Bijlage samenhang inburgering taalhuis en volwasseneducatie

4650000

Bijlage: samenhang inburgering, taalhuis en volwasseneducatie Voor het reces 2021 heeft u ter informatie de regionale taalnota ontvangen. Nu ontvangt u zowel de nota over de nieuwe Wet Inburgering, als de lokale taalnota. Deze nota’s hebben een relatie met elkaar en met een aantal andere onderwerpen. In deze bijlage leggen wij deze relatie uit. Schematisch is de relatie in de tabel hieronder weergegeven. Daarna volgt per onderwerp een verdere uitleg. Nota/onderwerp

Doelgroepen

Financiën

Aantal

Opmerkingen

Huisvesting statushouders

Asielstatushouders

Structureel, uit het gemeentefonds

Taakstelling wordt elk halfjaar door Rijk bepaald.

Wet inburgering 2013-2021

Asielstatushouders, Gezinsmigranten en overige migranten

Achteraf voor maatschappelijke begeleiding van asielstatushouders (€ 2370,- pp) en ParticipatieVerklaringsTraj ect op basis van gerealiseerde aantallen.

Inburgeringsplichtig en onder huidige wet inburgering (asielstatushouders, gezinsmigranten en overige migranten)

Incidentele financiering van het Rijk voor monitoring. €139.929 in 2021, € 64.231,- in 2022, € 34.927 in 2023, € 22.626 in 2024

Taakstelling 2021: 150 (=volwassenen en kinderen samen). Gerealiseerd tot 1 september: 75. Alle nieuwe asielstatushouders krijgen tenminste een half jaar maatschappelijke begeleiding. In 2021 werd tot 1 september aan 82 mensen maatschappelijke begeleiding geboden. 65 mensen hebben dit jaar het PVT afgerond. Van alle inburgeringsplichtinge n die vanaf 2013 t/m 2020 met inburgering gestart zijn en nu nog in Delft wonen, waren er op 1 mei 2021 nog

Ondertussengroep inburgering

Naam nota met RIS nummer

Raadsbrief nr. 3958834 d.d. 4 juni 2019

Gemeente heeft formeel alleen een rol bij maatschappelijke begeleiding voor asielstatushouders en bij het aanbieden van het ParticipatieVerklaringsTraject (PVT) aan alle inburgeringsplichtigen.

Alle inburgeringsplichtigen moeten onder de huidige wet zelf hun inburgering regelen. Dit leverde onvoldoende resultaat op. Rijk heeft daarom incidentele middelen beschikbaar gesteld voor monitoring zodat de 1

4650000

Nieuwe wet inburgering vanaf 1/1/2022

Beleidsplan Inburgeren werkt! 2022-2026

Asielstatushouders, Gezinsmigranten en overige migranten

Uitvoeringskosten structureel vast bedrag, (€ 404.812,- in 2022) kosten voor inburgeringsvoorzieningen op basis van werkelijke aantal inburgeringsplichtigen (€ 10.000,- voor leerroutes asielstatushouders, verdeeld over 3 jaar, Module arbeidsparticipatie (€ 136, voor asielstatushouders en € 195 voor overige doelgroepen), Maatschappelijke begeleiding asielstatushouders € 1944,- pp, € 216 voor PVT en een budget voor tolkvoorzieningen (€ 417 per asielstatushouder en €

216 asielstatushouders inburgeringsplichtig. (518 hebben wel voldaan of zijn ontheven) en 198 gezinsmigranten en overige doelgroepen (232 wel voldaan) Aantallen afhankelijk van aantal te huisvesten asielstatushouders en aantal migranten dat een verblijfsvergunning krijgt. Schatting is dat het voor 2022 gaat om 76 asielstatushouders en 73 gezins- en overige migranten.

gemeente deze mensen stimuleert om hun inburgeringstraject te voltooien. Groep zal in 2026 volledig afgerond zijn.

Rol van de gemeente is afhankelijk van de doelgroep.

2

4650000

Lokale aanpak statushouders (t/m december 2021)

Jaarrapportage 2019 aanpak statushouders d.d. 10-3-2020 risnr. 4181665)

Asielstatushouders

Integratiebeleid

Nota Iedereen Delftenaar, Risnr 4133436 7-1-2020

Alle Delftenaren, over respectvol samenleven, vrijheid en gelijke kansen

Taalhuis DOK

Nota Taal Werkt! Delfts programma voor volwasseneneducatie 2015-2018 (ris nr. 1892382).

Volwasseneneducat ie

Nu: informatiepunt voor iedereen die de Nederlandse taal wil of moet leren, scholing van vrijwillige taalmaatjes en koppeling van taalmaatjes aan taalleerders - Nota Taal Werkt! Voor alle Delfts programma Delftenaren vanaf voor 18 jaar die moeite volwasseneneducati hebben met basisvaardigheden

179 voor de overige doelgroepen) T/m 2019 Incidenteel gefinancierd uit middelen die het college vrijgemaakt had (€ 335.000,- in 2019), laatste 2 jaar uit middelen ondertussengroep, aangevuld met incidentele coronamiddelen in afwachting van nieuwe wet inburgering Incidenteel t/m 2021 € 100.000,Structureel € 50.000,-

Alle asielstatushouders die een uitkering participatiewet ontvangen. (352 op 1/9/2021)

Incidenteel uit middelen Nota Taal Werkt!

Cijfers 2019: 179 taaladviezen, 30 nieuwe taalmaatjes geworven, 92 taalleerders ondersteund met een taalmaatje en in totaal 72 actieve taalmaatjes.

Structureel via de regionale middelen Volwasseneneducatie (€ 444.283,-)

627 unieke deelnemers in 2019 aan volwasseneneducatie,

Nieuwe wet inburgering biedt hier geen financiering meer voor

Uit deze grotendeels incidentele middelen financieren we sleutelfiguren, sociaal werker, gezondheidspreventieactivitei ten. Taalhuis DOK werkt zowel voor inburgeringsplichtigen als alle andere taalleerders De informatietaak vervalt voor degenen die inburgeringsplichtig worden onder de nieuwe wet inburgering.

3

4650000 e 2015-2018 (ris nr. 1892382). -Nota regionaal programma laaggeletterdheid Haaglanden “(ris nr. 4544325, april 2021) en Nieuwe Nota Taal werkt! 2.0 - Delfts programma voor volwasseneneducat ie 2021-2025”. (september 2021)

als lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Inburgeringsplichtigen horen niet tot de doelgroep

Lokaal aangevuld met structurele middelen voor de Doe Weer Mee! Campagne (€ 8700,-) . Incidentele middelen voor cursussen Taal op Eigen Kracht (€ 11.000 per cursus) en Taalhuis DOK (€ 60.000,-). Deze middelen houden op eind 2021.

282 deelnemers Taal op Eigen Kracht in 2019

Huisvesting statushouders De Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) bepaalt of een asielzoeker die in Nederland asiel aanvraagt erkend wordt als vluchteling. Als iemand wordt erkend als vluchteling krijgt hij een verblijfsstatus als asielstatushouder. De Rijksoverheid bepaalt elk halfjaar hoeveel van deze asielstatushouders in een gemeente gehuisvest moeten worden. Gemeenten krijgen hiervoor een zogeheten taakstelling huisvesting vergunninghouders. Mensen die als asielstatushouder in Delft gehuisvest worden vallen onder de Wet Inburgering en krijgen gedurende de eerste tijd dat zij in Delft wonen maatschappelijke begeleiding. Zo worden zij wegwijs gemaakt in de Delftse samenleving.

Wet inburgering algemeen Het doel van de Wet Inburgering is dat mensen die naar Nederland komen om hier permanent te wonen zo goed mogelijk meedoen aan de Delftse Samenleving. Dat betekent dat zij de Nederlandse taal moeten leren en kennis opdoen van de Nederlandse maatschappij. Het meest gewenste einddoel is dat iemand slaagt voor zijn inburgeringsexamen op het hoogst haalbare taalniveau en aan het werk is. Het niet halen van het inburgeringsexamen kan consequenties hebben voor de verblijfsstatus van iemand. Degenen die onder deze wet vallen noemen we inburgeringsplichtigen. Grofweg wordt in de Wet Inburgering onderscheid gemaakt tussen twee groepen: de asielstatushouders en de gezins- en overige migranten. Deze laatste groep komt vrijwillig naar Nederland, met als doel zich hier permanent te willen

4

4650000 vestigen, bijvoorbeeld omdat zij trouwen met een Nederlandse partner of als geestelijk bedienaar. Voordat zij tot Nederland toegelaten worden moeten zij in eigen land het basisexamen inburgering afleggen. Zij hebben in Nederland al een netwerk. Burgers van onder andere de Europese Unie, Zwitserland, Liechtenstein, Groot-Brittannië, Noorwegen en IJsland vallen niet onder de inburgeringsplicht. Ook mensen van 65 jaar en ouder zijn niet inburgeringsplichtig.

Wet inburgering tot 2013 Tot 2013 was de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Inburgering. De gemeente kocht scholingstrajecten in en begeleidde inburgeringsplichtigen tot en met het inburgeringsexamen.

Wet inburgering vanaf 2013 tot heden Vanaf 2013 veranderde het karakter van de wet. Uitgangspunten van de huidige wet zijn: • • •

Nieuwkomers zijn in staat hun weg te vinden in de Nederlandse samenleving en kunnen zelfstandig bepalen hoe zij aan hun inburgeringsplicht kunnen voldoen; Aanbieders bieden een passend opleidingsaanbod en een goede prijs-kwaliteitverhouding aan aan nieuwkomers die zelf hun taalcursus inkopen; De resultaatverplichting en sancties stimuleren nieuwkomers om te voldoen aan de inburgeringsplicht.

Degenen die de scholing niet kunnen betalen kunnen een lening afsluiten bij DUO. Bij asielstatushouders die binnen de wettelijke termijn slagen voor hun inburgeringsexamen wordt de lening na het behalen van het examen kwijtgescholden. De gemeente heeft verder geen rol bij de inburgeringscursussen. De gemeente ontvangt wel geld voor het bieden van maatschappelijke begeleiding aan asielstatushouders. Maatschappelijke begeleiding is gericht op het bieden van praktische ondersteuning tijdens de eerste maanden dat asielstatushouders in Delft wonen en bedoeld om hen wegwijs te maken in hun nieuwe woongemeente. Ook is de gemeente verplicht aan alle inburgeringsplichtigen het participatieverklaringstraject aan te bieden.

Ondertussengroep inburgering Naar aanleiding van de evaluatie van de Wet Inburgering 2013 vroeg de minister aan de gemeente of zij extra begeleiding wilde bieden aan diegenen die inburgeringsplichtig zijn geworden vanaf 1 januari 2013 en nog niet voldaan hebben aan hun inburgeringsplicht. Deze groep inburgeringsplichtigen noemt men ook wel de ondertussengroep inburgering. Ook als de nieuwe Wet Inburgering van kracht wordt blijft er tot en met eind 2026 een groep mensen die onder de huidige Wet Inburgering valt. Deze ondertussengroep blijven wij monitoren en begeleiden tot zij voldaan hebben aan hun inburgeringsplicht of daarvan vrijgesteld zijn. 5

4650000 In raadsbrief nr. 3958834 d.d. 4 juni 2019 hebben wij u geïnformeerd over het plan van aanpak hiervoor.

Nieuwe Wet Inburgering vanaf 2022 In 2018 is de Wet inburgering 2013 geëvalueerd1. Hieruit blijkt dat de uitgangspunten van de huidige wet onvoldoende aansluiten bij de leefwereld en mogelijkheden van de nieuwkomers. In een onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid uit 2015 over inburgering van asielstatushouders2 komt een soortgelijk beeld naar boven. Deze evaluatie leidde er toe dat er opnieuw een wetswijziging komt. De oorspronkelijke geplande ingangsdatum van deze wetswijziging was 1 januari 2021, later uitgesteld tot 1 juli 2021 en uiteindelijk wordt de nieuwe ingangsdatum 1 januari 2022. In de nieuwe Wet Inburgering krijgt de gemeente weer een regierol. Hoe wij deze wet gaan uitvoeren staat beschreven in het Beleidsplan Inburgeren werkt! 2022-2026. In deze nota is uiteraard een hoofdstuk financiën opgenomen. Hieruit blijkt dat de middelen die de gemeente van het Rijk ontvangt voor uitvoering van de Wet Inburgering geen ruimte laten voor extra activiteiten, anders dan beschreven in de wet.

Aanpak asielstatushouders in Delft De gemeente Delft heeft vanaf 2016 t/m 2019 middelen vrijgemaakt om extra aandacht te schenken aan met name statushouders. Dit met als doel dat zij zo snel mogelijk integreren in de Delftse samenleving. Over de resultaten van deze aanpak hebben wij jaarlijks uw raad geïnformeerd. Voor het laatst over het jaar 2019 (zie Jaarrapportage 2019 aanpak statushouders d.d. 10-3-2020 risnr. 4181665). Vanaf 2020 is deze aanpak voortgezet vanuit middelen die we van het Rijk ontvangen voor de “ondertussengroep” en incidentele middelen. We hebben dat gedaan in afwachting van de nieuwe Wet Inburgering.

Nota Iedereen Delftenaar (januari 2020 risnr. 4133436) Deze nota gaat over respectvol samenleven, vrijheid en gelijke kansen. In deze nota wordt de relatie gelegd tussen o.a. taal en inburgering. Via deze nota is door het college extra geld beschikbaar gesteld voor de jaren 2020 en 2021. Uit deze grotendeels incidentele middelen financieren we een succesvol preventief gezondheidsprogramma voor asielstatushouders in samenwerking met de GGD. Het programma bestaat uit de inzet van sleutelfiguren, een sociaal werker en gezondheidspreventieactiviteiten. De sleutelfiguren geven voorlichting over gezondheidsthema’s aan inwoners met vergelijkbare achtergronden. Zij begeleiden waar mogelijk ook achter de voordeur. De sociaal werker bij Delft voor Elkaar treedt op als intermediair: zij brengt de professionele hulp en zorg dichterbij degene die de hulp nodig heeft. GGD traint de sleutelfiguren en sociaal werker en levert een inhoudelijke bijdrage aan de gezondheidsvoorlichting aan statushouders. Daardoor krijgen alle asielstatushouders in het Participatieverklaringstraject voorlichting over gezondheid. 1 2

Zie : Evaluatie van de Wet Inburgering 2013 d.d. 27-6-2018 Zie WRR-Policy Brief nr. 4: Geen tijd te verliezen: van opvang naar integratie van asielmigranten:

6

4650000 Het effect van de aanpak is dat asielstatushouders, die vaker gezondheidsproblemen ervaren, de weg naar reguliere zorg kennen en sneller worden geholpen. Hierdoor wordt vertraging in de inburgering voorkomen. Een stabiele gezondheid is een randvoorwaarde voor inburgering en participatie. Het is daarom waardevol om het preventieve gezondheidsprogramma te behouden. Echter binnen de middelen van de nieuwe wet inburgering is hier geen financiële ruimte voor.

Taalhuis DOK In de huidige Wet inburgering gaat het Rijk er van uit dat inburgeringsplichtigen in staat zijn zelf hun inburgeringsaanbod in te kopen. De gemeente Delft vindt het belangrijk dat zij onafhankelijk informatie en advies kunnen krijgen over het voor hen meest geschikte taalaanbod. Deze taak is belegd bij het Taalhuis DOK. Daarnaast traint het Taalhuis vrijwilligers om één op één ondersteuning te bieden aan alle taalleerders (niet alleen inburgeringsplichtigen). En het Taalhuis koppelt vrijwilligers aan taalleerders en traint taalvrijwilligers. De gemeente financierde het Taalhuis tot en met 2019 uit middelen uit een oude reserve (zie nota Taal Werkt! uit 2015). Vanaf 2020 is de financiering van het Taalhuis voortgezet uit incidentele middelen. Vanaf 1 januari 2022 zal voorlichting aan inburgeringsplichtigen niet meer plaatsvinden binnen het Taalhuis, omdat de toeleiding naar inburgeringscursussen gaat veranderen. Voor de overige taken blijft het Taalhuis belangrijk. Maar het Taalhuis geeft ook voorlichting over mogelijkheden om taal te leren aan mensen die niet (meer) inburgeringsplichtig zijn. Denk daarbij aan mensen uit Europa die in Delft wonen, Nederlanders die moeite hebben met basisvaardigheden en mensen die hun inburgeringsexamen hebben gehaald en verder willen leren.

Taalhuis DOK geeft ook voorlichting over cursussen rekenvaardigheid en digitale vaardigheden. Taalhuis DOK vormt daarmee een belangrijke schakel tussen scholingsaanbieders en volwassenen die basisvaardigheden willen leren. Daarom wordt in de nota Taal werkt! 2.0 gevraagd om structureel middelen beschikbaar te stellen voor het Taalhuis.

Volwasseneneducatie: Regionaal programma laaggeletterdheid Basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden zijn voor elke volwassen Delftenaar belangrijk. Als mensen die vaardigheden niet voldoende beheersen, kunnen zij minder goed meedoen in de samenleving. Het is vanzelfsprekend dat mensen die nieuw in Nederland komen de Nederlandse taal nog niet beheersen. Maar er zijn ook mensen die Nederlandstalig zijn en toch moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of digitale vaardigheden.

7

4650000 Voor deze mensen is er cursusaanbod op basis van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB). De centrumgemeente Den Haag ontvangt het geld hiervoor en moet daarover afspraken maken met de regiogemeenten. Samen met de andere gemeenten in de regio Haaglanden is daarvoor het regionaal programma laaggeletterdheid Haaglanden opgesteld. Deze nota met de titel “Nota regionaal programma laaggeletterdheid Haaglanden “(ris nr. 4544325) is in april 2021 aan u aangeboden.

Volwasseneneducatie Lokaal beleid Het aanvullende lokale plan voor basiseducatie voor volwassenen bieden wij u hierbij aan onder de titel “Nota Taal werkt! 2.0 - Delfts programma voor volwasseneneducatie 2021-2025”. Deze nota is een vervolg op de Nota Taal Werkt! Delfts programma voor volwasseneneducatie 2015-2018 (ris nr. 1892382). Voor de middelen die de gemeente ontvangt via de WEB gelden specifieke bestedingseisen. Maar in Delft willen we graag nog iets extra’s doen. We willen het Taalhuis DOK in stand houden en zo alle taalleerders in Delft goede informatie en advies geven over taalles, maar ook ervoor zorgen dat er voldoende taalvrijwilligers blijven en dat deze vrijwilligers ondersteund worden. In de lokale taalnota beschrijven we ook de cursussen Taal op Eigen Kracht die de gemeente de afgelopen jaren financierde. Voor de financiering hiervan is momenteel geen structureel budget meer beschikbaar. In de Nota Taal werkt! 2.0 - Delfts programma voor volwasseneneducatie 2021-2025 doen we het verzoek om voor Taalhuis DOK en een aantal cursussen Taal op Eigen Kracht structureel middelen beschikbaar te stellen.

8