Bijlage Evaluatie cultuurkader 2021 2030

Veel stedelijke culturele partners benaderen DelftsPeil om samen te werken aan activiteiten en programmering in de wijk. Aan deze vraag kan DelftsPeil niet altijd voldoen. In 2023 hebben we in samenwerking met Maatschappelijke Voorzieningen en Onderwijs een onderzoek geïnitieerd naar een culturele functie op de nieuw te bouwen basisschool in Tanthof-Oost. DOK heeft de bibliotheekvestiging in de Voorhof in 2023 door de SPUK-regeling bibliotheken 10 uur extra kunnen openen en een community librairian aan kunnen nemen. DOK onderzoekt de mogelijkheden om via een tweede SPUK-regeling bibliotheken in te zetten op een vestiging in de Tanthof. In de wijken zijn ook een aantal beeldende kunstprojecten gerealiseerd. Zo heeft de organisatie CANIDREAM samen met studenten van de TU Delft een eerste muurschildering ‘La Perla’ gerealiseerd in de wijk Buitenhof. 38CC heeft op verschillende plekken in de openbare ruimte grote fotowerken van Lisandro Suriel tentoongesteld om zo verschillende delen van de stad met deze kunstwerken met elkaar te verbinden. De organisatie Kunstwacht heeft de stadscollectie verspreid over de verschillende stadsdelen jaarlijks onderhouden. Cultuurhuizen in de wijken We hebben gewerkt aan de verankering van de Cultuurhuizen in de wijken. Cultuurhuis Delft opereert in de wijken Buitenhof en de Voorhof.

Het Cultuurhuis werkt vanuit de buurt, is vraaggericht, laagdrempelig en gericht op ontwikkeling, zodat met name bewoners die niet of nauwelijks met kunst en cultuur in aanraking komen de kans krijgen om passief of actief mee te doen. Drijvende kracht achter Cultuurhuis Delft is DelftsPeil en de combinatiefunctionarissen cultuur die hier zijn ondergebracht. In 2019 bleek uit onderzoek van Delft voor Elkaar na een rondgang door Delft langs diverse partijen dat de combinatiefunctionarissen cultuur het beste bij de stichting 16

Zie https://www.cultuurhuisdelft.nl/nieuws/proeftuin-haaglanden/

54

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

DelftsPeil konden worden onder gebracht vanwege hun jarenlange expertise in de wijk. In 2023 hebben we ons ingespannen om de gemeentelijke basissubsidie voor DelftsPeil, de combinatiefunctionarissen cultuur en het Cultuurhuis Delft te behouden en uit te bouwen vanaf 2024, en de combinatiefunctionarissen cultuur uit te breiden met functie bij de VAK in de Tanthof vanuit wijkcentrum de Hofstee. Vanaf 2024 is voor DelftsPeil, de combinatiefunctionarissen cultuur en Cultuurhuis Delft subsidie beschikbaar vanuit de rijksregeling Brede SPUK (onderdeel regeling Combinatiefuncties), extra middelen die aan de begroting cultuur en voor het Versterken Sociale Basis zijn toegekend en het programma Delft-West (Wij West). Voor de VAK is ook een klein budget beschikbaar gekomen vanaf 2024 voor een combinatiefunctie Cultuur in de Tanthof. Een deel van deze middelen is incidenteel beschikbaar; de middelen vanuit de rijksregeling brede SPUK zijn beschikbaar voor de periode 2023-2026 en de middelen vanuit het programma Wij West voor de periode 2023-2025. Hiernaast is in 2023 een subsidieaanvraag toegekend door het Ministerie van BZK via de rijksregeling SPUK Kansrijke Wijk voor de doorontwikkeling van het Cultuurhuis Delft.

Hiermee wordt Cultuurhuis Delft in 2024-2025 ondersteund om zich door te ontwikkelen tot een volwaardige en toekomstbestendige culturele wijkvoorziening in Delft-West waar vraaggericht activiteiten georganiseerd worden. De Buurtfabriek is een breed gedragen initiatief van een aantal partijen in Delft waaronder culturele partners DelftsPeil, CANIDREAM en DOK, vanuit het verlangen van bewoners uit de wijk (Voorhof) zelf om een laagdrempelige plek te creëren waar medebewoners worden gezien, in hun kracht worden gezet en tot bloei kunnen komen. In 2023 is het initiatief van de Buurtfabriek omarmd binnen het programma Delft-West (Wij West) en begin 2024 is de Buurtfabriek als één van de thema’s binnen de subsidieaanvraag voor de Vijfde Regiodeal toegekend. Doelstelling: toegankelijkheid. Het cultuuraanbod is gelijkwaardig toegankelijk voor iedereen. Codes Cultuursector We hebben gewerkt aan het inzichtelijk maken van de kosten van de invoering van Fair Pay in Delft. Fair Pay gaat over eerlijke beloning voor werk en vormt een belangrijk onderdeel van de Fair Practice Code. In eerste instantie hebben we in samenwerking met culturele partners zelf een verkenning uitgezet. Op basis hiervan konden we echter niet goed antwoord geven op de door de raad gestelde vragen en daarom hebben we het bureau PPMC ingeschakeld om hier een onderzoek naar te doen.

Het onderzoeksrapport is begin 2024 beschikbaar. Met name de grotere culturele instellingen hebben zich op verschillende manieren bezig gehouden met de Fair Practice Code. In het kader van de certificering van de bibliotheek in 2025, werkt DOK ernaar toe om aan alle relevante codes te voldoen, certificeringen en standaarden zoals de Governance Code Cultuur, Code Diversiteit en Inclusie, Fair Practice Code, CBCT en bibliotheeksysteem. Speciale aandacht bij DOK heeft het thema Diversiteit en Inclusie. 55

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

De aandacht voor culturele diversiteit is ook terug te zien in de programmering van de culturele organisaties. De beeldende kunstorganisatie 38CCnging bijvoorbeeld met het tentoonstellingsprogramma ‘Delft ontdekt’ in op het slavernijverleden en stelde met inbreng van Delftenaren een interactief programma samen dat verhalen van bewoners zichtbaar maakte. Museum Prinsenhof Delft gaf met het project De Delftse Blik invulling aan haar diversiteit- en inclusiebeleid waarmee het museum nieuwe doelgroepen (inwoners uit Delft met een migratie achtergrond en inwoners met een lagere sociaal economische status) aan zich verbindt. Dat doet het museum met take-overs, gesprekken in de wijken en in het museum, en met meerstemmige rondleidingen door deelnemers aan De Delftse Blik. Culturele partners geven het belang van de diverse codes zoals de Code Diversiteit en Inclusie aan. Het is de ambitie om hier bijvoorbeeld een bijeenkomst over te organiseren. Tot op heden ontbreekt bij culturele instellingen echter de capaciteit om hier vervolg aan te geven. Het onderzoek naar Fair Pay vergde ook de nodige tijdsinvesteringen van instellingen om zaken in kaart te brengen. Drempels We zijn gestart met het verkennen van wat we kunnen doen om de drempels voor de deelname aan het cultuuraanbod te verlagen. We zien de armoede toenemen.

In Delft heeft 12,6% van de inwoners (exclusief studenten) een inkomen tot 110% van het sociaal minimum; landelijk is dit 10,4% (Nota Armoede). Het ontbreekt Delftenaren die moeilijk kunnen rondkomen of die schulden hebben aan bestaanszekerheid. Daardoor groeit een steeds groter aantal kinderen in onze stad op in armoede. De financiële drempels om deel te nemen aan het cultuuraanbod nemen dus toe. Onder culturele organisaties zien we grote betrokkenheid bij de armoedeproblematiek en bereidwilligheid om iets te doen voor inwoners met een kleine beurs. Theater de Veste wil dat het theater voor en van iedereen is. In samenwerking met haar Businessclub organiseerde ze bijvoorbeeld dat er vrijkaarten via het Cultuurhuis Delft uitgedeeld werden voor inwoners die dat niet kunnen betalen. Deelnemers aan The Culture Club (DelftsPeil) volgen eerst een workshop in het Cultuurhuis en bezoeken daarna een voorstelling in Theater de Veste. Museum Prinsenhof ontvangt via de Delftse Blik mensen met een lagere sociaaleconomische status en mensen met een migratieachtergrond en sluit daarmee aan bij de Sociale Visie van de gemeente Delft. Sinds 1 juli 2022 is het jeugdabonnement voor de bibliotheek DOK tot 18 jaar gratis. Voor de jaren 2022 en 2023 kreeg de bibliotheek hiervoor een compensatie van de gemeente via het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW).

Deze compensatie vervalt echter medio 2024. Via het Jeugdfonds Sport en Cultuur kunnen kinderen tot 18 jaar die leven rond het bestaansminimum toch deelnemen aan een cultuuractiviteit. Voor deze kinderen betaalt het fonds de contributie, het lesgeld en in bepaalde gevallen de benodigde kleding of attributen. De uitbraak van het coronavirus had in 2021 nog een grote impact. Kinderen konden door de sluiting van sportverenigingen, cultuurinstellingen en zwembaden niet langer meedoen aan sport, muziek, dans of zwemles. Dit had een groot effect op het bereik van het Jeugdfonds Sport & Cultuur. In 2021 bereikte 56

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

het fonds 34% van het aantal kinderen in armoede in de gemeente Delft. In 2022 was dat 38%. Dat is lager dan het gemiddelde van 43% van de deelnemende gemeente in de provincie Zuid-Holland. De meeste aanvragen werden in 2022 in Delft ingediend voor een sportactiviteit (45%) en zwemles (40%), 15% van de aanvragen was voor culturele activiteiten. Deze verdeling is conform de landelijke cijfers. Aandachtspunt voor zowel het Jeugdfonds als het Volwassenfonds dat in 2024 is gestart, is de communicatie en de bevordering van bekendheid over het fonds bij de doelgroep, vooral in de wijken. Hier hebben zowel het fonds, de intermediairs, de culturele organisaties alsook de gemeente een rol in. Daarnaast is de maximale bijdrage van het Jeugdfonds aan culturele activiteiten normaal gesproken € 450. Dit maximale bedrag was in 2023 opgehoogd naar € 600 met behulp van subsidies17. Het is de intentie van het fonds om dit beleid in 2024 voort te zetten. Als het fonds geen extra geld ontvangt, gaat de bijdrage echter weer terug naar het standaard bedrag. Culturele aanbieders in Delft hebben aangegeven dat dit problematisch is en daardoor minder kinderen zullen gaan deelnemen. Vele culturele organisaties nemen als partner deel aan de Delftpas. Inwoners kunnen daarmee bijvoorbeeld met korting een cursus volgen bij de VAK of een bezoek brengen aan Museum Prinsenhof.

De acties van de Delftpas zijn beschikbaar voor alle inwoners. We onderzoeken de mogelijkheden om voor alle inwoners met een kleine beurs collectief en gericht kortingen aan te kunnen bieden op het culturele aanbod. Vanuit de culturele sector wordt de wens geuit om dit via de Delftpas te kunnen doen in plaats van dit als individuele organisatie zelf te doen. We onderzoeken dit in samenwerking met de afdelingen Cultuur, Armoede, Regie op Uitvoering en de trekkers van de programmalijn Meedoen. Cultuur als sociaal vehikel We hebben gewerkt aan het inzetten van cultuur als preventief middel in het sociaal domein. Begin 2023 werd het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gesloten tussen het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en GGD GHOR Nederland. Hierin zijn afspraken gemaakt om slim samen te werken aan meer gezondheid, preventie en een sterke sociale basis. We hebben samen met culturele partners bijgedragen aan het integrale Plan van Aanpak waarin verbindingen met het culturele veld en het cultuuraanbod worden gemaakt. Met name is er een rol voor cultuur in de uitvoering als preventief middel bij de onderdelen Versterken van de Sociale Basis, Eén tegen eenzaamheid en de Brede Regeling Combinatiefuncties.

We gaan aan de slag met het maken van een visie op het versterken van de Sociale Basis met daarin de inzet van cultuur als preventief middel. Via de rijksregeling SPUK Impuls Jongerencultuur hebben we in 2022 en 2023 diverse projecten kunnen ondersteunen die werkten aan het vergroten van cultuurparticipatie van jongeren. Het rijk stelde deze SPUK-middelen ter beschikking om maatregelen te stimuleren die het herstel van de cultuursector na de coronacrisis bevorderen. Zo organiseerde Highlight Delft een KITE-workshop waarbij jongeren 17

https://jeugdfondssportencultuur.nl/nieuws/pilot-loslaten-maximaal-bedrag/

57

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

met kunstenaars aan een gezamenlijk kunstwerk werkten dat op het festival werd gepresenteerd en organiseerde culturele broedplaats Bacinol creatieve workshops in de ateliers voor jongeren. We hebben nog geen inzet kunnen plegen op de inzet van cultuur tijdens de dagbesteding. Doelstelling: cultuureducatie. In Delft kan iedereen zich een leven lang (creatief) ontplooien en ontwikkelen. Dit draagt bij aan het meedoen in de samenleving. Op verschillende niveaus stimuleren en faciliteren we talentontwikkeling. Gelijke kansen jeugdigen We hebben gewerkt aan gelijke kansen voor jeugdigen via het cultuureducatieaanbod van culturele instellingen op scholen en in de vrije tijd. In 2022 startte DOK het nieuwe KLIK-programma voor het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Dit is een vast programma voor cultuur- en taaleducatie. In 2022 deden 33 basisscholen mee. De VAK, centrum voor de kunsten, bereikte in 2022 3.633 cursisten van jong tot oud met hun lesaanbod in de vrije tijd en 76.197 bezoekers met cursussen en lessen in OPEN. De VAK ontving vanaf 2022 aanvullende middelen voor het borgen van de continuïteit in OPEN. DOK fungeert (ook vanuit het onderwijs programma Rijke Leerdag) steeds meer als aanjager, verbinder en het vertrouwde ankerpunt in het bloeiende leerecosysteem van Delft en werkt daarvoor met verschillende culturele instellingen zoals DelftsPeil en de VAK nauw samen.

Het organiseert het binnenschoolse cultuureducatie aanbod, naschools en buitenschools cultuureducatie aanbod. In 2022-2023 doet DOK dit in eerste instantie in Delft-West, maar de ambitie is om deze rol voor de hele stad te kunnen vervullen. We hebben gewerkt aan het versterken van de aansluiting van het aanbod binnen- en buitenschoolse cultuureducatie en maakten daarbij de link met de Cultuurhuizen. In 2022 ontwikkelde DOK de pilot Verbinding Binnen- en Buitenschools met het Cultuurhuis in de wijk Buitenhof door en ging er een naschools theaterproject op twee scholen van start. In 2023 is deze pilot mede in samenwerking met DelftsPeil, de VAK en verschillende basisscholen vervolgd met een project voor schooljaar 2023-2024, waarin gewerkt werd aan de voortzetting en verbetering van de samenwerking tussen Cultuurhelden, het Cultuurhuis en drie basisscholen. Een vervolg wordt vanaf 2024 gefinancierd uit de middelen van het programma Wij West. Cultuureducatie met Kwaliteit We werkten aan de verdere ontwikkeling van cultuureducatie in het basisonderwijs via het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit (2021-2024) onder de noemer Cultuurhelden. Voor het project KLIK / Cultuurhelden fungeert DOK als penvoerder en is nauw samengewerkt met culturele instellingen en scholen. In 2022 deden 14 basisscholen mee waarvan 1 nieuwe school.

Op de Culturele Kaart is zichtbaar wat voor een 58

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

cultureel aanbod beschikbaar is voor het basisonderwijs in het kader van het project Cultuurhelden18. In 2023 opende de nieuwe regeling Cultuureducatie met Kwaliteit voor de periode 2025-2028, hier kan tot 1 juli 2024 een aanvraag voor de nieuwe periode worden ingediend. Een leven lang ontwikkelen We willen dat alle inwoners in Delft zich een leven lang creatief kunnen ontplooien en ontwikkelen. Op scholen organiseert DOK kennismakingsaanbod (binnenschoolse en naschoolse activiteiten) en in de wijken zijn er laagdrempelige culturele activiteiten in het Cultuurhuis toegankelijk. In de vrije tijd kun je bij de VAK of andere aanbieders van muziek- dans- en theatereducatie terecht voor een creatieve cursus met een langere leerlijn. Bij verschillende amateurkunstverenigingen die Delft rijk is, kunnen inwoners daarnaast terecht als ze in de vrije tijd cultuur willen beoefenen en optreden. Het Koninklijke Harmonieorkest Delft gaat hierbij onverwachtse samenwerkingen aan in de stad en nam het initiatief tot het oprichten van een jeugdafdeling: Jong KHD. Jongeren die een instrument bespelen kunnen hier samen repeteren en optreden. Bij onder andere de SPOD en het Rietveld Theater is ruimte beschikbaar om te oefenen en repeteren. Optreden kan op verschillende podia zoals het Cultuurhuis, Cultuurlab, Rietveld Theater / HAL015 of Theater de Veste.

In de culturele keten werken DOK, DelftsPeil, de VAK en Rietveld Theater nauw samen om zo goed mogelijk aan te sluiten op de vraag van inwoners. Aandachtspunt is hierbij voldoende en divers betaalbaar cultureel aanbod voor alle inwoners. Een doelgroep die bijvoorbeeld beter bediend zou kunnen worden zijn jongvolwassenen. Maar ook: voldoende betaalbare ruimte om te oefenen, repeteren en op te treden. Zwakke schakel in de keten is het amateurkunstaanbod. De amateurkunstsector heeft het momenteel zwaar, onder andere doordat het aantal leden bij verenigingen aan het afnemen is en de coronamaatregelen het amateurkunstleven lange tijd plat legde. We onderzochten hoe we in de nasleep van corona de amateurkunstverenigingen en -organisaties kunnen ondersteunen om hun zelfredzaamheid te verhogen. In het kader van herstelplan corona19 voerden we een verkenning uit naar de amateurkunstsector. De belangrijkst conclusie was dat ook de amateurkunstsector in Delft geraakt is, onder andere door corona. De belangrijkste knelpunten zijn: teruglopende ledenaantallen, teruglopende inkomsten, onvoldoende betaalbare locaties, zichtbaarheid en publieksbereik. Op 24 oktober 2023 organiseerden we samen Stichting DelftsPeil en Theaternetwerk in HAL015 de Bijeenkomst Amateurkunsten en gingen we naar aanleiding van de gesignaleerde knelpunten in gesprek met de sector.

De ingrediënten voor een bloeiende amateurkunstsector zijn: handvatten voor het bereiken van jongeren en het behouden van bestaande leden, ondersteuning bij het aanvragen van subsidies en fondsen, voldoende betaalbare ruimte en coördinatie op vraag en aanbod naar ruimte, en tot slot een goede collectieve promotie van het amateurkunstenaanbod via onder andere de Uitagenda.

18 19

https://www.dok.info/dam/bestanden/dokcultuurheldenculturelekaartprinta3-kleur.pdf Berenschot. Investeren in de toekomst van Delft.

59

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

Een vervolgactie is het initiatief van het Theaternetwerk om voor de amateurkunstsector een Club Delft Festival te organiseren. Op dit festival kunnen amateurkunstenaars en -organisaties zichzelf presenteren aan publiek. Onder begeleiding van professionals gaan zij aan de slag met thema’s en vragen. 2. Programmalijn Stedelijke Aantrekkelijkheid Doelstelling: cultuur tijdens en na corona. We ondersteunen cultuur tijdens en na de coronacrisis om onze culturele infrastructuur te behouden. Effecten coronacrisis op de cultuursector We speelden in op de gevolgen van corona op de korte en (middel)lange termijn. We hebben een analyse voor het herstel van de cultuursector uit laten voeren om via scenario’s de effecten van de coronacrisis op de middellange termijn in beeld te brengen20. De focus in de uitvoering lag op het zo goed mogelijk en gericht inzetten van de coronasteunmiddelen die beschikbaar kwamen. In 2022 hebben zeven culturele organisaties gebruik gemaakt van de subsidieregeling Coronamaatregelen Maatschappelijke Organisaties. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) heeft in 2022 en 2023 via de SPUK Impuls Jongerencultuur aan de gemeente Delft middelen beschikbaar gesteld ter bevordering van cultuurparticipatie door jongeren (14 tot en met 27 jaar) na de coronaperiode.

Vanwege de kwetsbare positie van jongeren is extra aandacht besteed aan het bevorderen van cultuurparticipatie van deze groep. Met de impuls is in 2022 extra ondersteuning gegeven aan 15 lokale plekken en initiatieven voor en door jongeren om zich creatief te ontwikkelen. Hiernaast hebben we het overleg met het culturele veld gecontinueerd en gestructureerd. Dit gebeurde onder andere via het samenwerkingsverband Cultuurtafel Delft dat tijdens de coronaperiode ontstond, en via de Projectgroep en Werkgroepen van de uitvoeringsagenda van het Cultuurkader. We hebben ingezet op het geven van een impuls aan cultuurmarketing via de Uitagenda en we zijn in gesprek gegaan met de amateurkunstsector over ondersteuning. Een crisis die ten tijde van de vaststelling van het cultuurkader niet was voorzien, was de energiecrisis en de inflatie die in 2023 nieuwe uitdagingen aan de culturele sector stelde. De sector kwam voor aanzienlijk hogere kosten te staan. Dit terwijl de financiële basis al kwetsbaar is, omdat in het verleden de jaarlijkse indexering van subsidies vaak achterwege gebleven is en bezuinigingen zijn doorgevoerd. Uit een enquête die de gemeente in 2022 uitvoerde onder maatschappelijke (en culturele) organisaties bleek dat de gevolgen van de gestegen kosten zoals die voor gas en elektra groot waren.

Daarom kwam de subsidieregeling Noodsteun Energiekosten Delfts Maatschappelijke Organisaties 2022 in 2023. Deze ging over het verschil tussen de energiekosten 2022 ten opzichte van 2021. Van het beschikbare budget van € 500.000 werd ca. € 22.000 aan subsidies toegekend aan maatschappelijke

20

Berenschot. Investeren in de toekomst van Delft. Perspectieven en instrumenten voor een duurzame culturele infrastructuur.

60

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

organisatie; minder dan verwacht. Beeldend kunstenaars (die gebruik maken van een atelier in één van de gemeentelijke ateliers) kwamen voor deze regeling echter ook niet in aanmerking, ondanks dat ook zij met kostenstijgingen te maken hadden. Het bleek dat de hoogste stijgingen niet in 2022 plaatsvonden, maar in 2023 (en naar verachting ook in 2024). Daarom is het nodig om een nieuwe energieregeling in te stellen om de forse kostenstijgingen in 2023 ten opzichte van 2022 te kunnen compenseren. Evenementen kregen het door de coronamaatregelen en de gestegen kosten extra zwaar. Vanaf 2024 is structureel een bedrag van € 150.000 toegevoegd aan het evenementenbudget om hiermee tegemoet te komen aan de kostenstijgingen waar evenementen mee te maken krijgen. We hebben ingezet op het behoud van werkgelegenheid van makers tijdens de coronacrisis. Via de subsidieregeling Creatieve Makers zijn in 2022 34 en in 2023 22 projecten van kunstenaars en creatieve makers gesteund. Het budget was in 2022 € 150.000 en in 2023 € 100.000. Deze regeling had ten doel om de werkgelegenheid van makers te behouden tijdens de coronacrisis en in de herstelperiode na corona weer te zorgen voor een levendig cultureel leven in de stad.

Gezien deze regeling in een grote behoefte voorzag (de regeling werd in 2023 tweeëneenhalf keer overvraagd) en de projecten bijdroegen aan de innovatie van het culturele aanbod in Delft, is besloten om deze regeling in 2024 te continueren. In 2023 troffen we de dan ook voorbereidingen voor de continuering van de makersregeling in 2024. Doelstelling: onderscheidend aanbod. Het cultuuraanbod is onderscheidend en sluit aan op het DNA van Delft. Naast projecten die het erfgoed en de historie van Delft tot uiting brengen, zetten we ook in op de waarden innovatie, technologie en creativiteit van Delft. Onderscheidend aanbod We hebben stappen gezet in meer onderscheidende programmering in combinatie met gerichte marketing voor het herstel van de bezoekerseconomie. Met een aantrekkelijk en onderscheidend cultuuraanbod (‘Delft creating history’) versterkt Delft de positie als kwalitatief hoogwaardige vestigingsplaats voor bewoners en bestemming voor bezoekers. Het historische DNA van Delft kwam naar voren in bijvoorbeeld de tentoonstelling Het Delft van Vermeer van Museum Prinsenhof en het Open Monumentenweekend. Theater de Veste programmeerde onder de noemer Innovatie & Debat met partners als Studium Generale TU Delft lezingen, filosofische cafés, theatercolleges en debatavonden over onderwerpen van nu die een blik op de toekomst geven, zoals de Van Leeuwenhoeklezing.

Delft Fringe Festival maakte een voorstelling samen met Mondai House of AI, het expertisecentrum van de TU Delft op het gebied van artificiële intelligentie. Tijdens Highlight Delft kregen bezoekers een bijzondere blik op de toekomst via experimentele installaties van creatieve makers die verspreid door de stad stonden. In het programma Museum van het Alsof belichtte 38CC de rol van 61

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

fictie in kunst, wetenschap en samenleving met tentoonstellingen van diverse hedendaagse kunstenaars in samenwerking met onder meer de TU Delft. Bijzonder is dat in 2022 tijdens de coronaperiode een nieuw kunstpodium het licht zag. Radius heeft zich op korte tijd op de kaart gezet met haar onderscheidende programma en trekt naast Delftenaren, vele landelijke bezoekers. Radius werkt hard aan een unieke positie als het eerste Nederlandse centrum voor kunst en wetenschap, met specifieke toewijding aan klimaat, ecologie en natuur. We hebben een impuls aan de collectieve culturele marketing gegeven via de Uitagenda Delft: In augustus 2021 lanceerde Delft Marketing de Uitagenda Delft, een digitaal platform dat als culturele gids dient voor inwoners van Delft en omgeving (straal 15 km). De Uitagenda is een complete culturele agenda om bewoners enthousiast te maken over het cultuuraanbod in eigen stad, in combinatie met het horeca- en winkelaanbod. Via de impuls is de Always on-campagne mogelijk gemaakt. De campagne bestond uit de onderdelen UITblinkers, UITvergroot en Vliegende reporter. In de serie UITblinkers brachten verschillende Delftenaren de activiteiten van de UITagenda onder de aandacht in filmpjes waarin zij hun favoriete plekken in Delft lieten zien.

Culturele en andere organisaties brachten hun plek in de serie UITvergroot onder de aandacht en de Vliegende reporter maakte reportages van culturele activiteiten zoals het Jazz festival Delft. Delft Marketing werkte hierin tevens samen met Omroep Delft en verschillende culturele organisaties. In eerste instantie is de focus gelegd op de marketing en communicatie van bestaande culturele activiteiten, evenementen en organisaties. Themaperiodes We hebben onderscheidend aanbod en programmering (ook themaperiodes) in stillere periodes ontwikkeld voor specifieke doelgroepen. Het jaar 2023 stond in het teken van de thema’s Vermeer (Het Delft van Vermeer), Antoni van Leeuwenhoek (Ontdek het Delft van Antoni) en het Slavernijverleden. In de periode 10 februari tot 4 juni 2023 was de tentoonstelling het Delft van Vermeer21 te zien in Museum Prinsenhof Delft. In de tentoonstelling stond het leven van Johannes Vermeer (1632-1675), zijn netwerk en zijn relatie tot de stad Delft centraal. Aanleiding vormde de tentoonstelling van de werken van de 17e -eeuwse schilder in het Rijksmuseum in Amsterdam. De tentoonstelling in Delft liep hieraan parallel. Met in totaal 70.664 bezoekers (waarvan circa 11% uit het buitenland) was de tentoonstelling buitengewoon succesvol. Normaal gesproken bezoeken gedurende deze periode ongeveer 30.000 bezoekers het museum.

Bij de tentoonstelling werd in afstemming met Delftse ondernemers en culturele partners een stadsprogramma ontwikkeld onder leiding van projectleider stadsprogrammering Raymond van Uffelen. In de Oude Kerk was bijvoorbeeld een fototentoonstelling van Caroline Sikkink Pearls of Light te zien. Delft Marketing verzorgde de campagne22. Museum Prinsenhof Delft, Vermeer Centrum Delft en Delft Marketing vormden samen de stuurgroep van dit programma.

21 22

Zie https://prinsenhof-delft.nl/ontdek-het-museum/tentoonstellingen/het-delft-van-vermeer Zie https://www.indelft.nl/nl/echt-dellufs/ervaar-vermeer

62

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

Op 26 augustus 2023 was het 300 jaar geleden dat Antoni van Leeuwenhoek in Delft overleed. Deze microbioloog woonde en werkte in Delft en is één van de grote wetenschappers uit de 17e eeuw. Een consortium van musea, kennisinstituten en marketingorganisaties werkte in 2023 samen aan een gemeenschappelijk (wetenschappelijk) inhoudelijk activiteitenprogramma voor het Antoni van Leeuwenhoekjaar 2023. Het Science Center van de TU Delft organiseerde in dit kader in samenwerking met onder andere DSM, Biotech Campus Delft, Erfgoed Delft, de Oude en Nieuwe Kerk en Museum Prinsenhof diverse publieksactiviteiten23. In de periode 26 augustus t/m 31 oktober 2023 organiseerde Delft Marketing hiervoor een campagne. In 2023 werd 150 jaar afschaffing van de slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden herdacht. In Delft werden de activiteiten in het herdenkingsjaar op touw gezet door het Kwartiermakers comité Slavernijverleden Delft. Verschillinde culturele organisaties hebben kleinere culturele projecten rond het slavernijverleden uitgevoerd. Het volledige programma van het Herdenkingsjaar slavernijverleden wordt via de website Delft Ontdekt24 bekendgemaakt. De zomer en winter zijn periodes waarin het qua bezoek stiller is voor culturele instellingen.

In de zomer van 2023 nam Delft Marketing in samenwerking met het Delft Fringe Festival, Delft Chamber Festival en Stichting Centrum Management Delft (SCMD) het initiatief voor een pilot-editie van de Delftse Festivalzomer25 (1 juni t/m 24 september 2023). De opzet was om de Delftse zomerevenementen te bundelen, gezamenlijke promotie te doen en de stad als podium te benutten om bewoners van Delft en de regio te trekken en bestedingen aan te jagen. Hieraan deden 58 evenementen mee, grote festivals en ook nieuwe makers. De Uitagenda trok hiermee 3,5 keer meer bezoekers ten opzichte van 2022. In 2024 wordt de pilot vervolgd. In de winter van 2023 organiseerde Delft Marketing in de periode van Lichtjesavond (12 december 2023) tot en met de Kerstvakantie een pilot-versie van Delft Verlicht26. Doel was om een groter en nieuw publiek te bereiken, meer omzet te genereren, bezoekers in ruimte en tijd te spreiden en bewoners te verrassen en mee te laten doen. Culturele organisaties namen deel met activiteiten. Zo bracht Delft Fringe Festival een dansvoorstelling in Museum Prinsenhof Delft geïnspireerd op de tentoonstelling Lothar Wolleh ziet Jan Schoonhoven - Meesters in Ritme en Licht. We hebben met de Werkgroep Cultuur & Innovatie in 2023 stappen gemaakt in het nadenken over een themaperiode Cultuur & Innovatie.

Het historische aspect is in de afgelopen themaperiodes goed naar voren gekomen. Het onderscheidende DNA van Delft op het gebied van innovatie, technologie en creativiteit behoeft echter nog meer aandacht. Culturele organisaties denken na over een kwalitatief programma dat hierop inspeelt.

23

Zie https://antonivanleeuwenhoekjaar.nl/ en https://www.indelft.nl/nl/echt-dellufs/ontdek-technologie/antoni-vanleeuwenhoek 24 Zie https://delftontdekt.nl/ 25 Zie https://www.indelft.nl/nl/uitagenda/delftse-festivalzomer 26 Zie https://www.indelft.nl/nl/uitagenda/delft-verlicht

63

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

Doelstelling: vindbaar aanbod. Het aanbod is makkelijk vindbaar en stimuleert cultuurbezoek, zowel voor mensen die actief op zoek zijn als voor mensen die nog niet weten wat ze precies zoeken. Een sterke marketingstrategie draagt hieraan bij. We hebben een impuls aan de collectieve culturele marketing gegeven via de Uitagenda Delft. Door de impuls aan de Uitagenda Delft is de campagne Always On mogelijk gemaakt, waardoor de online community en volgers van de Uitagenda een groei heeft kunnen maken. De communicatie- en marketingprofessionals van culturele instellingen zijn betrokken bij de verdere verbeteringen van het platform en ontwikkeling van marketingtools als het UITmagazine, UITladder in de Delft op Zondag, een UITmail en nieuwe campagnes. Doelstelling: bezoekers en bewoners. Het culturele aanbod sluit aan bij de wensen en behoeften van inwoners en bezoekers. Dit komt tot uiting in de deelname aan en de waardering van het culturele aanbod in Delft. De deelname aan het culturele aanbod is op het niveau van voor corona en wordt met een 7,0 gewaardeerd. In oktober 2023 werd voor het eerst sinds de coronacrisis weer een onderzoek naar de cultuurparticipatie van Delftenaren uitgezet onder de leden van het Delft Internet Panel (18 jaar en ouder).

Zij konden de online vragenlijst beantwoorden en aangeven in hoeverre zij culturele activiteiten/voorzieningen bezoeken en kunstzinnige activiteiten beoefenen. Eerdere onderzoeken vonden plaats in de jaren 2008, 2010, 2012, 2015, 2017 en 2019. Uit het onderzoek bleek dat het bezoek aan voorstellingen/activiteiten in Delft weer terug op het niveau voor de coronacrisis is. Gemiddeld beoordeelden Delftenaren het cultureel aanbod in 2023 met een 7,0. In 2019 en 2017 was dat een 7,1; en in 2015 een 6,9. We zien dus een opgaande lijn waarbij de minimale score van een 7 in 2023 is gehaald. Het streven is om richting 2030 uit te komen op het cijfer van een 8. Doelstelling: stad in ontwikkeling. De culturele basisinfrastructuur past bij een veranderende stad. Naar een passende infrastructuur We hebben stappen gezet met het toekomstbestendig maken van een aantal belangrijke culturele voorzieningen. Museum Prinsenhof Delft wordt verbouwd tot een toekomstbestendig museum. Eind 2022 presenteerde het ontwerpteam het voorlopig ontwerp voor het Prinsenhof. In 2023 startte landschapsarchitect DELVA met het ontwerp voor de Prinsentuin en het Sint Agathaplein. Volgens planning starten de werkzaamheden begin 2025. Naar verwachting kan het museum begin 2027 weer open voor publiek. Museum Prinsenhof zal tijdens de sluiting het programma Naar Buiten presenteren.

Topstukken gaan uit logeren, met Theater de Veste wordt een educatieve 64

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

theatervoorstelling gemaakt, er wordt een mural in de wijk en een podcast gerealiseerd. Ook zal het museum via een collectiewebsite digitaal toegankelijk zijn. De bouw van de nieuwe locatie van Filmhuis Lumen in De Hooghe Delft is in september 2023 van start gegaan. Met de groei van de huidige 2 naar 4 filmzalen kan het filmhuis naar verwachting in 2025 het sterk gestegen aanbod van kwaliteitsfilms in Delft voldoende plek geven. In verband met kostenstijgingen is - uitgaande van de instandhouding van het pand van Theater de Veste - vanaf 2023 extra structureel budget beschikbaar gesteld om de basis op orde te kunnen houden voor het theater. In 2022 is aandacht gevraagd voor de toekomst van het theater en het creëren van een toekomstbestendige situatie. Op basis hiervan heeft adviesbureau BMC in 2022 een onderzoek gedaan naar verschillende toekomstscenario’s voor nieuwbouw van Theater de Veste27. Er wordt gewerkt aan een studie op basis waarvan het college en gemeenteraad in 2024 besluiten over de toekomstige huisvesting. In februari 2022 heeft de raad een besluit genomen over de investering in het pand Rietveld 49 en de uitbreiding van het Rietveld Theater. Uit de raming bij het concept Voorlopig Ontwerp (VO) bleek echter dat de bouwkosten beduidend hoger liggen. Dit heeft geleid tot een vervolgvraag of en op welke manier het pand Rietveld 49 wordt gerenoveerd.

In samenwerking met Stichting Rietveld Theater en het Delfts Toneelgezelschap worden scenario’s in beeld gebracht waarmee de raad een keuze kan maken over de renovatie, inclusief de inhoudelijke en financiële kaders. In 2023 zijn middelen ter beschikking gesteld van de Delftse pop-organisaties Popdelft en Stichting Popoefenruimten Delft (SPOD). Popdelft heeft hier diverse popconcerten mee georganiseerd in onder andere Hal 015 en Steck met als slotstuk een groot concert met vele Delftse beginnende en gevestigde artiesten in Lijm & Cultuur. SPOD heeft met de ter beschikking gestelde middelen een podium in het eigen pand in het leven geroepen waar talentvolle jongeren hun eerste schreden als live-act kunnen zetten, zonder de druk van een externe locatie. Hiermee zijn de middelen ten goede gekomen aan verschillende onderdelen van de Delftse popinfrastructuur. In 2022 hebben DOK en De VAK verder gewerkt aan het realiseren van de synergievoordelen en goede samenwerking. Door het alsnog beschikbaar stellen van gemeentelijke financiering voor de programmering van OPEN in 2022 heeft men een divers palet aan activiteiten kunnen organiseren. Hierin trekken De VAK en DOK steeds meer gezamenlijk op. We willen de continuïteit van Land Art Delft borgen en dit initiatief toekomstbestendig maken. In 2022 en 2023 heeft Land Art Delft voor haar activiteitenprogramma een subsidie ontvangen.

Echter, tot nu toe ontbreken structurele middelen hiervoor. Tot slot zijn we in 2023 in samenwerking tussen de afdelingen Cultuur en Economie gestart met een verkenning naar broedplaatsenbeleid. De wens is om broedplaatsenbeleid te maken waardoor het makersklimaat in Delft wordt verbeterd.

27

BMC. Naar een toekomstbestendig voorzieningenniveau podiumkunsten in Delft.

65

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

3. Programmalijn Cultuur & Innovatie Doelstelling: op het podium. Delft presenteert zich met een activiteitenaanbod dat past bij het DNA van Delft en dat de spannende wisselwerking tussen cultuur en innovatie laat ervaren. Cultuur en innovatie dragen bij aan een bruisende stad. Culturele organisaties hebben diverse innovatieve activiteiten op verschillende (historische) locaties en podia in de stad georganiseerd. Uit onderzoek van BMC28 uit 2020 naar verschillende toekomstscenario’s voor nieuwbouw van Theater de Veste, blijkt dat er voor Delft kansen liggen om zich met het vernieuwende concept Theater van de Toekomst blijvend te onderscheiden, niet alleen in de regio, maar ook landelijk. In dit concept worden podiumkunsten door middel van cross-overs verbonden met onder andere wetenschap, technologie, innovatie, vernieuwing (Delft als ‘kennisstad’), en maatschappelijke en actuele relevantie: inhoudelijk én in verschijningsvorm. Om het concept Theater van de Toekomst vorm te kunnen geven, moet echter geïnvesteerd worden in het gebouw. Er wordt gewerkt aan een studie op basis waarvan het college en gemeenteraad in 2024 een besluit over de toekomstige huisvesting nemen. In 2022 opende Radius, centrum voor hedendaagse kunst en ecologie, haar deuren in het pomphuis en waterbassin van de watertoren, een historisch rijksmonument en architectonisch herkenningspunt in Delft.

Radius programmeert tentoonstellingen met nationale en internationale beeldend kunstenaars op het snijvlak van wetenschap & kunst, met de nadruk op klimaat, ecologie en de leefomgeving. Begin 2023 opende het Rietveld Theater haar tijdelijke pop-up theater bij HAL015 in de oude kabelfabriek. De komende jaren zal hier een nieuwe stadswijk verrijzen. Rietveld Theater experimenteert op deze plek met nieuwe programmering. Highlight Delft programmeerde in februari 2023 twee kunstroutes door de stad waarbij ruim 25 experimentele installaties te zien waren die de samensmelting van kunst en technologie lieten zien. Delft Fringe Festival organiseerde eind mei, begin juni haar twee weken durend podiumkunstenfestival op tal van historische locaties in Delft. Delft Fringe Festival programmeerde bijvoorbeeld ook tijdens Lichtjesavond een voorstelling in Museum Prinsenhof. Daarnaast is de campus voor het eerst uitvoeriger opgenomen in de locatiekeuze. We hebben nog niet ingezet op het ontsluiten van kennis naar een brede inzet van bestaande en nieuwe locaties voor de programmering van innovatief cultureel aanbod. Doelstelling: onderdeel van gebiedsontwikkelingen. In de fysieke ontwikkeling van de stad brengt cultuur Delft als innovatieve stad over het voetlicht.

Daarbij stimuleren we waar mogelijk samenwerking tussen innovatieve en creatieve ondernemers en organisaties en culturele en creatieve makers. En we onderzoeken op welke locaties dit mogelijk is. 28

BMC. Naar een toekomstbestendig voorzieningenniveau podiumkunsten in Delft.

66

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

In het Kabeldistrict heeft het tijdelijke pop-up theater van het Rietveld Theater en de broedplaats een rol gespeeld in de transformatie van het gebied. Op het terrein van de voormalige Nederlandse Kabelfabriek verrijst de komende jaren een levendige Delftse stadswijk aan de Schie. In de oude kabelfabriek zit een creatieve broedplaats met verschillende creatieve ondernemers. Het Rietveld Theater opende in 2023 haar tijdelijke pop-up theater HAL015 in verband met de verbouwing van haar pand. Naast de voorstellingen in de multifunctionele ruimte organiseerde HAL015 in 2023 verschillende evenementen op het buitenterrein van Kabeldistrict: KD Buiten, tussen Hal015/DOT en de padelbanen. In de oude fabriek is tevens het KD-lab van de TU Delft gevestigd waar start-ups en scale-ups van studenten werken. In 2023 zijn we gestart met een verkenning naar broedplaatsenbeleid voor Delft. Doelstelling: zichtbaarheid in de stad. Het stedelijk programma voor cultuur en innovatie presenteert zich als één geheel door het aanbrengen van bundeling en focus. Het aanbod is zichtbaar en goed vindbaar voor bezoekers en bewoners. We hebben een start gemaakt met een Cultuur- en Innovatieplatform door het netwerk van culturele organisaties, makers, onderwijs, bedrijven en andere partners bij elkaar te brengen.

We organiseerden met het Science Center en Highlight Delft op 13 mei 2023 een brainstorm tijdens het maakfestival Maker Fair Delft. De brainstorm was de kick-off voor de programmalijn Cultuur & Innovatie met als doel om in kaart te brengen wat er nodig is om de ambitie om als Delft het podium voor cultuur en innovatie te zijn verder te brengen. Resultaat was dat Theater de Veste, Highlight Delft en Delft Fringe Festival in december 2023 een netwerkevenement in Theater de Veste organiseerde voor de creatieve makers community in Delft. Er liggen veel kansen in het verbinden van de verschillende culturele en creatieve organisaties, creatieven, maatschappelijke organisaties, bedrijven en het onderwijs (zoals TU Delft met TUX, Science Center, Studium Generale, Highlight Delft en Maker Faire Delft) om samen te werken aan een stedelijk programma voor cultuur & innovatie en de presentatie daarvan richting bewoners en bezoekers. Mogelijk vliegwiel zou een project als de Innovation Gallery kunnen zijn in het Huis van Delft. We werkten aan het verstevigen van de programmering en het netwerk rondom Cultuur & Innovatie doordat culturele organisaties activiteiten organiseerden tijdens de themaperiodes Vermeer, Antoni van Leeuwenhoek en het Slavernijverleden.

Culturele instellingen organiseerden verschillende culturele activiteiten tijdens de themaperiodes Vermeer, Antoni van Leeuwenhoek en het Slavernijverleden in 2023, sommigen met een innovatief karakter. Zoals de expositie Caroline Sikkink Pearls of Light in de Oude Kerk tijdens het Vermeer thema en de tentoonstelling Radical Symbiosis van Radius tijdens het thema Antoni van Leeuwenhoek thema.

67

Evaluatie Cultuurkader Delft 2021-2030

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015 Internet www.delft.nl April 2024

68