Bijlage 1 Voortgangsrapportage Langer en Weer thuis

Langer en Weer thuis Programma 2019-2022 Delft Voortgangsrapportage 23 maart 2021

Voortgangsnota ‘Langer en Weer Thuis’ Met deze nota rapporteren wij de behaalde resultaten van het programma ‘Langer en weer thuis’ het afgelopen jaar.

Leeswijzer De indeling met 4 pijlers zoals weergegeven in de uitvoeringsagenda uit 2019 is in deze nota losgelaten. Hier is, na een korte inleiding en de kernboodschap, gekozen voor een rapportage naar doelgroep resp. Langer Thuis en Weer Thuis. Per doelgroep wordt een toelichting gegeven op de opgaven en de behaalde resultaten, met bijzondere aandacht voor nieuwbouw en de sociale programmering. Ook wordt vooruitgeblikt naar 2021 en 2022. De 4 pijlers uit de uitvoeringsagenda vormen nog wel de steigers van waaruit het programma wordt vormgegeven.

Inleiding 2020 was een bijzonder jaar. Begin 2020 is het onderzoek naar de Delftse opgave door onderzoeksbureau Companen gepresenteerd aan de samenwerkingspartners en de gemeenteraad. Vervolgens is per 1 maart een programmamanager aangesteld die de stap naar concrete resultaten moet bewerkstelligen. Zowel voor het onderzoek, als de programmamanager zijn alle deelnemende partijen van het Convenant Langer en Weer Thuis opdrachtgever. De gemeenteraad heeft daarnaast de initiatiefnota Passende woonvormen voor ouderen aangenomen. 2020 is ook het jaar van corona. De samenwerkingspartners hadden hun handen vol aan het bieden van goede zorg aan hun doelgroep. Daarnaast moest veel contact en samenwerking opeens online plaatsvinden. Ondanks dat alle partijen de urgentie voor Langer en Weer Thuis zeker voelen, kwam de zorg als gevolg van corona voor deze partijen wel op de eerste plaats. Desondanks zijn er mooie resultaten bereikt en staat er veel in de steigers.

1. Kernboodschap Langer en Weer Thuis Met de Convenantpartners is gewerkt aan een communicatieplan. Onderdeel van dit plan is de kernboodschap. De kernboodschap wordt gebruikt als basistekst wanneer er gecommuniceerd wordt over Langer en Weer Thuis. In Delft is het gewoon dat bewoners met een hulpvraag, jong en oud, zo zelfstandig mogelijk thuis kunnen wonen. Met de juiste zorg, begeleiding en voorzieningen in de buurt. De Delftse woningcorporaties, aanbieders van zorg en welzijn, het zorgkantoor van DSW en de gemeente Delft werken samen om ervoor te zorgen dat Delftenaren langer thuis, of weer thuis kunnen wonen. Onder Langer Thuis verstaan we het geschikt zelfstandig thuis wonen van ouderen. Dat kan met thuiszorg en aanpassingen in de woning. Onder Weer Thuis verstaan we dat mensen weer op zichzelf gaan wonen. Dit gaat dan met zorg en begeleiding in de wijk. Deze mensen hebben (tijdelijk) gebruikgemaakt van maatschappelijke opvang of beschermd wonen. Met het ondertekenen van een samenwerkingsconvenant in 2018 hebben partijen afspraken gemaakt voor een sterke en sociale stad met aandacht voor wonen, zorg, voorzieningen en ondersteuning op maat voor wie dat nodig heeft. Samen zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen in de Delftse samenleving.

2 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Welke partijen doen mee? Gemeente Delft, DSW Zorgverzekeraar/Zorgkantoor DSW, Woningcorporaties Vestia, Vidomes en Woonbron, Pieter van Foreest, Careyn, Direct Zorg, Perspektief, GGZ Delfland, LIMOR, Ipse de Bruggen, Delft voor Elkaar, de huurdersraden van Vidomes, Vestia, Woonbron en de cliëntenraden van Perspektief en LIMOR.

2. Kennisdeling De samenwerking binnen Langer en Weer Thuis met de convenantpartijen trekt de aandacht bij andere gemeenten. Zo zijn de wethouder en de bestuurder van Vidomes ambassadeur van de taskforce Wonen en Zorg en worden bestuurders en ambtenaren gevraagd om over de aanpak van Delft te vertellen. Uiteraard wordt door ons ook veel inspiratie en kennis bij andere gemeenten en organisaties als Platform 31 en ministerie van VWS gehaald.

3. Langer Thuis en Woonvormen voor ouderen. 3.1 Praatplaat Langer Thuis Om overzichtelijk te maken wat er in Delft georganiseerd is om het huisvesten van het zelfstandig wonen van senioren mogelijk te maken is een praatplaat gemaakt. Deze wordt op afbeelding hieronder gepresenteerd.

3 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Afbeelding: Praatplaat Langer Thuis

3.2 Huidige situatie We beginnen in Delft niet vanaf nul met de huisvesting voor senioren en andere zorgbehoevenden. Gelukkig zijn er al veel woningen geschikt of eenvoudig geschikt te maken. Met geschikt wordt bedoeld dat de woning rollatortoegankelijk is. Deze richtlijn en ook andere richtlijnen zijn samen met de partners vastgelegd in de “Handvatten voor woningen voor langer en weer Thuis” (zie bijlage 1). De stand van zaken betreffende makkelijk geschikt te maken woningen per wijk staat in onderstaande tabel. De seniorenwoningen van de woningcorporaties zijn de woningen waarvan we zeker weten dat ze geschikt zijn voor senioren (2-steren of meer). Uiteraard zijn er veel meer woningen geschikt maar hiervan is niet bekend in hoeverre ze geschikt zijn. Daarbij valt te denken aan de nieuwere appartementen van de woningcorporaties die niet gelabeld zijn voor senioren en de particuliere woningvoorraad

Wijk

Aantal geschikt te maken woningen, Waarvan minimaal seniorenwoning 1-ster woningcorporatie

Waarvan senioren woning/ woningcorp. Met zorg nabij of collectieve voorzieningen

Binnenstad Buitenhof Delftse Hout Hof van Delft Ruiven Schieweg Tanthof Oost Tanthof West Voordijkshoorn Voorhof Vrijenban Wippolder

2356 4180 6 1270 16 335 737 724 1924 5122 1111 3562

207 1115

98 137

114

114

68 250 233 234 88

68

Totaal

21343

2309

507

90

Tabel 1) De fysieke opgave waar Delft voor staat, is vastgelegd in het Companen onderzoek. Een verkorte cijfermatige weergave van de opgave staat hieronder in tabel 2

Langer Thuis (+ is overschot, 1 is tekort)

geclusterd zonder zorg geclusterd zorg nabij geclusterd 24 uurs zorg woonzorg PG (24 uurs-zorg)

2019

2025

2030

2040

2019 (sociaal)

800

440

90

-570

1140

950

790

620

-185

-415

-645 -1145

80

-30

-120

-260

-75

-75

-115

-245

-165

-205

-275

-535

Tabel 2 (bron Companen-onderzoek gemeente Delft, 2019)

2025 (sociaal)

2030 (sociaal)

2040 (sociaal

3.3 Collectieve aanpassingen in het kader van de WMO Veel van de geschikt te maken woningen zijn appartementen van de woningcorporaties. Met hen maken we afspraken hoe we op een slimme manier Wmo-middelen en middelen van de woningcorporaties zo kunnen inzetten dat zo veel mogelijk bewoners met een zorgbehoefte daar plezier van hebben. Daarbij kun je denken aan collectieve stallingen voor scootmobiels, elektrische deuropeners en het weghalen van drempels in de route van de algemene toegangsdeur naar de woning toe. Komend jaar zullen de eerste wooncomplexen worden aangepakt. Hierbij is de inzet dat zowel Vestia, Vidomes als ook Woonbron in 2021 al minimaal één wooncomplex gaat voorbereiden en met de aanpassing start. Van deze projecten leren de betrokken partijen om zo een werkwijze te creëren waarmee ook andere wooncomplexen waar meerdere senioren wonen aangepast gaan worden. Daarnaast wordt met woningcorporaties en zorgaanbieders gezocht naar een toegangssysteem dat bewoners en het personeel helpt om op een veilige en efficiënte manier de toegang tot de woning van de zorgbehoevende te verlenen. Dit zorgt ervoor dat zorgaanbieders efficiënter de zorg aan huis kunnen leveren en er adequater kan worden opgetreden bij personenalarmering.

3.4 Projecten voor Langer Thuis Het voormalige pand van de VAK aan de Westvest 9 wordt omgebouwd naar woningen voor senioren met ruimte voor gemeenschapszin (ca. 25 -35 huurappartementen). De gemeente heeft een tender opgesteld waarin de markt wordt uitgedaagd een aantrekkelijk appartementencomplex voor senioren te realiseren, met aandacht voor community vorming. De ligging, de historie van het pand en de ruimte die het pand biedt maken het mogelijk om hier een voorbeeldproject van te maken wat voor inspiratie voor andere woonprojecten met gemeenschapszin kan leiden. Aan de Van Alkemadestraat wordt door Vidomes het project Goud en levendig samenwonen in de Kuyperwijk gerealiseerd. Van de 71 appartementen worden de 15 2-kamerappartementen toegewezen aan huurders met een zorgindicatie via Pieter van Foreest. Pieter van Foreest verzorgt zorg en ondersteunt de community. Oplevering vindt plaats in het tweede kwartaal. Ook in de Kuyperwijk is de ontwikkeling aan de Van Kinschotstraat waar 40 tot 50 zelfstandige woningen voor senioren worden gerealiseerd. In de tweede helft van 2021 worden aan de Prof. Schoenmakersplantsoen 36 appartementen voor vitale senioren opgeleverd. In de spoorzone worden door de combinatie Woonbron – Pieter van Foreest 108 zelfstandige appartementen gerealiseerd bij het nieuw te realiseren verpleeghuis in hetzelfde woonblok.

3.5 Intramurale verpleeghuiszorg In de woonblokken van de PCB (Protestants Christelijke Bejaardenzorg) aan de Van Kinsschotstraat en Berensteijnstraat worden naast de zelfstandige woningen voor senioren ook 64verpleeghuisplekken gerealiseerd. Cardia wordt hier de zorgaanbieder In de spoorzone worden in het eerder al genoemde woonblok 119 plekken verpleeghuiszorg door Pieter van Foreest gerealiseerd. Op dit moment wordt het voorlopig ontwerp getekend.

6 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

3.6 Regiovisie zorgkantoor Met het zorgkantoor DSW, de andere gemeenten van hun werkgebied en de daar werkzame zorgaanbieders is gewerkt aan een regiovisie op Langer Thuis wonen. Dit traject is inmiddels afgerond en heeft een aantal mooie resultaten opgeleverd. Zo zet ook DSW met behulp van een projectleider in op het realiseren van nieuwe woonvormen tussen thuis en verpleeghuis. Daarnaast geeft het zorgkantoor ook aan dat zij meewerken aan het weghalen van de financiële schotten in de zorg die het realiseren van deze woonvormen kunnen belemmeren. Eventuele toekomstige besparingen op het WLZ-budget van het zorgkantoor als gevolg van de te bouwen woonvormen kunnen gebruikt worden om de woningen met gemeenschapszin voor een deel te financieren.

3.7 Seniorenmakelaar De evaluatie seniorenmakelaars laat zien dat de bekendheid van de seniorenmakelaars aandacht vraagt. Ook de coronacrisis heeft invloed op dit project. Er zijn negen verhuizingen gerealiseerd tussen september 2019 en september 2020. Elke verhuizing gerealiseerd door de seniorenmakelaars zorgt voor een verhuisketen van 2 tot 4 gerealiseerde verhuizingen. Door de seniorenmakelaars meer in verbinding met de partners van Langer en Weer Thuis te brengen zal ook de bekendheid vergroten en het aantal verhuizing toenemen. Ook wordt er gewerkt aan betere informatie en voorlichting en is er een uitzending van Nieuwsuur aan dit initiatief gewijd.

3.8 Vooruitzicht Er wordt veel gebouwd in Delft. Al in de voorbereidende fase is het belangrijk dat de opgave voor Langer en Weer Thuis in projecten meegenomen worden. De organisatie rondom Langer en Weer Thuis komt steeds meer op stoom zodat bij de volgende kansrijke projecten de doelgroep voor langer thuis in het programma wordt meegenomen. Locatie Bomenwijk

Opdrachtgever Vestia

De Hoven

Van de Vorm

Huize Abtswoude &Stefanna

Vestia-Pieter van Foreest

Gele Scheikunde

AMVest- Kondor Wessel Novaform

De Staal

Delft Campus

BPD en Certitudo Capital

Juniusbuurt- Reinier de Graafbuurt

Gemeente

Huize Monica

Woonbron

Kenmerken/stand van Zaken Veel oudere bewoners/ mogelijkheid verhuisgeneigdheid onderzocht. Realisatie van seniorenhuisvesting wordt in verder planvorming meegenomen Huisvesting voor senioren wordt in woonprogramma meegenomen Met Vestia, DSW en PvF in overleg over combinaties intramuraal en zelfstandig wonen Advies voor programma voorziet in woongroep voor senioren Woningcorporatie overweegt of huisvesting ihkv langer thuis hier wel verstandig is Huisvesting voor senioren (woongroep) wordt in woonprogramma meegenomen Huisvesting voor senioren (woongroep) wordt in woonprogramma meegenomen Tot 2024 aan Duwo verhuurd. Over definitieve bestemming is overleg tussen woonbron en gemeente. Gemeente zet in op Langer en Weer Thuis

7 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

3.9 Regio Met de gemeenten in de regio Haaglanden is op initiatief van de landelijke taskforce Wonen en Zorg overlegd, zodat ook de andere gemeente werken aan een convenant zoals in Delft of een woonzorgvisie. Voor de inwoners van Delft en de regio kan dit het aanbod van meer diverse woonmilieus in de regio vergroten.

4. Weer Thuis Het programma Langer en Weer Thuis gaat gelijk op met het beleidsontwikkeling OGGZ. De doordecentralisatie, afspraken binnen de regio en projecten met Housing First en flexwonen worden ook in dat kader geprogrammeerd en daarover gerapporteerd. Het netwerk en expertise binnen het programma Langer en Weer Thuis wordt gebruikt om voortgang op het hele terrein van de OGGZ te verkrijgen.

4.1 Praatplaat Weer Thuis Ook voor Weer Thuis is een praatplaat om weer te geven hoe de verschillende vormen van huisvesting voor Weer Thuis zich tot elkaar verhouden. Zie hieronder.

8 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Afbeelding: Praatplaat Beschermd Wonen

4.2 Fysieke opgave Samengevat is de fysieke opgave voor het Weer Thuis-programma als volgt; Weer Thuis (+ is overschot, - is tekort) Verstandelijk beperking geclusterd gespikkeld Beschermd Wonen Maatschappelijke opvang GGZB Kwetsbare jongeren (woonplek met begeleiding)

2019 -40 0

2025 -95 -20

2030 -135 -40

2040 -215 -85

-20

20

60

70

0

-5

-5

-10

0 -30

0 -30

-5 -30

-5 -35

Tabel 3 (bron Companen-onderzoek gemeente Delft, 2019)

4.3 Convenant huisvesting zorgafhankelijke groepen Om kwetsbare Delftenaren die een tijdlang niet zelfstandig hebben gewoond ook weer een eigen thuis te bieden is naast een woning ook goede zorg en begeleiding nodig. Zowel de bewoner als ook de buurtgenoten moeten prettig kunnen wonen. Daarom is met zorgaanbieders en woningcorporaties het Convenant Huisvesting Zorgafhankelijke Groepen afgesloten. In het convenant staan afspraken over de begeleiding van de bewoner en spreiding over de wijk en de stad. Op deze manier houden we rekening met de belangen van alle bewoners in de wijk. Tegelijk wordt met de betrokken partijen aan de hand van casuïstiek gewerkt aan een gesloten zorgnetwerk waarbij duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is, professionals elkaar weten te vinden en bewoners de professionals.

4.4 Nieuwbouw en transformatie In het voormalige kantoor van Vestia aan het Oostblok heeft Jados 34 studio’s en gemeenschappelijke ruimtes gerealiseerd voor mensen met autisme. Jados kan een combinatie bieden van woonbegeleiding, job coaching én leefbegeleiding aan de bewoners. Stichting Perspektief stootte haar Beschermd Wonen locatie aan de Voorstraat af. Er is gekeken hoe deze locatie voor een maatschappelijke functie behouden kon blijven. Prodeba is uiteindelijk als nieuwe zorgaanbieder in het pand getrokken. Prodeba biedt zorg en begeleiding aan kwetsbare jongeren en jongvolwassenen. Met Ipse de Bruggen zijn ver gevorderde plannen om in de Bomenwijk en De Staal huisvesting voor de doelgroep van Ipse te realiseren. Het gaat dan om mensen met een beperking die begeleiding nodig hebben.

4.5 Regio Eind 2020 heeft Delft als centrumgemeente voor de maatschappelijke opvang, beschermd wonen en beschermd thuis in de DWO-regio een subsidie van het ministerie van VWS ontvangen. Met deze subsidie is het mogelijk om 40 flexwoningen, begeleiding met het Housing First-principe en extra inzet voor Vangnet in de Wijk te realiseren. Gezocht wordt naar een locatie in Delft en één van de regiogemeenten waar deze flexwoningen gerealiseerd kunnen worden. Met deze inzet wordt de druk op kwetsbare wijken wat verlaagd.

5. Sociale programmering Behalve een fysieke opgave is er, om Langer en Weer Thuis te realiseren, ook een sociale opgave. Het gaat om de materiële en immateriële voorzieningen in de omgeving die ondersteunend zijn aan het zelfstandig kunnen wonen van de doelgroep. Deze wordt per wijk verkend. Elke wijk heeft zijn eigen kansen, mogelijkheden en opgaven. Met de medewerkers die in de wijk actief zijn van de convenantspartijen wordt een eerste wijkscan gemaakt. In Tanthof is dit gestart. Ook is hier met behulp van Haagse Hogeschool en Hogeschool In Holland middels het Stadslab aan bewoners gevraagd hoe zij ouder worden in Tanthof beleven. Via deze link zijn de resultaten uit het stadslab terug te lezen. Idealiter zouden de wijkbewoners een grotere rol krijgen bij het uitvoeren van deze wijkscan. Verbeterpunten voor de sociale programmering in Tanthof gaan met name over de mogelijkheden tot ontmoeting. Eenzaamheid wordt samen met beperkte mobiliteit voor de doelgroepen van Langer en Weer Thuis als een van de grootste negatieve aspecten van het leven gezien. Zodra er meer mogelijkheden zijn om samen met bewoners aan de sociale programmering te werken wordt dit ook opgepakt. Vanuit de wijkscan worden concrete acties vastgesteld welke in een plan van aanpak worden vastgelegd. Voor de overige wijken wordt de komende periode ook een wijkscan gemaakt.

Te beginnen bij Vrijenban, Kuyperwijk en Gillesbuurt.

5.1 Netwerkzorg Vanuit de regiovisie van zorgkantoor DSW wordt ingezet om in wijken netwerkzorg toe te passen om vroegtijdig dementie op te sporen en met de netwerkpartners snel die acties te ondernemen om bewoners te ondersteunen en zo de dementie zo goed mogelijk te behandelen. Ook hier wordt gekeken hoe dit in Delft het beste kan worden vormgegeven.

5.2 Vangnet in de Wijk In 4 wijken wordt door Delft voor Elkaar gewerkt aan een goed Vangnet in de Wijk waar professionals en bewoners gezamenlijk werken aan een letterlijk een vangnet voor de kwetsbare bewoners en buurten om daar met de juiste aandacht, begeleiding en actie te zorgen dat deze niet afglijden. Ook in dit jaar van corona is dit gewoon doorgegaan.

5.3 Flatcoach Op dit moment wordt de flatcoach voor een aantal flats in Delft geworven. De flatcoach is iemand die mensen bij elkaar brengt en anderen stimuleert om activiteiten te organiseren of zaken te regelen met als resultaat een minder eenzaam gevoel. Hij of zij coacht bewoners dus op het gebied van welzijn, wonen en zorg. De coach kan bewoners bijvoorbeeld wijzen op hulp en begeleiding, zodat ze langer zelfstandig kunnen wonen. Ook stimuleert de coach deelname aan activiteiten. De werving heeft vertraging opgelopen door Corona, maar zodra de sollicitatie is afgerond gaat de Flatcoach van start. Het initiatief ligt bij Vidomes. Er wordt onderzocht in hoeverre met Delft voor Elkaar kan worden samengewerkt. De Flatcoach wordt bekostigd door Vidomes, Zorgkantoor DSW en gemeente.

6. Communicatie en participatie Samen met de convenant partners wordt gewerkt aan een communicatieplan. Dit plan is niet statisch maar wordt bijgesteld naargelang de fase van het programma. Op dit moment is een stakeholdersanalyse, de kernboodschap en een mijlpalenkalender vastgesteld. 11 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Vier keer per jaar wordt met de Adviesraad Sociaal Domein overlegd over de inhoud en de voortgang van het programma. Om ook de cliënten-/huurdersraden van de andere partners van het programma te informeren is op 18 januari 2021 een presentatie over de voortgang gegeven. Via deze link is de presentatie terug te zien. Er wordt op de verschillende deelonderwerpen gezocht naar wie er betrokken kan worden. Zo is bij de ontwikkeling van het pand aan de Westvest aan het bestuur van de bewoners belangenvereniging Binnenstad gevraagd of zij mee willen denken bij de selectie van een ontwikkelaar. En was bij de totstandkoming van het Convenant Huisvesting zorgafhankelijke groepen ook een ervaringsdeskundige betrokken.

7. Eindconclusie Het programma Langer en Weer Thuis ligt ondanks de corona-pandemie goed op stoom. Er zijn mooie resultaten geboekt, maar er is vooral aan een basis gewerkt waardoor in de nabije toekomst al direct resultaten aan de Delftenaren getoond kunnen worden. Het gaat hier concreet om projecten in het bestaande woningbezit en nieuwbouw, maar ook in het sociale domein door slimme samenwerking met de convenantspartijen en in de regio.

12 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Bijlage 1: Handvatten voor nieuwbouw Inleiding: In 2018 zijn deze handvatten door de voorganger van het kernteam en regiegroep Langer en Weer Thuis opgesteld in het regiegroep-overleg van 28 oktober 2020 ook vastgesteld.

13 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Handvat Sociale Woningbouw voor Bijzondere Doelgroepen Delft versie december 2020 Inleiding Begin 2018 hebben we in het extern kernteam Wonen-Zorg (met daarin Gemeente, corporaties, zorgorganisaties en DvE) de ambitie uitgesproken om een gezamenlijk Programma van Eisen (PvE) voor bijzondere doelgroepen (GGZ, VG) in Delft te maken, opgesteld en gedragen door alle partijen. Hiervoor is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld en is een werkgroep ingesteld bestaande uit gemeente, corporaties en zorgorganisaties. Deze hebben dit PvE opgesteld wat daarna afgestemd is binnen alle organisaties en vervolgens geaccordeerd binnen het extern kernteam. Op 28 oktober 2020 is dit opnieuw besproken in de regiegroep Langer en Weer Thuis Delft (waarin bestuurders van diverse organisaties zitten, o.a. de Gemeente, DSW, Vidomes, Delft voor Elkaar, Pieter van Foreest, Perspektief en Ipse de Bruggen, de deelnemers hebben zitting vanuit hun expertise en hebben een vertegenwoordigende rol vanuit hun sector). Hier zijn kleine aanpassingen t.o.v. de vorige versie, die toen PvE heette, afgesproken.

Doel van dit handvat sociale woningbouw is om, rekening houdende met een bepaalde individuele bandbreedte per organisatie of doelgroep (doel is dat 80% voor iedereen geldt, en dat de rest maatwerkinvulling is), een globaal (vooral fysiek ingestoken) Delfts handvat op te stellen voor sociale woningbouw gericht op bijzondere doelgroepen v.w.b. zelfstandige individuele en geclusterde woningen. Dit handvat is een ‘flexibel’ document, dat betekent dat de inhoud kan en zal veranderen o.b.v. trends en ontwikkelingen. De intentie is dat het dient als kader voor discussie bij nieuwbouw en verbouw. In dit handvat wordt rekening gehouden met:

• • • •

Woning (incl. wel/geen clustering) Eigen voorzieningen Voorzieningen in het complex Woonomgeving

Beschrijving van de 3 woonvormen: 1. Geclusterd wonen – groepen: In deze woonvorm, het groepswonen, ligt de nadruk sterk op de gezamenlijke elementen. Per groep is er een ontmoetingsruimte/woonkamer beschikbaar. Woningen en groepsruimte liggen bij voorkeur op dezelfde verdieping. In deze vorm kan het zijn dat de woningen eigen voorzieningen hebben. Voor de keuken volstaat echter vaak een keukenblok. Zorg/begeleiding is altijd nabij. (voorbeelden: dementerende ouderen, mensen met een verstandelijke beperking die niet zelfstandig kunnen wonen)

2. Geclusterd wonen – zelfstandig: Clustering van zelfstandige woningen bij elkaar, met een richtlijn van minimaal 24 woningen. Het aantal woningen kan verschillen per gebied en is ook afhankelijk van de aanwezige voorzieningen in de wijk. Het complex heeft een gemeenschappelijke ruimte waar ook een 14 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

steunpunt is waar 24 uur of een gedeelte van de dag zorg aanwezig is. Zorg/begeleiding is dus nabij. Deze gemeenschappelijke ruimte met steunpunt dient als ontmoetingsplek. Het is van belang om te onderzoeken wat er al in de buurt aanwezig is in verband met de draagkracht van de wijk. De woningen zijn courant (alternatief aanwendbaar). (voorbeeld: geclusterde woningen voor mensen met een verstandelijke beperking, of “verzorgingshuis nieuwe stijl”.) 3. Gespikkeld en/of zelfstandig wonen – zelfstandig: Betreft sociale huurwoningen die niet geclusterd zijn. Deze woningen liggen in reguliere wooncomplexen. In de nabijheid van het complex kan een steunpunt aanwezig zijn. Begeleiding is ambulant en niet altijd nabij. Begeleiding vindt plaats op afspraak/naar behoefte bij je thuis of op het steunpunt als dit er is. (voorbeeld: convenant verhuringen)

Woning

Geclusterd wonen - Groepen

Geclusterd wonen – Zelfstandig

Gespikkeld en/of zelfstandig wonen – Zelfstandig

Minimale eis 1 kamer Opp. ±30-35m² GBO

Minimale eis 1 kamer Opp. Min 40m² (-50m²) GBO Huur: Onder 1e aftoppingsgrens (lager voor jongeren)

Wens 2 kamers

Minimale eis 1 kamer Opp. Min 40m² (-50m²) GBO

Wens 2 kamers

Huur: tussen €400 en €450

Huur: Onder 1e aftoppingsgrens (lager voor jongeren)

Huur: tussen €400 en €450?

Wens

Huur: Onder 1e aftoppingsgrens (incl. ontmoeten), liefst tussen €400 en €450. Huur alg. ruimte in woninghuurprijs Eigen voorzieningen

Eigen sanitair Mogelijkheid tot eigen keukenblok

Eigen sanitair Eigen keukenblok Eigen buitenruimte Eigen bergruimte Aandacht voor veiligheid

Aandacht voor veiligheid Complex voorzieningen

Eigen sanitair Eigen keukenblok Eigen buitenruimte Eigen bergruimte Aandacht voor veiligheid

Buitenruimte: Gemeenschappelijk Bergruimte: Gemeenschappelijk Zorgbegeleiding: altijd nabij

Zorg/begeleiding: aanwezig

Zorg/begeleiding: niet nabij, op steunpunt of thuis op afspraak

15 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Gemeenschappelijke ruimte: ± 4m² per cliënt Slaapwacht apart: extra ±1 0-15m², max. 5 minuten verwijderd Gemeenschappelijke ruimte aan woning gebonden en is uitsluitend voor bewoners ±4m² per cliënt Alg. voorziening: keuken en wc

Gemeenschappelijke ruimte: ± 3m² per cliënt Slaapwacht apart, max. 5 minuten verwijderd Gemeenschappelijke ruimte in complex (event. beschikbaar voor versch. doelgroepen waar mogelijk) ±3m² per cliënt Alg. voorziening: keuken en wc

Woonomgeving

Parkeren: voor cliënten en personeel

Parkeren: voor cliënten en personeel

Gemeenschappelijke ruimte in de buurt Multifunctioneel/event. beschikbaar voor versch. doelgroepen Parkeren: voor cliënten en personeel

OV: in nabijheid (binnen straal van 300m) Bij alle woonvormen: aandacht voor spreiding/clustering/inbedding in de omgeving

16 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Handvat Woningbouw voor ouderen Delft versie december 2020 Inleiding Begin 2018 hebben we in het extern kernteam Wonen-Zorg (met daarin Gemeente, corporaties, zorgorganisaties en DvE) de ambitie uitgesproken om een gezamenlijk Programma van Eisen (PvE) voor bijzondere doelgroepen (GGZ, VG) in Delft te maken, opgesteld en gedragen door alle partijen. Hiervoor is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld en is een werkgroep ingesteld bestaande uit gemeente, corporaties en zorgorganisaties. Deze hebben dit PvE opgesteld wat daarna afgestemd is binnen alle organisaties en vervolgens geaccordeerd binnen het extern kernteam. Op 28 oktober 2020 is dit weer besproken in de regiegroep Langer en Weer Thuis Delft (waarin bestuurders van diverse organisaties zitten, o.a. de Gemeente, DSW, Vidomes, Delft voor Elkaar, Pieter van Foreest, Perspektief en Ipse de Bruggen, de deelnemers hebben zitting vanuit hun expertise en hebben een vertegenwoordigende rol vanuit hun sector). Hier zijn kleine aanpassingen t.o.v. de vorige versie, die toen PvE heette, afgesproken. Doel van dit handvat woningbouw voor ouderen is om, rekening houdende met een bepaalde individuele bandbreedte per organisatie of doelgroep (doel is dat 80% voor iedereen geldt, en dat de rest maatwerkinvulling is), een globaal (vooral fysiek ingestoken) Delfts handvat op te stellen voor woningbouw gericht op ouderen v.w.b.

zelfstandige individuele en geclusterde woningen. Dit handvat is een ‘flexibel’ document, dat betekent dat de inhoud kan en zal veranderen o.b.v. trends en ontwikkelingen. De intentie is dat het dient als kader voor discussie bij nieuwbouw en verbouw. In dit handvat wordt rekening gehouden met:

• • • •

Woning (incl. wel/geen clustering) Eigen voorzieningen Voorzieningen in het complex Woonomgeving

Beschrijving van de 2 woonvormen: 1. Zelfstandig wonen – geclusterd: Clustering van zelfstandige woningen in een complex; met een richtlijn van 30 woningen als minimum en een maximum van 100 woningen. Deze aantallen kunnen verschillen per gebied en zijn afhankelijk van het welzijn van de mensen en van de hoeveelheid aanwezige voorzieningen. In het complex kan een steunpunt aanwezig zijn waar 24 uur of een gedeelte van de dag zorg aanwezig is. Zorg/begeleiding is dus nabij. Het steunpunt kan ook dienen als ontmoetingsplek. De woningen zijn courant (alternatief aanwendbaar). (voorbeeld: seniorencomplex of “verzorgingshuis nieuwe stijl”. 2. Zelfstandig wonen – gestippeld: Betreft sociale huurwoningen die niet geclusterd zijn. Deze woningen liggen in reguliere wooncomplexen. In de nabijheid van het complex kan een steunpunt aanwezig zijn.

17 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Woning

Zelfstandig wonen – Geclusterd

Zelfstandig wonen – Gestippeld

Minimale eis 2 kamers – de basis Opp. min. 45 m² GBO Huur: Onder de huurtoeslaggrens van €710,68

Minimale eis 2 kamers Opp. min 40m² (-50m²) GBO Huur: Onder de huurtoeslaggrens van €710,68, of Middenhuur tot €1.000,2- sterren2 (minimaal)

Wens 3 kamers Opp. min. 60m² GBO

2- sterren1 (minimaal) Eigen berging Eigen voorzieningen

Wens 3 kamers Opp. min. 60 m² GBO

Eigen berging

Sanitair: Ruimte geschikt voor extra persoon (zorgverlener/hulpverlener) Keuken: Gasloos, elektrisch Douche: Ruimte geschikt voor extra persoon (zorgverlener/hulpverlener) Wasmachine/droger: Ruimte en aansluiting Voorbereid zijn voor domotica (vb. elektrisch slot) Bergruimte: Buitenruimte: min. 4m², gelijkvloers

Inductie

Ruime buitenruimte > 4m²

Buitenruimte: min. 4m², gelijkvloers

Ruime buitenruimte

1

Sterwoningen Geen ster 1 ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren

2

Dit is een woning zonder aanduiding. De woning is toegankelijk voor mensen zonder fysieke beperkingen. De woning heeft treden of hoge drempels en is niet bereikbaar met een lift. De woning is niet gelijkvloers Dit is een woning die zonder trappen van buiten bereikbaar is. Eventuele drempels zijn terug te brengen tot 2 cm. De woning is vooral geschikt voor mensen die slecht ter been zijn, maar die geen hulpmiddel op wielen nodig hebben. Dit is een rollatorwoning. De toegangspaden tot het complex en/of de woning en de gangen zijn minstens 1.20m breed. Een eventuele hellingsgraad is beperkt. De toegangsdeuren en de liftdeuren gaan automatisch open. De lift is ruim en voorzien van een leuning. Alle deuren zijn minstens 0.75m breed. Dit is een rolstoelwoning. Alle deuren, gangen en liften hebben een minimale breedte en grootte. Hierdoor kan de bewoner in een rolstoel zowel in het complex als in de woning gemakkelijk manoeuvreren. Bellen en knoppen zitten laag. De badkamer heeft een douche zonder verhoogde instap en de keuken is ruim. Dit is een extra ruime rolstoelwoning. De woning voldoet aan alle voorwaarden van een gewone rolstoelwoning maar is extra ruim. De woonkamer kent een minimale oppervlakte van 24m2 en een slaapkamer van 15m2.

De gemeenteraad heeft een motie aangenomen waarin de eis voor een woning voor senioren minimaal 2 sterren is, vandaar dat dit hier overgenomen is.

18 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Complex voorzieningen Lift: min. 1 lift, brancard-geschikt

Woonomgeving

Bergruimte collectief: geschikt voor scootmobiel Binnenklimaat: ventilatie optimaal Welzijnsvoorziening met ontmoetingsmogelijkheid in complex of nabije omgeving met een inloop en steunfunctie Parkeren: voor bewoners en personeel Bankjes in de omgeving OV: straal 300m Winkels: eerste levensbehoeften in omgeving Eerstelijns gezondheidzorgvoorzieningen in omgeving Vorm van groen rondom het complex

Ruime Gemeenschappelijke buitenruimte 2 liften, brancard-geschikt Individueel

Ruime Gemeenschappelijke buitenruimte Lift: min. 1 lift, brancardgeschikt Ruimte voor scootmobiel Welzijnsvoorziening met ontmoetingsmogelijkheid in complex of nabije omgeving met een inloop en steunfunctie Bankjes in de omgeving OV: straal 300m Winkels: eerste levensbehoeften in omgeving Eerstelijns gezondheidzorgvoorzieningen in omgeving Groen in de omgeving

19 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Bijlage 2 Voortgang programma Langer en Weer Thuis in relatie tot Initiatiefnota Passende Woonvormen voor ouderen

Samen met de convenantspartijen werkt de gemeente aan het programma Langer en Weer Thuis. Ook de gemeenteraad heeft in haar initiatiefnota aangegeven wat hun ambities zijn op het gebied van Langer Thuis wonen. In onderstaand verslag wordt aangegeven wat de stand van zaken is per actiepunt uit initiatiefnota.

1. BOUWEN, BOUWEN, BOUWEN!

1.1

Zorg voor 31 december 2020 voor een overzicht van de door Companen onderscheiden woontypen per wijk van Delft. In welke wijken zijn geclusterde woningen met zorg aanwezig? In welke wijk is (zorg)vastgoed aanwezig dat is om te bouwen naar geclusterde woningen met en zonder zorg?

In voortgangsnota is dit in tabel 1 weergegeven

1.2

Kom met een actieplan ouderenhuisvesting, conform het Delftse actieplan studentenhuisvesting, waarbij kwantitatieve én kwalitatieve afspraken worden gemaakt met corporaties en/of ontwikkelaars en twee keer per jaar wordt gerapporteerd over de voortgang.

Deze raadsbrief en de woonmonitor zijn de rapportages waarmee de raad wordt geïnformeerd. De opgave zoals in het Companen onderzoek is weergegeven wordt vertaald naar de mogelijkheden in bestaand bezit en de kansrijke ontwikkelprojecten. De daadwerkelijke realisatie wordt meegenomen in de woonmonitor

1.3

Zorg dat op alle nieuwbouwlocaties in de stad ruimte wordt gemaakt in het bouwplan (en bestemmingsplan) voor een bepaald percentage ‘nieuwe woonvormen met gemeenschapszin’ voor senioren, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om dit niet te doen.

Met ontwikkelaars zeker bij de grote projecten worden afspraken gemaakt over de te realiseren geschikte wonen voor senioren

1.4

Om ruimte te geven aan particulier initiatief: gun maatschappelijk vastgoed niet per definitie aan de hoogste bieder, maar geef voorrang aan particuliere initiatieven die maatschappelijk vastgoed op deze manier ook maatschappelijke waarde kunnen geven.

Bij de aanbesteding van het VAK-pand aan de Westvest wordt de maatschappelijke waarde bewust meegenomen

20 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

1.5

Zorg dat financiële drempels worden weggenomen om naast geschikte woningen ook ontmoetingsruimte te financieren.

Met ontwikkelaars en woningcorporaties wordt de behoefte aan ontmoetingsruimte meegenomen. Het is mogelijk dit vanuit de servicekosten te financieren en ook met zorgkantoor DSW wordt er gesproken over mogelijke financiering. Ook commerciële investeerders zien de behoefte en meerwaarde voor deze voorziening. Nu eerst de wijkscans om te bepalen waar behoefte is??

1.6

Voer actief beleid op groepswonen in Delft. Leer hierbij van steden als Den Haag en Utrecht. En benut de lessen die getrokken kunnen worden uit de woonvormen die Delft al kent, zoals Nevel Nemas.

De verruimde subsidiemogelijkheid is bij onze partners bekend gemaakt. Met het centrum Groepswonen uit Den Haag wordt gekeken op welke wijze samenwerking tot stand gebracht kan worden.

1.7

Hanteer de juiste definitie voor ‘geschikte woningen’: dat wil zeggen 2* woningen als minimum.

In de nieuwbouw wordt de 2-ster-woningen als richtlijn neergelegd voor de woningen geschikt voor senioren. Dit is met de regiegroep Langer en Weer Thuis ook nog eens vastgelegd in de handvatten (bijlage 1)

1.8

Breng woonbehoefte van senioren die wonen in een koopwoning of particuliere huur in kaart.

De Woonbehoefte van senioren worden door externe partijen gemonitord. Een link naar de woonvoorkeuren van Delftse 55+-ers is gedaan door Spring-Co. Wat hierin opvalt is dat er een grote groep behoefte aan een woning volgens het profiel traploos, basic en sociaal (ca 26%) en ook het profiel gezinshuis (eigen huis verbonden aan buurt met ontmoeting in de buurt) populair is (ca 20%)

1.9

Ga en blijf met de doelgroep(en) in overleg om hen te betrekken bij planontwikkeling.

Helaas is er door Corona minder overleg geweest met de doelgroep. Met ASD en clientorganisaties is wel overleg geweest. (zie pagina 8)

1.10

Zorg dat nieuwe concepten ook makkelijk zijn te transformeren ten behoeve van andere doelgroepen.

Uiteraard wordt dit meegegeven aan de woningcorporaties en andere ontwikkelaars.

1.11

Stimuleer actief de toepassing van technologische innovaties die langer thuis (veilig) mogelijk maken en de zelfstandigheid van ouderen vergroten.

21 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

Ontwikkelingen op dit gebied zoals de interactieve sociale kaart en het opzetten van een APK-check naar de geschiktheid van particuliere woningen hebben helaas door Corona flinke vertraging opgelopen. Wel is er in deze tijd voor gezorgd dat met extra inzet van digitale middelen zorg op afstand geleverd kon worden waar reguliere zorg niet mogelijk was.

2. DOORSTROOM Als er nieuwe woonvormen in Delft gerealiseerd worden, kan dat mensen verleiden om te verhuizen. Maar er zijn meer instrumenten die ingezet kunnen worden om doorstroom te bevorderen. In Delft is via een pilot al een seniorenmakelaar actief die met oudere senioren stimuleert en ondersteunt om tijdig te verhuizen naar een passende(r) woning. We denken dat er meer instrumenten ingezet kunnen worden om de doorstroom op gang te brengen.

2.1

Bespreek met corporaties de mogelijkheid dat ouderen hun huur kunnen meenemen naar hun nieuwe woning, of huurmiddeling kunnen krijgen mits dit de drempel tot verhuizen wegneemt. En zorg dat de mentale drempel voor de doelgroep wordt weggenomen, door te communiceren dat er op dit vlak maatwerk mogelijk is.

De seniorenmakelaar heeft speelruimte om huurders te bewegen om te verhuizen. Zij geven aan dat de huur meestal geen belemmering vormt om te verhuizen. Inzet van de huurtoeslag kan hierbij al helpen. Juist maatwerk helpt.

2.2

Inventariseer samen met de seniorenmakelaar en de ouderenbonden of er andere belemmeringen zijn die de doorstroom bemoeilijken en doe zo mogelijk voorstellen om deze belemmeringen weg te nemen.

Zie hoofdstuk 3.6

2.3

Zorg dat woningen gericht of met voorrang toegewezen kunnen worden aan de juiste doelgroep. Pas hiertoe zo nodig de huisvestingsverordening aan.

Bij nieuwbouw kunnen er aanvullende afspraken rondom de toewijzing gemaakt worden. Bijvoorbeeld bij het project aan de Van Alkemadestraat van Vidomes is dit gebeurd en dit zal voor een deel van de woningen via Pieter van Foreest ook blijven gelden.

2.4

Monitor wachtlijsten in verpleeghuizen en dring zo nodig bij het zorgkantoor aan op het realiseren van meer intramurale verpleeghuisplaatsen in Delft

Met het zorgkantoor wordt intensief overleg gevoerd om het aantal intramurale verpleeghuisplekken te verhogen. Dit is ook een van hun speerpunt en zal ook in hun regiovisie beschreven worden. Er wordt met meerdere zorgpartijen overleg gevoerd zodat ook zij intramurale zorg zullen gaan leveren. De meest concrete uitbreidingslocaties zijn de spoorzone ( Pieter van Foreest) en de Van Kinsschotstraat (Cardia). 22 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis

3. ONDERSTEUNING EN SAMENWERKING 3.1 Blijft betrokken op de Taskforce Wonen Zorg om ondersteuning te krijgen bij deze opgave3 .

3.2

Ga / blijf in overleg met buurgemeenten. Een aantal (toekomstige) ouderen zal per se in Delft willen blijven wonen, een aantal in de regio. De inzet in de taskforce levert kennis vanuit andere gemeenten, de interesse van investeerders en meer samenwerking binnen de regio op. Allemaal om het uiteindelijke aanbod voor senioren zo groot mogelijk te maken

Financiële consequenties De gemeente zet in op programmamanagement om zo met de partners zo optimaal mogelijk gebruik te maken van de bestaande middelen. Sociale programmering bijvoorbeeld gaat niet persé over nieuwe kostbare initiatieven, maar ook over een efficiënte inzet van elkaars locaties, medewerkers en niet te vergeten de vrijwilligers. Ook hoeft de realisatie van woonvormen voor de LWT-doelgroep niet verliesgevend te zijn. Steeds meer commerciële ontwikkelaars hebben deze doelgroepen omarmd en kunnen mooie woonvormen voor Delft realiseren.

3 https://www.taskforcewonenzorg.nl

23 Maart 2021 Arjan Primus Programmamanager Langer en Weer Thuis