Bijlage 4 - Herijkingsvoorstellen EBS

Huisstijltoepassingen Onderlegger EBS transitieplan CONCESSIES HAAGLANDEN STREEK EN VOORNE-PUTTEN EN ROZENBURG -

Datum: augustus 2021 Versie: 4 Auteurs: Jan Kees Korteweg, Maxim Meijers, Robin Berghouwer en Frans de Kok

Inleiding In dit document doen we een voorstel wat betreft de herijking van de plannen maart 2021 in het kader van het transitieprogramma. Wat is de huidige stand van zaken, en wat verwachten we aan de hand daarvan door te voeren in de dienstregeling in 2022? Vanuit de MRDH is gevraagd om: 1. Een beschrijving te geven van de actuele stand van zaken, en met afwijkingen ten opzichte van het Transitieprogramma van 24 maart 2021 (met daarin ook verwerkt de verwachte effecten van de besluitvorming in het NOVB van 25 juni), dus met o.a. doortrekking van de BVOV tot 1 september 2022; 2. De gevolgen die dat heeft voor de maatregelen om op ‘0’ uit te komen; 3. Indien van toepassing: een beschrijving inclusief adequate onderbouwing van de voorstellen voor opschaling / aanpassing / afschaling van de eerder vastgestelde maatregelen.

Huidige stand van zaken bij EBS Voor de beide concessies van EBS binnen de MRDH (Haaglanden een Voorne Putten Rozenburg) verloopt het herstel in een hoger tempo dan waarmee rekening is gehouden in de landelijke herstelscenario’s. Het feit dat het herstel eerder plaats vindt, zegt op zich niet veel over tot welk niveau het herstel door zal zetten. In de beide concessies is van de geaccordeerde vervoerplannen 2021 per 3 januari 2021 de productie voor 2021 tussen de 9 en 12 procent verlaagd conform voorgestelde maatregelen en besloten door de BcVa op 25 november 2020. De afschaling voor de concessie HGL en VPR betrof met name een afbouw van de hogere frequentie tijdens de spitsperioden en was noodzakelijk om de eerste helft van het boekjaar 2021 kostendekkend af te sluiten. Op dat moment was de BVOV 2021 immers toegezegd tot 1 juli 2021. De voornaamste aanpassingen per 3 januari 2021: Voor Voorne-Putten en Rozenburg -

-

De frequenties van een aantal hoogfrequente lijnen zijn gedaald tot frequenties die beter passen bij de vervoersvraag. Op een aantal trajecten waar er amper tot geen reizigers pre-corona reisden is er sinds 3 januari geen verbinding meer. In de meeste gevallen alleen tijdens de weekenden of (late) avond. Er zijn een aantal slimme optimalisaties doorgevoerd die de dienstregeling efficiënter maken. Inzet van 8-persoonsvoertuigen en route-optimalisatie.

Voor Haaglanden Streek -

Frequenties op de hoogfrequente lijnen zijn verlaagd, met name in de spits en veelal van 6 naar 4x per uur, en naar 3x per uur op lijn 31. Een aantal lijnen heeft een aangepaste bediening in de daluren, zoals lijn 50 die in de daluren niet meer rijdt. De wijziging op lijn 33 en 34 om in de daluren minder vaak te rijden, is niet uitgevoerd. Er is extra budget beschikbaar gesteld door de MRDH om de halfuurdienst daar te handhaven. 2

-

Een enkel lijndeel wordt niet meer gereden, namelijk lijn 37 naar de luchthaven. Daarentegen zijn er ook lijnen doorgetrokken, zoals lijn 60 in Nootdorp. Lijn 42 rijdt nu in Voorschoten verder als lijn 46 en vice versa.

Bij de toezegging van de beschikbaarheidsvergoeding t/m juni 2021 werd door het Rijk vereist dat sectorbreed transitieplannen opgesteld dienden te worden. Deze plannen zijn nodig als de steun zou worden versoberd of zou komen te vervallen. Begin 2021 is EBS samen met HTM, RET en de MRDH gestart met de ontwikkeling van de transitieplannen. Besluitvorming over deze plannen is verricht door de BcVa op 24 maart 2021.

Vervolg 2021 Vanwege de besluitvorming van het Rijk op 25 juni 2021 om de BVOV te verlengen tot en met eind augustus 2022, is het niet nodig geweest om de vervoerkundige maatregelen van het transitieprogramma 24 maart 2021 te effectueren. Maatregelen nemen in 2022 blijft nodig om enerzijds groei op te vangen en anderzijds binnen de beschikbare budgetten te blijven. De huidige dienstregeling (gestart per 3 januari 2021), gebaseerd op de maatregelenpakket van 25 november 2020, wordt gecontinueerd tot eind 2021. Op dit moment is capaciteit in beide EBS-concessies (Haaglanden en Voorne-Putten en Rozenburg) nog voldoende toereikend om groei op te vangen. Onduidelijk is hoe het herstel zich na zomer ontwikkelt als scholen en bedrijven weer richting het “oude” normaal zullen gaan en hoe reizigers het reisgedrag hebben aangepast naar hun “nieuwe” normaal. Voor de dienstregeling na de zomervakantie zijn we niet voornemens het aanbod aan te passen, maar liggen alternatieven klaar om eventueel op te schalen bij piekdrukte (versterkingsbussen). Bij de huidige vervoerscapaciteit wordt verwacht dat in beide concessies de verdere reizigerstoename voorlopig en wellicht voor geheel 2021 kan worden opgevangen. Monitoring van de reizigersontwikkeling is een kritisch proces en wordt continu uitgevoerd.

Een uitzondering betreft lijn 31 (deel ’s-Gravenzande – Den Haag Leyenburg), hier wordt de dienstregeling in de spits verhoogd van 3x per uur naar 6x per uur. In de voorstellen van 25 november 2020 was de frequentie verlaagd. Voor deze lijn geldt dat in de spits na de zomer wordt verwacht dat de huidige capaciteit ontoereikend kan worden en wordt vooralsnog geanticipeerd met een hogere frequentie in de dienstregeling en dus terug naar de frequentie pre Corona. Binnen de BVOV zijn de kosten de maatstaf voor de hoogte van de BVOV uitkering. Toenemende reizigersopbrengsten leiden niet tot extra mogelijkheden (lees ruimte) voor de vervoerder, maar verlagen de uitkering van de BVOV. Op het moment van schrijven is berekend dat de meerkosten van deze frequentieverhoging van lijn 31 passen binnen de financiële mogelijkheden die de BVOV 2021 EBS verschaft, wat betekent dat we deze aanpassing gaan uitvoeren en daarmee een maatregel van 25 november 2020 (voorlopig) wordt teruggedraaid.

Vooruitblik 2022 Voor de herijking van september 2021 wordt door EBS vooruit gekeken naar de start van de nieuwe dienstregeling van komend jaar (2022). De transitiemaatregelen die in maart 2021 zijn voorgelegd zijn uitgesteld naar januari 2022, en inmiddels heeft het Rijk een BVOV tot september 2022 toegezegd.

3

De vervoerkundige maatregelen van maart 2021 waren opgesteld in het licht van het wegvallen van de Rijkssteun en tevens een slag te maken om het netwerk efficiënter te maken en daarmee de effecten van Corona zoveel als mogelijk te minimaliseren en de kwaliteit van het OV voor de reiziger gelijk te houden danwel te verbeteren. Door een continuering van de BVOV in 2022 betekent dat voor EBS de financiële ruimte om vervoer aan te bieden gelijk is aan de ruimte in 2021. Tegelijkertijd is de verwachting dat het aanbod van reizigers zal toenemen. Om die reden blijven de maatregelen van 25 november 2020 intact en worden de uitgestelde maatregelen van 24 maart 2021 alsnog tot uitvoering gebracht. Maatregelen van 24 maart 2021 die (nog) niet worden doorgevoerd zijn hieronder expliciet vermeld. Deze ‘aanvullende‘ maatregelen zijn in maart 2021 vanuit het aangeleverde Transitieplan goedgekeurd en zijn de oplossing om binnen de mogelijkheden om capaciteiten beter te matchen met de verwachte vervoervraag en daarmee het resultaat nog steeds op “0” uit te laten komen. De maatregelen zijn tweeledig; allereerst zijn er maatregelen die zorgen voor een verbeterd OVnetwerk als geheel.

Daarnaast zijn er maatregelen opgesteld, waarbij er in het Transitieplan sprake kan zijn van frequentieverlagingen en frequentieverhogingen, afhankelijk van de geldende situatie en het herstel van het aantal reizigers. Op Voorne-Putten en Rozenburg worden de beschikbare kilometers zo goed mogelijk verdeeld over de lijnen en tijden, om aan te sluiten bij de verwachte vervoervraag.

Voorstel wijzigingen concessies Voorne Putten en Rozenburg / Haaglanden Streek Voorne-Putten en Rozenburg In de dienstregeling van 2022 wordt voortgebouwd op de het maatregelenpakket dat is goedgekeurd op 25 november 2020 en op de maatregelen die zijn voorgesteld op 24 maart 2021. Daarnaast is er een relevante toevoeging in deze concessie: Omzetten lijn 81 en 85 naar een flexibel en vraagafhankelijk netwerk. Deze omzetting is geïnitieerd door de gemeente Nissewaard en gezamenlijk met EBS uitgewerkt. Het project is geen onderdeel geweest van het maatregelen van 24 maart, maar wel ontstaan vanuit de zoektocht om het OV in Spijkenisse toekomstvast te maken Lijn 81 en lijn 85 zijn twee stadslijnen in Spijkenisse die rijden met achtpersoonsbussen. In de spitsperiode is de bezetting redelijk goed. Daarbuiten is de bezetting minder goed. Op deze buslijnen worden relatief veel dienstregelingkilometers gemaakt zonder reizigers. In samenwerking met de gemeente Nissewaard is gezocht naar een alternatief dat beter aansluit bij de reizigersvraag. Dit heeft geleid tot het plan om vanaf 26 september 2021 de Spijkhopper te introduceren. De Spijkhopper is een flexibel en vraagafhankelijk systeem. Een reiziger boekt via een slim online systeem of telefonisch een rit. Op de genoemde vertrektijd komt er een busje voor rijden. Dit busje rijdt zo snel mogelijk naar de eindbestemming.

Er kunnen echter onderweg ook andere reizigers instappen en/of uitstappen. Op deze manier geven we reizigers een snelle rit en wordt het busvervoer duurzaam en toekomstbestendig uitgevoerd. De haltes van de Spijkhopper bestaan uit alle haltes van lijn 81 en lijn 85 en negen nieuwe haltes. Deze haltes zijn specifiek gekozen op locaties die gelden als herkomstlocatie of bestemmingslocatie 4

van ouderen. Hierdoor wordt de afstand tot het openbaar vervoer voor deze doelgroep ook kleiner. Tussen alle haltes kan onderling worden gereisd waardoor er veel meer directe reisopties ontstaan.

Haaglanden Streek Zoals hierboven vermeld wordt in Haaglanden het maatregelenpakket per 25 november 2020 ook in 2022 doorgezet. Daarbovenop worden de transitiemaatregelen zoals voorgeld op 24 maart 2021 tot uitvoering behoudens de hieronder vermelde maatregelen. Deze maatregelen worden (nog ) niet geactiveerd. 1. Strekken van Lijn 32 over de N223 (De Lier) wordt uitgesteld in verband met nog niet aanwezige infrastructuur. 2. De opheffing van lijn 144 vindt niet plaats in 2022. De reizigersvraag van en naar Duinrell in de zomer van 2021 is dusdanig hoog dat het opheffen van lijn 144 zou leiden tot een capaciteitstekort tussen Den Haag Centraal en Duinrell. 3. De frequentieverhoging op lijn 455 (Delft – Zoetermeer) in de spits van 4x naar 6x per uur zal niet plaatsvinden. De verwachting is dat de huidige frequentie voldoende zal zijn om het reizigersaanbod ook in 2022 te kunnen blijven vervoeren. 4. De frequentieverhoging op lijn 456 (Schiedam – Den Haag) in de spits van 4x naar 6x per uur zal niet plaatsvinden. De verwachting is dat de huidige frequentie voldoende zal zijn om het reizigersaanbod ook in 2022 te kunnen blijven vervoeren.

Naast de maatregelen van het transitieprogramma stelt EBS voor om met ingang van de nieuwe dienstregeling 2022 de volgende aanvullende maatregelen door te voeren: 1) Aanpassing lijnvoering lijn 31 (Haaglanden Streek) a. Op verzoek van de gemeente Westland is een aanpassing gevraagd van de lijnvoering in verband met de ervaren trillingshinder door bewoners en de beperkte passeerruimte voor doorgaande bussen in het dorp Monster. b. Per 28 augustus 2021 zullen de bussen tijdelijk door middel van een omleidingsbericht hun route aanpassen. c. Na besluitvorming binnen de gemeente is de verwachting dat deze omleiding met ingang van dienstregeling 2022 definitief wordt d. De aanleg van de tijdelijke haltes is inmiddels in werking gezet door de gemeente. 2) Versobering uitvoering lijn 73 (Station Lansingerland – Zoetermeer Centrum West). In 2019 heeft MRDH eenmalig voor maximaal twee jaar een aanvullende subsidie beschikbaar gesteld voor lijn 73. Deze buslijn was bedoeld om te voorzien in een gat dat ontstond doordat andere vervoerbedrijven (Arriva, RET) hun buslijnen omlegden naar het nieuwe station Lansingerland, maar daardoor het centrum van Zoetermeer niet meer bedienden. Het wegvallen van de reguliere (aanvullende) subsidie in 2022 betekent voor EBS dat de uitvoeringskosten niet langer onder de dekking van de BVOV vallen. 5

In overleg met de MRDH is besloten van januari tot en met augustus 2022 de lijn 73 in afgeschaalde vorm aan te bieden. De bediening is van maandag tot en met vrijdag van ca 6:30 tot 19:00. De verwachting is reizigersaantallen zich in mindere mate zullen ontwikkelen ten opzichte van de andere (stads)lijnen waarmee deze versobering is gerechtvaardigd. Vanwege de stilstand van OV bussen als gevolg van de vervoerkundige transitiemaatregelen kan de offerte tegen lagere kosten worden aangeboden. De aanbiedingsprijs voor de nieuwe dienstregeling lijn 73 van 9 januari 2022 tot en met ca 31 augustus 2022 (einde zomerdienstregeling HGL streek) bedraagt € 125.500. 3) Nieuwe lijnvoering OV-as Zoetermeer-Pijnacker-Delft – Naaldwijk (lijn 32 en 455) Het voorstel voor deze nieuwe OV as betreft het samenvoegen van lijn 455 en lijn 32 tot één nieuwe R-netlijn tussen ’s-Gravenzande, Naaldwijk, Delft, Pijnacker en Delft met ingang van dienstregeling 2022. Daarmee ontstaat een beter OV-product, want reizigers hoeven op station Delft niet meer over te stappen. Op basis van de overstap-analyse gebaseerd op februari 2020 hebben minimaal 40 bestaande reizigers per dag hier profijt van (zie grafische weergave van overstappers). De gemiddelde overstaptijd op station Delft volgens dezelfde data is 6-8 minuten. De doorgaande rit levert reizigers dus ook reistijdwinst op.

6

Afbeelding: voorbeeld van overstap-analyse. In dit geval het aantal overstappers van lijn 32 op lijn 455, op werkdagen in februari 2020. Het doorkoppelen heeft ook effect op reizigers die nu overstappen op lijn 69, omdat een deel van de route van lijn 455 en lijn 69 binnen Delft vergelijkbaar is.

Frequenties lijn 455 Dienstregeling 2022

Lijnnummer 455 455 455

Traject Zoetermeer - Pijnacker - Delft Delft - Naaldwijk Naaldwijk - 's-Gravenzande

Vroege ochtend

Ochtend spits 07:00 tot 07:00 09:00 4 4 4 4 2 2

Maandag - Vrijdag Middag Dal spits 16:00 18:00 4 4 2

09:00 16:00 4 2 2

Vroege avond 18:00 21:00 2 2 2

Late avond vanaf 21:00 2 1 1

Maandag - Vrijdag vakanties Ochtend Avond Vroege Dal spits spits avond 07:00 09:00 16:00 18:00 tot 07:00 09:00 16:00 18:00 21:00 4 4 2 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Vroege ochtend

Late avond vanaf 21:00 2 1 1

Zaterdag Vroege avond 19:00 21:00 2 1 1

Ochtend

Middag

08:00 10:00 2 2 2

10:00 19:00 2 2 2

Late avond vanaf 21:00 2 1 1

Dag 09:00 19:00 2 1 1

Zondag Vroege avond 19:00 21:00 2 1 1

Late avond vanaf 21:00 2 1 1

De positieve effecten zijn: -

Doorgaande verbinding voor reizigers tussen het Westland en de TU-campus en tussen Pijnacker/Delfgauw en het ziekenhuis in Delft. Doorgaande oost-west as in Delft, reizigers binnen Delft hoeven niet meer over te stappen. Extra doorgaande verbinding tussen het Westland en Zoetermeer. De gehele nieuwe lijn (455 en 32) rijdt vanaf 2022 in een R-net uitstraling. Noodzakelijke verbeterpunten:

-

R-net staat voor snel en aantrekkelijk vervoer, dit is in de situatie van 2022 nog niet het geval voor lijn 455 over het gehele traject tussen Naaldwijk en Zoetermeer (’s-GravenzandeNaaldwijk is een uitloper van de lijn). Lijn 455 voldoet, volgens EBS en handboek R-net, op dit moment niet aan de R-net kwaliteit. De gemiddelde snelheid is te laag (minder dan 30 km/h).

Om dus sneller en aantrekkelijker openbaar vervoer aan te kunnen bieden en daarmee het aantal instappers per dag te verhogen is een aantal verbeteringen noodzakelijk om de gem. snelheid van de lijn te verhogen van 30 naar 40 km/u:

7

Deze verbeteringen zijn: o

Route strekken bij De Lier (huidige lijn 32) waarmee de lijn sneller en goedkoper wordt voor doorgaande reizigers (zie afbeelding)

o

Snelheid verhogen in Delfgauw en Pijnacker van 30 naar 50 km/u waarmee de reistijd afneemt. De huidig aanwezige snelheidsbeperkingen zijn een enorme vertraging van de gemiddelde snelheid. Doorstromingsmaatregelen op kruisingen tussen Delfgauw en TU-campus om snelheid in Delft te verhogen. Kwaliteit op de haltes verhogen met R-net waardige abri’s en voldoende fietsenrekken om het voortransport per fiets te kunnen waarborgen.

o o

-

Zonder bovengenoemde verbeteringen is het onmogelijk om de lijn op R-netkwaliteit te krijgen. Want zonder versnelling geen reizigersgroei en zonder reizigersgroei geen frequentieverhoging en dus geen aantrekkelijke R-net lijn, maar feitelijk een reguliere streeklijn.

Vervolgstappen: Wij zien graag dat de MRDH, gemeenten en EBS in gesprek gaan over de mogelijkheden om de snelheid van de nieuwe OV as te verhogen en hiermee een plan te ontwikkelen om het OV gebruik rondom deze lijn te stimuleren. Als de hele route (meer) geschikt is gemaakt voor HOV-bussen en de reizigersaantallen blijven groeien, dan kunnen we de volgende stap zetten voor deze as. De eerste stap zal zijn om de frequenties op beide lijndelen (Zoetermeer-Delft en Delft – Naaldwijk) gelijk te trekken (zie onderstaande tabel). Frequenties lijn 455 Dienstregeling 2023/2024

Lijnnummer 455 455 455

Traject Zoetermeer - Pijnacker - Delft Delft - Naaldwijk Naaldwijk - 's-Gravenzande

Vroege ochtend

Ochtend spits 07:00 tot 07:00 09:00 4 4 4 4 2 2

Maandag - Vrijdag Middag Dal spits 09:00 16:00 16:00 18:00 4 4 4 4 2 2

Vroege avond 18:00 21:00 2 2 2

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Maandag - Vrijdag vakanties Ochtend Avond Vroege Dal spits spits avond 07:00 09:00 16:00 18:00 tot 07:00 09:00 16:00 18:00 21:00 4 4 2 4 2 4 4 2 4 2 2 2 2 2 2 Vroege ochtend

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Ochtend 08:00 10:00 2 2 2

Zaterdag Vroege avond 10:00 19:00 19:00 21:00 2 2 2 2 2 2

Middag

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Dag 09:00 19:00 2 2 2

Zondag Vroege avond 19:00 21:00 2 2 2

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Als laatste stap blijft het verhogen naar HOV-frequenties over. Als het aantal instappers blijft doorgroeien kunnen we de laatste stap zetten door onderstaande frequenties op de gehele lijn 455 tussen Zoetermeer, Delft, Naaldwijk en ’s-Gravenzande in te voeren.

8

Frequenties lijn 455 Dienstregeling 2025?

Lijnnummer 455 455 455

Traject Zoetermeer - Pijnacker - Delft Delft - Naaldwijk Naaldwijk - 's-Gravenzande

Vroege ochtend

Ochtend spits 07:00 tot 07:00 09:00 4 6 4 6 2 3

Maandag - Vrijdag Middag Dal spits 09:00 16:00 16:00 18:00 4 6 4 6 2 3

Vroege avond 18:00 21:00 2 2 2

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Maandag - Vrijdag vakanties Ochtend Avond Vroege Dal spits spits avond 07:00 09:00 16:00 18:00 tot 07:00 09:00 16:00 18:00 21:00 4 4 2 4 2 4 4 2 4 2 2 2 2 2 2 Vroege ochtend

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Ochtend 08:00 10:00 2 2 2

Zaterdag Vroege avond 10:00 19:00 19:00 21:00 2 2 2 2 2 2

Middag

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Dag 09:00 19:00 2 2 2

Zondag Vroege avond 19:00 21:00 2 2 2

Late avond vanaf 21:00 2 2 2

Conclusie lijn 455: stap voor stap vooruit naar een beter HOV-netwerk!

9