Bijlage II - scenarios DOK bij haalbaarheidsstudie Frcitiekosten

De nieuwe toekomst van DOK en De VAK: een Centrum voor taal- en cultuureducatie De (nabije) toekomst van DOK Delft en De VAK stond in financieel opzicht al onder druk en vorig jaar zijn beide organisaties ook nog eens geconfronteerd met voorgenomen bezuinigingen op de gemeentelijke subsidies. Een haalbaarheidsonderzoek toont aan dat er één sterke toekomstbestendige organisatie kan ontstaan als DOK en De VAK Onderwijs opgaan in een nieuw Centrum voor taal- en cultuureducatie. Dit biedt een unieke kans om zowel de noodzakelijke bezuinigingen door te voeren als tegelijkertijd te investeren in een stevig fundament voor de toekomst. In deze notitie wordt het haalbaarheidsonderzoek op hoofdlijnen toegelicht. Daarnaast heeft DOK op verzoek van gemeente Delft twee goedkopere scenario’s uitgewerkt. Deze notitie is bedoeld om een helder beeld te schetsen van de voorliggende situatie. Gedetailleerde informatie is terug te vinden in onderliggende stukken, die desgevraagd door DOK kunnen worden aangeleverd. Hetzelfde geldt voor eventueel aanvullende vragen. 1. Zoals het nu is DOK Delft en De VAK zijn twee organisaties die worden gesubsidieerd door gemeente Delft. DOK is de grootste culturele instelling van de stad. Enerzijds een ‘klassieke’ bibliotheek met 19.000 leden, 650.000 uitleningen en 450.000 bezoekers per jaar en verder een omvangrijke uitleenbare kunstcollectie.

Anderzijds is er een minder zichtbare - maar minstens zo belangrijke - rol voor DOK Educatie. Een groeiende tak die ondersteuning biedt aan kinderen, ouders en het onderwijs in Delft rondom taalontwikkeling. Ook De VAK kenmerkt zich in de huidige vorm door twee verschillende kerntaken: VAK Onderwijs en VAK Vrije tijd. VAK Onderwijs biedt structurele cultuurprogramma’s voor vrijwel alle 14.000 leerlingen in het primair onderwijs en voor voortgezet onderwijs. Bij VAK Vrije Tijd volgen jaarlijks meer dan 4.000 burgers een cursus in de kunstdisciplines dans, theater, beeldende kunst, schrijven, mode & styling, media en muziek. 2. Bezuinigen De subsidiegelden voor zowel DOK Delft als De VAK staan onder druk. In de programmabegroting 2015-2018 is voor beide organisaties een bezuiniging opgenomen van 600.000 euro. Voor zowel DOK als De VAK geldt dat daarmee een flinke hap wordt genomen uit de huidige exploitatie. Voor DOK is dit extra pijnlijk aangezien de organisatie, conform het landelijke beeld, de laatste jaren te maken heeft met teruglopende inkomsten uit abonnementen en uitleningen. Een trend die naar verwachting ook de komende jaren zal aanhouden. De gemeentelijke bezuinigingen hebben een aanzet gegeven tot een onderzoek naar een gezamenlijke toekomst voor DOK en De VAK Onderwijs. Een logische zet aangezien beide partijen op diverse gebieden raakvlakken hebben.

Die verregaande samenwerking heeft in eerste instantie als doel de gezamenlijke taakstelling van 1.200.000 euro te halen. Daarnaast dient een fundament te worden gelegd voor een toekomstbestendige nieuwe organisatie. In het onderzoek is verder meegenomen dat De VAK Vrije Tijd zal verzelfstandigen en verder zal gaan als niet-gesubsidieerde marktpartij.

DOK Centrum • Vesteplein 100 • 2611 WG Delft • DOK Voorhof • Duke Ellingtonstraat 203 • 2625 GC Delft Postbus 2938 • 2601 CX Delft • T 015 21 23 450 • www.dok.info • KvK 27274698

3. Centrum voor taal- en cultuureducatie Het onderzoek naar een verregaande samenwerkingsvorm is uitgevoerd door Thomas van Dalen Advies uit Amsterdam. Zijn advies is om te komen tot een Centrum voor taal- en cultuureducatie. ‘Dankzij deze operatie kan Delft kiezen voor één centrum dat duurzaam financieel gezond is en een ruim aanbod aan diensten levert aan Delftenaren en Delftse scholen op gebied van taal en cultuur’, aldus het rapport. Het plan voorziet in een verregaande focus op kunst- en cultuureducatie en leesbevordering gericht op jongeren van 0-14 jaar. Thomas van Dalen Advies voert enkele redenen op om deze keuze te rechtvaardigen: ‘De belangstelling van jonge kinderen en hun ouders voor de bibliotheek vertoont een stijgende lijn. Vanuit het onderwijsveld is een groeiende behoefte aan ondersteuning vanuit de bibliotheek rond leesbevordering, mediawijsheid, taalachterstand én talentontwikkeling. De decentralisatie van overheidstaken op het gebied van welzijn en zorg kent lokaal flinke uitdagingen.’ Ter onderbouwing van de eerste reden (‘De belangstelling van jonge kinderen en hun ouders voor de bibliotheek vertoont een stijgende lijn’): in tegenstelling tot het aantal abonnementen onder volwassenen laat het aantal jeugdabonnementen een lichte stijging zien. In juli 2015 noteerde DOK 8500 jeugdabonnementen.

Uitleningen door Delftse jeugd (DOK Centrum, DOK Voorhof en scholen) liggen rond de 300.000 per jaar en vertonen dezelfde licht stijgende lijn als de abonnementen. De focus op jongeren van 0-14 jaar (en in hun kielzog ouders, grootouders en leerkrachten) betekent dat er kansen liggen voor de verdere ontplooiing van DOK Educatie en VAK Onderwijs tot één maatschappelijk centrum dat diepgeworteld is in de Delftse samenleving. Volgens het rapport van Thomas van Dalen Advies bevat een dergelijk centrum alle bouwstenen om een toekomstbestendige organisatie op te bouwen. 4. Toekomstschets verder ingekleurd Wat moeten we ons precies voorstellen bij een Centrum voor taal- en cultuureducatie? Uit het rapport van Thomas van Dalen Advies: ‘Het centrum voor taal- en cultuureducatie is niet meer op te vatten als een cultuurinstelling in enge zin. De nieuwe instelling gaat meer dan De VAK en DOK nu opereren op het raakvlak van onderwijs, cultuur, sociaal domein en economie. De concentratie op de specifieke doelgroep 0-14 jaar maakt het mogelijk om hier slagen te maken. Er wordt gezocht naar innovatieve manieren van samenwerken met het onderwijs en andere partners die zich op dezelfde doelgroepen richten.

Zo gaan leesbevordering en het bestrijden van taalachterstanden in de nieuwe visie samen met de ambities van Delft om creativiteit en technologie ook in het cultuurbeleid een prominentere plek te geven. De verbinding met de doelstellingen van het Onderwijs Achterstanden Beleid is snel gelegd. Bovendien wordt hiermee ingezet op een brede talentontwikkeling voor de Delftse jeugd.’ Het beoogde centrum is ook méér dan alleen de huidige bibliotheek en de samenvoeging van de activiteiten van DOK Educatie en VAK Onderwijs. De ambitie is om bestaande projecten (onder andere: Kunstklik, Taalladder, DOK op School, De Vindplaatsen, Cultuurhelden, Taalvisite, Thematassen, Taalhuis) uit te breiden en nieuwe projecten toe te voegen. Nóg meer dan nu al het geval is, zal het nieuwe centrum tot ver buiten de eigen muren van het pand Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 2

www.dok.info

opereren. Er worden duurzame relaties ontwikkeld met basisscholen, kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, peuterspeelzalen en consultatiebureaus. Daarnaast wordt ook ingezet op bezoeken aan huis door vrijwilligers (nu al ruim 130). Het betreft dan voornamelijk ondersteuning van kinderen (en indirect ook hun ouders) met (taal)achterstanden. Fysiek krijgt het centrum een plek in het huidige pand van DOK. De focus op kinderen van 014 jaar brengt met zich mee dat de locatie zal moeten worden aangepast, ingericht voor de nieuwe functies van het gebouw en naar de behoeften en wensen van kinderen (en hun ouders en grootouders). De ambitie is om een ontmoetingsplek te creëren waar alle ruimte is voor diverse soorten creativiteit. Idealiter krijgt ook De VAK Vrije Tijd in dit ontmoetingscentrum een eigen plek. Het idee is om multidisciplinaire ruimtes te creëren met een totaaloppervlak van ongeveer 1.000 m2 die door docenten van De VAK Vrije Tijd kunnen worden gehuurd. Meer informatie over de herinrichting van het pand kunt u verderop in dit document vinden. 5. Financiële discussie Het onderzoek van Thomas van Dalen Advies wordt inhoudelijk volledig onderschreven door DOK en De VAK Onderwijs.

De organisatie ziet een Centrum voor taal- en cultuureducatie als dé manier om in de toekomst bestaansrecht te houden en een grote maatschappelijke waarde voor de stad te blijven leveren en uit te bouwen. Tegelijkertijd voorziet het plan in de realisatie van de taakstelling van 1,2 miljoen euro, zoals deze als gezamenlijke opgave voor DOK en De VAK is geformuleerd in de programmabegroting 2015-2018. Echter: na de presentatie van het rapport van Thomas van Dalen Advies is discussie ontstaan over de financiële onderbouwing die hierin is opgenomen. In het rapport is aangenomen dat de volledige subsidie aan De VAK Vrije Tijd komt te vervallen – aangezien die activiteiten bij raadsbesluit aan de markt worden overgelaten – en dat dit bedrag dus vrijvalt om aan een nieuw centrum te bouwen. In december 2014 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen die ruimte laat voor het al dan niet toekennen van een subsidie aan VAK Vrije Tijd. Bij een blijvende structurele subsidie aan VAK Vrije Tijd klopt het rekenmodel van Thomas van Dalen Advies niet meer en is vanuit de gemeente de conclusie getrokken dat de kosten van een nieuw Centrum voor taal- en cultuureducatie – met een jaarlijkse gemeentelijke subsidie van 4,4 miljoen euro afkomstig uit de cultuurbegroting – een brug te ver is.

Die financiële discussie heeft sindsdien in gesprekken de boventoon gevoerd en de inhoudelijke discussie naar de achtergrond verdreven. Gemeente Delft heeft naar aanleiding van bovenstaande aan DOK het verzoek gericht om een scenario te schetsen waarin sprake is van 3,6 miljoen euro gemeentelijke subsidie op jaarbasis. Op basis van de financiële onderbouwing van het rapport van Thomas van Dalen Advies concludeert DOK dat het onmogelijk is om met 3,6 miljoen euro gemeentelijke subsidie een sterk en toekomstbestendig nieuw Centrum voor taal- en cultuureducatie te realiseren. Met gemeentelijke subsidie van 3,6 miljoen euro is het slechts mogelijk DOK en De VAK Onderwijs samen te voegen. Dit is een constructie die op korte termijn wellicht soelaas biedt, maar waardoor de langetermijnvisie (lees: van een zwakke naar een sterke business case) niet kan worden gerealiseerd. Die nieuwe organisatie zal in de toekomst zeer waarschijnlijk niet in staat zijn de eigen broek op te houden en dus bij de gemeente moeten aankloppen voor extra subsidie om tekorten te dekken. Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 3

www.dok.info

Op basis van de financiële cijfers dreigde een patstelling te ontstaan: óf een Centrum voor taal- een cultuureducatie waarvoor vanuit financieel oogpunt geen draagvlak is vanuit de gemeente (het scenario met 4,4 miljoen euro subsidie per jaar) óf een sterk uitgeklede variant waarbij alles min of meer bij het oude blijft en de toekomst van DOK/De VAK ongewis blijft (het scenario met 3,6 miljoen euro subsidie per jaar). Om deze dreigende patstelling te doorbreken heeft DOK op eigen initiatief een derde scenario onderzocht met als uitgangspunt om met minimale middelen tóch een Centrum voor taal- en cultuureducatie te kunnen realiseren. Hieruit blijkt dat met enkele ingrepen ten opzichte van het plan Thomas van Dalen Advies ook voor 4,0 miljoen euro op jaarbasis een sterk en toekomstbestendig centrum is op te tuigen. Weliswaar minder ambitieus dan het oorspronkelijke plan, maar wél een scenario dat een steviger fundament biedt voor de toekomst van DOK/De Vak met spin-off naar de sectoren cultuur, onderwijs en sociaalmaatschappelijk belang. 6. Drie scenario’s: wat zijn de verschillen? Samengevat liggen er drie verschillende scenario’s. Gerubriceerd naar het kostenplaatje voor de gemeente: 3,6, 4,0 en 4,4 miljoen euro subsidie op jaarbasis.

Welke voorzieningen kunnen voor die subsidiebedragen worden geboden en wat is het toekomstperspectief van het scenario? è 3,6 miljoen euro Met een jaarlijkse subsidie van 3,6 miljoen euro is het enkel mogelijk om de activiteiten van DOK en De VAK Onderwijs met elkaar te vervlechten. Het niet haalbaar om een Centrum voor taal- een cultuureducatie te realiseren. De meerwaarde van deze samenvoeging is nihil, eigenlijk blijft veel bij het oude. De omslag van een ‘klassieke’ bibliotheek voornamelijk gericht op uitleningen van boeken/films etc. naar een organisatie gericht op de doelgroep jongeren van 0-14 jaar waar aantoonbaar kansen liggen, kan in dit model niet worden gemaakt. Dit betekent dat de nieuwe organisatie jaarlijks met oplopende tekorten te kampen zal krijgen vanwege de naar verwachting aanhoudende trend van teruglopende abonnementen en uitleningen onder volwassenen. Kortom: DOK/De VAK Onderwijs blijft een noodlijdende organisatie die in de toekomst onherroepelijk bij de gemeente zal moeten aankloppen voor extra subsidie om bestaande activiteiten voort te zetten. è 4,0 miljoen euro Een doorberekening van DOK wijst uit dat met een jaarlijkse subsidie van 4,0 miljoen euro wél de transitie kan worden gemaakt naar een Centrum voor taal- en cultuureducatie gericht op de kansrijke doelgroep 0-14 jaar.

Met dit bedrag kan een fundament neergelegd worden, waarop in de toekomst een gunstiger financieel klimaat kan worden gebouwd. Enerzijds meer continue opbrengsten, hogere bijdragen vanuit externe financiers en logisch gekoppelde verhuurmogelijkheden dankzij de focus op jongeren 0-14 jaar. Anderzijds het verkleinen van de afhankelijkheid van de betaalde lidmaatschappen van volwassenen, op welk gebied een dalende trend is ingezet.

Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 4

www.dok.info

In dit scenario ontstaat een stevige Delftse voorziening op het gebied van taal-, kunst- en cultuurontwikkeling, aan particulieren en aan scholen. We kunnen samenwerken met het onderwijs als innovatieve partner, kinderen motiveren om te leren in speelse en creatieve leeromgevingen en het leerrendement vergroten. Het centrum biedt een divers aanbod op het gebied van taal, kunst en cultuur vanuit de locaties aan het Vesteplein en Voorhof. Dat diverse aanbod wordt mogelijk doordat het nieuwe centrum in dit scenario middelen kan vrijmaken om externe fondsen binnen te halen. Die fondsen dragen bij aan de financiering van afzonderlijke projecten. Vaak werkt het zo: externe fondsen kennen gelden toe naar gelang de omvang van de eigen investering. Hoe meer geld het nieuwe centrum dus vrij kan maken voor de projectbegroting, hoe meer extern geld kan worden binnengehaald. En dat betekent weer meer en kwalitatief betere projecten. In scenario 3,6 is bovenstaande niet mogelijk. De totstandkoming van een Centrum voor taal- en cultuureducatie betekent dat naast DOK ook De VAK (Onderwijs én Vrije Tijd) een A-locatie krijgt, wat de zichtbaarheid van De VAK, zowel vanuit dit centrum als op scholen, ten goede komt. Inclusief de daarbij horende kruisbestuiving op gebied van klantenbinding en inhoudelijk aanbod.

Overigens is het goed om op te merken dat de beoogde kruisbestuiving niet alleen extra opbrengsten genereert, maar ook geld kost. In de beoogde plannen biedt het nieuwe centrum aan De VAK Vrije Tijd een korting op de totale jaarlijkse huursom van 100.000 euro ten opzichte van de situatie waarin diezelfde ruimtes marktconform zouden worden verhuurd. DOK kiest voor deze constructie om een zogenaamde, door de gemeenteraad gevraagde, ‘warme hand’ te reiken naar de verzelfstandiging van de docenten van De VAK Vrije Tijd. In scenario 3,6 kan DOK/De VAK Onderwijs deze warme hand niet bieden. è 4,4 miljoen euro Terug naar het rapport van Thomas van Dalen Advies. Dit plan is weliswaar al snel bestempeld als ‘financieel onhaalbaar’, toch laten we graag zien wat er binnen dit ‘topscenario’ aan extra mogelijkheden ontstaan bovenop het scenario van 4,0 miljoen euro. In de huidige begroting van DOK wordt een aantal educatieprojecten bekostigd met behulp van externe fondsen en subsidies. Het betreft – helaas – voor een deel incidentele gelden, bedoeld om een project op te starten. Na verloop van tijd (dit kan per project en per fonds verschillen) stopt de financiering weer.

In het geval van het ‘topscenario’ wil DOK enkele succesvolle projecten met aantoonbaar maatschappelijke waarde waarborgen door ze niet langer met incidenteel geld te financieren, maar deze te bekostigen vanuit algemene middelen en daarmee dus het risico uitbannen dat een project noodgedwongen moet stoppen doordat de externe financiering wegvalt. Dit is alleen mogelijk in het scenario 4,4. In scenario 4,0 is hier geen ruimte voor. In het geval er een Centrum voor taal- een cultuureducatie wordt gerealiseerd (en hiervan is al sprake in scenario 4,0), is het de ambitie om nieuwe projecten (onder andere op het gebied van leesbevordering en het bestrijden van taalachterstanden) op te starten. In scenario 4,0 werd al omschreven dat dit alleen mogelijk is met behulp van gelden van externe fondsen en dat deze fondsen hun inleg vaak bepalen op basis van de eigen investering van de aanvrager. In het geval de gemeentelijke subsidie 4,4 miljoen bedraagt, kan een substantieel bedrag worden aangewend om de opbrengsten uit externe fondsen te vergroten. Extra subsidiegeld vanuit de gemeente levert dus ook extra geld op van externe fondsen. Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 5

www.dok.info

Het volgende voorbeeld schetst per scenario de slagkracht richting externe fondsen en de gevolgen voor de projectbegroting: Scenario 3,6: 150.000 eigen middelen + 150.000 externe fondsen = 300.000 Scenario 4,0: 250.000 euro eigen middelen + 250.000 externe fondsen = 500.000 Scenario 4,4: 350.000 euro eigen middelen + 350.000 externe fondsen = 700.000 Conclusie: elke euro die in projecten kan worden gestoken, levert de stad het dubbele op. Daarnaast is het in scenario 4,4 mogelijk om – zoals omschreven in het rapport Thomas van Dalen Advies – naast een aanbod in het onderwijs en in de vestigingen, een rijk aanbod voor Delftenaren thuis te realiseren. Hierbij wordt het landelijk beschikbare bibliotheekaanbod maximaal ontsloten (denk bijvoorbeeld aan de dienst 'Aangepast lezen' voor slechtzienden). Daarbij gaan letterlijk voordeuren bij probleemgezinnen open die anders gesloten blijven. Tot slot is het in scenario 4,4 mogelijk om de ruimtes die specifiek voor het taal-, cultuur- en techniekeducatie zijn ingericht, jaarlijks door te ontwikkelen en te onderhouden. 7. Meerwaarde centrum overstijgt portefeuille cultuur Zoals uit bovenstaande vergelijking ongetwijfeld al naar voren komt, wil DOK onverminderd inzetten op scenario 4,4. In de visie van DOK zou het eeuwig zonde zijn als het ‘topscenario’ louter en alleen sneuvelt op basis van de financiën.

In die financiële discussie wordt steeds geredeneerd vanuit het huidige beschikbare budget vanuit cultuur (waarbij ook is voorzien in een structurele subsidie aan De VAK Vrije Tijd), terwijl het nieuwe centrum ook duidelijk een rol claimt in andere gemeentelijke portefeuilles. En er dus duidelijk sprake is van een meerwaarde voor de hele stad. è Onderwijs en sociaal domein DOK Delft is een essentiële basisvoorziening voor de stad. De inzet gericht op kinderen en hun ouders draagt bij aan preventie, vroegsignalering en netwerkversterking : jong geleerd is oud gedaan. DOK Delft draagt bij aan armoedebestrijding en laaggeletterdheid door aanvullende projecten zoals het Taalhuis. DOK Delft draagt bij aan de doelen van Gezond en Wel door kwetsbare mensen op een neutrale manier uit de anonimiteit te halen en zo sociaal isolement te voorkomen. è Economie, cultuur en ruimtelijke ordening Door het kind centraal te stellen in projecten en intensief samen te werken met het onderwijs wordt ‘aanstormend talent’ vroegtijdig ontdekt, waardoor kinderen de hele keten van (technisch) onderwijs kunnen doorlopen en bijdragen aan het economisch succes van Delft.

Duidelijk is dat de ambities van het Centrum voor taal- en cultuureducatie op bovenstaande vlakken moeten worden bijgesteld op het moment dat de gemeentelijke subsidie minder Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 6

www.dok.info

bedraagt dan de in het rapport Thomas van Dalen Advies onderbouwde 4,4 miljoen euro per jaar. Onderstaand enkele voorbeelden van sociaal-maatschappelijke projecten die bij scenario’s met minder gemeentelijke subsidie mogelijk moeten worden afgebouwd of in zijn geheel komen te vervallen (zie ook de beschrijving van de werking van externe fondsen). • •

• •

• • •

Taalactiveringsprogramma’s op De Vindplaatsen op Delftse scholen, die een bijdrage leveren aan het Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB). Projecten op de peuterspeelzalen en kinderopvang, zoals Taalladder, die een bijdrage leveren aan Taalverrijking en woordenschatuitbreiding in de vroeg- en voorschoolse educatie (VVE). Projecten bij kinderen en ouders thuis, zoals Taalvisite en Taal voor Thuis. Het werven, opleiden en binden van vrijwilligers in het kader van de doorlopende informele lijn taal. In 2014 werden ongeveer 150 nieuwe vrijwilligers geworven naast de reeds werkzame vrijwilligers. Geen of zeer beperkte samenwerking met sociale- en taalpartners. Sluiten Taalhuis. Geen bijdrage van DOK Delft aan Taal Werkt door taalinformatiepunt (in Taalhuis).

8. Eenmalige investeringen In de toegelichte scenario’s is steeds ingezoomd op de jaarlijks benodigde gemeentelijke subsidiegelden. Voor welk van de drie scenario’s ook wordt gekozen: in alle gevallen zijn investeringen nodig om de noodzakelijke transitie mogelijk te maken. Ook het samenvoegen van DOK en De VAK Onderwijs (scenario 3,6) is geen kosteloze aangelegenheid. Allereerst moeten kosten worden gemaakt voor herhuisvesting. In het ideaalplaatje trekt De VAK Vrije Tijd in bij DOK (Vesteplein).Dit vraagt om een investering van 2,4 miljoen euro in het pand. Dit geld is nodig om speciale multidisciplinaire ruimtes te creëren voor VAK Vrije Tijd of andere culturele/maatschappelijke aanbieders (ter grootte van ongeveer 1.000 m2), een horecavoorziening te realiseren (om het verblijf te veraangenamen, tegelijkertijd betekent dit een upgrade voor het Vesteplein) en het moderniseren en geschikt maken van klimaatinstallaties. Ook het scenario waarin geen Kunstencentrum voor De VAK Vrije Tijd ontstaat op het Vesteplein – en De VAK Vrije Tijd vanuit een andere locatie in de stad gaat werken – vraagt om investeringen om overbodige ruimte in het pand geschikt te maken voor verhuur.

Los van de toekomstige huisvesting van De VAK Vrije Tijd beschikt DOK namelijk sowieso over teveel m2 in het pand en is onderverhuur aan horeca en organisaties die cultuur en educatie gerelateerde diensten bieden noodzakelijk. Ook met deze verbouwing gaat een geschatte investering gepaard van 2,4 miljoen euro. Naast de huisvestingskosten moet rekening worden gehouden met: • Eenmalige frictiekosten die voor VAK onderwijs en DOK verwacht worden in de verschillende scenario’s. Voor alle scenario’s geldt dat kosten moeten worden opgenomen voor boventallig personeel (zowel DOK als De VAK Onderwijs), opleidingsen reorganisatiekosten met betrekking tot personeel én de totale organisatie. • De ICT-kosten die gepaard gaan met het aanpassen van de website en de backoffice die zijn gericht op de invoeging van De VAK Onderwijs en het omvormen naar een (nog Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 7

www.dok.info

•

meer) projectgerichte organisatie. In het ‘topscenario’ is ook een eenmalige investering gewenst voor het inrichten van de nieuwe afdeling Thuis. De reparatie van het weerstandsvermogen, een financiële nasleep als gevolg van de reorganisatie die heeft plaatsgevonden in 2011.

Kosten transities organisatie

scenario 3,6

4,0

4,4

215.000

185.000

185.000

-

35.000

35.000

Reorganisatiekosten

50.000

50.000

50.000

Organisatie en implementatie

50.000

50.000

125.000

Subtotaal personele transitie

315.000

320.000

395.000

ICT

80.000

120.000

160.000

Reparatie weerstandsvermogen

380.000

400.000

420.000

Totaal

775.000

840.000

975.000

Frictiekosten DOK Eenmalige opleidingskosten

Uit bovenstaande valt al te leiden dat ook in het scenario met de laagste jaarlijkse subsidiebijdrage van de gemeente – namelijk 3,6 miljoen euro – nog altijd sprake is van een eenmalige investering van 3.175.000 euro (2,4 miljoen huisvesting + 775.000 transitiekosten organisatie). Om het ‘topscenario’ van 4,4 miljoen te kunnen realiseren is ‘slechts’ 200.000 euro extra aan eenmalige investeringen vereist. Wat de eenmalige investeringen betreft zijn de verschillen tussen de drie scenario’s dus nihil te noemen. 9. Hoe verder met de ‘klassieke’ uitleen? Kiezen voor een Centrum voor taal- en cultuureducatie betekent in dit geval ook afscheid nemen van oude waarden. De keuze om de focus te leggen op jongeren van 0-14 jaar heeft tot gevolg dat de voorzieningen voor volwassenen op een lager pitje komen te staan. Een keuze die in het rapport van Thomas van Dalen Advies als onontkoombaar wordt gezien en door DOK wordt onderschreven. De abonnementen en uitleningen aan volwassenen hebben te kampen met een dalende trend. Doorgaan op dezelfde voet betekent dat óf meer gemeentelijke subsidie moet worden toegekend om de oplopende tekorten te dekken óf door DOK gesneden moet worden in de kosten wat onherroepelijk ten koste gaat van de omvang van het aanbod en de kwaliteit. Beide situaties zijn onwenselijk.

Hoewel in de voorstellen om te komen tot een Centrum voor taal- en cultuureducatie dus enerzijds sprake is van een flinke reductie van de uitleentak voor volwassenen, kan anderzijds dus ook worden geconcludeerd dat dit centrum de reddingsboei vormt om deze voorzieningen Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 8

www.dok.info

nog jarenlang overeind te houden. In het nieuwe centrum wordt het aanbod aan volwassenen gehalveerd en meer vraaggericht (actueel en populair) gemaakt. Dit in aanvulling op het groeiend digitaal aanbod via de Koninklijke Bibliotheek. Bij de herinrichting van locatie Vesteplein wordt rekening gehouden met het feit dat ook volwassenen zich thuis moeten blijven voelen in het pand. 10. Cursusaanbod De VAK Vrije Tijd In de voorliggende plannen komt de subsidie aan De VAK Vrije Tijd volledig te vervallen. Dat betekent niet dat het cursusaanbod compleet verdwijnt. Het idee is dat dit aanbod zich naar de commerciële markt verplaatst, waarbij de gemeenteraad van Delft heeft verzocht een ‘warme hand’ aan te reiken. In de praktijk betekent dit dat de docenten van De VAK Vrije Tijd tegen gereduceerd tarief ruimtes kunnen huren in locatie Vesteplein. Daarnaast is binnen de huurafspraak opgenomen dat de openingstijden van het pand worden verruimd ten behoeve van VAK Vrije Tijd. Deze samenwerking heeft niet alleen praktische redenen (de docenten een mooie en functionele plek en DOK ontvangt huur), maar draagt ook bij aan kruisbestuiving. DOK kan het cursusaanbod onder de aandacht brengen in zijn netwerk (o.a. op scholen) en cursisten zorgen voor extra reuring in locatie Vesteplein en worden mogelijk ook klant van DOK.

DOK, VAK Onderwijs en VAK Vrije Tijd kunnen zo de verbinding tussen binnen- en buitenschoolse taal- en cultuureducatie maximaliseren. Juist ook voor kinderen met een lagere sociaaleconomische status, waar deelname aan kunstzinnige activiteiten in de vrije tijd niet vanzelfsprekend is.

11. Draagvlak vanuit de stad? Deze notitie is weliswaar tot stand gekomen op initiatief van DOK Delft, maar er zijn meer partijen in de stad die de ambitie delen om te komen tot een Centrum voor taal- en cultuureducatie. Allereerst De VAK Onderwijs, die nauw betrokken is geweest bij het onderzoek van Thomas van Dalen Advies. Verder zijn er succesvolle partnerships met scholen met een Vindplaats, Theater De Veste, diverse taalaanbieders verbonden aan Taalhuis, Stichting Lezen en Schrijven etc.; samenwerkingen die onder druk komen te staan op het moment dat het nieuwe centrum er onverhoopt niet komt.

Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 9

www.dok.info

12. Conclusie Hoewel de inhoudelijke plannen voor een Centrum voor taal- en cultuureducatie positief zijn ontvangen, spitst de discussie zich voornamelijk toe op de haalbaarheid/financiën. In deze notitie hoopt DOK Delft erin te zijn geslaagd om de meerwaarde te duiden die ontstaat op het moment dat de gemeenteraad van Delft besluit om volledige steun te verlenen aan het plan van Thomas van Dalen Advies en dus jaarlijks 4,4 miljoen euro subsidie aan het nieuwe centrum toe te kennen. Ter afsluiting nog even puntsgewijs focus op die meerwaarde: è Één ontmoetingsplek waar creativiteit, taal, kunst, cultuur en maatschappelijk werk samenkomen è Het nieuwe centrum is toekomstbestendig è Stimulans voor taal- en talentontwikkeling door focus op jongeren 0-14 jaar è Succesvolle maatschappelijke projecten worden gewaarborgd è Extra impuls voor cultuur, onderwijs, wonen, zorg en sociaal beleid è Meer middelen om extern geld van fondsen naar Delft te halen è ‘Warme handreiking’ richting verzelfstandiging De VAK Vrije Tijd è Opwaardering aanzien Vesteplein en culturele uitstraling voor de stad è Bezuiniging gemeente ten opzichte van huidig beleid

BIJLAGE Overzicht van de activiteiten van het nieuwe centrum voor taal- en cultuureducatie bij de verschillende financiële scenario’s.

Samenvatting aanvullend onderzoek september 2015 Centrum voor taal- en cultuureducatie Delft Pagina 10

www.dok.info