als we die herinrichting hebben uitgevoerd, te finetunen als er situaties ontstaan die niet gewenst zijn. Dat is zeker mogelijk. Het is zeker ook een aandachtspunt om goed te gaan kijken hoe zo'n gemengde ruimte functioneert als we in fase 2 en fase 3 verdergaan met het stuk van de Binnenwatersloot via de Peperstraat en in hoeverre we daar de goede manier hebben gekozen, bijvoorbeeld met bestrating. Er zijn immers verschillende kleuren stenen toegepast. Er zijn ook objecten op een bepaalde manier in de ruimte neergezet, zodat het goede gebruik ook mogelijk is. Als we zien dat daar dingen toch niet helemaal werken zoals we dat gedacht hadden, brengen we daar een aanpassing op aan. Dat doen we natuurlijk op meer plekken. Volgens mij is er vanuit die kant dus zeker een lerend traject. Dat gaat nog een behoorlijk stevig traject worden, want deze route is een onderdeel van het verdere plan van het uitbreiden van het autoluwplusgebied via Ruimte in de binnenstad.

Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Welke termijn denkt de wethouder nodig te hebben om tot de conclusie te komen of het werkt, bijvoorbeeld qua stenenkleur? Wethouder HUIJSMANS: Dat zal natuurlijk niet in een paar weken gebeuren. Gebruikers van zo'n route moeten er ook even aan wennen dat zaken zijn aangepast, maar we kunnen daar natuurlijk een mooie tijd voor nemen. Fase 2, zoals we die hebben voorgesteld en zoals die ook financieel is opgenomen, zal met een jaar of twee à drie aan de orde zijn. Volgens mij is dat ook een mooie termijn om te kijken of datgene wat we nu hebben uitgevoerd, enige aanpassing vraagt. Ik zou het dus ook een beetje rond die tijd beoordelen, want dan kunnen we de aanpassingen ook meenemen in de vervolgfasen die we nog voornemens zijn, want dan hebben we dat mooi op elkaar aangesloten. Verder pratend over participatie: we hebben natuurlijk al heel vaak met elkaar het gesprek gehad over hoe je met dit soort participatietrajecten omgaat en hoe DelftsDoen! werkt. Volgens mij zei GroenLinks het mooi, want er is ondertussen een participatienota naar de raad gestuurd. Volgens mij gaan we daar na de zomer met elkaar over in gesprek.

Volgens mij is het ook goed om daar nog eens met elkaar te benoemen welke verwachtingen we hebben in allerlei trajecten, want heel vaak is het gesprek gewoon netjes met bewoners en groepen gevoerd en hebben we zaken geconstateerd, maar in een participatietraject is het niet zo dat iedereen die meedoet, ook gelijk kan krijgen. Er zijn altijd strijdige belangen. Laten we daar dus ook de ruimte voor geven, maar laten we ook bekijken hoe we zo'n traject dan met elkaar op een bepaald moment kunnen afronden. De VOORZITTER: Mevrouw De Koning, is uw vraag voldoende beantwoord? Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voor een deel. Ik had iets meer zekerheid willen hebben over de termijn waarop eventueel geëvalueerd kan worden of de afscheiding van de stenen inderdaad goed is. De VOORZITTER: Misschien kan de wethouder daar straks nog iets over zeggen. Na mevrouw Kok en de heer Harinck kom ik weer terug bij de wethouder. Mevrouw KOK (SP): Ik hoor de wethouder zeggen dat met informatie en informatieavonden niet iedereen gelijk kan krijgen omdat er verschillende belangen zijn. Dat is logisch en dat is prima. Als de grenzen van tevoren goed aangegeven worden, zou dat ook duidelijk moeten zijn. In dit verhaal zijn een aantal mensen of een aantal belangrijke groepen niet eens uitgenodigd. Daar gaat het hier natuurlijk om.

De wethouder zegt dat we hiervan moeten leren, maar dat wordt op dit moment bij ieder project gezegd. We vragen ons dus af wanneer we dat nu eens gaan leren. 50

De heer HARINCK (STIP): Ik had gevraagd om de toezegging dat de wethouder na het afronden van de implementatie voorstellen zal doen voor aanpassingen als blijkt dat de fietsroute niet goed in samenhang werkt. Ik ben benieuwd of dit als toezegging genoteerd kan worden. Wethouder HUIJSMANS: Ik begin met de vraag van mevrouw Kok over het betrekken. In 2017 zijn de verschillende verenigingen zeker gehoord in dit hele traject. Zij hebben daarbij ook hun punten meegegeven. Maar ik gaf helemaal aan het begin van mijn betoog aan dat het natuurlijk ook een punt is geweest dat het project een tijdje stillag en je er dus niks meer van hoorde en dat je vervolgens een project ziet ontstaan waarvan je denkt dat je daar net wat andere inzichten over had en dat je die nu niet meer terugziet. We hebben dat uiteindelijk wel netjes beantwoord, zeker ook tijdens de bewonersavond, maar ik kan me goed voorstellen dat groepen op dat moment denken: wat is er met mijn input gebeurd? Die is zeker wel meegenomen, maar we hebben uiteindelijk voor een deel toch andere keuzes gemaakt. Dat neemt niet weg dat we nog twee andere fases tegemoet gaan, zeker ook bij het project Ruimte in de binnenstad. Voor dat project heb ik al de nodige stukken naar de raad gestuurd, met een plan van aanpak met de stappen.

Ook door middel van moties van verschillende fracties en toezeggingen heb ik al de nodige stukken aangeleverd. Daarbij heb ik al verschillende opdrachten gekregen die ook worden verwoord in de nu voorliggende motie, zoals het maken van goede overzichten van wat er allemaal wordt gezegd, hoe we dat verwerken en wat we daarop antwoorden. Volgens mij zijn dat zaken die elke keer terugkomen en heb ik eigenlijk op al die onderwerpen al de nodige stappen gezet, zoals de bullets nu vragen. Het heette toentertijd alleen een motie in relatie tot de parkeertransitie, maar daarachter zat een heel stuk over Ruimte in de binnenstad, waar we de komende tijd juist nog een heel traject met elkaar gaan volgen. Volgens mij is dat ook de plek om goed af te hechten wat er in fase 1 wellicht nog openstond en nog om een reactie vroeg, maar wat vervolgens ook goede input kan zijn om fase 2 en fase 3 uit te gaan werken. Volgens mij is dat dus de plek, stond die vraag ook al bij mij uit en heb ik die ook echt in mijn oren geknoopt, want vanuit de raad wordt mij daar natuurlijk zeer geregeld naar gevraagd. Ik weet niet of ik nu alles heb benoemd. De heer Harinck stelde mij nog een aanvullende vraag. Ik vraag me af of ik het echt "een toezegging" moet noemen of dat we het gewoon met elkaar gaan doen vanuit het op de goede manier werken aan de stad en het monitoren.

Want als je een situatie qua inrichting verandert, is het volgens mij sowieso van belang om te gaan kijken of we dat doen zoals we het moeten doen. Maar laten we het zeker meegeven als een opdracht voor fase 2 en fase 3, waar we die hele route natuurlijk opnieuw zullen bezien, dat we meenemen dat het ook in fase 1 goed moet hebben gewerkt en dat we ook goed kijken of onze doelstellingen en ambities vanuit het MPD - met de voetganger op 1, maar ook vanuit de doorgaande fietsroute op die plek - goed met elkaar in overeenstemming zijn. Dan gaan we ook daar bekijken hoe we, als er eventueel aanpassingen nodig zijn, dat met elkaar gaan doen. De heer HARINCK (STIP): Mijn fractie vindt de overgang naar shared space op deze plek echt spannend voor die fietsroute. Wij zouden er dus echt waarde aan hechten dat u die toezegging wel doet, wethouder. De VOORZITTER: Voordat ik de wethouder het woord geef, gaan we eerst gelijk naar de tweede termijn voor andere punten of vragen van andere raadsleden, want anders blijven we heen en weer pingpongen. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Ik ben toch benieuwd of de wethouder echt kan toezeggen dat de balustrade blijft staan, want dan zou de eerste bullet uit onze motie kunnen verdwijnen. Dan wil ik nog wel over de laatste twee bullets van de motie laten stemmen. 51

Ik heb het zojuist niet gehad over de beeldvorming inzake het participatietraject. Wij steunen de motie van de Partij van de Arbeid en de andere fracties niet, omdat we weten dat er heel veel participatie geweest is, maar in het laatste gedeelte is daar eigenlijk heel slordig mee omgegaan door de bewoners daar niet opnieuw voor uit te nodigen. Dat hebben we dus ook in deze motie opgenomen. Helaas heb ik nog geen antwoord gekregen over de vraag over de tien of twaalf scooters voor de shoarmatent en ook de elektrische fietsen waarmee keihard wordt gereden. Kan dat aan banden worden gelegd in de shared space? Als het blad Binnenlands Bestuur eigenlijk ook aangeeft dat niet elk gebied geschikt is voor shared space en als Veilig Verkeer Nederland aanraadt om bij grachten geen shared space toe te passen, denk ik: waarom blijven wij dan - sorry, voorzitter - heel stronteigenwijs door dit op deze drukke weg toch zo toe te passen? De VOORZITTER: Dat is heel helder. De heer TÖNS (GroenLinks): Voorzitter. Het hek blijft nu dus wel staan. Het is me nog niet helemaal duidelijk of dat wel of niet tijdelijk is. Maar in de ontwikkeling van de entree van de stad is er natuurlijk ook groen ingetekend als iets wat heel belangrijk was. Dat zou in de tijdelijkheid zorgen voor een veilige barrière naar de gracht bij het missen van het hekwerk.

Blijft die groenvoorziening daar in ieder geval in die tijdelijkheid totdat er echt bomen komen? Mevrouw VAN COOTEN (PvdA): Voorzitter. Ik ben heel tevreden met de beantwoording door de wethouder over de monitoring en de bijsturing. Het is heel fijn dat ze bevestigt dat ze dat van plan is. Over het hekwerk en de motie die we met een aantal partijen hebben ingediend, hoor ik eigenlijk een toezegging van de wethouder dat ze dat gaat doen. Wat ons betreft hoeft de motie daarom niet in stemming gebracht te worden, maar daarvoor kijk ik ook even naar de partijen die de motie mede hebben ingediend. Dat kan ik via deze virtuele zaal niet zo goed zien. De VOORZITTER: Ik loop ze straks één voor één langs. Mevrouw VAN COOTEN (PvdA): Ik zit nog wel met de andere motie over samen oplopen. Ik kan allerlei teksten bedenken om het anders op papier te zetten - dat heb ik de afgelopen week ook geprobeerd - maar het gaat inderdaad keer op keer mis. In dit geval is er een stukje nog niet afgehecht. Ik hoor de wethouder nu zeggen dat ze wel degelijk lering trekt uit wat hier is gebeurd. Dat is inderdaad de eerste bullet. Daarmee hoor ik haar eigenlijk zeggen dat ze deze motie omarmt, dat ze hiermee op pad gaat en dat ze hiermee aan de slag is. Dat interpreteer ik dus als een vorm van een toezegging. Kan ik dat zo zien? Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter.

Wat betreft de opmerking van mevrouw Van Cooten over het omarmen van de motie: volgens mij doe ik al heel veel van de elementen. Ik wil de opdracht die al in eerdere moties is gegeven, graag omarmen. Met dat in gedachte wil ik ook kijken naar het verhaal waar we nu met elkaar over spreken. Als we met de terugkoppeling komen en volgende stappen gaan zetten, zal ik daar ook aan herinneren. Als ik het zo als een wat losse toezegging mag zien - het is eigenlijk een hernieuwde vraag aan mij - zal ik het op die manier oppakken. Misschien is dat ook wel goed, want je ziet dat er bij dit soort plekken in de stad vaak dingen in de geheugens van de mensen zitten in de zin van: daar moeten we goed met elkaar over spreken. Op zich is dat dus prima. Dan de vraag van GroenLinks over de groenvoorziening. Volgens mij is er een hele brede wens om in de stad ook die kwaliteitsimpuls met groen voor elkaar te krijgen en is dat ook met een hekwerk mogelijk, want op dit moment kunnen we nog geen bomen verplaatsen 52

omdat ook die kademuur nog een keer vervangen moet worden. Dat is dus ook wel een lastige. Daar is dus zeker ruimte voor. Ik denk ook dat die nadere invulling daarvan van belang is, ook voor hoe dat matcht met het hekwerk, want ik ben het ook eens met mevrouw De Koning: dan moeten we niet zeggen dat we de balustrade laten staan en die dan volgend jaar alsnog weghalen. Het is echt de bedoeling dat we het in de tijdelijkheid op deze manier kunnen laten; dan heb ik het echt over een jaar of tien. Maar ik wil wel meegeven dat de wens is om de bomen op een gegeven moment neer te zetten. Als bomen en hekwerk met elkaar in discussie komen, zullen we gewoon eens met elkaar moeten spreken over wat we het belangrijkst vinden. Maar dat neemt niet weg dat er altijd wel een mogelijkheid is voor vergroening in deze vorm, misschien met groenbakken of inplant. Dat gaan we dus zeker uitwerken. Dan de vraag van STIP over het goed monitoren van de fietsroute. Daar wil ik heel graag op aanvullen dat we goed willen monitoren hoe het qua wandelroute en wandelgebied functioneert. Dit wil ik dus echt in samenhang bekijken, want het zal een beetje meeademen. Op drukke dagen en in het weekend zullen er vooral mensen lopen en zullen de fietsers zich daar toch enigszins op moeten aanpassen, maar op andere momenten, als daar minder mensen lopen, is het gewoon een goede doorgaande route.

Laten we inderdaad kijken of dat goed werkt en ook terugmelden hoe dat functioneert. Hoe maak je het gebied zo interessant mogelijk? Bijvoorbeeld over de bezorgscooters die daar geparkeerd staan, zullen we echt in gesprek moeten: is dat dan nog wel de handigste plek om ze op die manier neer te zetten? Volgens mij hebben we daar natuurlijk al eerder dingen over gevonden en gaan we er echt werk van maken hoe hard fietsers en bezorgfietsers daar rijden. Daar heeft onze burgemeester natuurlijk ook een taak. Er wordt op dat punt geregeld weer een actie gedaan vanuit de handhaving. We hopen ook dat goed gedrag toch nog enigszins aan te leren valt. Laten we daar ook echt op aanspreken, maar voor de rest hoop ik vooral dat we hier een mooi stukje van kunnen maken, want zoals het er nu uitziet, kan het wat mij betreft vooral veel mooier worden en kan het ook veel meer een goede toegang naar onze binnenstad en een visitekaartje worden. Ik hoop dat ik hiermee de vragen heb beantwoord. De VOORZITTER: Wat toezicht en handhaving betreft: ik heb aangegeven dat wij dat geregeld doen. Overigens hebben we op dit moment wel behoorlijk wat vacatures en prioriteitsstelling. Straks hebben we het ook over de recreatie langs het water. Het kent dus zijn grenzen, maar Toezicht en Handhaving probeert hier, als dat kan, inderdaad zo veel mogelijk aan te doen.