BMC rapport Nieuwe theatervoorziening Delft incl. bijlagen

Nieuwe theatervoorziening Delft Programma van eisen op hoofdlijnen

Rapport | januari 2023

Partners in verbetering

Nieuwe theatervoorziening Delft Programma van eisen op hoofdlijnen Rapport Gemeente Delft

| 2 | Nieuwe theatervoorziening Delft

Inhoudsopgave H1 | Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Kaders en uitgangspunten 1.3 Opbouw rapport 1.4 Verantwoording werkwijze H2 | Inhoudelijke en functionele uitgangspunten 2.1 ‘Theater van de toekomst’ 2.2 Grote zaal 2.3 Kleine zaal 2.4 Foyers 2.5 Theaterrestaurant 2.6 Aanvullende functies H3 | Ruimtelijk 3.1 Gewenste ruimten 3.2 Ruimtebehoefte 3.3 Afmetingen 3.3.1 Hoogte 3.3.2 Hoogteligging 3.4 Relaties 3.4.1 Relaties binnen 3.4.2 Logisitiek 3.4.3 Relaties buiten 3.5 Inrichting H4 | Stedenbouwkundige eisen 4.1 Omgevingseisen 4.2 Locatie 4.3 Esthetiek 4.4 Bouwvlak H5 | Technische eisen 5.1 Bouwfysisch 5.2 Bouwtechnisch 5.3 Theatertechniek H6 | Conclusies Bijlagen Colofon

4 4 4 5 5 6 6 8 9 10 11 11 12 12 17 19 19 20 20 20 21 21 22 23 23 23 24 25 26 26 26 27 29 31 32

Dit document (inclusief eventuele bijlagen) is opgesteld door BMC en de (auteurs)rechten met betrekking tot de inhoud en het format van dit document berusten bij BMC. Dit document is uitsluitend bedoeld voor gebruik door de opdrachtgever en mag niet worden gepubliceerd of aan anderen ter beschikking worden gesteld zonder uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van BMC.

| 3 | Nieuwe theatervoorziening Delft

H1 | Inleiding 1.1 Aanleiding Eind 2019 heeft BMC voor de gemeente Delft onderzoek gedaan naar het gewenste voorzieningenniveau in Delft voor een podiumkunstenaanbod dat aansluit bij de gemeentelijke beleidsdoelstellingen, het ‘culturele profiel’ van de stad en de te verwachten groei qua bevolking en economische bedrijvigheid. Eén van de conclusies van het onderzoek was dat een toekomstbestendige infrastructuur voor podiumkunsten tenminste zou moeten bestaan uit: ● een nieuwe theaterzaal met een capaciteit van minimaal 800 stoelen, volledig aangepast aan de eisen van deze tijd; ● een vlakke vloerzaal/multifunctionele zaal met 250 stoelen en een stacapaciteit van 800; ● een klein, intiem theater voor kleinschalige voorstellingen, met name gericht op talentontwikkeling en amateurkunst; in deze functie kan het Rietveldtheater goed voorzien. Daarnaast leidde het onderzoek tot de volgende belangrijke conclusies: ● De huidige voorzieningen van Theater de Veste passen niet bij de gestelde eisen voor een toekomstbestendige theatervoorziening in Delft, onder andere qua capaciteit in aantal stoelen en qua functionaliteit van de faciliteiten. ● Het huidige voorzieningenniveau van Delft blijft achter bij andere steden, en de concurrentiepositie van Theater de Veste zal ten opzichte van andere podia in de regio de komende jaren verslechteren.

● Planontwikkeling voor en besluitvorming over een nieuwe theatervoorziening heeft urgentie vanwege de huidige staat van het theater. ● Inpassing van een nieuwe theatervoorziening op de huidige locatie is alleen mogelijk bij aanzienlijke stedenbouwkundige ingrepen. ● Het door Theater de Veste ontwikkelde concept van het ‘Theater van de toekomst’ sluit aan bij de ambitie die Delft heeft op cultureel en economisch gebied, en bij ‘Delft kennisstad’. Op basis van de voornoemde bevindingen heeft de gemeente Delft aan BMC gevraagd om de functionele, ruimtelijke, technische, stedenbouwkundige en esthetische eisen voor een nieuwe theatervoorziening op hoofdlijnen te beschrijven met het door Theater de Veste ontwikkelde concept ‘Theater van de toekomst’ als leidraad. Het voorliggende rapport bevat het programma van eisen (PvE) op hoofdlijnen.

1.2 Kaders en uitgangspunten Uitgangspunt voor het PvE is het door Theater de Veste ontwikkelde concept ‘Theater van de toekomst’. In paragraaf 2.1 wordt dit concept op hoofdlijnen beschreven.

| 4 | Nieuwe theatervoorziening Delft

Het PvE is geschreven om inzicht te geven in de ruimtelijke consequenties van het concept. Het PvE kan ook worden gebruikt voor het vaststellen van een passende locatie voor het nieuwe theater en om de stichtingskosten ervan te berekenen. Dat laatste valt uitdrukkelijk buiten de scope van dit onderzoek. Het PvE, met eventueel een verdere detaillering hiervan, moet voor de toekomstige architect het uitgangspunt voor het ontwerp zijn. Afwijkingen in het ontwerp van dit PvE moeten worden vastgelegd, gemotiveerd en goedgekeurd.

1.3 Opbouw rapport In hoofdstuk 2 worden de functionele uitgangspunten omschreven. Dit is wat er gaat gebeuren in het gebouw. In hoofdstuk 3 worden de functionele uitgangspunten uitgewerkt in de hiervoor benodigde ruimten en in de daaruit voortvloeiende ruimtebehoefte en de benodigde afmetingen van de ruimten. De relaties in het gebouw en de relaties met de omgeving worden omschreven. Verder worden de eisen die aan de inrichting worden gesteld kort omschreven. In hoofdstuk 4 worden de eisen omschreven die aan de omgeving worden gesteld. In hoofdstuk 5 worden de bouwfysische, bouwtechnische en theatertechnische eisen vastgelegd. In hoofdstuk 6 vatten we onze bevindingen samen en voorzien deze van een advies aan de gemeente. In bijlage 1 is het ‘ambitiedocument’ van Theater de Veste opgenomen. In bijlage 2 wordt de ruimtebehoefte opgebouwd. In de bijlagen 3 en 4 zijn respectievelijk het toneel van de grote zaal en de kleine zaal visueel weergegeven.

1.4 Verantwoording werkwijze Na een (formele) startbijeenkomst met de ambtelijk opdrachtgever en de directeurbestuurder van Theater de Veste hebben we in een workshop met vertegenwoordigers van het theater informatie opgehaald over de wensen en eisen ten aanzien van een nieuwe theatervoorziening. De resultaten hiervan zijn door ons in een concept-PvE vastgelegd en vervolgens besproken met Theater de Veste. De resultaten hiervan zijn verwerkt in een nieuwe versie van het PvE. Onze integrale conceptrapportage hebben we besproken met de opdrachtgever en met Theater de Veste. We hebben daarna onze rapportage definitief gemaakt en opgeleverd aan de gemeente.

| 5 | Nieuwe theatervoorziening Delft

H2 | Inhoudelijke en functionele uitgangspunten De inhoudelijke en functionele uitgangspunten zijn de basis van het PvE. Het gebouw moet deze uitgangspunten ondersteunen en versterken.

2.1 ‘Theater van de toekomst’ Het inhoudelijke vertrekpunt voor het PvE is het door Theater de Veste beschreven concept ‘Theater van de toekomst’. Theater de Veste kenmerkt zich door een kwalitatief hoogstaande programmering voor een breed publiek op het gebied van onder andere toneel, dans, cabaret, muziek en jeugdtheater. Daar waar mogelijk presenteert het theater zo veel mogelijk de toonaangevende en vernieuwende belangrijke theatergezelschappen en -namen in Delft. Delft kenmerkt zich door een nieuwsgierig en theaterminnend publiek, van jong tot oud. Ten opzichte van andere steden is in Delft veel publiek voor dit aanbod te vinden; de zaalbezetting van Theater de Veste is goed, ook voor het meer uitdagende aanbod. Daarnaast heeft Theater de Veste een onderscheidende positie ingenomen door het aanbod dat gepresenteerd wordt onder de noemer ‘innovatie & debat’. Dit vernieuwende en innovatieve aanbod is ontwikkeld omdat de vraag van het publiek verandert: het publiek van nu heeft behoefte aan ander aanbod naast theater, zoals activiteiten op het gebied van filosofie, wetenschap, debat, food en festival. Het theater wordt meer en meer een plek waar mensen elkaar écht live ontmoeten, het gesprek met elkaar voeren, van gedachten wisselen, de maatschappij bezien, reflecteren én samen ontspannen.

Het aanbod dat op dit gebied door Theater de Veste is ontwikkeld met onder andere de TU Delft, Studium Generale en media – zoals De Correspondent – is innovatief, vernieuwend en verder ontwikkeld dan in de meeste andere steden in het land (in hoeveelheid en in uniciteit van het aanbod). Dit vernieuwende aanbod heeft niet alleen een grote aantrekkingskracht op de jongere publiekssegmenten, van jongeren/studenten tot dertigers, maar ook op een ouder publiek. Theater de Veste wil zich als ‘Theater van de toekomst’ steeds verder ontwikkelen. We bevinden ons in een tijd waarin ontwikkelingen gaande zijn die dit noodzakelijk maken; op het gebied van nieuwe media, digitalisering, de behoefte aan context en kennis van de wereld om ons heen, de afstand tot ‘echt’ contact, omnivore smaakontwikkeling, kruisbestuiving tussen hoge en lage cultuur, et cetera. Theater de Veste legt zich daarbij niet alleen toe op innovatieve ontwikkeling van activiteiten en aanbod, maar ook op het gebied van de omgeving waarin dat aanbod plaatsvindt: het gebouw, de plek, de faciliteiten. Zo wil het theater niet alleen met de TU Delft en techbedrijven kijken naar de inhoud van programma’s, maar ook naar de faciliteiten in het gebouw en naar het gebouw zelf. Daarnaast wil het theater zich steeds verder toekomstgericht ontwikkelen op het gebied van de totale beleving, waar kruisbestuivingen

| 6 | Nieuwe theatervoorziening Delft

tussen theater, horeca, uitgaan, (pop)muziekcultuur en andere media en kunstdisciplines tot stand komen en de scheidslijnen steeds diffuser zijn. Met een nieuw gebouw, voorzien van een grotere zaal en een (kleinere) vlakkevloerzaal, een gebouw dat kameleontisch is en waarbij de zalen multifunctioneel ingezet kunnen worden, acht de Veste zich goed in staat om Delft te voorzien van het ‘Theater van de toekomst’. Het nieuwe gebouw kent als ‘Theater van de toekomst’ zes uitgangspunten: 1. Open en inclusief: het theater van de hele stad Het stadstheater van Delft is van de hele stad, in al zijn diversiteit. Het gebouw is open, uitnodigend en toegankelijk. Belangrijk uitgangspunt hierbij is de multifunctionaliteit van het gebouw ten behoeve van laagdrempeligheid: je kunt zomaar ineens in het theater belanden zonder dat je er erg in hebt. Binnen en direct buiten het gebouw kun je bijvoorbeeld ook (buiten)spelen, een bibliotheekboek lenen, je paspoort verlengen, studeren en sporten. 2. De ontmoetingsplek van de stad Het ‘Theater van de toekomst’ fungeert als dé ontmoetingsplek van de stad, waarbij altijd een verhaal/thema centraal staat. Het faciliteert die ontmoeting tussen stadsbewoners actief door middel van voorstellingen én debat, en allerlei vormen van andere (rand)programmering.

Het theater is een van de weinige plekken waar alles live plaatsvindt en de fysieke aanwezigheid van en ontmoeting tussen mensen essentieel is. Dit is een belangrijke waarde voor de sociale cohesie in de stad van de toekomst, waar dit type plekken steeds schaarser wordt en waar het gesprek steeds meer via schermen en korte soundbites plaatsvindt. Het theater brengt de stad als een bijenkorf samen in die collectieve kruisbestuiving, in een verbindende ervaring. 3. De plek van verbeelding en spel Het ‘Theater van de toekomst’ is de plek in de stad van verbeelding en spel. Verbeelding staat aan de voet van kunst én wetenschap en sluit hierdoor naadloos aan bij Delft. Het ‘Theater van de toekomst’ is eveneens een plek waar de stad samenkomt voor creativiteit en spel: actief en receptief. Je kunt er theater zien, zelf muziek en theater maken, in de foyer staan uitvindingen van TU-studenten waar je mee kunt spelen, binnen en direct aangrenzend aan het gebouw zijn er speeltoestellen voor kinderen en er worden combinaties gemaakt met sportieve voorzieningen, zoals bijvoorbeeld een (urban) sportzone of een basketbalveldje. Daarmee wordt de magneetfunctie van de plek vergroot en is het bij uitstek een weergave van Delft als stad van verbeelding en creativiteit. 4.

Representatief voor Delft als stad van innovatie en vernieuwing Het gebouw representeert Delft als stad van innovatie, creativiteit en toekomstgerichtheid op verschillende niveaus: in architectuur van het gebouw, binnen en buiten, door de genoemde combinatiefuncties, maar óók door vernieuwende faciliteiten en voorzieningen die bijdragen aan de totale theaterbeleving. Uitgangspunt hierbij is dat de beleving niet alleen plaatsvindt in de theaterzalen, maar in het hele gebouw, onder andere met behulp van technieken als VR en immersie en andere (Delftse/TU-) uitvindingen die bijdragen aan de uitgaansbeleving. Met

| 7 | Nieuwe theatervoorziening Delft

het ‘Theater van de toekomst’ zou door Delft daarnaast een claim gelegd kunnen worden op het eerste CO2-neutrale theater op internationaal niveau. 5. Adaptable & responsive Een theatergebouw kenmerkt zich in algemene zin door zijn kameleontische karakter: iedere dag staat er een nieuwe voorstelling en transformeert de theaterzaal zich met een wisselend decor, belichting en theatergezelschap tot een totaal nieuwe ervaring voor het publiek. De voorstellingen en debatthema’s van Theater de Veste reageren op en staan voortdurend in relatie tot de actualiteit en de wereld om ons heen. Dit kenmerkende karakter van aanpassing en reactie wordt voortgezet in het ontwerp van het hele gebouw, bijvoorbeeld ten aanzien van de aanpassing van sferen en theatrale beleving, de ‘regie’ van publieksstromen en activering van ontmoeting tussen verschillende publieksgroepen. 6. Iconisch Delft is een stad van historie én toekomst/vernieuwing. Die vernieuwende kant van de stad kan in gebouwen en architectuur meer zichtbaar worden gemaakt. Het nieuwe theatergebouw kan uitstekend als vehikel dienen om de toekomstgerichte, creatieve en innovatieve kant van de stad Delft over het voetlicht te brengen. Met het ‘Theater van de toekomst’ krijgt Delft met zijn cultuurgebouwen een gebalanceerde mix van historie én toekomstgerichtheid: van Museum Prinsenhof tot het ‘Theater van de toekomst’.

Een gebouw dat iconisch is in verschijning en functionaliteit, in die zin dat het duidelijk herkenbaar is als innovatief, vernieuwend en toekomstgericht en dus typisch Delfts gebouw. En daarmee in optima forma een afspiegeling van de stad Delft. Samenvattend: Het ‘Theater van de toekomst’ is: ● open en inclusief: het is het theater van de hele stad; ● de ontmoetingsplek van de hele stad; ● de plek van verbeelding en spel; ● representatief voor Delft als stad van innovatie en vernieuwing; ● adaptable and responsive; ● ‘ïconisch’. Het ambitiedocument ‘Theater van de toekomst’ is opgenomen in bijlage 1 bij dit rapport.

2.2 Grote zaal De grote zaal is geschikt voor een grote variëteit aan reizende voorstellingen. Hierbij valt te denken aan: ● toneel; ● muziektheater; ● musicals; ● opera; ● ballet; ● cabaret en comedy;

| 8 | Nieuwe theatervoorziening Delft

● ● ● ●

jeugdtheater; versterkte muziek; kamermuziek; dans.

Naast deze publieksvoorstellingen kan de zaal gebruikt worden voor nieuwe en innovatieve theatervormen, theatercollege en debat, en voor verhuringen zoals congressen en repetities van nieuwe voorstellingen (montage). De afmetingen van en voorzieningen op het toneel zijn zodanig dat alle in Nederland reizende voorstellingen kunnen worden gefaciliteerd en bieden ook mogelijkheden voor nieuwe theatervormen. Er zijn geen specifieke voorzieningen (zoals een orkestkamer op het toneel) voor symfonieorkesten. In Rotterdam en Den Haag zijn hiervoor zeer goed geoutilleerde concertzalen. Half onder het toneel is een orkestbak die wordt gebruikt, bijvoorbeeld bij musicals en opera. Naast de normale opstelling met publiek in de zaal moeten voorstellingen en andere activiteiten met het publiek (in beperkte omvang) ook op het toneel mogelijk zijn. De zaal heeft minimaal 800 stoelen, verdeeld over de zaal en een balkon. Indien de orkestbak niet wordt gebruikt kan dit aantal met circa 25 stoelen toenemen. Bij specifieke evenementen kunnen de eerste rijen van de zaal worden verwijderd zodat samen met de beweegbare vloer van de orkestbak een plek ontstaat voor alternatieve activiteiten zoals dansen, diners et cetera. De zichtlijnen moeten vanaf alle stoelen goed zijn. Bij een beperkt aantal bezoekers kan het balkon buiten gebruik zijn en door aanpassing van het zaallicht niet opvallen.

De zaal moet ondanks het grote aantal stoelen voor zowel de acteurs als het publiek intimiteit geven.

2.3 Kleine zaal De kleine zaal is geschikt voor multifunctioneel gebruik. Hierbij valt te denken aan de volgende activiteiten: ● toneel; ● popmuziek; ● cabaret en comedy; ● dansfeesten /dj-optredens; ● jeugdtheater; ● versterkte muziek; ● kamermuziek; ● theatercollege, innovatie en debat; ● beurzen; ● exposities; ● congressen.

| 9 | Nieuwe theatervoorziening Delft

De voorstellingen die in de kleine zaal plaatsvinden zijn speciaal gemaakt voor de vlakke vloer. De voorstellingen kunnen zowel professionele als amateurvoorstellingen zijn. Omdat de zaal multifunctioneel moet zijn wordt een inschuifbare tribune toegepast. Op de tribune in de zaal is plaats voor 250 personen. Door de tribune minder ver uit te schuiven is de tribune ook voor een kleiner aantal zitplaatsen geschikt te maken. Hierdoor is bij een kleiner aantal bezoekers de tribune toch intiem te maken en/of kan een groter speelvlak worden gecreëerd. Het aantal zitplaatsen is uit te breiden door vooraan extra stoelen te plaatsen. Als de tribune geheel is ingeschoven ontstaat er een geheel vlakke vloer. De maximale (sta)capaciteit is dan maximaal 800 personen. Dit biedt mogelijkheden voor dansfeesten, popconcerten, festivals en beurzen. De zaal moet een intieme en kenmerkende uitstraling hebben. Daarom is gekozen voor zijbalkons. Tijdens een staopstelling (zoals bij popconcerten) bieden deze balkons een extra dimensie, waardoor een sfeer kan ontstaan zoals bij popzalen als Paard in Den Haag (clubsfeer). Onder de balkons zijn vaste bars die te gebruiken zijn bij vlakkevloeractiviteiten (tribune geheel ingeschoven). Bij een geheel vlakke vloer zijn er op diverse plaatsen ook nog extra mobiele bars te plaatsen.

2.4 Foyers De foyers spelen een belangrijke rol in de ontmoetingsfunctie en zijn een multifunctionele plek waar bezoekers graag verblijven om elkaar te ontmoeten, uit te gaan, voorpret te beleven, na te praten, te eten en drinken, studeren, lezen, werken et cetera. Daarom is een vergelijking te maken met een Griekse agora: een plek in de stad waar alle bewoners samenkwamen voor onder andere theater, muziek, debat, filosofie en vertier. De foyers moeten een ontmoetingsplek zijn voor iedereen en ook zorgen voor een publieksverbreding. Door combinaties met andere functies en voorzieningen kun je, zonder dat je er erg in hebt, in dit theatergebouw terechtkomen, zowel overdag als ’s avonds en ook als er geen voorstellingen zijn. Buiten de voorstellingen om is er ruimte voor bijvoorbeeld studie- en werkplekken, zijn er leeshoeken, technologische (speel)elementen van de TU Delft, satellietplekken van de bibliotheek en DOK/VAK, daghoreca en speelelementen voor kinderen. Ook valt te denken aan een plek voor het Cultuurhuis, waarmee in optima forma het tweerichtingsverkeer van cultuur gestalte krijgt: in de wijken én bij het grote podium van de stad.

De foyers zijn daarnaast bestemd als de ruimten waar bezoekers van de zalen voor de voorstelling, in de pauze en na de voorstelling (nazit of afterparty) elkaar kunnen ontmoeten (allerlei typen van randprogrammering) en een consumptie kunnen krijgen. De foyers zijn zowel geheel gescheiden als gecombineerd voor de grote en de kleine zaal te gebruiken. De foyerruimten moeten te gebruiken zijn voor grote en kleine groepen en ook voor andere activiteiten, zoals feesten, beurzen en tentoonstellingen. De ruimte moet daarom flexibel indeelbaar zijn.

| 10 | Nieuwe theatervoorziening Delft

Foyerruimten voor de grote respectievelijk de kleine zaal moeten geheel gescheiden (fysiek en akoestisch) te gebruiken zijn.

Aanvullend op de foyers zijn er ontvangstruimten. Dit zijn ruimten waar groepen apart kunnen samenkomen. De ruimten moeten gecombineerd kunnen worden tot één grote ruimte. In totaal kunnen hier circa 60 personen samenkomen of tot 36 personen vergaderen. De ruimtes kunnen apart worden verhuurd of als breakoutrooms bij congressen worden gebruikt. Daarnaast worden ze rondom voorstellingen gebruikt voor onder andere randprogrammering, zoals voor- en nabesprekingen met makers, maar bijvoorbeeld ook als prikkelarme óf theatrale prikkelrijke ruimtes.

2.5 Theaterrestaurant Direct aansluitend aan het theater is er een zelfstandig opererend restaurant. Een restaurant is een plek voor sociale ontmoeting en geeft levendigheid aan het theater. Het restaurant moet onafhankelijk van het theater geëxploiteerd kunnen worden. Het diner sluit aan op de voorstellingen. Het restaurant is ook voor niet-theaterbezoekende personen geopend en aantrekkelijk. De exacte omvang van het restaurant is nu nog niet te bepalen, maar deze zal ergens liggen tussen de 40 en 80 zitplaatsen. Daarom wordt voorlopig uitgegaan van 60 zitplaatsen. In een later stadium moet de keuze worden gemaakt of het restaurant door het theater wordt geëxploiteerd of door een derde partij.

2.6 Aanvullende functies Om in de periode tot de realisatie van het theater ruimte te houden voor nieuwe, aanvullende functies, die nu nog niet zijn vastgesteld, wordt in de ruimtebehoefte rekening gehouden met ruimte voor aanvullende voorzieningen. Hierbij kan worden gedacht aan Studium Generale, Cultuurhuis Delft, DOK/VAK, sport- en speelvoorzieningen, start-ups, Werkse of een loket van de gemeente.

| 11 | Nieuwe theatervoorziening Delft

H3 | Ruimtelijk In dit hoofdstuk worden de eisen omschreven die aan alle ruimten worden gesteld: een omschrijving van de diverse ruimten, de totale ruimtebehoefte, functionele relaties tussen de verschillende ruimten, specifieke afmetingen (lengte, breedte, hoogte) en enkele eisen die aan de inrichting worden gesteld. Het theater heeft een goed geoutilleerde grote en kleine zaal met respectievelijk 800 en 250 stoelen. De kleine zaal is ook geschikt voor activiteiten met een maximale stacapaciteit van 800 personen. In de foyer is ruimte voor aanvullende activiteiten.

3.1 Gewenste ruimten In bijlage 2 ‘Ruimtebehoefte’ zijn alle ruimten benoemd. In deze paragraaf worden diverse ruimten nader omschreven. De nummering is conform de nummering in de ruimtebehoefte.

1. Grote zaal 1.1 Zaal De zaal heeft minimaal 800 stoelen verdeeld over een (beneden)zaal en een balkon. Ondanks het grote aantal stoelen moet de zaal voor zowel de acteurs als het publiek intimiteit geven. Hierdoor zal de zaal niet te diep zijn en het balkon niet te hoog boven de zaal zijn gelegen. Het zal daarom een relatief brede en ondiepe zaal zijn. Alle zitplaatsen in de zaal en op het balkon hebben goede zichtlijnen en worden als gelijkwaardig gewaardeerd. De huidige zaal van Theater de Veste voldoet hier goed aan, hoewel aan de zijkanten niet alle plaatsen goede zichtlijnen hebben. De lengte van de rijen is tussen de 12 meter (manteau-opening) en 18/20 meter (vaste toneelopening). De diepte van de zaal is maximaal (circa) 20 meter.

1.3 Geluid-/lichttafel In de zaal bevindt zich de plaats waar het geluid en het licht van de voorstelling kunnen worden bediend. Deze positie moet zodanig worden vormgegeven dat het publiek hier zo min mogelijk last van heeft. Voor het goed afregelen van live-geluid is een positie in het midden van de parterre, niet onder een balkon van groot belang.

| 12 | Nieuwe theatervoorziening Delft

1.4 Toneel Het toneel is een ‘traditioneel’ lijsttoneel en is een grote vlakke vloer met (deels) daarboven de toneeltoren. In bijlage 3 is dit nader weergegeven.

1.5 Voortoneel Het voortoneel is een strook van het toneel voor de bouwkundige toneelopening die bijvoorbeeld kan worden gebruikt voor een spreker als het voordoek is gesloten. 1.6 Orkestbak De orkestbak is geschikt voor een orkest van circa twintig musici dat een voorstelling (musical, ballet, opera et cetera) begeleidt. Een deel van de orkestbak is onder het toneel gelegen. Het overige deel kan door middel van een traploze orkestbaklift op verschillende niveaus geplaatst worden, zoals het niveau van de kelder, de zaal en het toneel. Door een demontabele afscheiding wordt de orkestbak gescheiden van de zaal. Rondom de orkestbakopening zijn robuuste voorzieningen voor het overspannen van de bak met een orkestbaknet om valgevaar vanaf het toneel weg te nemen. 1.7 Opslag stoelen In deze ruimte kunnen de zaalstoelen worden geplaatst in de situatie dat de orkestbak in gebruik is. 1.9 Laad- en losbordes (loading dock) Het laad- en losbordes is bestemd om in combinatie met de opstelplaats van de vrachtwagens ongehinderd door weersomstandigheden en gebruik van het toneel de vrachtauto’s te kunnen laden en lossen. De vrachtwagen van het gezelschap verblijft in de expeditieruimte vanaf lossen tot en met laden (bij een avondvoorstelling van ± 12:00 uur tot na afbouw ± 01:00 uur).

1.10 Opstelplaats vrachtwagens Een ruimte waar twee trailers van een bezoekend gezelschap aansluitend aan het laad- en losbordes overdekt kunnen staan en geen geluidshinder naar de omgeving veroorzaken. Minimaal op één plaats een lift voor het laden en lossen van bestelbusjes.

| 13 | Nieuwe theatervoorziening Delft

1.13 Werkkast Een werkkast heeft een uitstortgootsteen en ruimte om schoonmaakapparatuur en schoonmaakmiddelen te plaatsen. Afhankelijk van het ontwerp van het gebouw zijn er op diverse plaatsen in het gebouw werkkasten. Op een van de zijtonelen van de grote zaal is een uitstortgootsteen en een warm-koudwatervoorziening.

2. Kleine zaal 2.1 Zaal De rechthoekige zaal met een vlakke vloer heeft een intieme en kenmerkende (theater)uitstraling. Hiervoor zijn balkons gewenst. Bij gebruik van de tribune zijn de balkons via de tribune te bereiken. Bij gebruik van de gehele tribune is het overige deel van de zaal het speelvlak dat met gordijnen (doeken) als toneel is in te richten. In bijlage 4 is dit nader weergegeven. Op zaalniveau zijn er verschillende ingangen, zowel vanuit de foyer als vanuit de artiestenvoorzieningen (kleedkamers et cetera). Op het niveau van de bruggen en bovenaan de tribune zijn er ook één of meerdere ingangen vanuit de foyer. De publieksingangen moeten door een sluis (of een gang zoals bij de Schuur in Haarlem) gescheiden zijn van de foyer.

Bij een geheel vlakke vloer is het balkon vanaf de zaalvloer te bereiken via trappen onder de balkons. 2.2 Vaste bars Onder de balkons zijn vaste bars en is er opslag voor de horeca. 2.4 Geluid-/lichttafel Bovenaan de tribune, op het vaste deel, bevindt zich de plaats waar het geluid en het licht van de voorstelling kan worden bediend.

| 14 | Nieuwe theatervoorziening Delft

2.5 Opstelplaats vrachtwagen Een ruimte waar een bakwagen (cabine en laadvloer op één chassis) of een busje kan staan ten behoeve van de kleine zaal, voorzien van een lift om het eventuele hoogteverschil te overbruggen.

3. Publieksvoorzieningen 3.1 Entreehal Een uitnodigende hal waar bezoekers binnenkomen die tegelijk dienst doet als tochtportaal naar de foyer(s). 3.2/3.3 Foyers De foyers zijn op te delen in verschillende delen, maar kunnen ook een geheel vormen. Te onderscheiden delen van de foyers zijn voor de grote zaal, het balkon van de grote zaal en voor de beide niveaus van de kleine zaal. De afmetingen hiervan zijn passend aan het aangrenzende zaaldeel. Foyerruimten voor de grote en de kleine zaal zijn geheel fysiek en akoestisch te scheiden. Vanuit de foyer is door een glaswand bij voorkeur zicht op het toneel, de grote zaal en/of de kleine zaal mogelijk. 3.4 Aanvullende functies foyers De omvang van de ruimte voor de aanvullende functies van de foyer(s), zoals studie- en werkplekken, leeshoek, satellietplekken van bijvoorbeeld DOK en Cultuurhuis, daghoreca en speelelementen, is mede afhankelijk van de locatie van het theater. 3.5 Kassa/infobalie/bar Een groot meubel direct bij de entreehal waar kaartverkoop, ontvangst van gasten en drankverkoop kan plaatsvinden, zodanig dat op rustige tijden deze door één persoon kan worden bemenst. In de balie zijn ook twee werkplekken aanwezig. 3.6/3.7 Bar(s) Verdeeld over de verschillende foyers zijn er vaste bars aanwezig. Een bar bestaat uit een barmeubel en een achtermeubel. In de bars en het achtermeubel is voldoende opslagruimte.

In de foyers zijn ook mogelijkheden om tijdelijke bars te plaatsen. Een bar wordt ook gebruikt voor de daghoreca. 3.8 Garderobe Een garderobe met bediening en voldoende balielengte voor een snelle afhandeling, met tevens ruimte voor lockers. 3.9 Ontvangstruimten In de ontvangstruimten kunnen groepen apart samenkomen. De ruimte kan opgesplitst worden in drie aparte ruimten. In totaal kunnen hier circa 60 personen samenkomen of tot 36 personen vergaderen. De ruimten kunnen apart worden verhuurd of als breakoutrooms bij

| 15 | Nieuwe theatervoorziening Delft

congressen en dergelijke worden gebruikt. De ruimten kunnen ook worden gebruikt als prikkelarme of juist prikkelrijke ruimte. 3.10 Keuken De keuken voor het theater wordt voornamelijk gebruikt voor het ‘afwerken’ van gerechten van externe cateraars voor evenementen in de foyers. Het bereiden van kleine en eenvoudige gerechten is ook mogelijk. 3.11 Spoelruimte Een ruimte waar glaswerk en servies kunnen worden afgewassen van evenementen in de foyers en de zalen. 3.12 Opslag horeca Een nader in te delen ruimte voor opslag bars, opslag keuken en een koeling. Hierbij moet rekening worden gehouden met opslag van door externe cateraars voorbereide gerechten. De ruimte is dicht bij de keuken en de foyer die direct aan de buitenmuur grenst en kan door leveranciers zelfstandig worden bereikt. 3.13 Opslag foyer Op minimaal twee plaatsen in de foyers zijn opslagruimten voor onder andere tafels en stoelen. 3.14 Werkplaats facilitair Een werkplaats waar onderhoudswerkzaamheden (hout/staal) aan het gebouw kunnen plaatsvinden. 3.18 Vuilcontainers Een ruimte dicht bij de keuken en de foyer die direct aan de buitenmuur grenst. De afvaldienst moet hier zelfstandig de containers kunnen ophalen om te legen. Het horeca-afval mag in geen geval verbonden zijn met de theaterlogistieke, publieks- en artiestenroutes.

4. Restaurant Een sfeervol restaurant dat een uitstraling heeft naar de buitenruimte, maar ook verbinding heeft met de foyer(s). De keuken moet geschikt zijn voor het bereiden van broodjes tot en met driegangendiners.

5. Artiestenvoorzieningen 5.1/5.2 Kleedkamers 4/6 personen Functioneel ingerichte kleedkamers met aflegbladen met spiegels, make-upverlichting, wastafel en ruimte voor kledingkisten. Elke kleedkamer heeft een eigen doucheruimte. De gangen bij de kleedkamers moeten voldoende breed zijn zodat hier ook (kleding)kisten kunnen worden geplaatst. Toiletten zijn gedeeld met de andere kleedkamers.

| 16 | Nieuwe theatervoorziening Delft

5.3 Kleedkamers 15 personen Kleedkamers voor grote groepen zonder eigen doucheruimte. 5.5 Artiestenfoyer Een ruimte met huiskamersfeer waar de artiesten zich op hun gemak kunnen voelen. In de ruimte kunnen 25 personen eten. Er is een keuken en er is een comfortabele zithoek.

6. Personeelsvoorzieningen 6.1. Kantoor De kantoorruimte is bestemd voor directie, secretariaat, financiën, horeca & events, HR et cetera. De ruimte is geschikt voor verschillende soorten werkzaamheden, zoals geconcentreerd werken, overleg en touch down (activiteitgerelateerde werkplekken). In een later stadium wordt dit uitgewerkt. Voor de techniek is er een kantoorruimte direct grenzend aan het toneel. 6.2 Personeelsruimte Een ruimte waar tien personen kunnen eten (voorafgaand aan avondvoorstellingen), met een kleine keuken en een comfortabele zithoek. 6.4 Kleedruimte Een kleedruimte voor horecapersoneel en medewerkers techniek met een douche.

7. Aanvullende functie(s) Deze oppervlakte wordt in een later stadium toegevoegd aan een of meer specifieke nog nader te bepalen functie(s).

3.2 Ruimtebehoefte In bijlage 2 is de ruimtebehoefte per ruimte bepaald en berekend naar bruto vloeroppervlakte. Samengevat is de ruimtebehoefte als volgt:

| 17 | Nieuwe theatervoorziening Delft

De volgende oppervlaktebegrippen worden voor het bepalen van de ruimtebehoefte gebruikt: ● Functioneel nuttige oppervlakte (fno): de effectief gewenste vloeroppervlakte.

● ● ● ● ● ● ●

Indelingsverlies: de oppervlakte die door het ontwerp extra ontstaat ten opzichte van het fno. Horizontaal verkeer: de oppervlakte voor gangen en looppaden tussen verschillende ruimten. Niet statische bouwdelen: bouwdelen (wanden en dergelijke) die niet noodzakelijk zijn voor de constructie van het gebouw. Installaties: de ruimte die nodig is voor de gebouwinstallaties, zoals ventilatie, verwarming en schachten. Verticaal verkeer: de ruimte die nodig is voor (rol)trappen en liften. Statische bouwdelen: bouwdelen (kolommen, wanden, gevelelementen) die noodzakelijk zijn voor de constructie van het gebouw. Bruto vloeroppervlakte (bvo): de som van de buitenwerks gemeten vloeroppervlakte van alle bouwlagen.

| 18 | Nieuwe theatervoorziening Delft

3.3 Afmetingen 3.3.1 Hoogte De vrije hoogte van de ruimten moet voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit. In het algemeen moeten de ruimten minimaal 3,0 meter vrije hoogte hebben (tussen vloer en plafond). De belangrijkste afwijkingen hiervan zijn de volgende (minimale) maten: Ruimte

Minimale vrije hoogte

Toneeltoren

23 meter (hijshoogte plus rollenzolder)

Zij- en achtertoneel

Minimaal 9 meter (eventueel ook gelijk aan toneeltoren)

Bouwkundige toneelopening

10 meter

Orkestbak

2,5 meter

Laad- en losbordes

3,5 meter

Opstelplaats vrachtwagens

4,5 meter

Grote zaal

12 meter

Kleine zaal

11 meter (8 meter tot onderkant bruggen)

Entreehal

4 meter

Foyers

4 meter

Van de volgende maten kan uitgegaan worden: Maten

Breedte

Lengte/diepte

Toneel

40 meter

18,5 meter

Bouwkundige toneelopening

16-18 meter

Toneeltoren

29 meter

18,5 meter

Voortoneel

Circa 2 meter (vanaf toneelopening)

14 meter

Orkestbak

15 meter

4 meter

Laad- en losbordes

7 meter

4 meter

Opstelplaats vrachtwagens grote zaal

7 meter

18 meter

Opstelplaats vrachtwagens kleine zaal

3,5 meter

10 meter

| 19 | Nieuwe theatervoorziening Delft

Grote zaal

Circa 22 meter

Circa 20 meter

Kleine zaal

15 meter

20 meter

Route laden/lossen naar kleedkamers

2,6 meter

3.3.2 Hoogteligging Het toneel ligt circa 0,9 meter boven de voorste rij van de stoelen. De niveaus van het laaden losbordes, het toneel, een deel van de foyer, de kleine zaal en de circa vijfde rij van de grote zaal liggen op hetzelfde niveau.

3.4 Relaties 3.4.1 Relaties binnen De relaties tussen de hoofdfuncties zijn in onderstaand schema weergegeven:

| 20 | Nieuwe theatervoorziening Delft

De verbindingslijnen tussen de hoofdfuncties geven de relatie tussen de functies aan. Dikkere lijnen geven een belangrijkere relatie aan. De gestippelde lijn geeft het ‘achterhuis’ aan waar geen publiek komt. De blauwe pijlen geven een entree aan. Binnen de hoofdfuncties moeten ruimten zo dicht mogelijk bij elkaar zijn gelegen.

3.4.2 Logisitiek ● ● ● ●

● ●

●

● ● ●

De logistieke routes voor de gezelschappen, horeca en publiek zoveel mogelijk gescheiden houden. Voor interne transporten liggen het laad- en losbordes, toneel, grootste deel van de foyer, kleine zaal en een ingang van de grote zaal op hetzelfde niveau. De opstelplaats van de vrachtwagens/busjes en het laad- en losbordes grenst direct aan het toneel van de grote zaal en de kleine zaal. De vrachtwagens staan zodanig dat de routing van een voorwerp van 60 cm breed en 8 meter lang in één beweging vanuit een vrachtwagen (trailer) het toneel van de grote zaal opgereden kan worden. In het gehele gebouw zijn geen drempels. Het gehele gebouw voldoet aan de ITS-criteria (Internationaal Toegankelijkheidssymbool), zodat het hele gebouw voor iedereen bereikbaar, betreedbaar en bruikbaar is. Alle ruimten (inclusief het balkon van de grote zaal en de rollenzolder) moeten voor alle personen en transporten eenvoudig bereikbaar zijn. Kleine trappetjes worden zoveel mogelijk vermeden. Elke ruimte moet dan ook eventueel per lift bereikbaar zijn; het theater is een voorbeeld voor toegankelijkheid. De garderobe moet dicht bij de entree liggen maar niet direct bij de uitgangen van de zalen. De uitgangen van de zalen moeten direct in de foyers en dicht bij de bar(s) zijn gelegen (zodat bezoekers niet direct naar de garderobe gaan).

Het gebouw moet goed bereikbaar zijn voor extern transport, zoals voor voorstellingen, horeca en vuilafvoer.

3.4.3 Relaties buiten Het theater kent de volgende externe entrees, eventueel gecombineerd: ● hoofdentree publiek; ● extra ingang om publieksstromen indien gewenst naast elkaar te kunnen geleiden (zoals theater en pop); ● opstelplaats vrachtwagens grote zaal; ● opstelplaats vrachtwagen kleine zaal; ● artiesteningang/personeelsingang; ● horeca; ● afval; ● restaurant.

| 21 | Nieuwe theatervoorziening Delft

De opstelplaats voor de vrachtwagens grote zaal moet goed bereikbaar zijn voor de grote trailers die achterwaarts de opstelplaats in rijden.

De opstelplaats voor vrachtwagens kleine zaal moet goed bereikbaar zijn voor vrachtwagens (bakwagens) die achterwaarts de opstelplaats in rijden. De toegang horeca en afval moeten bereikbaar zijn met vrachtwagens inclusief vuilniswagens.

3.5 Inrichting De stoelen in de grote zaal moeten comfortabel zijn met een actieve zit en voorzien van een bekerhouder. Voldoende beenruimte op alle plaatsen is gewenst. Een theaterstoel is meestal 55 cm breed en staat op een rij die ongeveer 95 cm tot 1 meter diep is. De vrije doorloop van een rij moet minimaal 46 cm zijn. De rijen op de orkestbak en overige eerste rijen (op het vlakke deel van de vloer) moeten eenvoudig te verwijderen en te herplaatsen zijn. Bij gebruik van de orkestbak moeten de stoelen die normaliter op de orkestbak staan eenvoudig te verplaatsen zijn naar de stoelenberging. De overige ‘losse’ stoelen in de zaal kunnen worden opgeslagen in het vaste deel van de orkestbak. De tribune in de kleine zaal moet met een kleiner aantal personen of bij sta-opstelling eenvoudig deels of geheel in te schuiven zijn.

| 22 | Nieuwe theatervoorziening Delft

H4 | Stedenbouwkundige eisen 4.1 Omgevingseisen Het theater heeft een relatie met zijn omgeving, zodanig dat zij elkaar versterken. Het gebouw is herkenbaar als theater en de omgeving versterkt de levendigheid van het theater en vice versa. Het theater is een markant punt voor de omgeving. Het is herkenbaar als theater, geeft een inkijk in het gebouw en uitzicht op de omgeving. Aansluitend aan de foyer/het restaurant is een zonnig terras voor publiek. Op dit terras kan worden geborreld en kunnen activiteiten worden georganiseerd, zoals oktoberfesten, picnics, kamerconcerten of een buitenvoorstelling. Op dit terras moet het ook mogelijk zijn om een tent/tijdelijk paviljoen te plaatsen om de ruimte van de foyers te vergroten (bijvoorbeeld bij festivals). Het theater ligt in een levendige omgeving met cafés, restaurants, woningen en winkels. Indien er in de directe nabijheid van het theater woningen gelegen zijn, moet er rekening worden gehouden met het voorkomen van geluidsoverlast door nachtelijke transporten van theatergezelschappen, uitgaand publiek en evenementen in de buitenruimte. Ter vergroting van het ontmoetingselement kan gedacht worden aan sport- en spelelementen (direct grenzend) aan de buitenzijde van het gebouw, bijvoorbeeld speelelementen voor kinderen of zelfs een speelfontein.

Qua sportelementen zijn een basketbal- of voetbalveldje en/of een urban sportzone, aangrenzend of op het dak van het theater denkbaar. De bereikbaarheid is op alle manieren goed. Op zeer korte afstand is een halte van het openbaar vervoer (tram, bus, trein). Er is voldoende parkeergelegenheid voor fietsen en auto’. Er moet rekening worden gehouden met de bereikbaarheid van vrachtwagens van de theatergezelschappen met een lengte van 18 meter. Het gebouw wordt bijna 24/7 aangedaan met grote en kleine logistieke bewegingen. Logistiek is een constante, maar de aard en vorm van de bewegingen zijn zeer verschillend. Het spreekt voor zich dat de bereikbaarheid van het theater niet beperkt mag zijn door tijdvensters van een winkelgebied, het theater bij voorkeur buiten een milieuzone valt en zonder al te veel manoeuvreren bereikbaar is voor zwaar verkeer. Afhankelijk van de locatie van het theater moet rekening worden gehouden met parkeerruimte voor circa 250 tot 500 auto’s. Bij het theater moet er een parkeerruimte/opstelplaats zijn voor een extra trailer en/of een toerbus (sleeper coach).

4.2 Locatie Het nieuwe theater zal naar verwachting, gezien de benodigde ruimte, niet in de binnenstad kunnen worden gerealiseerd. Voor een stadstheater buiten het centrum liggen er

| 23 | Nieuwe theatervoorziening Delft

mogelijkheden op de Schieoevers. Door het theater in een dergelijk nieuw te ontwikkelen gebied te vestigen, is het mogelijk meer ruimte rondom het gebouw te realiseren, ook voor de gecombineerde voorzieningen, zoals bijvoorbeeld sport- en spelelementen, een speelfontein, terras, groen et cetera. En daarmee levert een nieuw theater een meerwaarde voor de (ontmoetingsfunctie voor de) stadsbewoners van Delft en in het bijzonder voor de nieuwe bewoners van dit gebied. Schieoevers is bovendien voor iedere Delftenaar een goed toegankelijk en bereikbaar gebied; voor mensen in de binnenstad én voor de inwoners van de andere stadsdelen van Delft. Daarnaast past de uitstraling van het gebouw als ‘Theater van de toekomst’ goed bij de nieuwbouw en het eigentijdse karakter van een nieuw deel van de stad. Het nieuwe theater kan een belangrijke magneetfunctie vervullen voor het nieuwe deel van de stad. Er ontstaat een nieuw kloppend hart, een spannend middelpunt van deze nieuwe woonplek in de stad. En uiteraard zal die magneetfunctie ook gelden voor bedrijvigheid: van horeca, winkel en hotel, tot startups en andere bedrijven. Het bewezen economische multipliereffect van theaters zal op dit nieuwe deel van de stad van toepassing zijn.

4.3 Esthetiek Het theater is een iconisch gebouw, maar niet in de zin van ‘megalomanie’. Het is een representatie van het innovatieve en toekomstgerichte karakter van de stad Delft. Eigentijds maar ook weer tijdloos. De menselijke maat is eveneens een belangrijk uitgangspunt. Niet alleen op de locatie is het een sprekend gebouw, maar ook in Delft en in Nederland is het bekend. Gezien de aanwezigheid van de faculteit Bouwkunde in Delft dient het gebouw architectonisch van belang te zijn. Het gebouw is herkenbaar als theater. Het is een gebouw van verbeelding, creativiteit en spel; deze elementen zijn herkenbaar binnen en buiten het theatergebouw. De toneeltoren van circa 25 meter hoogte ten opzichte van het maaiveld kan hieraan bijdragen. Het gebouw is transparant, zodat van buiten een inkijk in het gebouw mogelijk is en om de toegankelijkheid en laagdrempeligheid te bekrachtigen. Op het gebouw zijn aankondigingen van de voorstellingen zichtbaar. Op de gevels kan ook (semi-permanent) kunst worden aangebracht. Ook kan worden gedacht aan technische toepassingen (onder andere licht) om het gebouw van gedaante te kunnen laten wisselen. Uitstraling en beleving: ● Het gebouw moet onderscheidend zijn als Delfts gebouw en een blikvanger zijn. ● ‘Theater van de toekomst’. ● Innovatief. ● Herkenbaar als theater. ● Verbeelding en spel zijn belangrijke elementen.

● Toegankelijk en open voor iedereen. ● Ontmoeting staat centraal. ● Duurzaam en klimaatneutraal. ● Adaptable and responsive.

| 24 | Nieuwe theatervoorziening Delft

● ● ●

Iconisch. Spraakmakend. Eigentijds maar ook weer tijdloos.

Materialen ● De te gebruiken materialen moeten natuurlijk zijn. ● Door het intensieve gebruik van alle ruimten moeten alle materialen solide en duurzaam zijn.

4.4 Bouwvlak Voor het bepalen van de benodigde footprint wordt aangenomen dat de volgende functies geheel of gedeeltelijk op ongeveer het niveau van het maaiveld liggen: ● grote zaal; ● toneel; ● laad- en losbordes; ● opstelplaats vrachtwagens; ● opslag toneel; ● kleine zaal inclusief vaste bars; ● foyers grote zaal (75%); ● foyer(s) kleine zaal (50%); ● restaurant. Hiermee is het benodigde bouwvlak (exclusief terras) minimaal 4.500 m2.

| 25 | Nieuwe theatervoorziening Delft

H5 | Technische eisen Het gebouw heeft een hoogstaande en toekomstgerichte techniek. Duurzaamheid is van groot belang. De theatertechniek zorgt ervoor dat een brede kwaliteitsprogrammering mogelijk is.

5.1 Bouwfysisch De zalen moeten goede geluidsisolatie hebben zodat geluid van buiten in de zalen niet merkbaar is. Alle installaties moeten in de zalen een minimale geluidsproductie hebben. De zalen en foyers moeten gelijktijdig gebruikt kunnen worden waardoor een goede geluidsisolatie tussen de zalen en de foyers nodig is. De akoestiek in de grote en de kleine zaal moet geschikt zijn voor (onversterkte) spraak. In de kleine zaal moet ook rekening worden gehouden met (versterkte) popmuziek. Alle werkruimten moeten conform arbo-eisen daglicht hebben. Ook op het toneel van de grote en kleine zaal moet daglicht aanwezig kunnen zijn.

5.2 Bouwtechnisch Duurzaamheid is belangrijk voor het nieuwe theater. Het streven is om het eerste CO2-neutrale en het meest duurzame theater in de wereld te worden. Op welke wijze dit te realiseren is is mede afhankelijk van de technologische ontwikkelingen en de mogelijkheden (zoals een warmtenet) ter plaatse. Bij de TU Delft aanwezige kennis zou hiervoor gebruikt kunnen worden. Op dit moment kan worden gedacht aan: ● een zeer goed geïsoleerde gebouwschil: ○ glas HR+++; ○ maximale isolatie van gesloten delen; ○ goede kierdichting. ● het toepassen van hernieuwbare of gerecyclede materialen; ● het maximaliseren van het aantal zonnepanelen. Hierbij zou ook kunnen worden onderzocht of zonnepanelen in de gevels mogelijk zijn; ● klimaatinstallaties met koeling en vochtregeling; ● het toepassen van een warmtepomp of Warmte-Koude-Opslagsysteem. Mogelijkheden voor het gebruik van aardwarmte kunnen worden onderzocht; ● zonwering bij de glasgevels om opwarming van het gebouw in de zomerperiode zoveel mogelijk te beperken; ● een maximale zoninval in de winter voor opwarming van het gebouw. Door de keuze van een energiezuinige klimaatinstallatie zal het niet mogelijk zijn om de ramen te openen.

| 26 | Nieuwe theatervoorziening Delft

Materialen: ● De te gebruiken materialen moeten natuurlijk, solide en duurzaam zijn. ● De afwerking moet bestand zijn tegen intensief gebruik door uiteenlopende publieksen/of doelgroepen. Om die reden moet gebruik worden gemaakt van solide materialen. Constructief moet rekening worden gehouden met belastingen door het specifieke gebruik van het theater. Denk hierbij aan de toneeltoren met de toneelhijsinstallatie, de inschuifbare tribune in de kleine zaal, ophangpunten voor speakers en dergelijke en de vloerbelastingen door grote aantallen mensen. Voor de vloerbelasting op het toneel moet minimaal rekening worden gehouden met 700 kg/m2 (inclusief alle toegangspaden). Voor de gehele kleine zaal moet worden uitgegaan van een minimale vloerbelasting van 500 kg/m2.

5.3 Theatertechniek Grote zaal Bruggen, trekken en dergelijke: ● beloopbare rollenzolder, met lift bereikbaar; ● achterbrug en zijbruggen; ● manteaux en lichtbrug; ● breedte tussen zijbruggen 25 meter, dus roedelengte 22 meter; ● over 15 meter om de 20 cm een trek (500 kg per trek); ● twee zijtrekken, beide zijden; ● verplaatsbare punttrekken inzetbaar boven het grid/trekkenveld; ● takels boven voorrand toneel ten behoeve van line-array; ● trekken boven het publieksgedeelte en boven het voortoneel en sluiertrek; ● verstelbare orkestbak; ● minimaal twee lichtbruggen in de zaal. Installaties (licht, geluid et cetera): ● standaard licht (led) en geluid +10% voor bezoekend gezelschap; ● veel DMX-(data)aansluitingen in de zaal en bruggen /toneel; ● voldoende stroompunten; ● uitgebreid RJ45-netwerk ook voor licht, video en geluid, en internet. Stoffering: ● standaard stoffering (voordoek, fond, poten, friezen, horizon, gobelin). Kleine zaal (zie tekening) Voor de kleine zaal kan de grote zaal van de Schuur in Haarlem als referentie fungeren. Bruggen, trekken en dergelijke: ● circa 5 vaste bruggen; ● 30 trekken verdeeld over podium en zaal;

| 27 | Nieuwe theatervoorziening Delft

●

standaard stoffering.

Installaties (licht, geluid et cetera): ● standaard licht (led) en geluid + 10% voor bezoekend gezelschap; ● uitgebreid RJ45-netwerk ook voor licht, video en geluid, en internet; ● alle aansluitingen in publieksgedeelte ‘hufterproof’ > 3 meter of achter luikjes zoals Zuidplein. Stoffering: ● theaterafstopping die bij poppodiumfunctie eenvoudig aan te passen is aan het podium in plaats van vlakke vloer. Tribune: ● volledig geautomatiseerde tribune 250 stoelen (inklapbaar); bij deels uitschuiven begaanbaar en volledig belastbaar. Foyer ● verrijdbare hijspunten in de foyer zoals bij Theater Zuidplein; ● uitgebreid RJ45-netwerk ook voor licht, video en geluid, en internet; ● diverse krachtstroomaansluitingen. Overige ● afluister- en meekijkinstallatie in de kleedkamers, AF, toneel, GZ, KZ en kantoor HTD, werkplaats & expeditie/laad- en losperron; ● plug-and-play-aansluitingen in de zalen, de foyers en de ontvangstruimten. Minimaal elke hoek en elke 30 meter. ● uitgebreid RJ45-netwerk ook voor licht, video en geluid, en internet; ● aan de buitenzijde evenementenaansluitingen met krachtstroom- en data-aansluitingen; ● en mogelijkheid voor kabeldoorvoer (evenementen, opnamewagens) aan iedere toegankelijke buitenzijde van het gebouw.

| 28 | Nieuwe theatervoorziening Delft

H6 | Conclusies Op basis van ons onderzoek komen we tot de volgende conclusies: a. De argumenten die wij in ons vorige onderzoek (2019) hebben genoemd voor nieuwbouw en schaalvergroting van Theater de Veste houden onverkort stand. Daarbij dient wel uitdrukkelijk te worden aangetekend dat de coronacrisis de urgentie van noodzakelijke veranderingen in het theaterlandschap meer dan ooit heeft aangetoond. Het ontwikkelen van nieuwe concepten en (daarmee) het aantrekkelijk maken van het theater voor nieuwe doelgroepen zijn daarin belangrijke elementen. Deze elementen zijn onderdeel van de toekomstvisie van Theater de Veste. b. Samenhangend met a.: Theater de Veste heeft een heldere visie op de wijze waarop deze theatervoorziening moet worden doorontwikkeld om blijvend van waarde te zijn voor de stad en wat daarvoor nodig is. Het daarbij behorende concept – ‘Theater van de toekomst’ – vinden we goed doordacht en onderscheidend. Dit concept sluit goed aan bij algemene trends en ontwikkelingen in de theatersector, op de ambities van de gemeente, zoals verwoord in ‘Cultuurkader 2016 - 2019’, en bij ‘Delft kennisstad’. Dit concept behoeft nog wel nadere uitwerking in een integraal (strategisch) ondernemingsplan. c.

Onderdeel van het concept ‘Theater van de toekomst’ is – naast een grote zaal met 850 stoelen – een multifunctionele (vlakkevloer)zaal met een capaciteit van 250 stoelen op een uitschuifbare tribune en 800 staanplaatsen zonder tribune, die in het bijzonder ook geschikt is voor optredens van bands en/of artiesten uit het zogenoemde ‘clubcircuit’ (vergelijk poppodia als Paard - Den Haag, Gebr. de Nobel Leiden en Poppodium Boerderij - Zoetermeer). Gelet op de in Delft al langer bestaande wens om een goede voorziening voor live popmuziek te realiseren, vinden we dit in beginsel een goede keuze. Wel stelt de integratie van een ‘poppodiumfunctie’ in een schouwburgsetting bijzondere eisen aan de functionaliteit van en beleving in de ruimte die daarvoor wordt gebruikt. In het PvE is hiermee rekening gehouden. Hier ligt een specifieke ontwerpopgave. d. Tevens is een ‘restaurantfunctie’ onderdeel van het concept, zoals dat door Theater de Veste is bedacht. Een dergelijke voorziening kan ons inziens een meerwaarde hebben voor de dynamiek binnen het theater en voor de directe omgeving, maar dit is sterk afhankelijk van de locatie, de ondernemingsvorm en de kwaliteiten van de ondernemer. Het is in ieder geval niet een door de gemeente te subsidiëren deel van het concept. e.

Uitvoering van het concept ‘Theater van de toekomst’ leidt tot een ruimtebeslag van circa 6.500 m2 bvo, waarvan tenminste 4.500 m2 bvo op beganegrondniveau dient te zijn gesitueerd. Hierin is niet begrepen een bijbehorend terras en de openbare ruimte rondom het theater met aanvoerwegen en parkeervoorzieningen. Het ruimtebeslag hiervan is sterk afhankelijk van de locatie die wordt gekozen. f. In het concept ‘Theater van de toekomst’ en het daaruit voortvloeiende PvE zitten nog een aantal variabelen die invloed kunnen hebben op het uiteindelijke investeringsbedrag en op de toekomstige exploitatie: de schaalgrootte van het gebouw, de locatie, het ambitieniveau met betrekking tot het ontwerp, het aantal te

| 29 | Nieuwe theatervoorziening Delft

realiseren activiteiten, mogelijkheden voor verhuur, ruimte voor ondersteunende en/of aanvullende functies, wel of geen ‘poppodiumfunctie’ et cetera.

| 30 | Nieuwe theatervoorziening Delft

Bijlagen De volgende bijlagen zijn separaat bijgevoegd: ●

Bijlage 1 | Ambitiedocument Theater de Veste

●

Bijlage 2 | Ruimtebehoefte

●

Bijlage 3 | Plattegrond toneel grote zaal

●

Bijlage 4 | Plattegrond kleine zaal

| 31 | Nieuwe theatervoorziening Delft

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon januari 2023 Classificatie

:

Intern gebruik

Namen adviseurs

:

● ●

Projectnummer

:

P00027762

ir. Maarten van der Vlerk Dick te Winkel

| 32 | Nieuwe theatervoorziening Delft

Ambitiedocument Theater de Veste Een theater speelt een belangrijke rol bij het bepalen van de identiteit van een stad. Het is aangetoond dat de aanwezigheid van een theater een belangrijke factor is voor het vestigingsklimaat van de stad. Onderzoeker Gerard Marlet* toonde aan dat podiumkunsten in belangrijke mate bijdragen aan het vestigingsklimaat van Nederlandse steden, voor zowel bewoners als bedrijven. Let wel: dit gaat niet om cultuur in algemene zin, maar specifiek over podiumkunsten. Marlet geeft bovendien aan dat een divers en continu beschikbaar aanbod hierbij eveneens essentieel is: zodat stadsbewoners vaker van de voorziening gebruik kunnen maken. De waarde van een bruisend stadstheater voor de identiteit en het vestigingsklimaat van de stad zijn dus essentieel voor de stad Delft, die de komende jaren bovendien een flinke groei zal ondergaan op het gebied van inwoners, huizen en banen. *Bron: Gerard Marlet, De Aantrekkelijke Stad, VOC uitgevers 2009 Uitgangspunten Theater van de Toekomst: -

Open en inclusief: theater van de héle stad Het theatergebouw is van de hele stad: voor publiek in al zijn verscheidenheid en diversiteit. Het gebouw is open en toegankelijk, er wordt gestreefd naar een plek die letterlijk en figuurlijk geen drempels kent. Het gebouw is in alle opzichten uitnodigend, belangrijk uitgangspunt is dat je er zomaar ineens beland kunt zijn zonder dat je er erg in hebt. Crossovers met andere voorzieningen in dit gebouw zijn dan ook essentieel in dit concept; de ruimtes zijn multifunctioneel. In het Theater van de Toekomst is in de grote foyer bijvoorbeeld ook een deel van de bibliotheek te vinden waar je je boeken leent, overdag kun je er terecht voor studeeren werkplekken, misschien is er wel een kantoor van Werkse of een loket van de Gemeente waar je je paspoort kunt vernieuwen, en is er een studio van het Cultuurhuis waar je zelf muziek en theater maakt. Aan de buitenzijde van het gebouw is een grote speelplek met speeltoestellen, voor kinderen en ouders, en misschien is er zelfs wel een speelfontein voor vertier en ontmoeting in de zomer. Ook valt te denken aan een basketbalveld of andere sportplek, op het dak of rondom het gebouw, net als school- of volkstuintjes, waar de stad ontmoet, speelt en ontspant.

-

Ontmoetingsplek van de stad De ontmoeting tussen stadsbewoners staat centraal, tussen alle verschillende publieksgroepen die Delft rijk is. Het theater faciliteert deze ontmoeting actief. In een collectieve theater- muziek- of festivalbeleving, bij debat, bij filosofische cafés, eten, drinken, dansavonden, spel, etc. Maar ook bij de eerder genoemde gecombineerde voorzieningen binnen en buiten het gebouw, zoals de aangrenzende sport-/speelplek. In een tijd waarin steeds minder live ontmoeting op fysieke plekken plaatsvindt, waarin winkels uit het straatbeeld verdwijnen en waarin het gesprek meer en meer via digitale soundbites plaatsvindt, is het van belang dat de sociale context in steden geborgd wordt. Die ontwikkeling van afstand tussen mensen zal naar verwachting in de toekomst verder groeien. Stedelijke voorzieningen als cultuurgebouwen kunnen hierin een essentiële rol spelen. Het grote onderscheid met ‘gewone’ ontmoetingsplekken in de stad, is dat in (kunst) instellingen zoals theaters en debatcentra altijd een verhaal of thema centraal staat. En

daarmee een kenmerkende, toegevoegde waarde vormt aan die ontmoeting. Het theater van de toekomst fungeert als een bijenkorf, waar in- en uitgevlogen wordt en waar iedere bezoeker door kruisbestuiving, met de ander én het thema/verhaal, rijker naar buiten komt. Het unique selling point van de podiumkunsten is daarnaast dat het altijd om een live ervaring van groepen mensen op een fysieke plek gaat. Dit tezamen maakt de ontmoeting wezenlijk onderscheidend en van belang in het heden en de toekomst. Een van de uitgangspunten bij ontmoeting in het Theater van de Toekomst is een begrip dat is omschreven door Johan Huizinga: de spelende mens ‘homo ludens’). In dit gebouw staat niet alleen verbeelding, maar ook spel centraal. Spel van acteurs, dansers en musici, maar ook van bezoekers. Door te spelen, leert de mens. En leren wij de ander kennen. Johan Huizinga beschouwde dit spel als kenmerk van de menselijke beschaving. Dit aspect wordt actief gefaciliteerd in en om het gebouw door middel van programmering, technologie, (educatief) spel en de eerder genoemde sport- en speel(tuin)elementen. De grote lijstzaal zal zich focussen op de grotere/gevestigde theatergezelschappen, waar de kleinere multifunctionele zaal zich kenmerkt door het jongere, meer vernieuwende popcultuur-aanbod (van festival, theater, debat, tot popmuziek).

Laatstgenoemde zaal zal daarom ook jonger publiek aantrekken. Door de aanwezigheid van de twee zalen, zoals gebruikelijk in vrijwel alle schouwburgen in het land, kan de ontmoeting tussen verschillende (leeftijds-)groepen actief gefaciliteerd worden, en daarmee ook tussen studenten en de andere bewoners van Delft. -

Het Theater van de Toekomst: een ultieme representatie van Delft als stad van innovatie en vernieuwing De uitstraling van het gebouw representeert Delft als stad van innovatie, creativiteit en vernieuwing. Het theater is de ultieme plek van verbeelding. Verbeelding en nieuwsgierigheid vormen de basis van kunst én wetenschap. Ze staan aan de voet van nieuwe ontdekkingen, over onszelf en de wereld om ons heen. Het zijn thema’s die naadloos aansluiten bij kunst en kennis, en daarom vaste waarden in het stadstheater van de creatieve kennis- en innovatiestad Delft. Het theater wordt op meerdere niveaus een Theater van de Toekomst: in architectuur en uitstraling van het gebouw, binnen en buiten, door de gecombineerde functies en de benadering als centrale ontmoetingsplek in de stad en door de vernieuwende faciliteiten met betrekking tot de totale beleving, waarin ook techniek als VR en immersie in de publieksruimtes een onderdeel kunnen zijn. Het publiek wordt ondergedompeld in een totaalervaring. Het gaat niet uitsluitend om de voorstelling of het concert, maar óók om alles daar omheen. De theatrale sfeer en ervaring is eveneens in de andere ruimtes aanwezig. Ook het eerder genoemde spelelement dat in en buiten het gebouw terug te vinden is (‘de spelende mens’) is hierin een vernieuwend aspect. Er is dan ook eerder sprake van een theatraal gebouw dan van een theatergebouw.

Nota bene: met het Theater van de Toekomst zou door de stad Delft een claim gelegd kunnen worden op het eerste C02-neutrale en duurzame theater op internationaal niveau. Ook hierdoor kan het theater in optima forma een representatie worden van innovatiestad Delft, en als (internationaal) voorbeeldfunctie dienen. In het kader van inclusie is het theater geheel toegankelijk voor mensen met een beperking. Het zou bovendien naadloos bij Delft passen om dimensies toe te voegen

aan de (theatrale) ervaring, die een verrijking opleveren voor zowel voor mensen mét als zónder beperking. Alhoewel het gebouw vernieuwing, verbeelding en innovatie uitstraalt, is het tegelijkertijd tijdloos, in de zin dat het niet modieus is. Het gebouw moet over een lange periode de genoemde kernbegrippen blijven uitstralen Door het theater als typisch Delfts, innovatief Theater van de Toekomst te positioneren, is het theater niet alleen aantrekkelijk zijn voor de eigen stads- en regiobewoners, maar óók voor bezoekers uit de rest van het land, die op een andere en innovatieve manier theater willen beleven. -