Bijlage1 EnergiekeRegio gebiedsscan zonnepanelen Delft 200918 rapportage

Gebiedsscan potentie zonnepanelen​. Gemeente Delft​.

Auteurs: Datum: Opdrachtgever:

Bas Paardekooper 18-09-2020 Gemeente Delft

Inhoudsopgave Samenvatting

2

Inleiding

4

Gemeente Delft RES (Regionale Energiestrategie) Aanleiding

5 6

Selectiecriteria

6

Werkwijze Uitgangspunten en aannames

6 7

Prijs per Wattpiek

8

Uitkomsten

8

Additionele informatie uitkomsten

8

Disclaimer

9

Uitkomsten: de potentie van zonne-energie

10

Inschatting energieverbruik en CO2 uitstoot van de huishoudens in Delft

10

De totale potentie aan zonnepanelen op de daken in Delft.

10

De dakenlijst

11

De potentie per postcodegebied De grootste potentie: daken van bedrijven

11 12

Bedrijventerrein Schieoevers

13

Een voorbeeld: het bedrijfsdak van de Makro Delft Aanbod: kansen voor de ondernemer

15 16

Financiële potentie en kostenreductie

16

Subsidies

17

Vervolgstappen: een klantreis voor ondernemers

1

5

19

Het stappenplan

19

Subsidies alleen voor het onderzoeken van de haalbaarheid?

20

Ondersteuning door Energieke Regio

20

Tijdsplanning voor bijvoorbeeld Schieoevers (en/of eventuele andere interessante doelgroepen binnen de gemeente)

21

Samenvatting Op verzoek van de gemeente Delft heeft Energieke Regio dit rapport over de potentie van zonnepanelen (ook wel ‘PV’ genoemd, naar het Engelse ‘Photo Voltaïcs’) op bedrijfsdaken samengesteld. In het rapport wordt gerekend met relatief hoge investeringsbedragen en lage opbrengst verwachtingen, om het zeker niet mooier voor te rekenen dan het is. Bovendien wordt daarmee recht gedaan aan de realiteit dat er bijvoorbeeld constructieve redenen zijn om op dakdelen geen zonnepanelen te plaatsen. De vraag van de gemeente was: 1.

de potentie aan te geven voor de opwek van zonne-energie op alle bedrijfsdaken van 100 m​2​ en groter, voor zover daar minimaal 40 panelen op geplaatst kunnen worden; 2. te beschrijven waarom de installatie van een zonne-energiesysteem interessant is voor bedrijven; 3. een advies te geven over de wijze waarop de gemeente het benutten van deze potentie kan stimuleren. 1. De potentie van zonne-energie op bedrijfsdaken van Delft In Delft worden, net als elders in Nederland, aansprekende projecten met zonnepanelen op bedrijfsdaken gerealiseerd. Tegelijkertijd is het overgrote deel van de voor zonnepanelen geschikte daken nog steeds onbenut. Delft heeft 1.133 daken ​waar 40 of meer zonnepanelen op geplaatst kunnen worden. Al deze daken zijn meegenomen in dit onderzoek. Op deze daken kunnen in totaal zo’n ​468.000 zonnepanelen ​geplaatst worden, waarmee bijna 142 miljoen kWh per jaar kan worden opgewekt, goed voor een CO​2​-reductie van 48 miljoen kg CO​2 per jaar en 1,18 miljard kg CO​2 over de levensduur van deze panelen. Met andere woorden: ​deze daken kunnen een zeer groot deel van de elektriciteitsbehoefte van alle huishoudens in Delft opwekken​! Eén van de grotere daken op het bedrijventerrein Schieoevers in Delft heeft een oppervlakte van bijna 19.000 m​2​; goed voor het plaatsen van ongeveer 8.860 panelen. Het betreft het dak van de Makro Delft aan de Schieweg 104.

De investeringspotentie van alle 1.133 daken samen bedraagt € 114 miljoen excl. btw ​(€ 138 miljoen incl. btw) en levert een opwekvermogen op van 164 miljoen Wattpiek. Door het plaatsen van zonnepanelen op alleen de kantoor daken kan al een-vierde van de elektriciteitsbehoefte van alle Delftse huishoudens opgewekt worden en alleen de PV-potentie van Schieoevers is al goed voor de opwek van groene energie voor 17.500 huishoudens. 2. De aantrekkelijkheid van zonnepanelen Er zijn meerdere overwegingen om voor de installatie van een zonne-energiesysteem te kiezen. Zelfs in een tijd waarin er veel onzekerheid is door corona, blijft de installatie van zonnepanelen vanuit economisch perspectief interessant. Er is sprake van een aantrekkelijk en betrouwbaar verdienmodel, door ​de kostenreductie op de inkoop van stroom, de verkoop van overtollige stroom, aangevuld met subsidies. ​Daarnaast kan er door bedrijven gekozen worden voor verschillende financieringsopties. Mocht men zelf niet kunnen of willen

2

investeren, of geen financiering kunnen verkrijgen, dan is er nog de mogelijkheid het ​dak te verhuren aan een energiecoöperatie of een commerciële organisatie. In dat geval ontvangt het bedrijf - zonder te investeren! - extra inkomsten uit verhuur, én kan het ook de opgewekte energie afnemen. Naast financiële aantrekkelijkheid levert het installeren van een zonne-energiesysteem een bijdrage aan de verduurzaming van ons land, draagt het zichtbaar bij aan een positief imago en kan het zelfs comfort winst opleveren door de warmtewerende werking. 3. Hoe kan de gemeente de opwek van zonne-energie stimuleren? Dit rapport bevat een ​praktisch stappenplan ​waarmee de gemeente - tegen beperkte kosten - grote invloed kan uitoefenen op de opwek van groene energie in Delft. Ons advies is daarbij vooral te focussen op de ​subsidiëring van haalbaarheidsonderzoeken ​voor bedrijven en maatschappelijke organisaties. Die bieden meestal perspectief op een rendabele investering - mede door de al beschikbare subsidies (zoals SDE++) - waardoor financiële ondersteuning van de uitvoer niet nodig is. Met behulp van de bijgevoegde ​adressenlijst ​heeft de gemeente voor alle 1.133 daken de gegevens, inclusief locatie, KvK gegevens en de uit openbare bronnen gedestilleerde contactgegevens. Zo kan deze lijst als praktisch opvolg-middel gebruikt worden om de individuele organisaties te benaderen.

De gemeente kan in haar benadering bijvoorbeeld de focus leggen op de bedrijven van bedrijventerrein Schieoevers, omdat dit om 180 adressen met een grote potentie gaat. Voor dit bedrijventerrein is een aparte adressenlijst aangeleverd.

3

Inleiding De Nederlandse gemeenten hebben besloten om in 2050 aardgasvrij te zijn, met als doel een lager verbruik van fossiele brandstoffen en een lagere CO​2 uitstoot. Ook de gemeente Delft wil deze transitie naar duurzame energie bewerkstelligen. De volgende grafiek van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) laat schematisch de verhouding zien tussen de verschillende toepassingen voor zonnepanelen en het aantal opgestelde megawattpiek in Nederland.

In eerder onderzoek - gebaseerd op gegevens uit de BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) en AHN (Algemeen Hoogtebestand Nederland) - kwam naar voren dat er 600.000 Nederlandse woningen uitgerust zijn met zonnepanelen. Een mooi aantal, maar het gaat nog altijd om minder dan 7 procent van de negen miljoen gebouwen die Nederland telt. Samen zijn die zonnepanelen goed voor slechts 2 procent van de totale elektriciteitsvraag, en dus nog veel minder van de totale energievraag. Er is tevens uitgerekend dat er in Nederland in totaal 892 vierkante kilometer aan geschikt dakoppervlak is. Dat is vergelijkbaar met 125.000 voetbalvelden. De 270 miljoen zonnepanelen die geplaatst kunnen worden, kunnen in totaal 6.000 Gigawatt (GW) per jaar aan stroom opwekken, genoeg om ​24,1 miljoen huishoudens een jaar van stroom te voorzien (NRC, 2020). Met name in het plaatsen van zonnepanelen op daken van bedrijven zit nog veel potentie. In dit rapport zullen we verder ingaan op de mogelijkheden die er liggen voor de installatie van zonnepanelen op de grotere daken in Delft. We zullen ons hierbij voornamelijk richten op de potentie die er is voor de plaatsing van zonnepanelen op de bedrijfsdaken, waarmee we tevens de daken van maatschappelijke organisaties bedoelen.

4

Gemeente Delft Delft is ontstaan aan een kanaal, de 'Delf', een afwatering voor de ontginning van het Hollandse veengebied. Op de plaats waar deze 'Delf' de kreekwal van de Gantel kruiste was vermoedelijk sinds de 11e eeuw een grafelijke vroonhof gevestigd. Ten behoeve van dit hof werd de Delf (nu de Schie) gegraven. Dit is tevens de plek waaraan het bedrijventerrein Schieoevers gevestigd is. Delft wordt over het algemeen gezien als zeer innovatieve gemeente. Deze status wordt mede versterkt door de aanwezigheid van de Technische Universiteit Delft. De universiteit beschrijft dit zelf als volgt: “Duurzaamheid is een rode draad in alles wat we doen: onderwijs, onderzoek, valorisatie en onze eigen bedrijfsvoering” Opvallend aan de gemeente Delft is de bevolkingsdichtheid. In 2019 stond Delft op plek 6 van de meest dichtbevolkte steden van Nederland. Gemiddeld gezien woonde er toen gemiddeld 4.514 inwoners per vierkante kilometer (CBS, 2019). Dit betekent dan ook dat de energievraag in de gemeente Delft erg hoog ligt.

RES (Regionale Energiestrategie) In 2018 zijn alle 23 gemeenten van de regio Rotterdam-Den Haag, waaronder de gemeente Delft gestart met het maken van een Regionale Energiestrategie, afgekort RES. Voor 2020 streeft Delft naar een vermindering van 35% CO​2 uitstoot en in 2050 moet Delft 100% energieneutraal zijn. Het installeren van zonnepanelen op bedrijfsdaken levert hier een grote bijdrage aan. In de afbeelding hieronder zijn de zonuren van Nederland weergeven. De ligging van Delft is gunstig, aangezien er relatief veel zonuren zijn. Zo ligt het gemiddelde voor Delft op 1.700 zonuren (Bron: KNMI).

5

Aanleiding De gemeente Delft is geïnteresseerd in de potentie van zonnepanelen installaties op bedrijfsdaken in de gemeente. Zij heeft aan Energieke Regio gevraagd deze potentie in kaart te brengen. Praeter - adviespartner van Energieke Regio - heeft dit onderzoek uitgevoerd, met behulp van software van Novasole.

Selectiecriteria Er is gekozen om alleen te kijken naar de grotere daken. Grotere daken definiëren we in dit onderzoek als volgt: 'daken waar minimaal 40 zonnepanelen op kunnen’. Voor het gemiddelde oppervlakte van een zonnepaneel hebben we 2 m​2 aangehouden. Het minimaal vereiste dakoppervlakte hebben we vastgesteld op 100 m2, omdat er langs de dakranden ruimte vrijgehouden moet worden. Alleen de bedrijfsdaken waar minimaal 40 panelen op kunnen zijn in de analyse meegenomen.

Werkwijze Op basis van het minimaal vereiste dakoppervlakte van 100 m2 is een gebiedsscan gemaakt van alle bedrijfsdaken in de gemeente Delft. Met behulp van de gebruikte technologie is het mogelijk om op afstand alle daken van een gemeente in te scannen en de potentie voor zonnepanelen en energieopwekking vast te stellen. ​Hiermee worden voor elk dak op een zo nauwkeurig mogelijke wijze de kWh opbrengsten per maand en per jaar voorspeld gedurende de 25 jaar levensduur van elke zonnepanelen installatie. Per locatie wordt een opbrengstberekening uitgevoerd, op basis van het ontwerp van het zonne-energiesysteem. De software voor deze opbrengstberekening is gecertificeerd met het ISSO kwaliteitscertificaat+ en staat vermeld in het Qbis register onder: https://qbisnl.nl/professional/software. De formule t.b.v. de opbrengstprognose die hierin gehanteerd wordt is als volgt:

E PR H​i P​stc

= = = =

de energieopbrengst van het systeem (kWh/jr) de performance ratio de jaarlijkse instraling in het vlak van de modules (kWh/m​2​.a) het vermogen in Wattpiek (Wp) onder standaard test condities (STC) (W)

De temperatuurcoëfficiënt wordt meegenomen in de berekening van de prestatie ratio van het zonnestroomsysteem. Deze wordt voor elk systeem op maat berekend. Er wordt hierbij rekening gehouden met de lokale gegevens en relevante technische variabelen van elk systeem, waaronder het type zonnepanelen, omvormer(s), montagemateriaal, de hellingshoek, bekabeling, etc. Hierbij wordt gerekend met nauwkeurige lokale klimaatdata die op basis van lengte/breedtegraad wordt opgehaald (dus geen KNMI weerstations die ver van locatie af kunnen liggen). Deze data bevat waarden als (historische) instraling en temperatuurgegevens.

6

Uitgangspunten en aannames De gebiedsscan is uitgevoerd met alle Europese richtlijnen en wetgeving omtrent zonne-energie in het achterhoofd. Als leidraad en bron is de meest recente versie van het ISSO handboek zonne-energie gebruikt. Indicator

Toelichting

Vermogen per zonnepaneel

350 Wattpiek

Prijs per vermogen

Schuin dak: (€0,475 - € 0,60) per Wattpiek Plat dak: (€ 0,575 - € 0,70) per Wattpiek Plat/Schuin dak: € 0,575 - € 0,70) per Wattpiek Alles berekend met installaties van hoge kwaliteit en afgestemd op strenge verzekeringseisen. Prijzen zijn gebaseerd op Energieke Regio aanbestedingen.

Stelpost voor bijkomende kosten zoals een netverzwaring of versteviging van de dakconstructie

Schuin dak: € 0,08 per Wattpiek Plat dak: € 0,08 per Wattpiek Plat/Schuin dak: € 0,08 Wattpiek

Oppervlakte per zonnepaneel

2 m​2

Afstand ten behoeve van dakrand

Er is gerekend met 100 cm tot de dakrand.

Ruimte tussen zonnepanelen

Plat dak: 30 cm Schuin dak: 0 cm Combinatie plat/schuin dak: 30 cm

Opbrengstfactor

Zie formule in het onderdeel werkwijze (pagina 7)

Kabelverlies opbrengstberekening

1%

Bruikbaar dakoppervlak

Bepaald op basis van afmetingen per zonnepaneel, afstand tot de dakrand, montagemateriaal per soort dak en belemmeringen op een dak. Uit de dakscan is gebleken dat in de gemeente Delft het gemiddelde bruikbaar (netto) dakoppervlak voor zonnepanelen 2,4 m​2​ is.

Berekening CO​2​ Besparing over 25 jaar

De emissiefactor van grijze stroom per eenheid (kWh) bedraagt 0,556 kg CO​2 (Warmte ​ Terugwinning). De totale besparing is: de emissiefactor vermenigvuldigd met de kWh opbrengst over 25 jaar (​www.co2emissiefactoren.nl​)

7

Prijs per Wattpiek Wattpiek

< 50 kWp

< 100 kWp

< 250 kWp

< 500 kWp

< 1000 kWp

> 1000 kWp

Schuin dak

€ 0,600

€ 0,575

€ 0,550

€ 0,525

€ 0,500

€ 0,475

Plat dak

€ 0,700

€ 0,675

€ 0,650

€ 0,625

€ 0,600

€ 0,575

Plat/schuin

€ 0,700

€ 0,675

€ 0,650

€ 0,625

€ 0,600

€ 0,575

* ​prijzen zijn exclusief bijkomende kosten

Uitkomsten Wij presenteren de geselecteerde daken met de volgende kenmerken: a) Verschillende gebruiksdoeleinden van de gebouwen i) Industriefunctie ii) Bijeenkomstfunctie iii) Kantoorfunctie iv) Overige gebruiksfunctie v) Winkelfunctie b) Postcode van de gebouwen c) Plaats en straatnaam van vestiging d) Het aantal beschikbare vierkante meters dak e) Schuin of plat dak f) Het aantal zonnepanelen dat op het dak geplaatst kan worden g) Het vermogen van de zonnepanelen (in Wp) h) Zonneopbrengst na het eerste jaar (in kWh) i) Zonneopbrengst na 25 jaar (in kWh) j) CO​2​ besparing in 25 jaar (in kg) k) Het KVK nummer met bijbehorend telefoonnummer. Indien meer dan 4 KVK nummers per adres, dan wordt dit getypeerd als ‘Bedrijfsverzamelgebouw’.

Additionele informatie uitkomsten In het rapport wordt gerekend met relatief hoge investeringsbedragen en lage opbrengst verwachtingen, om het zeker niet mooier voor te rekenen dan het is. Bovendien wordt daarmee recht gedaan aan de realiteit dat er bijvoorbeeld constructieve redenen kunnen zijn om op dakdelen geen zonnepanelen te plaatsen. Basis voor de weergegeven informatie is een adressenbestand. Elk afzonderlijk zakelijk adres wordt in de lijst weergegeven. Dit betekent dat er een mogelijkheid bestaat dat verschillende adressen met hetzelfde dak dubbel in de lijst worden weergegeven. Duplicaten worden voor een groot gedeelte uit de lijst verwijderd. Daarnaast wordt er voor het genereren van het adresbestand gebruik gemaakt van de koppeling tussen het AHN (Algemeen Hoogtebestand Nederland) en de BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen). De actualiteit van het adressenbestand wordt bepaald door de gemeente en de rijksoverheid. In de gemeente Delft gaat dit om alle gebouwen die tot 2014 gebouwd zijn.

8

Disclaimer De gebruikte methode maakt het mogelijk de potentie voor opwekking van zonne-energie in te schatten voor grote gebieden en op afstand. Bovendien wordt er ingezoomd op deelgebieden en individuele bedrijven. Het rapport biedt hiermee een overzicht aan beleidsmakers en een activatie methode voor beleidsuitvoerders. De gepresenteerde gegevens zijn uiteraard inschattingen; voor een exacte bepaling zal altijd een bezoek met een maatwerkadvies voor de betreffende locatie nodig zijn.

9

Uitkomsten: de potentie van zonne-energie De potentie aan zonne-energie wordt gemeten door de hoeveelheid elektriciteit (in kWh) die per jaar wordt geproduceerd. Omdat deze energie niet door fossiele brandstoffen wordt opgewekt, betekent de energieproductie ook een reductie van CO​2 uitstoot. Uitstoot van CO​2 wordt in kilogrammen of tonnen weergegeven. Om de uitkomsten van dit rapport begrijpelijk te maken, is op een aantal plekken de CO​2 uitstoot of het energieverbruik omgerekend naar de jaarlijkse uitstoot of het verbruik van een gemiddeld gezin.

Inschatting energieverbruik en CO​2 uitstoot van de huishoudens in Delft Delft heeft ongeveer 103.000 inwoners, verdeeld over zo’n 58.000 huishoudens (bron: CBS). Gemiddeld verbruikt een Nederlands huishouden 2.800 kWh en 1.300 m​3 aardgas per jaar (bron: Nibud en Milieucentraal). Het totaal aan huishoudelijk energieverbruik van de gemeente Delft is hiermee te schatten op 162 miljoen kWh elektriciteit en 75,4 miljoen m​3 aardgas. De bijbehorende uitstoot van CO​2 bedraagt gemiddeld 4.000 kg per gezin per jaar ​ (bron: CO2emissiefactoren.nl). In heel Delft komt dit overeen met zo’n 232 miljoen kg CO​2 per jaar. Om de CO​2 ​uitstoot concreet te maken, kunnen we uitgaan van de volgende cijfers. Om 1.000 kg CO​2 te compenseren, zouden er gemiddeld 40 bomen moeten worden geplant. Dat zou betekenen dat er in Delft 9,3 miljoen bomen geplant moeten worden (Bron: www.encon.be​).

De totale potentie aan zonnepanelen op de daken in Delft. De gemeente Delft heeft 1.133 gebouwen waar – mits constructief geschikt - meer dan 40 zonnepanelen op passen. Op deze daken kunnen in totaal zo’n 468.000 zonnepanelen geplaatst worden. Hiermee kan ongeveer 142 miljoen kWh per jaar worden opgewekt, goed voor een CO​2 reductie van 48 miljoen kg CO​2 per jaar en 1,18 miljard kg CO​2 over de levensduur van deze panelen. Met andere woorden: deze daken kunnen een zeer groot deel van de huidige elektriciteitsbehoefte van alle huishoudens in Delft opwekken. Daarnaast kan de CO​2 uitstoot van de gezinnen van Delft met ongeveer een-vijfde worden verminderd door de plaatsing van zonnepanelen op alleen al deze daken. Eén van de grotere daken op het bedrijventerrein de Schieoevers in Delft heeft een oppervlakte van bijna 19.000 m​2​; goed voor het plaatsen van ongeveer 8.600 panelen. Het betreft het dak van de Makro Delft te Schieweg 7. De totale investeringspotentie van alle daken van Delft bedraagt € 114 miljoen excl. btw en € 138 miljoen incl. btw. Deze investering levert een geïnstalleerd opwekvermogen van 164 miljoen Wattpiek op. De gemiddelde investering per dak bedraagt € 101.000 (excl. btw; € 122.000 (incl. btw) en het gemiddelde dak heeft een opwekvermogen van 144.500 Wattpiek.

De genoemde investeringsbedragen dekken ook de gemiddeld benodigde kosten voor het verzwaren van elektra-aansluitingen en het versterken van een dakconstructie.

10

De dakenlijst Het als losse bijlage meegeleverde Excel-bestand bevat voor alle 1.133 daken een aantal belangrijke gegevens, waaronder locatie, KvK gegevens en contactgegevens. Hiermee is de dakenlijst een praktisch opvolgmiddel, waarmee de individuele organisaties benaderd kunnen worden. Ook is er een aparte lijst aangeleverd voor het bedrijventerrein Schieoevers. Met behulp van de dakenlijst zijn een aantal specifieke analyses uit te voeren, waarvan er hierna enkele uitgewerkt zijn. Op verzoek kunnen er ook andere analyses uitgevoerd worden.

De potentie per postcodegebied De gemeente Delft is onderverdeeld in 15 verschillende postcodes. Het gaat hier om de volgende postcodegebieden: 2600, 2601, 2611, 2612, 2613, 2614, 2616, 2622, 2623, 2624, 2625, 2626, 2627, 2628, en 2629. Met uitzondering van de eerste twee postcodes bevatten alle postcodegebieden bedrijfsdaken groter dan 100 m​2​. Het onderstaande diagram geeft aan in welke postcodegebieden het meest bespaard kan worden op CO​2​ uitstoot.

Verreweg de grootste potentie voor CO​2 besparing op elektriciteit over 25 jaar ligt binnen postcode 2627: deze bedraagt ongeveer 265 miljoen kg CO​2​, ofwel jaarlijks 11 miljoen kg ​ CO​2​; bijna 5% van de huidige CO​2 uitstoot door de huishoudens van Delft. Postcode 2627 biedt 22% van de potentie in opwek door zonnepanelen op bedrijfsdaken van heel Delft .

11

De grootste potentie: daken van bedrijven Delft kent veel gebouwen met een winkel- en kantoor functie. In totaal zijn er er 583 daken van gebouwen met een winkel- en kantoor functie (51% van de adressen) beschikbaar om 40 panelen of meer op te plaatsen. Het volgende staafdiagram geeft de verdeling weer tussen het aantal daken per gebruiksfunctie en hun onderlinge verhouding.

In totaal kunnen er op daken van gebouwen met een kantoorfunctie maximaal 145.158 zonnepanelen geplaatst worden. Deze potentie is mede zo groot omdat de kantoor daken relatief groot zijn ten opzichte van de andere gebruiksfuncties. Deze zonnepanelen kunnen jaarlijks ongeveer 45 miljoen kWh energie opleveren; goed voor een-vierde de huidige elektriciteitsbehoefte van alle huishoudens in Delft. Het volgende staafdiagram geeft het maximum aantal zonnepanelen weer dat per gebruiksfunctie op de daken kan worden geplaatst

12

Bedrijventerrein Schieoevers Eén van de grootste bedrijventerreinen van Delft is Schieoevers. Dit bedrijventerreinen heeft een grootte van ongeveer 147 hectare. Het totale dakoppervlak dat beschikbaar is voor de plaatsing van zonnepanelen bedraagt 352.000 m​2​. Onderstaand is het bedrijventerrein met het rode rechthoek weergegeven.

Op het bedrijventerrein Schieoevers is een groot aantal bedrijven gevestigd. Op basis van de gegeven data zijn er 180 bedrijfsdaken op Schieoevers geschikt voor het plaatsen van 40 of meer zonnepanelen. Alle daken in het postcodegebied 2627 en adressen gelegen aan de Rotterdamseweg zijn hierbij meegenomen. In totaal kunnen er maximaal ruim 157.000 zonnepanelen op de 180 bedrijfsdaken van Schieoevers geplaatst worden. Alleen al op deze daken kan jaarlijks 49 miljoen kWh elektriciteit worden opgewekt; genoeg elektriciteit voor bijna 17.500 huishoudens. Met name de 10 grootste bedrijfsdaken van dit bedrijventerrein zijn erg interessant. De potentiële elektriciteitsproductie van deze 10 bedrijfsdaken is bij elkaar ongeveer 21 miljoen kWh per jaar. Voor de 170 kleinere bedrijfsdaken is dit bij elkaar ongeveer 28 miljoen kWh per jaar. Het plaatsen van zonnepanelen op de grotere daken zal uiteraard veel impact hebben op de totale opwek van energie. Dit is onderstaand in percentages weergegeven in een cirkeldiagram. De ervaring leert dat niet alle grote daken voldoende draagkracht hebben voor het plaatsen van zonnepanelen en dat in een aantal gevallen ook de beschikbare afzekering van de elektra-aansluiting moet worden verzwaard. Per dak dienen deze aspecten te worden onderzocht voordat er investeringsbeslissingen worden genomen.

13

14

Een voorbeeld: het bedrijfsdak van de Makro Delft Eén van de grotere daken van het bedrijventerrein Schieoevers is van de Makro Delft gelegen aan Schieweg 104 te Delft. De Makro is een zelfbedieningsgroothandel (een groothandel opgezet als een supermarkt), gevestigd op meerdere locaties in heel Nederland. Dit bedrijf heeft een geschikt dakoppervlak van ongeveer 19.000 m​2​.​ ​Een inschatting is dat er op dit bedrijfsdak maximaal 8.660 zonnepanelen geplaatst kunnen worden.

Met de aanschaf van deze 8.660 zonnepanelen is een investering gemoeid van ongeveer € 1.985.000 (excl. btw). Het realistisch te installeren vermogen is - uitgaande van panelen met een vermogen van 350 Wattpiek - in totaal 3.031.000 Wattpiek, met een Wattpiek prijs van ongeveer € 0,655 (excl. btw) voor een kwalitatief hoogwaardig zonne-energiesysteem dat aan alle wettelijke regelgeving voldoet en in overeenstemming is met de eisen die verzekeraars aan een zonne-energiesysteem stellen. In dit bedrag is nog een stelpost opgenomen voor het verzwaren van de elektra-aansluiting. In jaar 1 produceert het zonne-energiesysteem ongeveer 2.850.112 kWh. Indicatief kan worden gesteld dat dit zonne-energiesysteem de volgende financiële voordelen biedt: Wanneer er gebruik wordt gemaakt van de SDE++ subsidie en we uitgaan van 60% direct verbruik van de opgewekte stroom, dan zal dit systeem in jaar 1 een besparing op de energienota opleveren van ongeveer € 153.900, inkomsten genereren uit de verkoop van stroom aan een energiebedrijf van ongeveer € 57.000, en een SDE++ subsidie bedrag genereren van € 30.800 . Het totale voordeel in jaar 1 van dit zonne-energiesysteem

15

bedraagt € 241.600. De terugverdientijd ligt - conservatief berekend - op ca. 8 jaar. Dit ligt rond het gemiddelde van de onderzochte daken. Voor panden met gunstig georiënteerde schuine daken en een elektra-aansluiting die niet hoeft te worden verzwaard zijn terugverdientijden vanaf 7 jaar haalbaar.

Aanbod: kansen voor de ondernemer Zelfs in de huidige tijd, waarin het Coronavirus voor veel bedrijven, maatschappelijke organisaties en individuen een enorme impact heeft, blijft een investering in een zonne-energiesysteem zeer interessant. Dat heeft een aantal redenen: ● ● ● ●

het verdienmodel is stabiel en voorspelbaar; er zijn attractieve financieringsvormen; er zijn gunstige subsidieregelingen; de investering verhoogt de courantheid en daarmee de waarde van het vastgoed.

Financiële potentie en kostenreductie Een installatie van zonnepanelen zorgt voor een structurele kostenreductie op de energienota, waarbij er soms zelfs per saldo meer ontvangen dan betaald wordt. Het maakt de energielasten ook minder afhankelijk van de onvoorspelbare fluctuaties die bij de energietransitie horen en draagt daarmee bij aan stabiliteit in de bedrijfsvoering. Daarnaast zijn er wettelijke verplichtingen die ervoor zorgen dat bedrijven uiteindelijk toch moeten verduurzamen. Vaak wordt dan gesproken over ‘wie de rekening van de energietransitie betaalt’. Met zonne-energie is er geen ‘rekening’, maar gaat het om het voorfinancieren van een verdienmodel. Onderstaand laten we de verschillende opties zien om een zonne-energie systeem te financieren. 1. Investering uit 100% Eigen Vermogen Bij het investeren uit 100% eigen vermogen zal het rendement op de investering volledig toekomen aan de ondernemer of de organisatie. De winst in euro’s is maximaal. Men denkt vaak dat het eigen vermogen gedurende de looptijd van de investering ‘vast zit’, maar halverwege de terugverdientijd van ca. 7-10 jaar is de helft al weer beschikbaar voor andere doeleinden. 2.

Financiering via bijvoorbeeld een bank Wanneer een organisatie niet de gehele investering zelf wil of kan doen, is er in veel gevallen de mogelijkheid deze deels te financieren met bijvoorbeeld een (groen)lening bij een bank. De rentepercentages waartegen deze (groen)leningen worden verschaft liggen ruim onder het financieel rendement van de zonnepanelen. Daardoor ontstaat er een hefboomeffect dat de investering financieel zeer aantrekkelijk maakt. Het komt veel voor dat een organisatie slechts 20% eigen vermogen inbrengt en de rest extern financiert, zelfs als er voldoende eigen vermogen beschikbaar is voor de volledige financiering.

16

3. Het verhuren of beschikbaar stellen van het dak Deze laatste optie is een alternatief voor organisaties die zelf niet willen of kunnen investeren. Men kan het dak verhuren of beschikbaar stellen aan een andere partij die de investering doet. Dit kan een commerciële exploitant of een energiecoöperatie zijn. De organisatie ontvangt - zonder te investeren - extra inkomsten uit bijvoorbeeld de verhuur van het dak en/of een korting op de opgewekte stroom.

Subsidies Er zijn op dit moment voor bedrijven gunstige subsidies te verkrijgen voor de installatie van zonne-energiesystemen. We kunnen deze onderverdelen in de regeling voor kleinverbruikaansluitingen en grootverbruikaansluitingen. De subsidies die op dit moment het meest relevant zijn worden onderstaand benoemd: 1. Salderingsregeling voor kleinverbruikaansluitingen (≤ 3x80 Ampère) De salderingsregeling regelt dat teruggeleverde en ingekochte stroom op jaarbasis financieel tegen elkaar weggestreept mogen worden, tot maximaal het eigen jaarverbruik. De salderingsregeling zal vanaf 2023 stapsgewijs worden afgebouwd. Desondanks blijft de salderingsregeling nog steeds erg gunstig. Bovendien kan een kleinverbruiker aanspraak maken op de Energie-investeringsaftrek (EIA). Per 2020 is de drempel voor benutting van de de EIA verlaagd naar 15.000 Wattpiek (ca. 40 zonnepanelen). Dit betekent dat bedrijven met een kleinverbruikaansluiting 45% van de investering als extra aftrekpost op de fiscale winst mogen opvoeren. Dit levert een gemiddeld voordeel op van ca. 10% op de aanschafwaarde van een zonne-energiesysteem. Voor ondernemers die inkomstenbelasting betalen is het fiscale voordeel door het hogere belastingpercentage wat betaald wordt zelfs ca. 20%.

In het vierde kwartaal van 2020 wordt voor kleinverbruikers waarschijnlijk de ISDE-subsidie als nieuw stimuleringsinstrument beschikbaar gesteld. De details van die regeling zijn nog niet bekend. 2. SDE ++ subsidie grootverbruikaansluitingen (> 3x80 Ampère). Dit najaar treedt de nieuwe SDE++ regeling in werking. Deze nieuwe regeling stimuleert naast duurzame energieproductie ook CO2-reductie. Zo wil de overheid ervoor zorgen dat de energietransitie in Nederland haalbaar en betaalbaar blijft. Momenteel wordt de SDE++ nog verder uitgewerkt, waardoor de exacte details nog niet beschikbaar zijn. De SDE++ subsidieregeling garandeert gedurende 15-16 jaar een stabiele voorspelbare kasstroom, die vrijwel onafhankelijk is van de fluctuaties van de elektraprijs. Op 24 november 2020 kan er weer SDE++ subsidie worden aangevraagd. De daarna volgende aanvraagmogelijkheid valt pas in het najaar van 2021.

17

3. Subsidie Provincie Zuid-Holland Vanuit de provincie Zuid-Holland is er een aanvullende subsidieregeling voor onrendabele zonne-energiesystemen, voor zowel klein- als grootverbruikaansluitingen. De Provincie Zuid-Holland komt bedrijven met een vanwege constructieve aspecten onrendabele installatie tegemoet met een aanvullende subsidie tot een bedrag van € 100.000. Ook is er subsidie voor het aan een energiecoöperatie beschikbaar stellen van het dak. Daarnaast is er nog een aanvullende subsidieregeling vanuit de provincie Zuid-Holland. Hierbij kan er een subsidiebedrag worden verleend wanneer 5 of meer ondernemers op hetzelfde bedrijventerrein willen samenwerken aan een energieproject. De hoogte van de subsidie bedraagt 20% van de subsidiabele kosten met een minimum van € 25.000,- en een maximum van € 200.000,-. Voor Schieoevers is reeds een aanvraag ingediend in juli 2020. Het gaat om een investering van €750.000, waarvan €150.000 gesubsidieerd wordt.

18

Vervolgstappen: een klantreis voor ondernemers De gemeente Delft heeft nu inzichtelijk wat de zonne-energie potentie is van alle bedrijfsdaken waar 40 of meer zonnepanelen op passen. Maar hoe kan de gemeente haar ondernemers motiveren om daadwerkelijk over te gaan tot installatie van deze systemen? Op basis van onze ervaring bij andere organisaties - waaronder gemeenten - hebben wij een praktische klantreis samengesteld. Deze kan als leidraad dienen bij de activatie van het zonne-energie potentieel bij de doelgroep. ​Gegeven het grote aandeel bedrijfsdaken, hebben wij de mogelijke klantreis hierop afgestemd. Voor de activatie van bedrijven adviseren wij de gemeente zich te richten op zowel de individuele bedrijven, als op de bedrijventerreinen, omdat onze ervaring is dat de bedrijventerreinen vaak een platform bieden voor overleg ​en activatie. Een zeer interessant startpunt voor deze klantreis is het bedrijventerrein van de Schieoevers.

Het stappenplan De klantreis voor ondernemers zou er – begeleid door Energieke Regio - als volgt uit kunnen zien: ● ●

●

●

●

●

19

De gemeente schrijft de organisaties van bedrijventerreinen aan en wijst hen op de mogelijkheden van zonnepanelen op de daken van bedrijven. Met behulp van de bij dit rapport behorende ​dakenlijst ​schrijft de gemeente, mede uit naam van andere stakeholders, de individuele bedrijven aan. Hierbij wijst de gemeente ondernemers op de mogelijkheden van zonnepanelen op hun bedrijfsdak. Daarbij biedt de gemeente aan de eigenaren van 10 van de grootste daken een adviesgesprek van Energieke Regio op locatie aan, waarbij de kansen voor zonnepanelen worden bekeken en besproken. Dat zou al kunnen voor de najaarsronde van de SDE++ subsidie 2020 (24 november is de aanvraagdatum). Na deze subsidieronde kan de gemeente desgewenst aanvullend budget ter beschikking stellen, gericht op de SDE++ subsidie in het najaar van 2021. De gemeente kan – inhoudelijk ondersteund door Energieke Regio – een bijeenkomst organiseren waarin de ondernemers voorgelicht worden over de mogelijkheden van zonnepanelen en een te organiseren collectieve inkoopactie. Op dit moment loopt er al een collectieve aanbesteding voor zonnepanelen via Energieke Regio. Elke paar maanden kan er hierbij gestart worden met een nieuw tranche. Voor 20 geïnteresseerde organisaties wordt een ​individuele maatwerk factsheet per locatie gemaakt. Deze factsheet met bijbehorende advies e-mail en opvolging kost € 125 excl.

btw en zou de gemeente (deels) kunnen subsidiëren. Voor deelnemers aan de Rabobank actie Zon op Dak is deze scan overigens gratis. Als het bedrijf enthousiast is, dan offreert Energieke Regio de indiening van de SDE++ aanvraag en het voor installaties groter dan 500.000 Wp benodigde haalbaarheidsonderzoek​. Het bedrijf betaalt deze kosten in principe zelf, tenzij de gemeente ook daarvoor budget beschikbaar stelt. Na opdracht wordt indien vereist het haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd en de benodigde ​ SDE++ subsidie ​aangevraagd.

●

Na toekenning van de subsidie kan Energieke Regio ook de ​aanbesteding en uitvoering​ begeleiden. Dat kan zowel collectief als individueel.

Energieke Regio houdt de coördinator bij de gemeente op regelmatige basis op de hoogte van de voortgang.

Subsidies alleen voor het onderzoeken van de haalbaarheid? Wij adviseren de gemeente om alleen de individuele scans en eventueel de SDE-subsidie aanvraag en eventuele haalbaarheidsonderzoeken te subsidiëren. Doel is de doelgroep te helpen om de mogelijkheid van een investering in zonnepanelen te laten onderzoeken. In de praktijk zullen veel organisaties hierna willen investeren gezien de goede rendementen, of indien zij er de middelen niet toe hebben - willen opteren voor het verhuren of ter beschikking stellen van hun dak aan een andere partij. Subsidiëren van het traject na de haalbaarheidsfase is ons inziens niet nodig. Hierdoor kan een gemeente met beperkte inzet van middelen toch veel impact hebben op investeringen in zonnepanelen en dus op de CO​2 ​ uitstoot in de gemeente.

Ondersteuning door Energieke Regio Door haar ervaring met dergelijke trajecten kan Energieke Regio de gemeente Delft hierin optimaal ondersteunen. Daarbij kan zij - indien gewenst - de volgende rollen invullen: ●

● ● ● ●

Het inrichten van een eventuele landingspagina van de gemeente op de website van MijnZonadvies, het platform van Energieke Regio voor onafhankelijk advies over zonnepanelen. Het opzetten van de communicatie naar de doelgroep. Het uitvoeren van de haalbaarheidsonderzoeken. Het verzorgen van de subsidieaanvragen. Het begeleiden van (collectieve of individuele) aanbesteding en uitvoering.

De combinatie van de gebiedsscan zonnepanelen, de dakenlijst, de individuele scans en de ondersteuning door Energieke Regio maken het voor de gemeente Delft mogelijk om de opwekking van duurzame energie in haar gemeente te versnellen, met beperkte inzet van financiële middelen. Als de gemeente stuurt op de najaars SDE++ subsidieronde (met aanvragen vanaf 24 november 2020), dan is er echter wel een relatief korte periode om bedrijven te benaderen en te betrekken. Er kan gekozen worden om voor deze najaars SDE++ subsidieronde alleen gerichte actie te ondernemen naar de bedrijven op bijvoorbeeld het bedrijventerrein Schieoevers en de rest van de doelgroep in de gemeente alleen te informeren over de kansen die zonnepanelen en SDE++ subsidie bieden. In een tweede tranche kan er gerichte actie worden ondernomen richting de SDE++ subsidieronde van najaar 2021. Voor die tweede tranche stellen we graag – na evaluatie van de eerste tranche – in overleg met de gemeente en andere stakeholders een voorstel op. Goede coördinatie tussen de diverse stakeholders is een voorwaarde om er een groot succes van te maken.

20

Tijdsplanning voor bijvoorbeeld Schieoevers (en/of eventuele andere interessante doelgroepen binnen de gemeente) Wat

`​Wanneer

Wie

Opstellen gebiedsscan zonnepanelen

september

Energieke Regio

Opstellen communicatie over voordelen zonnepanelen en SDE++ subsidie en door gemeente geboden ondersteuning

september

Gemeente Delft / Energieke Regio

Aanschrijven van de ondernemers over de potentie van de bedrijfsdaken

september

Gemeente Delft

Bezoeken en helpen van de 10 bedrijven met grote daken

september-oktober

Energieke Regio

Communicatie naar de rest van de doelgroep door gemeente

september-oktober

Gemeente Delft / input Energieke Regio

Advisering aan bedrijven

augustus-november

Energieke Regio

Opvragen bedrijfsinformatie voor de SDE subsidie aanvragen

oktober-november

Energieke Regio

Indienen SDE aanvragen

november

Energieke Regio

21