Concept-handelingen 15 juni 2023

Voorzitter: mevrouw J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart, burgemeester. Aanwezig zijn: de heer Analikwu, mevrouw Van den Berg, mevrouw Brussaard (vanaf haar beëdiging), de heren Cüppers en Dag, mevrouw Dijk, mevrouw Van Dijk, mevrouw Enthoven, mevrouw Fung Fen Chung, mevrouw Gaal, mevrouw Grobben, de heren Herrema, Hombergen en Jaff, mevrouw Janssen, mevrouw De Jongh Swemer, de heer Koelewijn, mevrouw De Koning, de heer Maruf, mevrouw Osepa, de heer Van der Post, mevrouw Romeijnders, mevrouw Van Rossum, de heren Schuurman, Van der Sluis en Stoop, mevrouw Timmermans, de heren Treffers en Valk, mevrouw Van Velzen, mevrouw Verduijn, de heer Visser, mevrouw Voogt, mevrouw Wattel, mevrouw Wentink en mevrouw Wessels. Aanwezige wethouders: mevrouw Gooijer, mevrouw Huijsmans, mevrouw Schrederhof, de heer Van Vliet en mevrouw Zwart. Raadsgriffier: de heer J. Mimpen. XX. Opening en mededelingen. De VOORZITTER: Dames en heren, goedenavond. Hierbij open ik deze vergadering. Een hartelijk welkom aan alle leden van de raad, de leden van het college, de ambtelijke ondersteuning en de aanwezigen op de publieke tribune. In het bijzonder wil ik de heer Guus Meeuwis jr. van harte welkom heten en ook de vader van Eva, die hier ook al vroeg aanbeland is. Fijn dat u er bent. U bent trots op uw dochter. Dat zijn wij natuurlijk ook. Het gaat helemaal goed komen vanavond.

Ook een hartelijk welkom aan alle mensen die thuis met ons meekijken en -luisteren. Dat kan via onze eigen webcast, maar ook via onze eigen Omroep Delft. Ik wil beginnen met een in memoriam. Daarom verzoek ik u om te gaan staan. Geachte raadsleden. Afgelopen week bereikte ons het droevige bericht dat op 1 juni oudraadslid en prominente Delftenaar Guus Meeuwis is overleden. Hij was 93 jaar. Nog maar een paar dagen geleden, kort na zijn overlijden, overleed ook zijn vrouw Jeanne. Een verdrietige gebeurtenis en een gemis voor hun kinderen en kleinkinderen. Guus Meeuwis heeft bijna zeven jaar voor het CDA in de raad gezeten. Hij begon in mei 1990 en nam afscheid in april 1997. Bij zijn afscheid omschreef burgemeester Van Walsum hem als een enthousiast en betrokken raadslid, een raadslid met een open vizier en een echte volksvertegenwoordiger, zichtbaar voor bewoners, met een netwerk en inzicht in wat er in de samenleving leeft. Hij deed zijn raadswerk tot heil van de stad en was ook buiten de raad zeer actief. Voordat hij raadslid werd, was hij al 36 jaar ondernemer in onze stad. Dat raadslidmaatschap was voor hem dus even wennen als ondernemer in het stadsbestuur, met een andere cultuur en een heel andere structuur, een cultuur van langer praten, compromissen sluiten en daarbij de uitgangspunten van je eigen partij goed in de gaten blijven houden.

In zijn periode als raadslid leerde hij ook wat het was om deel uit te maken van eerst de oppositie en daarna, vanaf 1994, van de coalitie. Hij noemde beide periodes "erg boeiend". Als fractielid van een collegepartij kreeg hij alles uit de eerste hand en binnen een nietcollegepartij voelde hij meer vrijheid om te spreken en te handelen. Die vrijheid om te spreken leidde naar zijn zeggen soms tot commissievergaderingen die vier tot vijf uur duurden. Hij riep in zijn afscheid de raad dan ook op om korter te vergaderen en uitsluitend te besturen op hoofdlijnen; een wijze raad. Raadsleden zouden dan meer tijd overhouden om te zien wat er leeft in de stad. 1

Hij was ook een man van handen uit de mouwen. Als raadslid en als betrokken Delftenaar hield hij zo'n beetje eigenhandig de Maria van Jessekerk overeind. Hij had niet alleen oog voor onze mooie binnenstad, maar spande zich ook erg in voor de jeugd. Probleemjongeren kregen zijn aandacht en hij deed er alles aan om hen actief en op het rechte pad te krijgen. Zijn inzet voor de stad was voordat hij raadslid werd al groot en na zijn afscheid werd dat niet minder, alles onder het motto: een mens leeft maar één keer. Hij was voorzitter van de jury die de vrijwilligersprijzen Delftse Pluim uitreikte, lid van de Delftse Horecasociëteit, lid van de Rotary en toen hij nog directeur was van modehuis Sinke, werd hij in 1981 gehuldigd als duizendste lid van het Historisch Genootschap Delfia Batavorum. Ook was hij in de jaren negentig penningmeester van de Stichting Molen de Roos en in 2001 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Guus Meeuwis was een markant en bevlogen raadslid. Hij heeft een lang, mooi en rijk leven geleefd. Graag wil ik u vragen om een moment bij dat leven stil te staan. (De aanwezigen nemen staande enkele ogenblikken stilte in acht.) De VOORZITTER: Ik dank u. U mag weer plaatsnemen. Dan gaan we over tot de orde van de dag. Er is een afmelding ontvangen van de heer Van der Woerd van de ChristenUnie.

Hij heeft bloemen ontvangen namens het college, de raad en de griffie. We wensen hem namens de raad van harte beterschap toe. Daarnaast wil ik mevrouw Fung Fen Chung van STIP feliciteren met haar verjaardag. Geweldig dat u er bent. Van harte gefeliciteerd! (Applaus) Ik heb een tweede felicitatie, namelijk voor het college, de hier zittende wethouders, want ze zijn precies een jaar geleden geïnstalleerd in deze raadzaal. Een applausje voor het college! (Applaus) Eventuele hoofdelijke stemmingen beginnen we vanavond bij nummer 37; dat is mevrouw Wentink. XX. Vaststellen agenda. De VOORZITTER: Er is in de aanloop naar deze vergadering een aantal moties en amendementen ontvangen en verspreid. In aanvulling daarop is nog een later binnengekomen motie van de SP ontvangen bij agendapunt 7.8, de Nota Armoede. Alle moties en amendementen zijn zoals gebruikelijk op het raadsinformatiesysteem geplaatst bij de betreffende agendapunten, zijn inmiddels ondertekend en maken deel uit van de beraadslaging. Agendapunt 7.3, de Huisvestingsverordening Delft 2023, was als bespreekpunt opgevoerd op verzoek van de fractie van STIP, maar dat verzoek is inmiddels ingetrokken. Het voorstel is daarom om dit agendapunt te verplaatsen naar de hamerstukkenagenda als agendapunt 6.5. Kan iedereen daarmee instemmen? Dat is het geval.

Daarnaast wil ik voorstellen de twee agendapunten waarbij ik als burgemeester portefeuillehouder ben, geclusterd te behandelen door agendapunt 7.1, de vervanging van de Drank- en Horecaverordening door de Alcoholverordening, op te schuiven in de agenda en te behandelen voor agendapunt 7.4, de beantwoording van schriftelijke vragen over vuurwerk en toekomstige jaarwisselingen. Dan hoef ik het voorzitterschap slechts één keer 2

over te dragen aan onze plaatsvervangend voorzitter. Kan iedereen daarmee instemmen? Dat is het geval. Het Presidium stelt voor om ten aanzien van de bespreekagenda een totale spreektijd aan te houden van 4 uur. Dit betekent 17 minuten per fractie en 51 minuten voor het college. Kan iedereen hiermee instemmen? Dat is het geval. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. XX. Vaststelling Handelingen van de gemeenteraadsvergadering van 16 mei 2023 + erratum. De VOORZITTER: Een erratum met drie wijzigingsvoorstellen is bij de stukken gevoegd. De Handelingen zijn heel goed gelezen door een aantal van ons: mevrouw Gerritsen van D66, de heer Analikwu van D66 en de heer Valk van het CDA. De Handelingen + erratum worden ongewijzigd vastgesteld. XX. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken van week 19 tot en met week 22 van 2023. Besloten wordt overeenkomstig de behandelvoorstellen. XX. Benoemingen. a. Rapportage commissie onderzoek geloofsbrieven / voorstel tot toelating van mevrouw E.M. Brussaard (Volt) tot tijdelijk lid van de raad van de gemeente Delft voor de wettelijke termijn van 16 weken (nr. 2323328). De VOORZITTER: Voorgesteld wordt om mevrouw Brussaard van Volt tijdelijk toe te laten tot de gemeenteraad voor de wettelijke periode van zestien weken. Ze was natuurlijk al zeer betrokken. Het is mooi dat ze de komende weken echt zelf in charge kan zijn.

Elk voordeel heeft z'n voordeel. De commissie onderzoek geloofsbrieven heeft de geloofsbrieven onderzocht en in orde bevonden. Het voorstel wordt zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. b. Het afleggen van de eed door mevrouw E.M. Brussaard. De VOORZITTER: Ik verzoek u allen om te gaan staan. Mevrouw Brussaard heeft aangegeven de eed af te willen leggen. De bode heeft haar inmiddels naar binnen begeleid. Ik zal de tekst van de eed voorlezen. "Ik zweer dat ik, om tot raadslid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als raadslid naar eer en geweten zal vervullen.” Hierna legt mevrouw Brussaard in handen van de voorzitter de eed af. 3

De VOORZITTER: Ik feliciteer u van harte. Wij hebben een mooi boeket bloemen dat ik u nu overhandig. Ik wens u heel veel succes in uw functie als tijdelijk vervanger van mevrouw Gremmen, die gewoon even wat rustiger aan gaat doen. Ook haar overhandig ik graag een bos bloemen om met bloemetjes naar huis te gaan en dan misschien lekker bij de podcast te gaan zitten om te luisteren naar hoe het hier allemaal gaat. Ik vraag u om even naar voren te komen, mevrouw Gremmen. Dan kunnen we ook u allemaal de hand schudden. We zijn heel blij, mevrouw Brussaard, dat u het wil doen. We hebben er heel veel vertrouwen in, gelet op onze ervaringen in de afgelopen maanden. Het zal zeker heel goed gaan. (Applaus) Ik schors de vergadering, zodat er gefeliciteerd kan worden. De vergadering wordt enige tijd geschorst. XX. Besluitvorming hamerstukken. INVOEGEN HAMERSTUKKEN De VOORZITTER: Met de toevoeging van de Huisvestingsverordening staan er vijf voorstellen op de hamerstukkenagenda. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Wij hebben een stemverklaring bij de Huisvestingsverordening. Onze fractie wenst te benadrukken dat we erg hechten aan zelfreflectie van het dagelijks bestuur. Met de nadruk daarop zal onze fractie voor de verordening stemmen. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Voorzitter.

Hart voor Delft is enigszins teleurgesteld over het proces van de Huisvestingsverordening. We willen wel benadrukken dat we blij zijn dat de wethouder nog naar de wensen en bedenkingen gaat kijken en daarop terugkomt. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Voorzitter. Ook wij hebben een stemverklaring over de Huisvestingsverordening. We zullen het voorstel steunen, maar STIP wil wel een kanttekening maken. Het is belangrijk om met de juiste middelen te sturen op woningschaarste. Dat is wat ons betreft niet het opwerpen van onnodig hoge drempels voor het beter benutten van de voorraad. Zodra de effecten van de opkoopbescherming zichtbaar zijn, willen we de regels in de verordening daarom integraal herevalueren. De voorstellen van de hamerstukkenlijst worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen, met inachtneming van de gemaakte opmerkingen. De VOORZITTER: Dan gaan we over tot de behandeling van de bespreekpunten. Ik begin elke keer bij de eerste indieners van de amendementen en moties en vraag daarna wie verder het woord wenst te voeren. XX. Voorstel van het college aan de raad inzake motie Energie in de wijken (nr. 2317235). De VOORZITTER: Er is een amendement aangekondigd, amendement 7.2.A (Motie Energie in de wijken) van mevrouw Wessels van GroenLinks, de heer Analikwu, mevrouw Van den Berg en de heer Van der Post. Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Voorzitter.

Na een mooi debat in de commissievergadering werd ons duidelijk dat het stuk wat onduidelijkheid bracht over wat de essentie was van datgene waartoe we indertijd met de motie Energie in de wijken hebben 4

opgeroepen. Met dit amendement willen we die € 5,5 miljoen meer in de geest van de motie Energie in de wijken laten landen. We vinden namelijk dat die essentie in het stuk wat ondergesneeuwd is. We trekken het iets breder, naar voorstellen die vanuit de integrale aanpak in voornamelijk kwetsbare wijken het traject van de warmte-uitvoeringsplannen versterken en versnellen. Zodoende bestem je de middelen nog explicieter voor de koppelkansen met de andere wijkopgaven en geeft de raad hiermee verdere invulling aan de eerdere motie. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. De kern van het amendement, namelijk de bestemmingsreserve, een integrale aanpak en focus op kwetsbare buurten, staat allemaal al in de aanpak die de raadsbrief beschrijft. Daarom de vraag wat dit amendement verandert. Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Het stuk was, ook gelet op de discussie die we in de commissie hadden, niet helder genoeg. We misten dat en we wilden dat dat goed over zou komen. Dit amendement zorgt dus gewoon voor de goede borging dat het daadwerkelijk op die manier uitgevoerd gaat worden.

Door de fracties van GroenLinks, D66, de VVD, Onafhankelijk Delft en de PvdA wordt amendement 7.2.A (Motie Energie in de wijken) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 15 juni 2023, ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Motie Energie in de Wijken, Wijzigt het voorgestelde besluit, als volgt: Was: De raad besluit dat motie M8.1.24 Energie in de wijken is afgedaan, door bij te dragen aan de projecten: a. Warmte-uitvoeringsplannen met hun integrale buurtaanpak; b. Isolatieplan; c. Aanleg Open Warmtenet Delft in Voorhof en Buitenhof. Te wijzigen in: 1. De raad besluit dat motie M8.1.24 Energie in de wijken is afgedaan, door bij te dragen aan de projecten: a. Aanleg Open Warmtenet Delft in Voorhof en Buitenhof; b. Isolatieplan 2. De raad verzoekt het college de overige 5,5 miljoen vanuit de Eneco-middelen als bestemmingsreserve op te nemen in de Programmabegroting 2024-2026 ten behoeve van voorstellen die vanuit een integrale aanpak van wijkopgaven in voornamelijk de kwetsbare wijken het traject van de warmte-uitvoeringsplannen versterken en versnellen. Toelichting: We voorzien dat er in de aankomende 25 jaar nog flink veel geïnvesteerd moet worden in de stad voordat deze klimaatneutraal is. De komende jaren wordt voor iedere buurt in Delft een warmte-uitvoeringsplan opgesteld samen met de buurt.

Dit biedt de kans om breder aan de slag te gaan in de wijk dan enkel de technische uitvoering. Indien uit de gesprekken met de buurt koppelkansen naar voren komen met andere wijkopgaven, zoals werkloosheid, eenzaamheid, klimaatadaptatie, veiligheid, willen we graag dat deze ook kunnen worden opgepakt. De € 5,5 miljoen die nog beschikbaar is uit het potje 'Energie in de wijken' stellen we met dit amendement expliciet ter beschikking aan deze wijkopgaven. Het aanvullen van 5

dit potje willen we betrekken bij de integrale afweging voor het verdelen van incidentele/overgebleven middelen bij de Kadernota en begroting." De heer ANALIKWU (D66): Voorzitter. Ik kan mij heel goed aansluiten bij de woorden van mevrouw Wessels van GroenLinks. Ook D66 is blij dat er nu naar aanleiding van de motie Energie in de wijken een voorstel is gekomen, maar zoals mevrouw Wessels al zei, missen we vooral concrete duidelijkheid in het stuk bij de warmte-uitvoeringsplannen. Nog een aanvulling naar aanleiding van de vraag van mevrouw Enthoven: deze motie zet ook iets scherper een hek rondom de middelen die we nog in die reserve hebben zitten. Voor de andere delen vinden we het voorstel goed, maar we maken nu eigenlijk nog iets duidelijker dat we dit potje echt klaar hebben staan voor die bredere aanpak rondom de warmteuitvoeringsplannen. Het mooie hieraan vind ik ook dat we als raad, als we de wijk ingaan en de straat opengaat, hiermee echt tegen de bewoners zeggen dat we een pot klaar hebben staan om iets te gaan doen met de niet-technische kanten van het verhaal. Als er bijvoorbeeld een punt omhoog komt over veiligheid of werkloosheid, zeggen we dus echt als raad dat er een pot geld klaarstaat om daar iets moois mee te gaan doen. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Ik heb een vraag, aangezien de heer Analikwu ook op mijn verhaal inging.

In de aanpak staat letterlijk: "De integrale aanpak richt zich daarnaast op fysieke en sociale opgaven die ook kosten met zich meebrengen. De kosten voor de inwoners en de fysieke en sociale opgaven zijn nu nog niet concreet in beeld en zullen de komende jaren duidelijk worden." Volgens mij staat er dus eigenlijk al heel erg in wat ook de bedoeling van het amendement is. Is de heer Analikwu dat met mij eens? De heer ANALIKWU (D66): Ik ben het heel erg met mevrouw Enthoven eens dat de intentie van het voorstel heel goed is en dat wij ons daar ook achter kunnen scharen. In het huidige voorstel bleek het kader dat we in die motie hebben willen meegeven, echter niet echt heel duidelijk teruggekomen. Uit mijn hoofd zeg ik dat in het voorstel staat dat we willen versterken en versnellen, maar we willen de middelen van deze motie juist klaar hebben staan voor die bredere, integrale wijkaanpak en niet zozeer voor het technische verhaal. Dat doen we dus wél met dit amendement. We trekken het dus eigenlijk iets breder; we borgen de intentie van de motie iets beter. Ik geef eerlijk toe dat het een redelijk dun amendement is, maar het is wel een verbetering van een voorstel dat eigenlijk al redelijk goed was. Wij maken het nog iets beter.

Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Ik had eigenlijk al een vraag aan GroenLinks, maar ik vraag me af of er, als je het breder trekt, niet geld in dat breder trekken gaat zitten in plaats van in die concretisering. Verlies je dus niet meer geld als je het breder aanpakt? Ik hoor u ook over specifieke wijken. Onafhankelijk Delft is natuurlijk altijd heel erg begaan met zeker de mensen met een kleinere portemonnee en ook zeker met die wijken, maar in dit geval vinden wij dat het voor alle wijken zou moeten zijn. Ik vraag me af of hier nog een gedachte achter zit. De heer ANALIKWU (D66): Ik denk dat ik het eerste deel van de vraag niet helemaal volg. Over het tweede deel kan ik zeggen dat het wat ons betreft juist heel mooi is als er in iedere wijk in Delft iets omhoog zou komen als we daar bijvoorbeeld een uitdaging op het punt van eenzaamheid of werkloosheid zien; die voorbeelden hebben we ook in het amendement genoemd. Er is al een mogelijkheid om een koppeling te maken met sommige middelen vanuit Delft-West. Dat zie ik daar dus als een mogelijkheid, maar dit potje zou eigenlijk juist vooral voor die andere wijken zijn, bijvoorbeeld Wippolder, dat niet in het programma rondom Delft-West wordt meegenomen. Dat zou je heel goed hieruit kunnen doen. Idealiter zou je dit potje op termijn ook willen aanvullen.

Dat heeft mevrouw Wessels nog niet gezegd, maar we zijn het er volgens mij over eens dat we, als de incidentele middelen dat toelaten, dit potje graag willen vullen. Maar daarbij willen we wel graag jaarlijks de integrale afweging maken of er ook andere dingen zijn waar het naartoe moet. 6

Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Ik begin bij het voorstel zelf. De VVD is er in de eerste plaats enthousiast over dat de gelden vanuit de Enecomiddelen deels worden ingezet om de minst duurzame woningen in Delft te helpen isoleren. We vinden het goed om te zien dat ook het Rijk middelen beschikbaar stelt, want we hebben daar in onze ogen echt een gezamenlijke verantwoordelijkheid in. Maar in de commissie hebben we aangegeven dat we niet meteen heel enthousiast waren over het complete voorstel. Dat zat eigenlijk in twee dingen. Die € 5,5 miljoen is volgens het voorstel op een later moment nader te bepalen. Ik heb in de commissie gezegd dat het voor mij als raadslid dan wel heel ingewikkeld is om te bepalen waar ik op moet sturen. In de tweede plaats waren we niet helemaal tevreden over de wijze waarop niet concreet genoeg wordt ingespeeld op de wens van de indieners van de motie van destijds, namelijk om die gelden echt te verbinden aan maatschappelijke vraagstukken in de kwetsbare wijken, zoals veiligheid of eenzaamheid. Samen met GroenLinks, de PvdA en D66 hebben we daarom dit amendement voorbereid, dat het college oproept om echt veel meer terug te gaan naar de aandacht voor ook andere vraagstukken in de wijken en om het geld niet alleen stuk te slaan op de energietransitie, maar om het echt te verbinden aan andere vraagstukken.

Het amendement roept ook op tot een veel duidelijker omschreven doel voor de middelen, waar we als raad dan ook echt op kunnen sturen. De heer VAN DER POST (PvdA): Voorzitter. Ook ik wil in eerste instantie teruggaan naar het totale voorstel. De Partij van de Arbeid is blij dat er nu voorstellen liggen om het geld dat wij als raad beschikbaar hebben gesteld, aan te wenden. Het punt van de uitvoering van de warmte-uitvoeringsplannen in de wijken was echter nog te weinig omschreven. De andere indieners hebben al prima verwoord waarom het belangrijk is om dat via dit amendement zo vast te stellen. Ik wil ook ingaan op de aanvulling waar meneer Analikwu op wees, namelijk dat vullen van het potje. € 5,5 miljoen is immers natuurlijk lang niet genoeg om te doen wat er nodig is in deze problematiek. Het is dus een mooie start. Daar moeten we ook op een goede manier gebruik van maken, maar als we dat in de loop van de tijd kunnen aanvullen, is het natuurlijk heel erg belangrijk om dat ook voor deze zelfde doelen te bestemmen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Wij waren destijds een van de mede-indieners van de motie Energie in de wijken, juist omdat de energietransitie gekoppeld werd aan sociale vraagstukken, zoals ook benadrukt werd door bijvoorbeeld de VVD.

Eerlijk gezegd hadden we op basis van de collegereactie niet het idee dat het college niet van plan was om conform die motie die € 5,5 miljoen daaraan te besteden, maar de toelichting gehoord hebbend, kan ik me inderdaad voorstellen dat dit amendement het wat verheldert. Ik ben ook blij met de toevoeging van de heer Analikwu dat dit specifiek niet alleen voor Delft-West geldt, maar voor de hele stad Delft ingezet kan worden. Die opmerking maken wij ook graag: Delft is groter dan Delft-West, ook als het om de energietransitie en om sociale vraagstukken gaat. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Na de uitleg gehoord te hebben van de voorgaande sprekers die dit amendement hebben ingediend, zal Onafhankelijk Delft voor het amendement stemmen. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft was het eens met een hele hoop dingen die in de motie stonden. De warmte-uitvoeringsplannen waren in het voorstel te weinig concreet, maar armoede en kwetsbaarheid lopen als een rode draad door heel Delft heen. Wij vinden dat uit het amendement niet blijkt dat de kwetsbaarheid en de armoede voor heel Delft gelden. Wij hebben het idee dat het alleen om bepaalde wijken gaat. Daarom stemmen wij niet voor dit amendement. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. Zoals al eerder in de commissie aangegeven is de motie wat STIP betreft afgedaan.

Wij zijn ooit de trekker van deze motie geweest. Wij zijn 7

ook blij dat we nu eindelijk met deze belangrijke transitie aan de slag gaan en daarbij ook oog houden voor de fysieke en sociale opgaven. Over het amendement heb ik al behoorlijk wat gezegd. Ik begrijp het idee erachter, maar de vraag is of het nodig is om deze opgaven daadwerkelijk te doen, omdat de verwoording in andere woorden ook al in de aanpak staat. Wethouder ZWART: Voorzitter. In de reactie op de motie of het voorstel dat er lag, hebben we geprobeerd te verwoorden dat het geld bedoeld is voor de integrale wijkaanpakken, zoals ik ook in de commissie heb aangegeven. Daar hebben we volgens mij een heel mooi debat over gehad om te kijken of we op dezelfde lijn zitten. Er ligt nu een amendement om met andere bewoordingen volgens mij hetzelfde doel te bereiken. Ik laat het eigenlijk aan de raad om te besluiten welke bewoordingen u het duidelijkst vindt, waar u zich het meest bij thuis voelt en waarmee u het beste denkt te kunnen gaan sturen. Maar ik denk dat het belangrijk is om te concluderen dat we er volgens mij hetzelfde in staan ten aanzien van de inhoud van hoe we met die warmte-uitvoeringsplannen aan de slag zijn. De VOORZITTER: Ik denk niet dat er behoefte is aan een tweede termijn. Ik constateer dat dat klopt. In stemming komt amendement 7.2.A (Motie Energie in de wijken) van GroenLinks, D66, de VVD, Onafhankelijk Delft en de PvdA.

De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Ik kan me vinden in de twijfel van mevrouw Enthoven: is dit nou heel nuttig? Aan de andere kant heb ik de indieners gehoord. Zij hebben mij ervan overtuigd dat dit wel degelijk een goed plan is. Wij stemmen dus voor. De VOORZITTER: Mooi. Democratie is overtuigen; dat zei een wijze oude man ooit. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. Zoals ik al eerder zei, hebben wij twijfel over de inhoudelijke verandering. Op zich zijn wij ook niet tegen een duidelijker voorstel. Wij zullen dus voorstemmen. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 31 tegen 7 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft en de SP ertegen hebben gestemd. In stemming komt het geamendeerde voorstel. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Ik heb meer een praktisch punt. Ik kan niet zien hoe er gestemd wordt. Ja, alleen op het grote scherm, maar niet op de schermpjes die wij voor ons hebben. De VOORZITTER: Dat is vervelend. Ik heb het u wel verteld: Hart voor Delft en de SP hebben tegengestemd en de rest heeft voorgestemd. Als u mij op mijn bruine ogen wil geloven, is het in ieder geval zo gegaan. Maar intussen proberen wij hier iets aan te doen.

Ik zal het wel steeds goed benoemen, uw opmerking en uw behoefte in gedachte hebbend. Het geamendeerde voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen.

8

XX. Voorstel van het college aan de raad inzake vaststelling Huisvestingsverordening Delft 2023 (nr. 2320265). De VOORZITTER: Dit voorstel is van het toneel verdwenen. XX. Voorstel van het college aan de raad inzake vervanging van de Drank- en Horecaverordening door de Alcoholverordening (nr. 2316209). De VOORZITTER: Ik nodig de vicevoorzitter van de raad uit om het voorzitterschap van de vergadering van mij over te nemen. (De heer Valk neemt het voorzitterschap van de vergadering over van de burgemeester.) De VOORZITTER: Er is door Hart voor Delft en STIP een amendement aangekondigd, namelijk het amendement Prijsvrijheid voor Delftse horeca, van mevrouw De Jongh Swemer en de heer Cüppers. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Ik denk dat de toelichting op ons amendement voor zich spreekt. Wij vinden niet dat je op de stoel moet gaan zitten van de horecaondernemer. Die kan echt wel in zijn eigen zaak kijken hoe de stemming is. Het staat hem ook vrij om zelf te zeggen dat hij wel of niet een happy hour gaat doen. Er is ook nooit aangetoond dat problemen die veroorzaakt worden door alcohol, door een happy hour zouden komen. Wij vinden dit dus onnodige betutteling.

Door de fracties van Hart voor Delft en STIP wordt amendement 7.1.A (Prijsvrijheid voor Delftse horeca) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 15 juni 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake vervanging van de Dranken Horecaverordening door de Alcoholverordening 2023 (2316209), Besluit: Het ontwerpbesluit als volgt te wijzigen: Artikel 3 (Prijsacties horeca) wordt uit de Alcoholverordening geschrapt. Toelichting: Als gemeente is het onze taak om de Delftse middenstand de vrijheid te geven om te ondernemen in plaats van hen te beperken. Het voorgestelde verbod beperkt de mogelijkheden van Delftse horecaondernemers. Bovendien is er geen grondslag waaruit blijkt dat deze prijsverlagingen problemen veroorzaken in Delft. Wij zijn van mening dat horecaondernemers zelf kunnen beslissen of ze dergelijke acties willen organiseren. Ook moeten wij hun geen onnodige regeldruk opleggen. Door artikel 3 te schrappen, verwijderen we het overbodige verbod op prijsverlagingen. We hebben vertrouwen in de verantwoordelijkheid van onze ondernemers bij het benutten van deze mogelijkheid." De heer CÜPPERS (STIP): Voorzitter. We stellen vanavond de nieuwe Alcoholverordening vast. Deze verordening ligt er omdat de wet is gewijzigd en we daaraan moeten voldoen, maar deze verordening is meer dan een technische wijziging.

In de nieuwe regels is namelijk een verbod toegevoegd waardoor horecaondernemers bepaalde prijsacties niet meer mogen inzetten, bijvoorbeeld in de vorm van happy hours. Hart voor Delft heeft al goed uitgelegd wat het doel achter het amendement is, namelijk om dit artikel te schrappen. STIP heeft het amendement mede ingediend.

9

De heer JAFF (GroenLinks): Ik heb het idee dat STIP ook waarde hecht aan de gezondheid van onze inwoners in de stad. Deze maatregel is nadrukkelijk gericht op het inperken van veelvuldig alcoholgebruik door stunten met prijzen. Hoe kijkt uw partij daarnaar? De heer CÜPPERS (STIP): Preventie is natuurlijk ontzettend belangrijk, maar betekent niet dat we elke mogelijkheid om een extra verbod in te stellen, lukraak moeten aannemen. We moeten kijken welke middelen effectief zijn om dit tegen te gaan. Daar is dit er niet één van. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): In het verbod staan alleen prijsacties met een verschil van meer dan 60%. Je kan dus nog steeds happy hours doen met cocktails van € 6 in plaats van € 10. Je kan zelfs nog steeds gratis rondjes geven. Je kan alcoholvrij bier nog steeds aanprijzen. Het is dus geen algeheel verbod. Is dit dan niet juist een mooie begrenzing die je wil geven? De heer CÜPPERS (STIP): De hoogte van die begrenzing is natuurlijk ook redelijk arbitrair. Het gaat ons ook om het principe dat erachter zit: wij vinden deze inperking gewoon niet nodig voor horecaondernemers. We hebben ons al vaker uitgesproken voor het verwijderen van onnodige regels. Zoals ik al zei, is deze regel er daar één van. Sterker nog: met deze regel beperken we actief de vrijheid die we ondernemers willen geven. STIP wil de Delftse ondernemer juist die ruimte bieden.

Laten we daarom deze overbodige regel schrappen. Dat past pas echt bij Delft. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Ik zie niet in waarom we extra regels moeten opleggen voor detaildingen zoals dit. Daarnaast gun ik iedereen een drankje op z'n tijd. Er zijn mensen die dat doen op het moment dat dat het goedkoopst is, omdat hun dat best goed uitkomt. Ik wil die mensen niet pesten met hogere prijzen omdat daar een preventieve werking van zou uitgaan, waar ik verder eigenlijk helemaal niks van geloof. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): De heer Van der Sluis zegt dat hij de inwoners niet wil pesten met hogere prijzen, maar de prijzen worden natuurlijk niet hoger. Ze worden niet lager dan 60%. De heer VAN DER SLUIS (SP): Misschien kregen ze voorheen 80% korting en wordt het straks 40%. Dan gaat de prijs dus wel degelijk omhoog. De heer HOMBERGEN (PvdA): Meneer de voorzitter. Het happy hour; eigenlijk gaat dit over de prijsacties van de horeca. Ik kan zeggen dat ik daar goede herinneringen aan heb. Het is best vaak gebeurd dat ik naar de bar ging en dat het happy hour bleek te zijn. Dan krijg je in plaats van het gevraagde aantal consumpties het dubbele aantal; tenminste, dat is mij vaak gebeurd. Net voor het einde ontstaat er natuurlijk een run op de bar.

De vraag is echter of het wel zo goed is dat je zo'n mechanisme inbouwt en dat je inderdaad plotseling twee drankjes voor de prijs van één krijgt, meer dan je eigenlijk had gevraagd. Mijn geweten zegt mij dat dat eigenlijk niet zo verstandig is. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik vraag me af waarom een raadslid in Delft zich die vraag überhaupt stelt, want het gaat gewoon over een ondernemer die een prijsactie heeft in zijn eigen winkel. We gaan ook niet tegen bijvoorbeeld de Hema zeggen: twee voor de prijs van één, dat zou ik niet doen, hoor. Zo gaan we gewoon niet met ondernemers om. De heer HOMBERGEN (PvdA): U kunt zichzelf die vraag stellen; ik stel me die vraag ook. De vraag is wat dan het antwoord is. Belangrijk daarbij zijn de volksgezondheid en overlast voor de omgeving. In welke mate willen wij dat er op een bepaalde gezonde, fijne manier gezelligheid in de stad bestaat? Wat dat betreft kan een kortingsactie wel, maar dan 40%; 10

dat gaat al heel ver. En in plaats van twee voor de prijs van één een behoorlijk stevige korting, zoals mevrouw Brussaard zei, zodat je een mooie cocktail voor een schappelijke prijs kunt krijgen. Wij kiezen er dus voor om de bepaling zoals die er staat, te volgen en wij zijn niet voor het amendement. De heer VAN DER SLUIS (SP): Als ik een televisie ga kopen en de eigenaar van de winkel dan zegt dat ik er twee mag hebben voor dezelfde prijs, ben ik daar blij mee. Dan ga ik er niet over nadenken dat ik te veel televisie moet kijken. Het gaat erom dat je, als je alcoholmisbruik wil ontmoedigen, dat niet moet doen op basis van de prijs, want het enige wat je dan effectief doet, is sommige groepen uitsluiten van het kunnen drinken van alcohol, terwijl je andere groepen daar niet mee lastig valt. Dit is gewoon niet de manier om alcoholmisbruik tegen te gaan. Wat vindt u daarvan? De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik vind dat dat niet zo is. Als je er plotseling 2 voor de prijs van 1 krijgt, ook ongevraagd, denk ik dat dat werkelijk leidt tot een extravagante alcoholconsumptie. Soms is dat even fijn, maar als je dat structureel doet, lijkt me dat niet verstandig. De VOORZITTER: U maakt veel los, want ik zie nog twee interrupties.

Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik vraag me af wat u dan vindt van acties van de Albert Heijn of andere winkels waar je twee gebakjes voor de prijs van één kan krijgen. Dat is ook niet allemaal heel gezond. Waar trek je uiteindelijk de grens om te vertellen hoe we moeten leven? Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Volgens mij is het een landelijke trend dat ook supermarkten geen gekke prijsacties meer moeten doen, maar ik hoor weer een tegenstelling in de betogen, want alcohol drinken wordt niet ontmoedigd; het wordt niet bemoedigd. Ik denk dat dat echt een wezenlijk verschil is. Naar mijn idee wordt de nadruk nu verkeerd gelegd. Ziet u dat ook zo? De VOORZITTER: Mevrouw De Jongh Swemer, het is de beurt van de heer Hombergen. We gaan dus niet met elkaar in debat. De heer HOMBERGEN (PvdA): Bij de supermarkt mag twee voor de prijs van één ook al niet meer als het om alcohol gaat. Wel voor tompouces of andere zaken, maar voor alcohol is het daar al uitgesloten. Ik denk dus dat het goed is om aansluiting te vinden bij die structuur. En dan zijn we al ruim, met 40%. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Voorzitter. Er zijn al veel wijze woorden gezegd. Prijsacties met alcoholhoudende dranken kunnen versneld of vergroot gebruik stimuleren. Prijzen hebben wel degelijk echt invloed op het gebruik van alcohol; dat komt uit onderzoek van de World Health Organization.

Ook het Trimbos-instituut geeft dit duidelijk aan. Dat is ook de reden waarom de rijksoverheid, zoals al werd aangegeven … De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik ben benieuwd of de portefeuillehouder beseft dat het effect van minder drinken in verband met een hogere prijs groter is voor een bepaalde groep mensen in de samenleving dan voor een andere groep. Waarom maken we dat verschil? Waarom zeggen we tegen de ene groep mensen dat zij wél veel mogen drinken en tegen de andere groep: nee, jullie mogen dat niet? De VOORZITTER: Meneer Hombergen, wilt u reageren op de burgemeester of op de heer Van der Sluis? Het is immers de termijn van de burgemeester.

11

De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik moet bekennen dat het een interruptie is op de heer Van der Sluis. De VOORZITTER: Dit is eigenlijk de termijn van de burgemeester. De heer HOMBERGEN (PvdA): Dan wacht ik even. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Het zit 'm niet in de prijzen voor alcohol, maar in de omvang van het salaris van iemand. Mevrouw Brussaard zei het heel helder: wij verhogen op dat moment niet de prijs of wij stimuleren verhoging van de prijs niet, want de prijs blijft gewoon zoals die is. Er wordt niet gestunt. Dat voorkomt dat mensen in een hele korte tijd opeens veel meer alcohol benutten. Het voorkomt dus ook dat we meer agressie, vandalisme en overlast op straat hebben. We hebben toevallig vandaag een mooi alcoholakkoord gesloten, onder meer met de studentenverenigingen, om het alcoholgebruik echt verder terug te dringen. We zien soms minder mooie taferelen in het centrum. Ik denk dat we er gewoon verstandig aan doen om hier met een wijs beleid mee om te gaan. Onze Alcoholverordening geeft ons de ruimte om dat te doen. Juist jongeren vormen een belangrijke risicogroep voor problematisch alcoholgebruik. In dat kader moet je de kat ook niet op het spek binden. Ik denk dat duidelijk is dat het college dit amendement echt ontraadt en dat het college zich aansluit bij de vele wijze opmerkingen die reeds gemaakt zijn in de eerste termijn.

De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Er wordt weleens gepraat over een kloof tussen bestuur en gewone burgers. Ik denk dat je die kloof ontzettend vergroot met dit soort gedoe, vertellen wat we allemaal wel of niet mogen doen en laten. Mensen hebben gewoon zoiets van: waar bemoeien ze zich mee? Ik kan me dat steeds beter voorstellen als we ook nog eens tegen horecaondernemers gaan zeggen: gij zult niet stunten, want dat is allemaal niet goed voor de mens. Een goede horecaondernemer heeft heus wel oog voor zijn klanten en gaat niet meer schenken als iemand straalbezopen aan de bar zit. Je moet ook gewoon vertrouwen hebben in degenen die hier bij ons in Delft horecaondernemers zijn. De heer HOMBERGEN (PvdA): Meneer de voorzitter. Ik heb vaak genoeg meegewerkt aan een happy hour en ik weet hoe de drank dan lustig vloeit. Dat is op dat moment heel prettig. De horecaondernemer kan nog steeds korting geven, maar dan gewoon voor langer dan een uur. Tegen de heer Van der Sluis van de SP zou ik ook willen zeggen dat er best wel cafés zijn die een veel lagere prijs hanteren en voor een langere termijn. Dan is er geen happy hour, maar misschien een hele happy dag of een happy week. Misschien is dat wel goed. De VOORZITTER: Dank u wel voor deze optimistische bijdrage.

Ik kijk of de portefeuillehouder nog iets wil zeggen. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Nee, voorzitter. Dit waren statements. De VOORZITTER: Dan sluit ik de beraadslaging. In stemming komt amendement 7.1.A (Prijsvrijheid voor Delftse horeca) van Hart voor Delft en STIP. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. 12

Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft is absoluut gewoon niet voor betutteling. We vinden ook dat er uitgegaan mag worden van een stukje eigen verantwoordelijkheid. In het verleden heb ik meerdere happy hours gehad, net als de heer Hombergen, en we zijn allebei raadslid geworden. Ik denk dus dat het gewoon goed gaat komen. De heer VAN RIJN (VVD): Voorzitter. Het introduceren van een verbod op een happy hour getuigt van een betuttelende overheid. Daar zijn we als VVD niet van. Als VVD willen we net als de SP en Hart voor Delft de verbodswoede van het college een halt toeroepen. We staan voor onze ondernemers en ondersteunen daarom dit amendement. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Mevrouw Brussaard heeft het uitstekend verwoord: het is geen ontmoediging maar een bemoediging. Om die reden zal mijn fractie tegen het amendement stemmen. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Voorzitter. Volt is eigenlijk ook niet gelukkig met het artikel, omdat de als-danbepaling gewoon een slecht leesbaar artikel is. Waarom schrijf je niet gewoon op: we willen dit niet? Maar daarnaast denken wij ook dat het artikel vooral de creativiteit van ondernemers gaat aanmoedigen: wat kan wél? Desondanks is Volt voor het ontmoedigen van het bemoedigen. Daarom zullen wij tegen het amendement stemmen.

Het amendement wordt met een digitale stemming verworpen met 28 tegen 20 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft, de SP, Onafhankelijk Delft, STIP en de VVD ervoor hebben gestemd. In stemming komt het voorstel. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. XX. Collegebrieven beantwoording schriftelijke vragen van de fracties van D66, Volt en GroenLinks over vuurwerk en toekomstige jaarwisselingen (nr. 2310117) en terugblik jaarwisseling 2022-2023 (nr. 2313159). De VOORZITTER: De volgende moties zijn aangekondigd: de motie Oud en nieuw een feest voor iedereen, van de heer Jaff, mevrouw Van Dijk, de heer Cüppers en mevrouw Gerritsen en de motie Samen met inwoners richting geven aan de viering van toekomstige jaarwisselingen in Delft, van de heer Hombergen, mevrouw Brussaard en de heer Treffers. Ik begin met de eerste indieners. Daarna kijken we naar de mede-indieners en de andere fracties. De heer JAFF (GroenLinks): Voorzitter. Ik begin met het aanbieden van mijn excuses aan mevrouw Gerritsen. Ik heb uw naam verkeerd gespeld, maar dat zal ik nooit meer doen. Ik heb in de commissie duidelijk gemaakt hoe wij hierin staan. Voor mijn partij is de schade aan het zicht van een kind … De heer VAN RIJN (VVD): Ik weet al wat er gaat komen, want ik was ook bij de commissievergadering.

Voor heel veel mensen is oud en nieuw een feest, waar het afsteken van vuurwerk bij hoort. Zoals ik net zei in mijn stemverklaring, heeft dit linkse college er een handje van om alles te verbieden. Er heerst sinds een jaar gewoon een verbodswoede, van het verbieden van happy hours tot auto's in de binnenstad en het wegjagen van de middenklasse. Waarom wilt u alles verbieden waar Delftenaren plezier aan beleven? De heer JAFF (GroenLinks): Volgens mij is het niet onze intentie om alles te verbieden waar Delftenaren plezier aan beleven, maar zijn wij een veranderende samenleving waarin 13

behoeftes van mensen veranderen. Daarin gaan wij graag mee. Dat betekent niet dat we per se alles houden bij het oude. Anders kunnen we ook weer een pakje sigaretten gaan verkopen voor € 3. Ik denk niet dat de VVD daar voorstander van is. Als dat wel zo is, hoor ik dat ook graag. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik hoor de heer Jaff zeggen dat wij met een veranderende samenleving te maken hebben. Volgens mij valt dat wel mee en legt u mensen allerlei veranderingen op waarop ze niet zitten te wachten. Ik sluit me dan ook geheel aan bij het betoog van de VVD dat we in een betuttelende samenleving leven waarin ieder plezier bij wijze van spreken uit de samenleving wordt gehaald en we straks met een glaasje ranja om twaalf uur ons bed in moeten. Dan is er in ieder geval niemand blij, maar heel misschien bent u dan blij. De VOORZITTER: Dat was niet echt een vraag. De heer Jaff mag verdergaan met zijn betoog. De heer JAFF (GroenLinks): Mijn antwoord hierop zou zijn: laat de democratie haar werk doen. Dan zien we wel wat de maatschappij wil. De heer VAN RIJN (VVD): Een verbod wordt ook niet ondersteund door de door u rondgestuurde enquêtecijfers. Ik ga niet flauw doen over het feit dat ze uit 2018 komen. Dat laat ik even, maar de respondenten die overlast ervaren, geven aan dat dit vooral gerelateerd is aan harde knallen.

In veel gevallen gaat het hier gewoon om illegaal vuurwerk. Dat is al verboden. En oké, vuurwerkresten op straat, maar die kun je de dag erna toch gewoon laten opruimen? Dus wat is nu het probleem? De VOORZITTER: Probeer interrupties wel kort en krachtig te houden, hè? De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik wil toch even een verduidelijking: hoorde ik de heer Van Rijn nou "laten opruimen" zeggen? De VOORZITTER: We gaan niet op elkaar reageren, meneer Hombergen. Dat mag u straks in uw termijn vragen, want anders wordt het wat onduidelijk. De heer JAFF (GroenLinks): Als de heer Van Rijn mij een minuut had gegeven om uit te praten, had hij het antwoord gekregen. Voor mijn partij is de schade aan het zicht van één kind, de schade aan één dier of de schade aan het milieu, veroorzaakt door vuurwerk, al genoeg om te zeggen dat we een andere manier van het vieren van oud en nieuw willen. Dat is het antwoord op uw vraag. Ik ga geen semantische discussie voeren over de vraag hoeveel procent wordt veroorzaakt door illegaal vuurwerk en hoeveel procent door legaal vuurwerk. De cijfers spreken voor zich. Kijk alleen al op Google hoeveel letsel veroorzaakt wordt door legaal vuurwerk. Dan spreken we niet eens over milieuschade en andere materiële schade, die een partij als de VVD toch moet aanspreken. Bijvoorbeeld in 2019 was er alleen al aan huizen en auto's zonder verbod € 16,3 miljoen schade.

In 2022 was dat met een gedeeltelijk verbod slechts € 10 miljoen. Tel uit je winst, beste VVD; ik zou voorstemmen. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Meneer Jaff, u bent het toch wel met mij eens dat degene die het vuurwerk afsteekt, ook gewoon een verantwoordelijkheid heeft? Als jij als ouder toestaat dat jouw kind vuurwerk afsteekt, moet je daar gewoon bij zijn of in ieder geval een goede instructie geven. Je moet ook meerderjarig zijn. U zegt dat u ook dieren wil beschermen tegen vuurwerk. Ik ken ook mensen die gewoon rotjes in dieren stoppen. Dat heeft dus niks te maken met oud en nieuw of met vuurwerk afsteken, maar gewoon met idioten. 14

De VOORZITTER: Helder. Probeer interrupties kort en krachtig te houden. De heer JAFF (GroenLinks): Volgens mij versterkt het laatste punt van mevrouw Gaal mijn verhaal juist. Ik denk dus dat u antwoord geeft op uw eigen vraag. En dat ouders kinderen vuurwerk laten afsteken … De cijfers spreken voor zich: er ontstaat gewoon heel veel schade en heel veel ellende door vuurwerk. Wat mijn partij betreft gaan we dus stoppen met de huidige viering op deze manier en gaan we samen kijken naar een andere manier van de viering; daarom dien ik deze motie in. Als ik nu mijn verhaal af mag maken: de huidige context maakt het moeilijk om nu te zeggen dat we op lokaal niveau direct een verbod willen. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Dit is een hele late interruptie op iets wat u eerder zei, namelijk: laat de democratie haar werk doen. In uw motie roept u eigenlijk eerst op tot een verbod en daarna wilt u met de inwoners spreken over hoe ze het wel willen. Als het college een bestemmingsplan zou hebben en zou zeggen "we gaan die weg sowieso neerleggen, maar je mag bijvoorbeeld wel bepalen hoe de bomen er komen te staan", zou dat ook gek zijn. Waarom draait u dat niet om? De heer VAN RIJN (VVD): Ik hoor de heer Jaff zeggen dat we oud en nieuw op een andere manier moeten gaan vieren.

Dat is natuurlijk weer zeggen hoe de Delftenaar zich moet gedragen, maar wat zouden ze dan moeten gaan doen? En weet u dat in de cijfers die u heeft rondgestuurd, maar 42% van de respondenten een door de gemeente georganiseerde vuurwerkshow ziet zitten? De heer JAFF (GroenLinks): Ik vind de vraag van Volt een beetje een vreemde vergelijking. Zoals ik het zie, hebben we een evenement dat aantoonbaar schade aan mens, milieu en dier veroorzaakt. Daarvan zeggen wij: dat moeten we niet meer doen. De motie roept ertoe op om de deur open te laten en om mensen mee te laten spreken over wat ze dan wel willen en op welke manier ze de viering wel willen: samen met de stad iets bedenken, zodat we niet meer als neveneffect aantoonbare schade hebben. Dat is wat hier staat. Als u dat zo vertaalt dat de democratie teniet wordt gedaan … Dat is niet de bedoeling van wat ik heb geprobeerd te formuleren. Volgens mij vraagt de VVD: wat moeten de mensen dan wél doen? De motie zegt: geef de mensen zelf de ruimte om na te denken over wat ze als viering willen in de stad. Uw tweede vraag ben ik vergeten. Zou u die willen herhalen? De VOORZITTER: Weet u die vraag nog, meneer Van Rijn? De heer VAN RIJN (VVD): Ik kom met een andere vraag, want hier komen we niet uit. De afgelopen jaarwisselingen hebben laten zien dat lokale vuurwerkverboden gewoon niet goed werken en het gezag ondermijnen.

Ook een landelijk verbod is gewoon niet te handhaven. Waarom wilt u iets verbieden terwijl dat verbod niet te handhaven is, buiten het feit dat we het gewoon principieel oneens zijn? De heer JAFF (GroenLinks): Volgens mij werkt een verbod wél, kijkend naar de jaren waarin er een landelijk verbod was. De motie roept ertoe op om dit regionaal, met andere gemeenten in de omgeving, op te werken richting het Rijk, dus om een tandje bij te zetten en eventueel op die manier een verbod af te dwingen. Het is gewoon feitelijk waarneembaar dat dit de schade doet afnemen. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): In Delft zijn er het afgelopen jaar volgens de rapportage twee mensen opgepakt wegens vuurwerkgerelateerde zaken. Dat is niet echt iets waarvan je zegt: hier is een heel groot probleem. Ik denk dus dat er een probleem 15

gemaakt wordt van iets wat niet speelt voor de Delftenaar. Ten tweede werkt het inderdaad gezagsondermijnend als je zegt dat iets verboden is en als er vervolgens niemand komt controleren. Dat is echt heel slecht voor het imago van de politie en dergelijke. Alleen al daarom is het voorstel niet volgenswaardig. De VOORZITTER: U krijgt straks ook nog een termijn om te reageren. De heer VISSER (CDA): Ik wachtte even totdat de heer Jaff bij de motie zou komen, maar ik ben zo vrij om nu de interruptie te plegen over het tweede en derde dictum. De heer Jaff stelt voor om de burgemeester op pad te sturen. Ik ben benieuwd wat hij van de burgemeester verwacht. Pijnacker-Nootdorp heeft al gezegd dat het hier niet aan gaat beginnen. Verwacht de heer Jaff dat de burgemeester burgemeester Lugthart alle hoeken van de kamer laat zien om hem wel over de streep te trekken? Wat kunnen we verwachten? De heer JAFF (GroenLinks): Ik heb een groot vertrouwen in onze burgemeester en haar overtuigingskracht. Als deze motie wordt aangenomen, krijgt ze een heldere opdracht mee richting de VRH. Ik denk dat ze daarin met vlag en wimpel gaat slagen. Wat de eerdere vragen betreft: ik denk dat u de motie niet heeft gelezen, want ik roep helemaal niet op tot een lokaal verbod. Daar heb ik dus geen antwoord op. Als het mag, zou ik nu heel graag tot een afronding willen komen.

De VOORZITTER: Ja, u mag zeker afronden. De heer JAFF (GroenLinks): De motie spreekt voor zich. We dienen haar samen met een aantal andere fracties in. Volgens mij is er dus een helder geluid dat wij als vertegenwoordiging van de stad iets anders willen. Laten we kijken wat de democratie vanavond doet. Door de fracties van GroenLinks, de ChristenUnie, STIP en D66 motie 7.4.1 (Oud en nieuw een feest voor iedereen) ingediend: "De raad van de gemeente Delft, in vergadering bijeen, op 15 juni 2023. constaterende dat: I.

II. III. IV. V. VI.

het landelijk COVID-19 gerelateerde vuurwerkverbod tijdens de jaarwisseling een sterke afname van het aantal vuurwerkslachtoffers, schade, vervuiling en overlast heeft bewerkstelligd, in geld uitgedrukt: 2019 16,3 mln. (zonder verbod) 2022 € 10mln. (gedeeltelijk verbod); het afsteken van vuurwerk, los van mogelijke schade, veel angst en stress opleveren bij, onder andere, kinderen en dieren; het afsteken van vuurwerk de leefwereld van (wilde) dieren verstoort en bedreigt; het afsteken van vuurwerk de lucht zeer verontreinigt, wat grote gevolgen heeft voor mensen met aandoeningen aan de luchtwegen; er landelijk nog geen blijvend verbod komt; de huidige initiatieven en gegeven handvatten (o.a. vrijwillig vuurwerkvrije zone) niet werken;

overwegende dat: I.

II.

ook politie, brandweer en artsen oproepen tot een landelijk verbod op consumentenvuurwerk; immers, vuurwerk (zowel legaal, als illegaal) veroorzaakt (letsel)schade (Raay, 2020) (VeiligheidNL, Jaarwisseling 2022-2023); een groot gedeelte van de Delftse bevolking reeds in 2018 een andere viering van oud en nieuw prefereert; 16

III. IV. V.

een landelijk vuurwerkverbod er misschien komt, maar misschien ook niet; diverse steden inmiddels een algeheel verbod kennen op consumentenvuurwerk; alternatieve vieringen - waaronder shows door professionals - zeer kunnen bijdragen aan het oud en nieuw-feestgevoel zonder schade voor mens, dier en milieu;

draagt het college op: 1. de burgemeester een indringende brief op te laten stellen t.b.v. het overleg in de VRH, waarin aangestuurd wordt op een (landelijk) verbod op de verkoop en het afsteken van consumentenvuurwerk; 2. dit af te stemmen en te bespreken met omliggende gemeenten en binnen de VRH; 3. deze oproep op te werken richting het ministerie van Justitie en Veiligheid; 4. de mogelijkheden voor een alternatieve viering van oud en nieuw binnen de gemeente Delft samen met burgers te onderzoeken; 5. de raad van Delft uiterlijk Q1 2024 te informeren over de voortgang, en gaat over op de orde van de dag." De VOORZITTER: De eerste indiener van de andere motie is de heer Hombergen. We gaan kijken of die net zoveel losmaakt. De heer HOMBERGEN (PvdA): Meneer de voorzitter. Het valt de PvdA op dat dit niet de eerste keer is dat de raad zich buigt over de jaarwisseling. Al vele malen zijn we hier met elkaar het debat aangegaan over de jaarwisseling, de evaluaties, het vuurwerkgebruik en wat nog meer. De jaarwisseling is een typisch feest voor vrijwel iedereen, en dat op vele manieren en op hetzelfde moment, vaak met mooie momenten maar soms ook met problemen en met ervaren overlast. We spreken hier in deze zaal opnieuw over de jaarwisseling, over de bewoners van Delft en over wat men wil.

Maar zijn we echt hier vanuit de raad in staat om iets te initiëren wat voor elk wat wils is? De Delftse PvdA stelt daarom voor dat het beter is om met de bewoners van Delft te spreken over een goede invulling van de jaarwisseling, de bewoners een spreekbuis te geven en niet zo te gaan touwtrekken en dat het goed is om eens vanuit alle hoeken van Delft te horen hoe we tot een betere jaarwisseling kunnen komen met iets voor iedereen. De heer VAN RIJN (VVD): Als VVD hebben wij een rotsvast vertrouwen in de representatieve democratie. Ik neem aan dat u als volksvertegenwoordiger weet wat uw achterban wil en wat er speelt in de wijken. Waarom dan een burgerberaad? Vindt u niet dat uw motie uzelf een beetje diskwalificeert? De heer HOMBERGEN (PvdA): Als u even geduldig bent, kom ik daar straks op in mijn betoog, maar ik begrijp dat u dat heel graag wil weten. Ik zou dus zeggen: houd uw oren open. Iedereen kent de jaarwisseling en heeft zijn of haar eigen ervaringen en je hoeft geen wiskundige modellen of jaarrekeningen te doorgronden om te begrijpen wat er speelt bij de jaarwisseling. We kunnen kennis en perspectieven delen. Iedereen kan dus meepraten en meeluisteren. Een goed georganiseerd burgerberaad geeft een stem aan iedereen.

Via loting zorg je voor een brede afvaardiging van stemmers en niet-stemmers, meneer Van Rijn, en van hoog én laag opgeleide mensen, van jong tot oud en van stille mensen tot zo nu en dan een usual suspect. De deelnemers krijgen goede informatie en via een zorgvuldig georganiseerd proces werken ze aan een voorstel dat op een zo groot mogelijke consent, draagvlak, kan rekenen, met waarschijnlijk voor elk wat wils. Wij vinden het van belang om over meer zaken te spreken dan alleen over het vuurwerk. 17

De heer VAN RIJN (VVD): Laten we dan echt doorpakken: als u de bezoekers dan toch wil betrekken, laten we dat dan doen op echt majeure thema's, bijvoorbeeld autoluw. Zullen we samen een referendum rondom autoluw organiseren? De heer HOMBERGEN (PvdA): U herhaalt zaken die we in de commissie besproken hebben. U kent het antwoord dat in de commissie al is gegeven. Ik zou dus zeggen: bouwt u daarop voort. Ik neem aan dat uw geheugen wat dat betreft nog in orde is. De heer VAN RIJN (VVD): Ik kan een flauwe grap maken over happy hours, maar dat doe ik even niet. Het antwoord in de commissie was niet overtuigend. U heeft wat kunnen studeren. Ik ben dus benieuwd naar het antwoord van nu. De heer HOMBERGEN (PvdA): Wij zijn voor het instrument van een burgerberaad. Als de raad hier vindt dat een burgerberaad over dat onderwerp ook een goed idee is, volgen wij dat en zullen wij dat ook steunen. De heer VISSER (CDA): Ik heb twee vragen aan de heer Hombergen, als dat mag. Ten eerste: kan hij iets zeggen over de financiële dekking die het initiatief of voorstel met zich mee zou brengen? Ik las in een voetnoot dat dat gaat om € 125.000. Dat is een fors bedrag, maar misschien kan de heer Hombergen daar wat kleur bij geven.

Ik vraag me ook af - dat moet de heer Hombergen niet verkeerd opvatten - waarom er voor deze route is gekozen, want ik had me heel goed kunnen voorstellen dat we dit voorstel in het presidium of in het fractievoorzittersoverleg eens gezamenlijk zouden bespreken en misschien ook gezamenlijk zouden opwerken, ook in het kader van de participatie van burgers in onze stad, die volgens mij voor alle partijen in deze raad een herkenbaar punt is. We hebben maandag weer een fractievoorzittersoverleg; daar maken de heer Hombergen en ik allebei deel van uit. Mevrouw VAN DIJK (ChristenUnie): De jaarwisseling lijkt ons een vrij binair onderwerp waarbij burgers aan twee kanten staan: wel een vuurwerkverbod of geen vuurwerkverbod. Een burgerberaad lijkt ons mooi, maar wij denken niet dat de jaarwisseling daar een geschikt onderwerp voor is. Waarom een burgerberaad over dit onderwerp? Zou het niet goed zijn om eerst het debat in de commissie te voeren over hoe we een burgerberaad het best kunnen inzetten in Delft? De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik zal de vragen beantwoorden. Wij willen bij de Kadernota ook een budget reserveren voor burgerparticipatie. Daar zou dit eventueel uit betaald kunnen worden. Wij hebben een voorzet gedaan voor een bedrag, maar dat moet nog uitgewerkt worden.

Waarom deze route? Dit onderwerp lijkt ons juist wél geschikt voor een burgerberaad, juist omdat wij hier in de raad zo binair over praten. Ik verwacht dat een goed georganiseerd burgerberaad niet meer zo binair is en dat het geen touwtrekken meer zal zijn, maar dat er juist alternatieven en maatwerk in de stad komen. Ik verwacht dus werkelijk dat er via een burgerberaad een betere dialoog ontstaat dan wat we hier in tien minuten of een kwartier proberen te bereiken. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Zet de inzet van € 125.000 voor bijvoorbeeld het geven van een fijn verfje aan alle wijkcentra zodat mensen daar fijn heen kunnen, volgens u niet meer zoden aan de dijk dan een burgerberaad? De heer VISSER (CDA): Ik had twee vragen aan de heer Hombergen gesteld. Ik hoop dat hij de tweede vraag nog wil beantwoorden, namelijk waarom hij voor deze route heeft gekozen. Want de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat het mijn voorkeur zou hebben gehad om dit eerst via het fractievoorzittersoverleg of desnoods via het presidium te agenderen en niet meteen in deze arena. Misschien wil de heer Hombergen daar nog iets over zeggen. 18

De heer HOMBERGEN (PvdA): Dat zijn heel veel vragen. Wij denken dat dit bedrag goed besteed is, zeker om de afstand tussen wat wij hier aan het doen zijn, de gemeente en de bevolking wat kleiner te maken. Wij denken dat die dialoog het best wel waard is. Waarom deze route? Wij denken dat dit onderwerp hier werkelijk voor geschikt is, juist omdat wij hier in een repeterende carrousel zitten van onze argumenten. Juist dit onderwerp vinden wij geschikt. Dat bepaalde de timing, maar het had ook op een andere manier kunnen zijn, bijvoorbeeld als gevolg van de beeldvormende sessie die we afgelopen dinsdag hebben gehad. Ik heb vernomen dat het een heel mooie sessie was. Ik kon daar helaas niet bij zijn. De heer VAN RIJN (VVD): Toch nog een opmerking of, liever gezegd, uitnodiging. Ik nodig u uit om met uw hele fractie samen met de VVD de wijk in te gaan. Op die manier gaan we dan de kloof verkleinen. De heer HOMBERGEN (PvdA): Dat is een fantastisch voorstel; dat gaan we gewoon doen. Dat is mooi. Laten we een afspraak maken. Dat probeer ik al een tijd. Laten we dit dus gewoon doen. De heer VAN RIJN (VVD): Toch een grapje: de heer Hombergen wil niet mee naar een happy hour. Daarom duurt het zo lang. De VOORZITTER: Ik stel voor dat de heer Hombergen nu even de tijd krijgt om zijn verhaal te doen. Eventuele vragen doen we aan het eind van zijn betoog.