Brief gemeenteraad Delft - herinrichting Nieuwe Kerk 15 december 2025

Gemeente Delft T.a.v de fractievoorzitters van alle partijen in onze gemeenteraad Naar aanleiding van de afwijzing op het verzoek tot samenwerking en financiële steun herinrichting Nieuwe Kerk Delft Datum: 15 -12- 2025

Geachte leden van de Gemeenteraad, De Oude en Nieuwe Kerk zijn gezichtsbepalende gebouwen in Delft. Beide monumenten zijn eigendom van de Protestante Gemeente Delftn(PGD). De PGD wil deze kerkgebouwen maximaal inzetten voor onze stad, als gedeelde, heilige en culturele plekken. We streven naar erfgoed dat niet verstoft maar levendig en vitaal is en zo breed mogelijk kan worden gebruikt. De kerken als open, toegankelijke plekken voor bewoners: schoolgroepen, Delftenaren zonder kerkelijke achtergrond, wijkinitiatieven en Delftse culturele activiteiten kunnen letterlijk en figuurlijk onderdak in het monument vinden. Dat is een mooie, maar ook ingewikkelde opgave. Dit schrijven betreft de Nieuwe Kerk. Jaarlijks ontvangt de Nieuwe Kerk meer dan 250.000 bezoekers uit binnen en buitenland. Ze is daarmee de grootste toeristische trekpleister van Delft1. De Nieuwe Kerk is ook al eeuwen het thuis van een levende kerkelijke gemeente en daarnaast een geliefd cultureel podium voor grote koren en orkesten. Hoogtepunten zijn de jaarlijkse Matthäus Passion en het kerstconcert van de Koninklijke Harmoniekapel Delft. Het is onze ambitie om de Nieuwe Kerk vitaal te houden en zo breed mogelijk in te zetten. In het gebouw ontbreken echter de randvoorwaarden hiervoor. Heel concreet: er zijn geen aparte (vergader)zalen, onvoldoende toiletten, geen stromend water of een volwaardige keuken.

In 2017 strandde het plan om hierin te voorzien middels een grote kelder onder en naast de kerk. In een langdurig proces van overleg en afstemming met onder andere de Gemeente Delft en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is er een nieuw herinrichtingsplan ontwikkeld. Minder risicovol en kostbaar en bovendien met minder aantasting van archeologie en erfgoed. De zalen, toiletten, berging en keuken worden in dit plan binnen het kerkgebouw gerealiseerd. Hierbij wordt het royale interieur gerespecteerd én wordt het stadsbeeld niet aangetast.

1 Prinsenhof: ruim 123.000 bezoekers (jaarverslag 2023), Vermeercentrum: meer dan 50.000 betalende bezoekers

(site), Theater De Veste ca 100.000 (jaarverslag 2024) NIEUWE KERK MARKT 80 2611 GW DELFT 015 - 212 30 25

OUDE KERK H. GEESTKERKHOF 25 2611 HP DELFT 015 - 212 30 15

SECRETARIAAT MENNO TER BRAAKLAAN 2 2624 TH DELFT 015 - 257 02 98

Dit plan wordt gefaseerd uitgevoerd. Voor de eerste fase is voldoende financiële dekking gevonden. Uitvoering hiervan is in september gestart – het zal u niet zijn ontgaan. De volgende fasen kunnen starten bij voldoende financieel draagvlak. Bij aaneengesloten uitvoering is het gehele project december 2026 afgerond, maar dat vraagt dus wel voldoende financiële middelen. Deze brief betreft een verzoek om financiële steun vanuit gemeente Delft. We hebben hiervoor het College van B&W benaderd. Op 14 januari 2025 hebben we B&W de plannen toegelicht. Mede op basis van het geproefde enthousiasme hebben we april 2025 per brief een verzoek tot samenwerking en financiële steun ingediend. Daar is onlangs door het College negatief op gereageerd, er komt geen financiële steun, in welke vorm dan ook. Beide brieven zijn hieronder toegevoegd. Wij betreuren dit besluit ten zeerste en vinden het van belang dat dit binnen de raad kan worden geagendeerd. Gezien de landelijke betekenis van het gebouw en het commitment van de overige bij de financiering betrokken partijen vraagt het al dan niet bijdragen van gemeente Delft een publieke afweging. De totale investering van de herinrichting betreft ruim € 4 miljoen. Hiervan is nu zo’n 80% gedekt. Dit door bijdragen van de PGD zelf, van fondsen, bedrijven en particulieren. Maar ook rijk en provincie zullen een substantiële bijdrage leveren.

Naar onze mening kan de gemeente in dit rijtje niet ontbreken. Niet alleen om het gat te helpen dichten. Concreet commitment van de gemeente, getoond in een substantieel bedrag is cruciaal bij de aanvragen richting andere partijen en fondsen. Aan het college vroegen wij de nog ontbrekende 700.000 euro. Het is goed om ook richting u te benadrukken dat de investeringen in de Nieuwe Kerk de hele stad ten goede komen. De bijgevoegde brief van het Platform Bezoekerseconomie Delft ondersteunt en bevestigt de rol die de kerken spelen in de stad. Daarbij gaat het niet alleen om de spin-off van toeristen en concertgangers voor de ondernemingen in binnenstad. Goede voorzieningen in de kerk (denk aan sanitair, ook voor minder validen) schelen investeringen in publieke voorzieningen voor toeristen. En juist voor deze planonderdelen is het moeilijk fondsen werven.

NIEUWE KERK MARKT 80 2611 GW DELFT 015 - 212 30 25

OUDE KERK H. GEESTKERKHOF 25 2611 HP DELFT 015 - 212 30 15

SECRETARIAAT MENNO TER BRAAKLAAN 2 2624 TH DELFT 015 - 257 02 98

We willen nog kort ingaan op een aantal punten die het College noemt ter onderbouwing van hun besluit: -

De restauratie van de toren, die eigendom is van de gemeente Delft, is inderdaad een belangrijk project dat de nodige inspanningen van de gemeente vraagt. Allereerst overduidelijk organisatorisch. Daarnaast ook financieel. Het is een investering die de uitstraling van de gehele kerk ten goede zal komen. Maar daarmee is niet alles gezegd: de restauratie van de toren zal tenminste een vol jaar gaan duren en negatieve effecten hebben op de bezoekersaantallen en verhuurmogelijkheden van de kerk. Negatieve effecten op de verdiencapaciteit dus. Het risico dat de torenrestauratie door onvoorziene omstandigheden langer dan een jaar duurt is reëel. Afhankelijk van het startmoment kan dit niet één maar zelfs twee toeristenseizoenen negatief beïnvloeden. Dit risico wordt door college onderkend, maar is nog niet ‘afgehecht’.

-

Als PGD hebben we er steeds op ingezet beide projecten (onze herinrichting en de restauratie toren) parallel te laten lopen, zodat de stad niet langer in de steigers staat dan nodig. In onze inrichting van de bouwplaats en het tijdelijk onderkomen van onze shop is de ruimte rond de toren (formeel PGD terrein) vrijgehouden voor de toren-steigers. Voor ons is dat minder kostenefficiënt en er blijkt nu ook dat we daardoor inkomsten mislopen. We hopen dat de aanpak van de toren niet dusdanig vertraagd dat dit onnodig bleek.

-

Het klopt dat Gemeente Delft substantieel heeft bijgedragen aan de restauratie van het kerkgebouw, zo’n 10 jaar geleden. Tegelijk is het goed hierbij te melden dat toen niet het gehele toegezegde subsidiebedrag kon worden benut - juist omdat de genoemde grote kelder onuitvoerbaar bleek. Dit vanwege te hoge kosten en risico’s en grote bezwaren bij archeologen. Inmiddels ligt er een haalbaar plan. Daarmee kunnen we nu dus een beroep doen op de toen geboden mogelijkheid om het resterende bedrag aan te vragen.

We willen hierbij nogmaals benadrukken dat we het als onze taak zien het gebouw in al haar facetten (de tastbare Delftse én vaderlandse geschiedenis, de majestueuze ruimte, de gelegenheid voor muziek, verstilling én gemeenschap) maximaal dienstbaar te laten zijn aan de inwoners van onze stad én haar in kansrijke positie door te geven aan de volgende generaties. Maar dit kunnen we niet alleen. Beter gezegd: dit doen we graag samen. Met deze investering blijft een onmisbaar stuk Delftse identiteit behouden én groeit de kerk mee als waardevolle ontmoetingsplek voor volgende generaties.

NIEUWE KERK MARKT 80 2611 GW DELFT 015 - 212 30 25

OUDE KERK H. GEESTKERKHOF 25 2611 HP DELFT 015 - 212 30 15

SECRETARIAAT MENNO TER BRAAKLAAN 2 2624 TH DELFT 015 - 257 02 98

We zien uit naar uw gedachtewisseling en reactie op dit schrijven. Uiteraard lichten we onze plannen graag nader toe. Weet u van harte welkom voor een toelichting ter plekke! Met vriendelijke groet,

Nyncke Graafland – van den Berg Directeur Oude en Nieuwe Kerk Delft

NIEUWE KERK MARKT 80 2611 GW DELFT 015 - 212 30 25

OUDE KERK H. GEESTKERKHOF 25 2611 HP DELFT 015 - 212 30 15

SECRETARIAAT MENNO TER BRAAKLAAN 2 2624 TH DELFT 015 - 257 02 98

Gemeente Delft T.a.v het College van B&W Postbus 78 2600 ME Delft Betreft: verzoek tot samenwerking herinrichting Nieuwe Kerk Delft Datum: 7 april 2025

Geacht college, De monumentale Nieuwe Kerk is gezichtsbepalend in de binnenstad van Delft. De toren is met 109 meter, het baken van de stad voor iedere Delft- en Delvenaar. Jaarlijks ontvangt de Nieuwe Kerk meer dan 250.000 bezoekers uit binnen en buitenland. Je bent niet in Delft geweest als je onze prachtige stad niet vanaf de toren hebt gezien of naast het graf van Willem van Oranje hebt gestaan. De kerk is al eeuwen het thuis van een levende kerkelijke gemeente en daarnaast een geliefd cultureel podium voor grote koren en orkesten. Met als belangrijk hoogtepunt de jaarlijkse Matthäus Passion, die mede dankzij uw inspanningen een in het oog springende traditie is geworden. Het is onze ambitie om van dit prachtige monument een stadskerk te maken die als heilige, culturele en gedeelde plaats nog vele jaren, eeuwen voor de stad en haar inwoners bewaard, beleefd en bewonderd kan worden. Om dit mogelijk te maken is een herinrichting noodzakelijk. In het gebouw ontbreken momenteel de randvoorwaarden voor veelvuldig en comfortabel gebruik en verhuur. De verbouwing draagt daarmee bij aan de financiële instandhouding van het gebouw. Alleen als zij gebruikt kan worden kan zij zichzelf in stand houden. Op 14 januari 2025 hebben wij u in de Oude Kerk van Delft ontvangen en u daar onze ambitie en plannen toegelicht. Bij deze brief ontvang u ook ons ambitiedocument.

Om de ambitie te realiseren werken we samen met het rijk en doen we een beroep op diverse provinciale subsidieregelingen. Gezien het belang voor Delft zien we ook de gemeente als een belangrijke partner om samen mee op te trekken. De totale investering betreft ruim 4 miljoen euro. De Protestante Gemeente Delft levert als eigenaar uiteraard een substantiële financiële bijdrage. Daarnaast is de Stichting Oude en Nieuwe Kerk Delft opgericht en zet zij zich in om diverse bijdragen via fondsen en particulieren te verwerven. Daarmee verwachten we 85% van het benodigde bedrag op te halen. Voor het resterende tekort van €700.000 doen we een beroep op u als gemeente. NIEUWE KERK MARKT 80 2611 GW DELFT 015 - 212 30 25

OUDE KERK H. GEESTKERKHOF 25 2611 HP DELFT 015 - 212 30 15

SECRETARIAAT MENNO TER BRAAKLAAN 2 2624 TH DELFT 015 - 257 02 98

We willen hierbij nogmaals benadrukken dat we het als onze taak zien het gebouw in al haar facetten (de tastbare Delftse én vaderlandse geschiedenis, de majestueuze ruimte, de gelegenheid voor muziek, verstilling én gemeenschap) maximaal dienstbaar te laten zijn aan de inwoners van onze stad én haar in kansrijke positie door te geven aan de volgende generaties. Maar dit kunnen we niet alleen. Beter gezegd: dit doen we graag samen. We zien uit naar uw reactie op dit schrijven. Uiteraard lichten we onze plannen graag nader toe. Met vriendelijke groet,

Nyncke Graafland – van den Berg Directeur Oude en Nieuwe Kerk Delft

NIEUWE KERK MARKT 80 2611 GW DELFT 015 - 212 30 25

OUDE KERK H. GEESTKERKHOF 25 2611 HP DELFT 015 - 212 30 15

SECRETARIAAT MENNO TER BRAAKLAAN 2 2624 TH DELFT 015 - 257 02 98

Afzender: Cockpit van Delft (in Huis van Delft | Houttuinen 8 | 2611 DX | Delft)

Gemeente Delft College van Burgemeester & Wethouders Postbus 78 2600 ME DELFT

Cockpit van Delft Houttuinen 8 2611 DX Delft KVK 91134447

pbdelft.nl Onderwerp: Datum:

Steunverklaring Restauratie Nieuwe Kerk Delft 12 december 2025

Geacht college, Zoals u weet ondergaat de Nieuwe Kerk van Delft op dit moment een grote verbouwing en restauratie, gericht op het toegankelijker en multifunctioneler maken van het gebouw voor de toekomst. Met ca. 300.000 bezoekers per jaar zijn onze Nieuwe Kerk en Oude Kerk samen verreweg de drukst bezochte bezoekerslocaties van Delft. De Nieuwe Kerk is daarmee van groot belang voor de bezoekerseconomie van onze stad, die op zijn beurt weer een belangrijke basis is voor een vitaal en leefbaar Delft voor alle Delftenaren. Daarnaast is het gebouw ook plek van ontmoeting, verbinding en verdieping voor onze stadsgenoten (juist in deze tijd). Als Platform Bezoekerseconomie Delft (het stadsbrede samenwerkingsverband van alle partijen die zich bezighouden met bezoek aan Delft) vinden we het belangrijk dat de Oude en Nieuwe Kerk op een goede manier behouden blijven voor onze stad. Temeer omdat de kerkorganisatie ook op andere manieren de lokale economie ondersteunt. Bijvoorbeeld als gastlocatie voor congressen en onderwijs, met publieksopeningen op belangrijke momenten voor de (zoals Lichtjesavond en Open Monumentendag) en als mede-aanjager van stadsbrede initiatieven die bijdragen aan economische vitaliteit en bezoekersspreiding (zoals op dit moment Luminiscence in de Oude Kerk).

Van het kerkbestuur hebben we begrepen dat een eerder verzoek voor een financiële bijdrage aan de restauratie van de Nieuwe Kerk door de gemeente is afgewezen. Gezien het belang van het gebouw en de organisatie voor de stad willen wij u vragen dit besluit te heroverwegen. Het leek ons goed om u op deze manier te informeren. Met vriendelijke groet, Namens het Platform Bezoekerseconomie Delft:

Jos de Mooij (voorzitter) T 06 2223 7076 | E jos@pbdelft.nl

Cultuurtafel Delft Delft Marketing Hoteloverleg Delft Kon. Horeca Nederland (afdeling Delft) St. Bestuurlijk Overleg Binnenstad Delft St. Centrum Management Delft St. Samenwerkende Toeristische Instellingen Delft TU Delft