bijlage voorstel vorming streekomroep Delft Rijswijk Pijnacker Nootdorp
Tekst van het document
Een sterkere streekomroep voor Delft en omgeving De kracht van één omroep voor Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp
Inleiding De komende jaren worden in Nederland 80 streekomroepen gevormd. De huidige 220 lokale omroepen moeten uiterlijk 2028 opgaan in die grotere omroepen per streek. Minister Bruins van OCW heeft het voorstel voor de wijziging van de Mediawet die dat regelt, eind 2024 gepubliceerd. Naar verwachting wordt de wetswijziging in 2025 behandeld. Bij de vorming van de streekomroepen wordt in principe uitgegaan van de kaart die de NLPO daarvoor de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Begin 2025 is de laatste formele mogelijkheid om nog iets te wijzigen aan deze indeling, als dat leidt tot een betere afspiegeling van de samenleving. Een speciale Change Board gaat de voorstellen daarvoor beoordelen in samenspraak met omroepen en gemeentebesturen. Omroep Delft is op dit moment ingedeeld als zelfstandige streek. Op het eerste gezicht is dat aantrekkelijk: er is geen ingewikkeld samenwerkings- en fusietraject nodig met andere omroepen, en ook in de toekomst kan het nieuws- en programma-aanbod volledig gericht worden op de inwoners van Delft. Toch is een alternatief scenario beter: een streekomroep voor Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp. Dit rapport is bedoeld voor de besturen van de omroepen, de gemeenten en de change-board van de NLPO. We zetten uiteen wat de gevolgen van een grotere streek zijn: voor de omroepen, de inwoners en de samenleving.
We kijken naar de financiële gevolgen, de samenhang tussen de gemeenten, en de gevolgen voor de journalistiek. Tot slot kijken we ook naar de praktijk: hoe ingewikkeld is het om de bestaande omroepen in deze gemeenten te integreren? Delft, 25 februari 2025 Michiel Bosgra, kwartiermaker
Streekomroep Delft en omgeving
-2-
Inhoudsopgave Inleiding....................................................................................................................................2 Inhoudsopgave.........................................................................................................................3 1. Tachtig streekomroepen in Nederland................................................................................. 4 2. De change-board................................................................................................................. 6 3. Maatschappelijke cohesie.................................................................................................... 8 Woon-werkverkeer............................................................................................................. 9 Verhuizingen.......................................................................................................................9 Winkels...............................................................................................................................9 Onderwijs........................................................................................................................... 9 Recreatie............................................................................................................................
9 Sport.................................................................................................................................10 Zorg.................................................................................................................................. 10 4. Financieel: scenario zelfstandig......................................................................................... 11 Budget tot en met 2027.................................................................................................... 11 Budget vanaf 2028........................................................................................................... 11 5. Toekomstscenario Rijswijk/Pijnacker-Nootdorp................................................................. 13 6. Financieel: scenario drie gemeenten................................................................................. 14 Budget tot en met 2027.................................................................................................... 14 Budget vanaf 2028........................................................................................................... 14 7.
Journalistieke impact..........................................................................................................16 Journalistieke FTE’s......................................................................................................... 16 Hoeveelheid belangwekkend nieuws............................................................................... 17 Eigen journalistieke aanpak Omroep Delft....................................................................... 17 8. Synergievoordelen............................................................................................................. 18
Streekomroep Delft en omgeving
-3-
1.Tachtig streekomroepen in Nederland Minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer dat voorziet in een ingrijpende herstructurering van het lokale omroepbestel. Dit voorstel beoogt de versnippering binnen de lokale journalistiek tegen te gaan door het aantal lokale omroepen terug te brengen en te vervangen door maximaal 80 streekomroepen. Met deze hervorming wil de minister zorgen voor een stabiele en duurzame basis voor onafhankelijke lokale journalistiek in Nederland. Het wetsvoorstel introduceert een nieuw model waarin Nederland wordt opgedeeld in 80 streken, elk met één publieke streekomroep. Deze streekomroepen krijgen een vaste plaats in het landelijke omroepbestel en worden structureel gefinancierd via een landelijke regeling. Hierdoor worden zij minder afhankelijk van gemeentelijke subsidies en krijgen zij een robuustere financiële basis. De belangrijkste veranderingen in de Mediawet zijn: De huidige gemeentelijke licenties voor lokale omroepen worden vervangen door één licentie per streek.
● Streekomroepen worden verplicht te voldoen aan strengere journalistieke en organisatorische kwaliteitseisen ● De financiering van streekomroepen wordt gecentraliseerd, met een vaste basisfinanciering en aanvullende middelen op basis van inwonersaantallen ● Samenwerking tussen streekomroepen, regionale en landelijke omroepen wordt versterkt via gedeelde nieuwsvoorzieningen en uitwisseling van content. Waarom 80 streken? Minister Bruins kiest voor een indeling in 80 streken om een goede balans te vinden tussen schaalgrootte en lokale betrokkenheid. Momenteel zijn er meer dan 200 lokale omroepen, wat leidt tot een versnipperd landschap met grote kwaliteitsverschillen. Door het aantal omroepen terug te brengen, wordt het mogelijk om per streek een volwaardige professionele omroep te realiseren met voldoende journalistieke slagkracht. De gekozen schaalgrootte is gebaseerd op een minimale kritische massa van inwoners en een logische samenhang tussen de gemeenten binnen een streek. Dit moet zorgen voor een efficiëntere bedrijfsvoering en een breder, diepgaander journalistiek aanbod. Binnen de nieuwe streken wordt rekening gehouden met regionale verbondenheid en gedeelde maatschappelijke thema’s. Gemeenten binnen een streek delen vaak sociale, economische en culturele kenmerken, waardoor zij logischerwijs binnen één uitzendgebied passen.
Dit bevordert de herkenbaarheid en relevantie van de berichtgeving voor inwoners. Journalistieke kwaliteit Met de vorming van streekomroepen verwacht de minister een sterke impuls te geven aan de kwaliteit en continuïteit van de lokale journalistiek. De nieuwe omroepen moeten voldoen aan professionele normen op het gebied van nieuwsvoorziening, redactionele onafhankelijkheid en samenwerking binnen het publieke omroepbestel.
Streekomroep Delft en omgeving
-4-
Dit betekent: ● Een dagelijks journalistiek aanbod dat aansluit bij de behoeften van inwoners ● Een professionele redactie met zowel vaste krachten als goed begeleide vrijwilligers ● Meer mogelijkheden voor samenwerking met regionale en landelijke omroepen, zoals de NOS en regionale omroepen ● Betere financiële stabiliteit, waardoor omroepen niet langer afhankelijk zijn van incidentele gemeentelijke subsidies Met deze hervorming wil de minister de lokale journalistiek toekomstbestendig maken, zodat inwoners betrouwbare en relevante informatie blijven ontvangen over hun directe leefomgeving.
Streekomroep Delft en omgeving
-5-
2.De change-board Omdat gebleken is dat de bestaande indeling van de 80 streekomroepen niet overal optimaal is, heeft de Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) een ‘Change Board' ingesteld. Deze adviescommissie beoordeelt alle wijzigingsverzoeken met betrekking tot de vastgestelde streekindeling die worden ingediend. Dit hoofdstuk belicht de samenstelling van de Change Board, de criteria voor beoordeling van wijzigingsvoorstellen en de procedure voor het indienen en behandelen van dergelijke verzoeken. Samenstelling van de Change Board De Change Board is samengesteld uit vertegenwoordigers van diverse belanghebbende partijen om een brede en evenwichtige beoordeling van wijzigingsverzoeken te waarborgen. De leden zijn afkomstig uit: ● Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG): Vertegenwoordigt de belangen van gemeenten en zorgt voor afstemming met lokale overheden. ● Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW): Biedt beleidsmatige inzichten en bewaakt de aansluiting bij nationale wet- en regelgeving. ● Lokale publieke omroepen: Brengen praktijkervaring en kennis van het lokale medialandschap in.
Deze diverse samenstelling verzekert dat de Change Board bij het evalueren van wijzigingsverzoeken alle belangen van betrokken partijen betrekt in het uiteindelijke advies. Uitgangspunt is wel dat het aantal van 80 streken niet overschreden wordt. Criteria voor Beoordeling van Wijzigingsvoorstellen Bij de beoordeling van wijzigingsverzoeken hanteert de Change Board een set van criteria om de consistentie en effectiviteit van de streekindeling te waarborgen. De belangrijkste criteria zijn: ● Maatschappelijke cohesie: De voorgestelde wijziging moet bijdragen aan een verzorgingsgebied dat aansluit bij de sociaal-culturele en economische realiteit van de inwoners. ● Bestuurlijke efficiëntie: Wijzigingen dienen te leiden tot een efficiëntere samenwerking tussen gemeenten en omroepen binnen de streek. ● Journalistieke slagkracht: Het nieuwe verzorgingsgebied moet de omroep in staat stellen een kwalitatief hoogstaand en toereikend media-aanbod te bieden. ● Draagvlak: Er moet aantoonbaar voldoende steun zijn voor het voorstel bij alle betrokken partijen, waaronder lokale omroepen en gemeenten.
Streekomroep Delft en omgeving
-6-
Rol van gemeenten en omroepen De Change Board heeft een voorkeur voor wijzigingsverzoeken die door lokale omroepen en gemeenten gezamenlijk worden ingediend. De deadline voor indiening is vastgesteld op 29 maart 2025 om 23:59 uur. Uit het reglement van de Change Board blijkt niet welke status het standpunt van de gemeenten moet hebben: of het om een collegebesluit, raadsbesluit of minder formeel standpunt moet zijn, of dat gemeenten alleen hoeven aan te geven geen bezwaar te hebben tegen de aanvraag van de omroepen. Bij de inschatting welk gremium het standpunt van de gemeente moet bepalen, is ook relevant om te kijken naar de gemeentelijke samenwerking. Als de voorgenomen indeling van de streekomroep overeenkomt met ongeveer alle intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, dan is een standpunt namens de portefeuillehouder of het college al snel voldoende te onderbouwen. Als gemeenten samenwerken in allerlei wisselende combinaties, dan is er wellicht meer politiek debat mogelijk over de vraag wat “de leefwereld van de inwoners” is. Dan is afstemming met de gemeenteraad soms verstandig. De Change Board analyseert het verzoek op basis van de vastgestelde criteria en houdt rekening met de input van alle betrokken partijen. Op basis van het advies van de Change Board, neemt de directeur-bestuurder van de NLPO een bindend besluit.
De streekkaart die daarna wordt vastgesteld, is het uitgangspunt voor de aanwijzingsprocedure voor de tachtig streekomroepen die vanaf 1 januari 2028 gevormd worden.
Streekomroep Delft en omgeving
-7-
3.Maatschappelijke cohesie Bij een zelfstandige streekomroep voor de stad Delft, is de inhoudelijke samenhang op zich logisch: de inwoners van Delft zijn geïnteresseerd in Delft, en de gemeente en lokale organisaties kunnen logischerwijs samenwerken met de omroep. In heel Nederland wordt gewerkt aan de vorming van streekomroepen omdat zij een gebied kunnen bedienen dat meer aansluit op de leefwereld van de inwoners. Die houdt niet op bij de gemeentegrens. Ook in deze streek speelt dat. In opdracht van de provincie Zuid-Holland is in 2017 de samenhang tussen diverse gemeenten in kaart gebracht door professor Tordoir. Het rapport "Zuid-Hollandse netwerken: analyse van ruimtelijke interactie tussen gemeenten en kernen" biedt een gedetailleerde analyse van de ruimtelijke interacties tussen gemeenten in Zuid-Holland, waaronder Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp.
Het rapport beschrijft diverse bewegingsstromen die tussen gemeenten bestaan, met betrekking tot woon-werkverkeer, verhuizingen, recreatie, sport, winkels, diensten, zorg en onderwijs. Hieruit vallen conclusies te trekken over de samenhang tussen Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp.
Streekomroep Delft en omgeving
-8-
Woon-werkverkeer Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp vertonen een sterke onderlinge verwevenheid in termen van woon-werkverkeer. Veel inwoners van Pijnacker-Nootdorp en Rijswijk werken in Delft, vooral vanwege de aanwezigheid van de Technische Universiteit Delft en de innovatiesector. Aan de andere kant pendelen ook veel bewoners van Delft naar Rijswijk voor werk, met name door de nabijheid van de Randstadrail en andere vervoersverbindingen. Het intensieve gebruik van de snelwegen A13 en A4 versterkt de verbindingen tussen de drie gemeenten, met name voor forenzen die naar steden zoals Den Haag of Rotterdam reizen.
Verhuizingen Het aantal verhuizingen tussen Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp laat zien dat inwoners van de verschillende gemeenten vaak naar naburige gemeenten verhuizen, afhankelijk van de gewenste woonomstandigheden. Delft trekt veel studenten en jonge professionals aan, terwijl Pijnacker-Nootdorp populair is voor gezinnen die meer ruimte en groen willen. Rijswijk is aantrekkelijk voor bewoners die nabij grote steden willen wonen zonder in het centrum te hoeven verblijven. Deze verhuizingen worden beïnvloed door de stijgende woningprijzen in Delft, die mensen naar de omliggende gemeenten doen verhuizen.
Winkels De drie gemeenten hebben hun eigen winkelcentra, maar er zijn aanzienlijke winkelstromen tussen de regio's. Inwoners van Pijnacker-Nootdorp en Rijswijk doen vaak hun aankopen in Delft, dat bekendstaat om zijn grote aanbod van winkels, van mode tot gespecialiseerde winkels. Rijswijk heeft met het winkelcentrum ‘In de Bogaard’ een aantrekkelijk winkelgebied voor de omliggende gemeenten, terwijl Pijnacker-Nootdorp zich richt op lokale winkels en markten.
Onderwijs Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp vormen een belangrijke regio voor onderwijs. Veel jongeren uit Pijnacker-Nootdorp en Rijswijk volgen middelbaar en hoger onderwijs in Delft, vooral door de aanwezigheid van de Technische Universiteit Delft en de brede variëteit aan opleidingen. Tegelijkertijd kiezen Delftenaren vaak voor onderwijsinstellingen in Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp, zoals het Stanislascollege of ROC Mondriaan, die een belangrijk aanbod in beroepsonderwijs bieden. Het onderwijsnetwerk is dus sterk grensoverschrijdend, met veel mobiliteit van leerlingen en studenten.
Recreatie Er is een sterke recreatieve stroom tussen de drie gemeenten, waarbij bewoners van Pijnacker-Nootdorp en Rijswijk vaak naar Delft trekken voor cultuur, musea en de historische binnenstad. Omgekeerd zoeken Delftenaren vaak ontspanning in de natuurgebieden rond Pijnacker-Nootdorp.
Streekomroep Delft en omgeving
-9-
Sport De drie gemeenten zijn actief op het gebied van sport, waarbij er zowel samenwerking als concurrentie is. Veel inwoners van Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp maken gebruik van sportvoorzieningen in Delft, met name voor specifieke sporten zoals voetbal en tennis. Tegelijkertijd wordt er veel gesport in eigen gemeente, bijvoorbeeld in sporthallen en bij lokale verenigingen. Gemeenschappelijke sportevenementen trekken vaak deelnemers uit alle drie de gemeenten. Er is een aanzienlijke uitwisseling van sporters, vooral door de aanwezigheid van grote sportfaciliteiten in Delft, zoals de sporthallen en het zwembad. ● Sportfondsen is actief in de regio en biedt gemeenten services zoals de exploitatie van sportaccommodaties. In Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp wordt samengewerkt aan het bevorderen van sportdeelname, met goed bereikbare sportfaciliteiten en gezamenlijke initiatieven voor breedtesport en jeugdparticipatie.
Zorg De zorgstromen tussen de drie gemeenten zijn sterk verweven. Veel inwoners van Pijnacker-Nootdorp en Rijswijk maken gebruik van zorginstellingen in Delft, met name in het ziekenhuis en gespecialiseerde zorgaanbieders. Tegelijkertijd zorgen de goed bereikbare zorgvoorzieningen in Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp ervoor dat Delftenaren ook daar hun zorg ontvangen, vooral in de vorm van wijkzorg en jeugdzorg. De GGZ en andere zorginstellingen in de regio Haaglanden bieden gezamenlijke zorgprogramma’s die inwoners uit alle drie de gemeenten ten goede komen. ● GGD Haaglanden: De GGD Haaglanden speelt een cruciale rol in het bevorderen van de volksgezondheid en het bieden van zorg en ondersteuning bij infectieziekten, jeugdgezondheidszorg, en preventieve zorg in deze regio. De GGD werkt grensoverschrijdend en biedt diensten aan voor de inwoners van Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp. ● GGZ Delfland: GGZ Delfland biedt geestelijke gezondheidszorg aan inwoners van de drie gemeenten. Het werk van deze organisatie overschrijdt de grenzen van de afzonderlijke gemeenten en speelt een belangrijke rol in de geestelijke gezondheid van de regio, met behandelingen voor volwassenen, jongeren en gezinnen. ● Gemiva: Gemiva biedt zorg en begeleiding aan mensen met een beperking.
Deze organisatie is actief in de regio Haaglanden, en werkt in de drie gemeenten samen om ondersteuning te bieden aan kwetsbare groepen, waaronder mensen met een verstandelijke beperking. ● Zorgkeuze H5: Deze zorgorganisatie biedt zorg en ondersteuning in de regio en werkt samen met diverse zorginstellingen in onder meer Delft, Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp om een breed aanbod van zorg en welzijn te bieden aan ouderen, mensen met een beperking en anderen die zorg nodig hebben.
Streekomroep Delft en omgeving
- 10 -
4.Financieel: scenario zelfstandig Een belangrijk element in de discussie over de wijziging van de streek, is de uitwerking hiervan op de toekomstige begroting van de omroep. Daarbij is het met name relevant om te kijken naar de landelijke bekostiging vanaf 2028. De rekenformule voor de landelijke bekostiging pakt ongunstig uit voor een zelfstandige streek voor Delft.
Budget tot en met 2027 Vanaf 2025 ontvangt Omroep Delft subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Delft scoorde het maximale aantal punten. Er is geen enkele reden om te betwijfelen of Delft deze subsidie ook in 2026 en 2027 kan continueren. De gemeentelijke bekostiging is voor een belangrijk deel gebaseerd op het normbedrag, dat uitgaat van een bedrag per huishouden. Doordat Delft veel studentenwoningen kent, is deze rekenformule relatief gunstig voor Omroep Delft. Delft: 63.517 x € 1,62 = € 103.000 Daar bovenop betaalt de gemeente Delft, in ieder geval in het jaar 2025, nog een aanvullende subsidie van € 50.000,De commerciële inkomsten van Omroep Delft zijn tot nu toe beperkt. Het aantrekken van een directeur-bestuurder kan hier verandering in brengen. Als de televisie- en radioprogrammering worden versterkt met een duidelijker format, en er actief wordt ingezet op het opbouwen van een zakelijk netwerk, moet het mogelijk reclame-omzet en andere fondsen aan te trekken in een orde van grootte van €50.000,- per jaar vanaf 2026. Dit kan de wegvallende aanvullende gemeentelijke subsidie dus compenseren.
Budget vanaf 2028 Vanaf 2028 wordt de basisbekostiging verstrekt door het ministerie van OCW. Uit de tekst van het wetsvoorstel blijkt dat daarbij een rekenformule wordt gehanteerd die is gebaseerd op de volgende elementen: ● 40% voor vaste voet, verdeeld over 80 omroepen ● 15% op basis van aantal inwoners ● 20% op basis van aantal kernen (met meer dan 500 woonadressen) ● 25% op basis van aantal inwoners in stedelijk of landelijk gebied De vaste voet is hierbij met name bedoeld voor overheadkosten: iedere streekomroep heeft geld nodig voor de huur van een pand, een directeur en hoofdredacteur, en de aanschaf van technische apparatuur zoals studio’s en zendlijnverbindingen. Door een wijziging van de streek veranderen deze kosten niet, en dit deel van de bekostiging wijzigt dus ook niet. Het vaste bedrag per inwoner is gebaseerd op het idee dat de hoeveelheid nieuws toeneemt naarmate er in de streek meer inwoners zijn. Een groter aantal inwoners in de streek, zorgt dus voor een stijging van het budget.
Streekomroep Delft en omgeving
- 11 -
Het bedrag per woonkern is bedoeld om streekomroepen te compenseren die te maken hebben met een groot aantal zelfstandige gemeenten in hun streek en/of met veel kleine woonkernen en met een uitgestrekt werkgebied, waardoor redacteuren te maken hebben met grotere afstanden en reistijden. Het bedrag per inwoner in stedelijk of landelijk gebied is bedoeld voor streekomroepen die te maken hebben met specifieke problematiek rond stedelijkheid (criminaliteit, armoede, integratie, verpaupering) of rond krimpgebieden waar de voorzieningen opgebracht moeten worden door steeds minder inwoners. Het totale budget voor de streekomroepen vanaf 2028 is nog niet formeel vastgesteld. De bijdrage uit het Gemeentefonds à €13,5 mln. wordt overgeheveld, daarnaast heeft de minister aangegeven zo’n 18 mln. extra te zullen investeren. Op basis van deze bedragen zou een zelfstandige streekomroep voor Delft kunnen rekenen op een Rijksbijdrage van €250.000,- per jaar. Als we de bedragen voor de komende jaren op een rijtje zetten, dan wordt duidelijk dat een zelfstandige streekomroep voor Delft in het jaar 2028 te maken krijgt met een forse terugval in budget: Jaar
Bekostiging
2025
€ 403.000
2026
€ 353.000
€ 50.000
€ 403.000
2027
€ 353.000
€ 50.000
€ 403.000
2028 +
€ 260.000
€ 50.000
€ 310.000 (-23,1%)
Streekomroep Delft en omgeving
Commercie
Totale baten € 403.000
- 12 -
5.Toekomstscenario Rijswijk/Pijnacker-Nootdorp Als de huidige indeling van de 80 streken ongewijzigd blijft, dan blijven de gemeenten Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp onderdeel van de streek “Zoetermeer en omgeving”. Deze streek bestaat nu al op papier, en als er geen aanpassing van de streek wordt doorgevoerd, dan zullen de omroepen in deze streek gezamenlijk een streekomroep moeten vormen. Tot op heden zijn hiervoor nog geen concrete stappen gezet. In de praktijk betekent dit, dat Feelgood Radio, ZFM Zoetermeer en Omroep Lansingerland zullen moeten fuseren en gezamenlijk één streekomroep moeten vormen. Daarbij kan gewerkt worden met meerdere locaties, en wellicht ook in een deel van de tijd met afzonderlijke radio-edities. Op televisie en online zal er wel één omroep moeten ontstaan. Een grote uitdaging is daarbij de positie van de gemeente Rijswijk, die immers nergens grenst aan de overige gemeenten van deze streek. Ook sociaal-maatschappelijk zijn er weinig raakvlakken tussen Rijswijk en Zoetermeer. Feelgood Radio maakt op dit moment gebruik van een subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek die bedoeld is om de toekomstige streekomroepen te helpen vormgeven. Idealiter maken alle omroepen in een streek hier gezamenlijk gebruik van. Feelgood Radio is erin geslaagd deze subsidie binnen te halen zonder samenwerking met ZFM Zoetermeer en Omroep Lansingerland.
Dat is knap, maar zorgt er tegelijkertijd voor dat er geen nu incentive meer is om alsnog te gaan samenwerken met deze omroepen. Dit betekent echter ook dat er nu geen stappen worden gezet om te komen tot een streekomroep voor de streek Zoetermeer e.o. Het is overigens onzeker of Feelgood Radio bij een ongewijzigde streek ook in 2026 en 2027 zelfstandig aanspraak zal kunnen blijven maken op deze subsidie, omdat de komende jaren zal moeten worden toegewerkt naar de toekomstige streekomroepen. De kans bestaat dat Feelgood Radio in dit geval alsnog zal moeten gaan samenwerken met ZFM Zoetermeer en Omroep Lansingerland om de subsidie te kunnen blijven ontvangen. Als Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp onderdeel worden van de streek Delft en omgeving, dan vervalt vanaf 2026 de mogelijkheid voor Feelgood Radio om zelfstandig deze subsidie aan te vragen. In dat geval kunnen Feelgood Radio en Omroep Delft deze subsidie gezamenlijk aanvragen.
Streekomroep Delft en omgeving
- 13 -
6.Financieel: scenario drie gemeenten Als de gezamenlijke omroepen kiezen voor een wijziging van de streekindeling, dan kunnen we een vergelijking maken waarbij we vanaf 2026 de gemeentelijke bijdragen van de drie gemeenten meetellen naast de subsidie van het SvdJ, en dan bekijken hoe de overgang naar 2028 verloopt.
Budget tot en met 2027 In dit scenario is het budget voor de jaren 2026 en 2027 gebaseerd op de gemeentelijke bijdragen op basis van het normbedrag. Dat betreft de volgende bedragen: Delft: 63.517 x € 1,62 = € 102.900 Rijswijk 28.938 x € 1,62 = € 46.870 Pijnacker-Nootdorp 22.680 x € 1,62 = € 36.730 Totale bekostiging: € 186.500 Als de samenstelling van de streek wijzigt, moet ook in streekverband worden deelgenomen aan de Regeling van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Als de beide omroepen hierbij samenwerken, is het bijna zeker dat zij ook in 2026 en 2027 deze subsidie ontvangen. Feel Good Radio slaagt er in de huidige situatie in om jaarlijks zo’n €100.000 aan eigen inkomsten te genereren uit reclame en sponsoring. Als Omroep Delft en Feel Good Radio samen een grotere streekomroep creëren, ontstaat een groter bereik met meer commerciële waarde. Het ligt voor de hand dat de opbrengst hierdoor sneller kan groeien: een omzet van €150.000 in 2026 en 2027 is haalbaar, in 2028 kan dit oplopen tot €200.000,- Dit betekent dat in de jaren 2026 en 2027 de gezamenlijke baten voor de streekomroep zo’n € 586.500 zullen bedragen.
Budget vanaf 2028 Vanaf 2028 wordt de basisbekostiging verstrekt door het ministerie van OCW. De nieuwe rekenformule pakt vermoedelijk voor een streek met drie gemeenten minder ongunstig uit dan voor een zelfstandige omroep voor Delft. Met drie gemeenten is het aantal inwoners hoger, maar ook de correctiefactor is iets minder nadelig. Dit is de berekening van het aantal inwoners voor de streek: Gemeente
Aantal inwoners (1-1-2024)
Delft
109.573
Rijswijk
59.642
Pijnacker-Nootdorp
57.948
TOTAAL
227.163
Streekomroep Delft en omgeving
- 14 -
Met de rekenformule in de Mediawet leidt dit vermoedelijk tot een Rijksbijdrage voor de streekomroep voor Delft, Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp van € 360.000,- per jaar. Jaar
Bekostiging
Commercie
Totale baten
2026
€ 436.500
€ 150.000
€ 586.500
2027
€ 436.500
€ 150.000
€ 586.500
2028 +
€ 360.000
€ 200.000
€ 560.000 (-4,5%)
In dit scenario is het dus veel beter mogelijk om de overgang van de huidige financiële systematiek naar het nieuwe stelsel op te vangen.
Streekomroep Delft en omgeving
- 15 -
7.Journalistieke impact De invloed van de twee scenario’s op de journalistieke impact van Omroep Delft op de samenleving uit zich op meerdere manieren. ● Het aantal journalistieke FTE’s op de redactie ● De hoeveelheid belangwekkend nieuws ● De mogelijkheden om de specifieke journalistieke ambities van Omroep Delft in te vullen
Journalistieke FTE’s De versterking van het aantal journalistieke FTE’s is een van de belangrijkste doelstellingen van de stelselherziening voor de lokale omroepsector. Hoeveel FTE’s er beschikbaar zijn voor de redactie, is afhankelijk van het totale budget en de overheadkosten. Tussen de twee scenario’s is voor wat betreft de overheadkosten geen groot verschil te verwachten: een iets grotere streekomroep heeft nog steeds dezelfde kosten voor zaken als huisvesting, techniek, directie en hoofdredactie. Alleen de kosten voor auteursrechten hebben samenhang met de grootte: hoe groter het totale budget, hoe hoger de kosten voor Buma/stemra en Sena. Voor deze vergelijking gaan we uit van een bedrag aan overheadkosten van € 163.000 per jaar. Voor journalistieke FTE’s wordt in onze sector doorgaans gerekend met een bedrag van € 60.000 per journalist per jaar, inclusief werkgeverslasten. (Dit komt overeen met een brutoloon van € 3.200 per maand.) Uitgaande van de budgetten bij twee scenario’s, betekent dit het volgende voor de journalistieke capaciteit per jaar: Jaar
Budget Delft
FTE’s
Budget D/R/PN
FTE’s
2026
€ 403.000
4,0
€ 586.500
7,0
2027
€ 403.000
4,0
€ 586.500
7,0
2028
€ 310.000
2,45
€ 560.000
6,6
In het “Delft-scenario” werken alle FTE’s aan nieuws voor Delft. Bij de grotere streek werkt naar schatting de helft van de FTE’s aan nieuws voor Delft, de andere helft werkt aan nieuws voor Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp. In 2026 en 2027 is de journalistieke capaciteit voor Delft dus iets minder gunstig bij de streek-variant. Vanaf 2028 is er juist een beter perspectief.
Streekomroep Delft en omgeving
- 16 -
Hoeveelheid belangwekkend nieuws Natuurlijk bepaalt de hoeveelheid journalistieke FTE’s direct hoeveel nieuws er gemaakt kan worden per dag. Om een indruk te geven: gemiddeld kan een journalist bij een streekomroep per FTE per dag ongeveer 1 video en 4 nieuwsberichten maken. Een grotere redactie kan meer specialiseren in de taakverdeling. Zo kan een aparte bureauredacteur zorgen voor een betere planning van het nieuws, is een verslaggever gespecialiseerd in het op locatie vergaren van informatie en video-opnamen. Een grotere redactie kan een journalist vrijmaken voor onderzoeksjournalistiek. Een grotere streek zorgt ook voor meer variatie in het nieuwsaanbod. Met meer inwoners en meer gemeenten, is er nu eenmaal meer lokale politiek, meer bedrijven, meer wijken en buurten, en zijn er ook vaker ernstige ongelukken en branden. Inwoners die het nieuws volgen via de website/app, televisie en radio, krijgen dus een breder nieuwsaanbod. Dit zorgt ervoor dat de kanalen meer impact hebben: de balans tussen groot en klein nieuws is beter, het publiek krijgt vaker te zien dat de omroep een belangrijk nieuwsmedium is. Eerder hebben we beschreven dat een deel van de inwoners in een andere gemeente woont dan hij/zij is opgegroeid. De belangstelling van inwoners gaat vaak over gemeentegrenzen heen. Berichten uit buurgemeenten zijn over en weer voor inwoners vaak óók van belang.
Eigen journalistieke aanpak Omroep Delft Omroep Delft heeft in haar beleidsplan gekozen voor een eigen journalistieke aanpak, waar specifiek aandacht wordt besteed aan nieuws over publieke instellingen, waar besluiten een grote impact op hun leven hebben, terwijl daar doorgaans weinig aandacht voor is in de media. Het gaat dan om organisaties als de gemeente, de provincie en het waterschap. Binnen een kleine redactie is het vrijwel onmogelijk om voor dit specialistische werk capaciteit vrij te maken, het is immers arbeidsintensief redactiewerk. Bij de grotere redactie van de streekomroep is de kans dus sowieso groter dat het mogelijk is iemand vrij te maken voor dit soort nieuws. De redactie van Omroep Delft heeft eerder aangegeven bezorgd te zijn dat een grotere streek vooral leidt tot meer nieuws en daardoor meer werkdruk. In de praktijk valt dit mee. Veel organisaties waar de omroep extra aandacht aan wil besteden, zoals de provincie en het waterschap, zijn immers relevant voor de inwoners in alle drie de gemeenten. De capaciteit in dit scenario groeit dus veel sterker dan de hoeveelheid werk.
Streekomroep Delft en omgeving
- 17 -
8.Synergievoordelen Bij de keuze om wel of niet de omvang van de streek te wijzigen, is het ook van belang om te kijken wat de operationele gevolgen hiervan zijn. Een wijziging van de streek betekent impliciet dat de bestaande omroepen in de drie gemeenten zullen moeten samengaan. In de praktijk komt dit neer op een fusie van Omroep Delft en Feelgood Radio. Zo’n fusie kan grote synergievoordelen opleveren. Enerzijds gaat het dan om zaken die je gezamenlijk tegen dezelfde kosten kunt doen, waardoor de kosten beter gespreid worden. Anderzijds gaat het om elementen waarbij de twee bestaande omroeporganisaties elkaar kunnen aanvullen en versterken. Kostenbesparingen De volgende kosten kunnen gezamenlijk genomen worden, waardoor ze gezamenlijk gedragen kunnen worden: ● Directie ● Administratieve organisatie ● Techniek ● Verzekeringen Aanvullen en versterken De volgende onderwerpen kunnen gezien worden als specifieke kwaliteit van respectievelijk Omroep Delft en Feelgood Radio, waardoor de combinatie van beide omroepen leidt tot een sterkere omroep: Omroep Delft
Feelgood Radio
Governance-structuur (RvT-model)
Techniek (website/app, AV, verbindingen)
Informatieve radioprogramma’s
Toegankelijke radioprogramma’s
Journalistieke video’s
Commercie, reclame en marketing
Diepgravende journalistiek Deze thema’s beslaan samen een groot deel van de activiteiten van een omroeporganisatie. De combinatie van beide omroepen is hierdoor goed uitvoerbaar en leidt direct tot een veel sterkere toekomstbestendige publieke omroep voor deze streek. Uitdagingen Anderzijds leidt een integratie van Omroep Delft en Feelgood Radio ook tot enkele uitdagingen. Het is belangrijk hier in het integratieproces zorgvuldig mee om te gaan. Het gaat dan om de volgende onderwerpen:
Streekomroep Delft en omgeving
- 18 -
1. Publiek-private constructie: Feelgood Radio is nu een omroep waarbij de operationele uitvoering voor een groot deel is uitbesteed aan een privaat bedrijf dat eigendom is van de directeur-hoofdredacteur. Deze constructie zal moeten worden ontmanteld op een wijze die recht doet aan het publieke karakter van de omroep, maar ook aan de persoonlijke risico’s die de ondernemer de afgelopen jaren gedragen heeft ten behoeve van de publieke omroep. 2. Locaties: Omroep Delft is gevestigd in een weinig aantrekkelijk pand aan de rand van de binnenstad, samen met de welzijnsorganisatie. Dit pand is nog niet echt geschikt voor een omroep en draagt niet bij aan de zichtbaarheid. Feelgood Radio is gevestigd in een modern kantoorgebouw in Rijswijk, waar de kosten laag zijn en de inrichting representatief. Ten opzichte van de belangrijkste kern Delft is dit pand echter minder gunstig gelegen. Onderzocht zal moeten worden of de omroep de komende jaren wil doorgaan met twee locaties, of dat hiervoor betere alternatieven zijn. 3. Commerciële belangen: De eigenaar van het productiebedrijf van Feelgood Radio heeft ook commerciële activiteiten die kunnen botsen met de belangen van een publieke omroep. Deze belangen zullen in kaart gebracht moeten worden, en vastgesteld zal moeten worden of deze belangen botsen, of juist kunnen bijdragen aan de commerciële mogelijkheden van de publieke omroep.
Streekomroep Delft en omgeving
- 19 -