Bijlage 1. Visie Spelen Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte Buiten wil je zijn! juli 2025

Inhoudsopgave Samenvatting

3

1. Spelen, Ontmoeten en Bewegen in Delft

5

Aanleiding 1.1 Leeswijzer

2. Buiten wil je zijn; daar willen we naartoe! 2.1 2.2 2.3

6 6

7

De stad is beweegvriendelijk De stad nodigt uit tot spelen De stad faciliteert ontmoetingen

8 8 8

3. Buiten wil je zijn; hoe komen we daar?

9

3.1 3.2

Eén ambitie Drie strategische doelstellingen

4. Spelen, ontmoeten en bewegen; waar staan we nu?

10 10

11

4.1 Huidige stand van voorzieningen 4.2 Trends en ontwikkelingen 4.2.1 Spelen 4.2.2 Bewegen 4.2.3 Ontmoeten 4.3 Onderzoek naar beleving van bewoners 4.4 Conclusie

12 12 12 13 14 15 16

5. Buiten wil je zijn: wat gaan we doen?

17

5.1 De openbare ruimte is uitnodigend en passend bij de behoefte 5.2 Slimmer gebruik maken van de beschikbare ruimte 5.3 Bestaande ruimte (beter) verbinden

6. Buiten wil je zijn; hoe gaan we dat doen? 6.1 6.2

Bijlage 1

Implementatie Visie Openbare Ruimte

18 19 20

21 22 22

23

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

2

Samenvatting

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

3

De openbare ruimte speelt een cruciale rol in het dagelijks leven van Delftenaren. Het is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar ze op een laagdrempelige manier bewegen en waar kinderen spelenderwijs de wereld ontdekken. Zo draagt een goed ingerichte openbare ruimte bij aan een gezonde leefstijl, sociale cohesie en een prettige leefomgeving. De gemeente investeert al langer in een uitnodigende buitenruimte, maar het beleid is sinds 2012 niet geactualiseerd. In 2017 werd de Visie Sport en Bewegen vastgesteld, met als doel een gezonde leefstijl te bevorderen. De coronaperiode onderstreepte het belang van toegankelijke buitenruimte. Deze geactualiseerde visie richt zich op het creëren van een gezonde, beweeg­vriende­lijke openbare ruimte en vormt de basis voor het vaststellen van wat nodig is om spelen, ontmoeten en bewegen te behouden, te verrijken en te versterken.

Toekomstbeeld Delft 2040 Delft in 2040 is een stad waar buiten zijn vanzelfsprekend is. De stad biedt uitnodigende, groene en veilige plekken waar kinderen spelen, volwassenen sporten en buren elkaar ontmoeten. Beweegvriendelijke infrastructuur, zoals autoluwe paden en multifunctionele sport- en speelruimtes, moedigt inwoners aan om een actieve en gezonde leefstijl te omarmen. In elke wijk zijn voldoende plekken waar mensen van alle leeftijden en achtergronden elkaar kunnen treffen, wat bijdraagt aan een sterk gemeenschapsgevoel.

Strategische doelen Om dit toekomstbeeld te bereiken, zijn drie hoofddoelen geformuleerd: 1. Een uitnodigende en toegankelijke openbare ruimte De inrichting van de buitenruimte sluit beter aan op de behoeften van verschillende leeftijdsgroepen en doelgroepen. Groene, veilige en aantrekkelijke plekken stimuleren beweging en ontmoeting. 2. Slim en efficiënt gebruik van de beschikbare ruimte Multifunctioneel gebruik van bestaande ruimte, waarbij spelen, ontmoeten en bewegen worden gecombineerd met andere stedelijke functies. 3. Verbeterde verbindingen en toegankelijkheid Spel-, sport- en ontmoetingsplekken worden beter met elkaar verbonden door middel van veilige en logische loop- en fietsroutes.

Huidige situatie en trends Delft beschikt al over een groot aantal voorzieningen, variërend van speel- en sportplekken tot recreatiegebieden, looproutes, pleintjes en parken. Uit onderzoek blijkt echter dat er duidelijke verbeterpunten en ontwikkelingen zijn die om aandacht vragen: • Kinderen spelen minder buiten door een gebrek aan uitdagende en veilige speelplekken; • Overgewicht bij volwassenen en kinderen neemt toe, vooral in bepaalde wijken; • Eenzaamheid is een groeiend probleem, zowel onder jongeren als ouderen; • Bewoners ervaren een tekort aan groen en veilige wandel- en fietsroutes.

Aanpak Om Delft een stad te maken waar iedereen graag buiten is, gaan we met bewoners en partners aan de slag met de drie hoofddoelen. Immers, samen maken we de stad. De behoeften van bewoners staan bij deze aanpak centraal. Per wijk worden ideeënkaarten opgesteld met gerichte maatregelen die spelen, bewegen en ontmoeten stimuleren. Hierbij letten we op voor­zieningen, toegankelijkheid, inclusiviteit, uitdaging en variatie.

Implementatie De visie wordt per gebied uitgewerkt in een implementatieplan, met aandacht voor lokale behoefte, het benodigde budget en slimme koppelingen met andere geplande werkzaamheden in de openbare ruimte. De participatie van bewoners, met speciale aandacht voor kinderen, jongeren en partners, vormt een centraal onderdeel van de verdere uitwerking en implementatie.

Conclusie Deze visie schetst de koers voor Delft om in 2040 een stad te zijn waar iedereen graag buiten is. Door een slimme inrichting, betere verbindingen en een bewuste focus op gezondheid en sociale interactie wordt de openbare ruimte een plek die spelen, bewegen en ontmoeten stimuleert en vanzelfsprekend maakt.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

4

1. Spelen, Ontmoeten en Bewegen in Delft

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

5

Een van de meest laagdrempelige manieren voor Delftenaren om in beweging te komen, begint direct bij hun eigen voordeur. De openbare ruimte biedt volop mogelijkheden om te bewegen, zowel individueel als in groepsverband, georganiseerd of spontaan. Voor kinderen is het dé plek om spelenderwijs zichzelf en hun omgeving te ontdekken. Bovendien ontmoeten bewoners elkaar buiten vaker dan binnenshuis, wat bijdraagt aan sociale verbinding. Er is dus alle reden voor Delftenaren om vooral naar buiten te gaan. Buiten wil je zijn!

Aanleiding De gemeente investeert al langer in een goed ingerichte, functionele openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, ontmoeten en bewegen. Het meest recente beleid hierover staat in de nota Bewegen, Spelen en Sporten 2009-2012, maar is sindsdien niet geactualiseerd. In 2017 stelde de gemeente de Visie Sport en Bewegen 2017-2025 vast, waarin vier strategieën zijn opgenomen om een gezonde leefstijl te stimuleren. Een van die strategieën is Delft, stad van sport en bewegen. Juist in de openbare ruimte liggen grote kansen om de beweegparticipatie te verhogen. Steeds meer mensen maken er gebruik van, zowel in georganiseerd als in ongeorganiseerd verband. De coronaperiode heeft deze waardevolle functie van de openbare ruimte verder onderstreept. De openbare ruimte is echter meer dan een plek om te bewegen. Het is ook een natuurlijke ontmoetingsplek voor bewoners van alle leeftijden. De openbare ruimte vormt de directe leefomgeving die wordt gedeeld met buurtbewoners.

Een goede inrichting stimuleert laagdrempelige ontmoetingen en kan zo de onderlinge verbondenheid versterken. Daarmee speelt de openbare ruimte een cruciale rol in het bevorderen en behouden van sociale cohesie binnen buurten en wijken. Dit versterkt niet alleen de gemeenschapszin, maar ook de zelfredzaamheid van zowel de wijken als hun inwoners.

1.1 Leeswijzer Na deze inleiding schetsen we in hoofdstuk 2 een droombeeld van hoe sporten, ontmoeten en bewegen in de openbare ruimte in Delft er in 2040 uitzien. Vervolgens leggen we in hoofdstuk 3 uit hoe we dat willen bereiken, aan de hand van drie strategische doelstellingen. Om richting te geven aan de invulling van deze doelstellingen, beschrijft hoofdstuk 4 de huidige situatie: waar staan we nu? In hoofdstuk 5 wordt concreter uitgewerkt wat we de komende jaren gaan doen, en in hoofdstuk 6 hoe we dat gaan realiseren.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

6

2. Buiten wil je zijn; daar willen we naartoe!

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

7

In 2040 ziet Delft er anders uit dan nu. De verdere verstedelijking en veranderingen in werk en vervoer vragen om aanpassingen in de stad, bij bewoners en bij bedrijven. Ook ontwikkelingen op het gebied van spelen, ontmoeten en bewegen zijn van grote invloed. Veel van deze veranderingen komen samen in de openbare ruimte. In 2040 is Delft een stad waar iedereen graag buiten is: een aantrekkelijke, gezonde en uitnodigende omgeving voor jong en oud. Hoe ziet dat eruit? In 2040 willen alle Delftenaren het liefst naar buiten en daar blijven. De stad bruist van leven: kinderen rennen lachend over avontuurlijke speelpleinen, klimmen in bomen en laten hun fantasie de vrije loop in groene speelzones. In iedere wijk zijn levendige ontmoetingsplekken waar buren elkaar spontaan treffen. Op autoluwe paden fietsen mensen ontspannen naar hun bestemming, terwijl anderen genieten van een koffietje op een terras aan het water. Sport en beweging zijn overal zichtbaar: ouders doen yoga in het park terwijl hun kinderen op blote voeten door het gras rennen, sporters gebruiken innovatieve fitnesstoestellen langs hardlooproutes en ouderen wandelen gemoedelijk over schaduwrijke, boomrijke paden. Op warme dagen zoeken mensen verkoeling op plekken waar water en groen is. Bijvoorbeeld bij stadsfonteinen, de Schie en in groene binnentuinen.

Delft is een stad waar het buitenleven vanzelfsprekend is en waar elke straathoek uitnodigt tot spelen, bewegen en er een goede balans is tussen reuring en rust.

2.3 De stad faciliteert ontmoetingen Delftenaren komen in 2040 op een laagdrempelige en ongedwongen manier met elkaar in contact. Dit versterkt het gemeenschapsgevoel en vergroot de sociale betrokkenheid in buurten en wijken. De inrichting van de openbare ruimte speelt hierin een sleutelrol: goed ontworpen ontmoetingsplekken stimuleren toevallige ontmoetingen en maken het makkelijker om sociale contacten te leggen. Kleine contactmomenten kunnen uitgroeien tot waardevolle relaties en helpen eenzaamheid te voorkomen.

2.1 De stad is beweegvriendelijk Delft is in 2040 een gezonde, beweegvriendelijke en leefbare stad. Zowel in bestaande wijken als bij nieuwe gebieds­ontwikkelingen staat het creëren van een gezonde leefomgeving centraal. De stad nodigt uit om eropuit te trekken en in beweging te komen. Er zijn voldoende mogelijkheden om te wandelen en te fietsen, evenals diverse speelplekken en recreatieve routes. Bewegen en ontspannen dragen bij aan een gezonde leefstijl en versterken sociale contacten. Groene openbare ruimtes spelen hierin een belangrijke rol. Planten en bomen verbeteren de luchtkwaliteit, leggen CO2 vast en zorgen voor voldoende schaduwrijke en koele plekken, waardoor de stad ook in warme zomers aangenaam blijft.

2.2 De stad nodigt uit tot spelen In 2040 spelen kinderen volop buiten. Via spel leren zij zichzelf en de wereld om hen heen kennen. Spelen draagt bij aan hun motorische ontwikkeling en sociale vaardigheden. De eigen buurt en wijk moeten uitnodigen en uitdagen om samen buiten te spelen. Inclusieve en toegankelijke speeltuinen zijn hierbij essentieel, zodat ieder kind kan meedoen. Er zijn ook volop informele speelplekken, waar kinderen zelf verzinnen wat ze doen. Door een variatie aan speelplekken aan te bieden, wordt buitenspelen voor iedereen leuker en vanzelfsprekender.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

8

3. Buiten wil je zijn; hoe komen we daar?

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

9

Delft, de stad waar je buiten wil zijn in 2040. Dat is onze stip op de horizon. Maar hoe komen we daar? We bereiken dit door als gemeente, bewoners en diverse partners in de stad met elkaar mee te denken en samen te werken op verschillende niveaus, zowel vanuit de sociale opgave als de fysieke ruimte.

3.1 Eén ambitie Delft, de stad waar je buiten wilt zijn in 2040. Dat is onze ambitie. Om daar te komen, focussen we op drie strategische doelen die ons richting 2040 helpen om van Delft een stad te maken waarin spelen, ontmoeten en bewegen in de openbare ruimte een vanzelfsprekende keuze is, zowel bewust als onbewust. Drie strategische doelen: 1. De openbare ruimte nodigt uit, stimuleert en past bij de behoefte; 2. Slimmer gebruik maken van de beschikbare ruimte; 3. De bestaande ruimte (beter) met elkaar verbinden. Bovenstaande doelstellingen gelden op alle niveaus in Delft: in de eigen buurt, in de wijk en voor de hele stad. Buiten willen zijn dicht bij je eigen huis en in de stad. Overkoepelend boven deze ambities hangt het uitgangspunt van de sociale opgave: een gezonde en leefbare stad. Dit willen we vooral samen doen met de gemeente, bewoners en partners in de stad. Samen maken we immers de stad! De openbare ruimte behoort aan alle Delftenaren; dat vraagt om breed draagvlak en een gedeelde verantwoordelijkheid.

3.2 Drie strategische doelstellingen 1. De openbare ruimte nodigt uit, stimuleert en past bij de behoefte De huidige openbare ruimte wordt al gebruikt door Delftenaren om te bewegen, te spelen en elkaar van jong tot oud te ontmoeten. Door (nog) meer in te zetten op een uitnodigende inrichting die aansluit bij de wensen, behoeften en vaardigheden van de bewoners, stimuleren we een gezonde leefstijl en het gebruik van de openbare ruimte verder. Het wordt daarmee een logische keuze om naar buiten te gaan en in beweging te komen. Aantrekkelijk ingerichte groene plekken dragen bij aan de fysieke en mentale gezondheid en versterken de sociale cohesie. Welke maatregelen nodig zijn, vraagt om een nadere uitwerking per wijk en buurt. Samen met de Visie Groen en Biodiversiteit, Visie op de versterking van de Sociale Basis en de Visie Openbare Ruimte wordt nader invulling gegeven aan deze doelstelling.

2. Slimmer gebruik maken van de beschikbare ruimte Spelen, bewegen en ontmoeten dragen bij aan een gezonde leefstijl van bewoners. Deze functies kunnen mogelijk vragen om (meer) ruimte in de openbare ruimte. Delft staat echter voor grote uitdagingen, die ook beslag leggen op de openbare ruimte. Alle ambities moeten gerealiseerd worden in de 24 km² die Delft rijk is. Om Delft aantrekkelijk te houden om te wonen, werken, studeren en verblijven, is het essentieel om ruimte te creëren voor al deze functies. Dit vraagt om slim gebruik van de bestaande ruimte en het combineren van verschillende functies.

3. De bestaande ruimte (beter) met elkaar verbinden Door plekken voor spelen, bewegen en ontmoeten met elkaar te verbinden, kunnen bewoners zich op een logische en prettige manier bewegen door de stad en rondom de stad. Juist die samenhang en inrichting van een veilig en prettig netwerk maakt dat jong en oud de buurt, wijk en stad al spelend en bewegend op een laagdrempelige manier kan ontdekken. In de Visie Groen en Biodiversiteit is de doelstelling geformuleerd voor een sterke doorlopende hoofd groenen waterstructuur door de stad die parken en groene- en waterrijke plekken aan elkaar verbindt. Deze structuur leent zich ook voor spelen, bewegen en ontmoeten. Samen met de Visie Groen en Biodiversiteit werken we dit verder uit.

Hoe gaan we dit realiseren? Om te bepalen hoe we voorgaande ambities gaan invullen, kijken we in het volgende hoofdstuk eerst naar ons vertrekpunt, relevante trends en ontwikkelingen en de uitkomsten van een vragenlijst die in het kader van deze visie is uitgezet.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

10

4. Spelen, ontmoeten en bewegen; waar staan we nu?

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

11

Delft is een compacte stad met diverse wijken en buurten, elk met zijn eigen samenstelling en behoeften. Sommige voorzieningen zijn bedoeld voor de hele stad, terwijl andere juist een wijkof buurtfunctie hebben. De inrichting van de openbare ruimte wordt bepaald door de behoeften van bewoners en de (multi)functionaliteit van de plekken. Onze inzet is om van Delft een stad te maken waar mensen graag buiten zijn. Om dit te bereiken, is het belangrijk inzicht te hebben in de huidige situatie: waar staan we nu als het gaat om spelen, ontmoeten en bewegen in de openbare ruimte? En welke trends en ontwikkelingen beïnvloeden de behoeften van de inwoners? We beginnen niet vanaf nul met de inrichting van onze open­bare ruimte. In Delft zijn al veel voorzieningen voor spelen, ontmoeten en bewegen. In dit hoofdstuk geven we een beeld van hoe we er kwantitatief voor staan. Deze data vullen we aan met kwalitatieve informatie, bijvoorbeeld over sport- en beweegparticipatie, cijfers over het speelgedrag van kinderen en sociaal-maatschappelijke vraagstukken, zoals eenzaamheid.

4.1 Huidige stand van voorzieningen Om te begrijpen hoe we ervoor staan, brachten we in kaart welke voorzieningen er al zijn en hoe deze verspreid zijn over de stad. In Delft zijn: • ongeveer 212 speelplekken, waarvan circa 28 gecombineerde speel- en sportplekken; • 38 openbare sportplekken; • 3 grote natuur- en recreatiegebieden; • aantrekkelijke looproutes; • diverse verblijfsplekken, zoals pleintjes en parken; • 4 speeltuinverenigingen en 2 kinderboerderijen, met een eigen bestuur en programmering, vaak afgesloten in de avonduren; • schoolpleinen en gemeentelijke buitensportparken, die actief gebruikt worden maar buiten deze visie vallen omdat ze niet openbaar toegankelijk zijn.

1 2 3 4

4.2 Trends en ontwikkelingen De laatste jaren is het gebruik van de openbare ruimte – mede door de coronapandemie – veranderd. Daarnaast zien we een aantal trends met betrekking tot gezondheid, leefstijl en sociaal welzijn. Hieronder bespreken we enkele relevante ontwikkelingen.

4.2.1 Spelen Kinderen spelen steeds minder buiten In Nederland spelen kinderen steeds minder buiten1. Dit komt bijvoorbeeld doordat er te weinig veilige speelplekken zijn. Ook de hogere prestatiedruk bij kinderen, het gebruik van beeldschermen en het feit dat ze minder vaak alleen mogen buiten spelen kunnen oorzaken zijn2. In Nederland speelde in 2021één op de vijf kinderen tussen de 6 en12 jaar bijna dagelijks buiten. Bijna één op de zes kinderen speelde nooit buiten. Daarbij speelde 44% van de kinderen in de leeftijd van 4 tot 7 (bijna) dagelijks buiten. Bij kinderen tussen de 8 en 11 jaar was dit 36%3. Gedifferentieerd aanbod per leeftijdsgroep is van belang De Haagse Hogeschool voerde in samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam een tweejarig onderzoek uit naar buitenspelen in Delft, Den Haag en Amsterdam. In Delft vond dit onderzoek plaats in de wijk Tanthof. Het onderzoek Speelvriendelijke steden4 onderstreept het volgende:

Oproep gemeentes: Aandacht voor het spelende kind - Jantje Beton Speelvriendelijke steden Jantje Beton | Elk kind moet kunnen buitenspelen, elke dag! Speelvriendelijke steden

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

12

• Voor de allerkleinsten van 0 tot 4 jaar zijn kleinere speeltuinen of speelplekken met een laagdrempelig aanbod, dicht bij de eigen buurt belangrijk; • Kinderen in de basisschoolleeftijd mogen naarmate ze ouder worden, steeds wat meer en, op eigen gelegenheid, wat verder weg. Zij verkennen steeds meer de eigen wijk. Uitdaging en variatie tussen speelplekken dragen bij aan het blijven buitenspelen; • Naar mate jongeren ouder worden, spelen zij minder. Wel willen zij graag een eigen plek, bijvoorbeeld om te chillen of samen te bewegen/sporten.

Overgewicht • 40% van de Delftse volwassenen (18-65 jaar) heeft overgewicht. Het landelijk gemiddelde ligt op 51%; • 13% heeft hoog tot ernstig overgewicht. Dit is 3% onder het landelijk gemiddelde van 16%. Met name in de wijken Buitenhof, Voorhof en Wippolder is dit percentage hoger. In onderstaande afbeelding is dit weergegeven;

Gezien de verschillende behoeften tussen leeftijdsgroepen, is verschil in uitdaging en variatie op een speelplek, maar ook tussen speelplekken van belang. Het kan het bijdragen aan het stimuleren van buitenspelen bij (oudere) kinderen.

4.2.2 Bewegen Overgewicht neemt toe Steeds meer volwassenen en kinderen hebben te maken met overgewicht. Dat komt deels door een gebrek aan beweging. De beweegrichtlijnen geven een advies voor de hoeveelheid beweging die nodig is voor een goede lichamelijke en mentale gezondheid. Op figuur 1 is weergegeven uit welke onderdelen de beweegrichtlijnen bestaan. De situatie in Delft: Beweegrichtlijn • 50-60% van de Delftse volwassenen (18-65 jaar) voldoet aan de beweegrichtlijnen. Dit zijn met name bewoners in de binnenstad en de wijk Hof van Delft. Deze score ligt boven het landelijke gemiddelde van 46,8%; • Vanaf 65 jaar voldoet minder dan 40% aan de richtlijnen.

Figuur 2 Overgewicht in Delft (18 - 65 jaar, bron: buurtatlas)

• 10-15% van de kinderen onder de 4 jaar heeft overgewicht5. Dit komt vooral voor in de wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof-Oost; • 20% van de kinderen tussen 10 en 14 jaar heeft overgewicht. Opvallend is dat rond deze leeftijd het percentage ook toeneemt in de wijken Tanthof-West en Wippolder6.

Figuur 1 Beweegrichtlijnen (bron: Kenniscentrum Sport)

5 6

Over gewicht. Trends overgewicht bij kinderen in de regio Zuid-Holland West 2014-2020 en trends tijdens Covid -19 Gezondheidsmonitor Jeugd 2023. GGD Haaglanden GGD DHOR 2024

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

13

Mensen sporten steeds meer alleen en/of onge­organiseerd Uit onderzoek van NOC*NSF naar de wijze waarop Nederlanders sporten7, blijkt dat het grootste deel van de sporters onge­orga­nis­eerd en alleen sport. Dit geldt voor zowel jeugdigen (54%) als volwassenen (36%). Om deze substantiële groep optimaal te faciliteren en anderen te stimuleren ook meer te gaan sporten en bewegen, is een goede inrichting van de openbare ruimte noodzakelijk. Urban sports-voorzieningen, zoals elementen voor skaten, freerunnen, etc., passen daar goed bij. Daarnaast zien we dat volwassenen en ouderen op veel verschillende manieren (willen) bewegen en elkaar ontmoeten. Voorzieningen voor bootcamp, hardloop- en wandelroutes of calisthenics sluiten daar goed bij aan.

4.2.3 Ontmoeten

Eenzaamheid 18-65 jaar

Eenzaamheid is niet leeftijdsgebonden Vaak wordt gedacht dat eenzaamheid met name voorkomt bij ouderen. Het gevoel van eenzaamheid is echter niet leeftijds­gebonden, eenzaamheid kan iedereen overkomen8. Het percentage ernstige eenzaamheid ligt in Delft rond de 15%, wat 4% lager is dan het landelijk gemiddelde (meting 2022). In Delft geeft 55,5% van de volwassen bewoners aan eenzaamheid te ervaren. Landelijk is dit 49,2%. We zien dit met name in de wijken Buitenhof, Voorhof, Voordijkshoorn, Wippolder en Tanthof-Oost. Opvallend is dat in Tanthof-Oost het percentage ernstige een­zaam­heid onder de beroepsbevolking hoger is dan onder senioren. In de onderstaande afbeeldingen zijn de percentages eenzaamheid en ernstige eenzaamheid per wijk in Delft weergegeven. Dubbele vergrijzing benadrukt belang vitaal ouder worden In Nederland neemt het aantal mensen van 65 jaar en ouder toe. En binnen deze groep stijgt het aantal 80-plussers. Daardoor is er de komende jaren sprake van een dubbele vergrijzing. Voor ouderen is het daarom belangrijk om vitaal te worden en te blijven. Daarnaast worden senioren gestimuleerd zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen. Een toename van het aantal 65-plussers vraagt daarom iets van de inrichting van de openbare ruimte.

De actieradius van ouderen neemt af, waardoor goed toegankelijke recreatieve routes met voldoende rustplekken belangrijker worden.

7 8

Ernstige eenzaamheid 18-65 jaar

def-zo-sport-nl-2023-digitaal_.pdf (nocnsf.nl) Aanpak eenzaamheid | Eenzaamheid | Rijksoverheid.nl

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

14

4.3 Onderzoek naar beleving van bewoners Om beter te begrijpen hoe bewoners de huidige openbare ruimte ervaren en gebruiken in relatie tot spelen, ontmoeten en bewegen, hebben we in het najaar van 2023 Delftenaren gevraagd een vragenlijst in te vullen. Afhankelijk van hun leeftijd kregen de respondenten vragen die specifiek op hun leeftijdsgroep waren afgestemd.

Bewegingspatronen in Delft De compacte structuur van Delft zorgt ervoor dat met name volwassenen zich door de hele stad verplaatsen. Dit blijkt ook uit de ingetekende routes op de kaart. De routestructuur die hieruit naar voren komt, is duidelijk zichtbaar in de onderstaande afbeelding. Hoe donkerder en dikker de lijn, hoe vaker de route wordt gebruikt.

Respons In totaal hebben ongeveer 1.500 mensen de vragenlijst ingevuld. Het merendeel van de respondenten is ouder dan 25 jaar. Bijna 25% is 65 jaar of ouder, terwijl 1,5% bestaat uit kinderen tussen de 2 en 11 jaar. Daarnaast behoort 2,5% tot de jongeren en 2,8% tot de jongvolwassenen.

Belangrijke thema’s Uit de antwoorden komen drie terugkerende thema’s naar voren: groen, veiligheid en drukte. • Groen: Bewoners waarderen het groen in de stad enorm. Veel respondenten noemen groene plekken als aangename locaties en geven aan dat een groenere leefomgeving hen zou stimuleren om vaker naar buiten te gaan; • Veiligheid: Een veiligere omgeving, betere fiets- en wandelroutes en meer speel- en beweegvoorzieningen worden vaak genoemd als verbeterpunten; • Drukte: Veel bewoners ervaren de stad als druk en merken op dat de beperkte ruimte soms tot conflicten leidt. Denk hierbij aan geparkeerde fietsen op stoepen, hangjongeren op speelplekken, sport- en speelruimtes die worden gebruikt als uitlaatplaatsen voor huisdieren en verkeersonveiligheid op veelgebruikte routes.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

15

4.4 Conclusie Op basis van de kwantitatieve en kwalitatieve informatie, trends en ontwikkelingen, komen we tot een aantal conclusies: • Bewoners waarderen waardevolle groene ruimtes Delft is een compacte stad met meerdere stedelijke parken en een groene mal. De grotere recreatiegebieden bevinden zich vooral aan de randen van de stad. Bewoners maken hier veelvuldig gebruik van en ervaren deze gebieden als zeer waardevol; • Toegankelijkheid, veiligheid en variatie in speelplekken schieten tekort Uit feedback van bewoners blijkt dat speelplekken niet altijd op de juiste locaties liggen. Daarnaast zijn de routes naar deze plekken soms onduidelijk of onveilig. Bewoners geven aan dat meer variatie tussen speelplekken en binnen een speelplek gewenst is. Dit zou beter aansluiten bij de behoeften van verschillende wijken en buurten; • Verbinding en multifunctioneel gebruik kunnen beter De beschikbare ruimte kan slimmer en multifunctioneler worden ingezet. Daarnaast moeten routes tussen speel-, ontmoetings- en beweegplekken beter met elkaar verbonden worden. Dit kan bijvoorbeeld door de toevoeging van meer groen en bankjes; • Wensen van bewoners verschillen per buurt/wijk Om een uitnodigende en stimulerende openbare ruimte te creëren, die past bij de behoeften, zien we dat (meer) variatie en uitdaging in speel- en beweegplekken een positieve bijdrage kan leveren.

Omdat de behoeften per buurt en wijk verschillen, is het essentieel om de wensen van bewoners hierin mee te nemen.

Sociaal-maatschappelijke opgaven Kijkend naar de sociaal-maatschappelijke opgaven in Delft, vallen de volgende punten op: • Overgewicht komt in de wijken Buitenhof, Voorhof en Tanthof-Oost aanzienlijk vaker voor dan in andere wijken; • Eenzaamheid speelt vooral in de wijken Wippolder, Voorhof, Buitenhof en Voordijkshoorn; • Buitenspelen moet aantrekkelijker worden, zodat kinderen meer worden gestimuleerd om buiten te bewegen.

Oplossingsrichtingen De behoeften per wijk verschillen, maar in diverse wijken (Tanthof-Oost, Wippolder, Voorhof en Binnenstad) komen vergelijkbare aandachtspunten naar voren. Mogelijke oplossingen zijn: • Het combineren van een groene omgeving met laagdrempelige beweegmogelijkheden om een gezonde leefstijl te stimuleren; • Het verbeteren van de toegankelijkheid en verbindingen tussen speel-, ontmoetings- en beweegplekken; • Het multifunctioneel inzetten van speelplekken, zodat ze geschikt zijn voor spelen, sporten en ontmoeten. • Het betrekken van omwonenden bij de herinrichting van de openbare ruimte; • Het creëren van schaduwrijke en koele plekken bij en rond speel-, ontmoetings- en beweegplekken. Per wijk zullen we kijken naar de meest wenselijke en haalbare oplossingen, waarbij bewoners en met name kinderen en jongeren actief betrokken worden bij het proces.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

16

5. Buiten wil je zijn: wat gaan we doen?

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

17

Nu we een goed beeld hebben van de huidige situatie, kunnen we vooruitkijken. Delft moet een stad zijn waar je graag buiten bent, zonder drempels om te spelen, te ontmoeten en te bewegen. Dit gaat niet vanzelf. De gemeente werkt samen met bewoners en (maatschappelijke) partners om dit te realiseren. In dit hoofdstuk geven we per doelstelling aan hoe we het gaan aanpakken.

5.1 De openbare ruimte is uitnodigend en passend bij de behoefte Om deze doelstelling te realiseren, stellen we per wijk een ideeënkaart op met gerichte maatregelen voor spelen, bewegen en ontmoeten die aansluiten bij de wensen van de gebruikers. Daarnaast passen we het beheerplan Spelen – waaronder ook sport- en trapveldjes vallen – hierop aan, zodat vervangings­ opgaven hier optimaal bij aansluiten. We vinden het belangrijk dat spelen vooral leuk is.

Verschillende behoeften Per levensfase kunnen de behoeftes en wensen voor het gebruikvan de openbare ruimte verschillen. Onderstaande afbeelding geeft dit goed weer. Bij het opstellen van de ideeënkaarten houden we hier rekening mee.

Uitgangspunten Bij het uitwerken van de ideeënkaarten, gelden de volgende uitgangspunten: Voorzieningen: comfort en verblijfskwaliteit Voorzieningen zoals watertappunten, schaduwplekken en bankjes zorgen ervoor dat buiten verblijven comfortabel is. Op grotere, centrale locaties zijn deze voorzieningen een standaard­uitgangs­punt. Voor kleinere plekken in wijken en buurten bekijken we waar deze voorzieningen kunnen worden toegevoegd.

Toegankelijkheid en inclusie: een openbare ruimte voor iedereen De openbare ruimte is van en voor alle Delftenaren. Voor mensen met een beperking is naar buiten gaan echter niet altijd vanzelfsprekend. Daarnaast kan niet iedereen zich overal even welkom of thuis voelen. Dat moet anders. Daarom wordt bij de (her)inrichting van grotere speel-, sport- en ontmoetingsplekken rekening gehouden met toegankelijkheid en inclusie. Hiervoor betrekken we het toegankelijksnetwerk. Dit sluit ook aan op de inclusieagenda “Samen naar een toegankelijker Delft”. Op wijk- en buurtniveau streven we naar een even­wichtige spreiding van toegankelijke plekken, zodat iedereen zich uitgenodigd voelt om mee te doen. Uitdaging en variatie: een ruimte die motiveert Een uitnodigende openbare ruimte stimuleert bewoners om daadwerkelijk naar buiten te gaan. Daarom is het belangrijk dat er voldoende variatie en uitdaging is voor verschillende leeftijds­groepen. We richten ons op diversiteit binnen speel-, ontmoetings- en beweegplekken op buurt-, wijk- en stadsniveau. Een goede spreiding van voorzieningen, zodat elke buurt aantrekkelijke plekken heeft.

Figuur 3 Behoeftes en wensen per levensfase Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

18

Actiepunten

Uitgangspunten

1. Ideeënkaart per wijk Voor elke wijk is er een Ideeënkaart opgesteld. Een Ideeënkaart biedt een lijst van mogelijk gerichte maatregelen voor spelen, bewegen en ontmoeten. Hierbij letten we op voorzieningen, toegankelijkheid, inclusiviteit, uitdaging en variatie. De ideeënkaarten geven een indicatie van wat op basis van deze visie in de openbare ruimte zou kunnen. Het is mogelijk dat op locaties andere ontwikkelingen zijn gepland. Bij de verdere uitwerking van plannen moet worden gekeken of en hoe spelen, ontmoeten en bewegen integraal een plek kunnen krijgen. De genoemde locaties en oplossingsrichtingen in deze kaart dienen daarom slechts ter indicatie en inspiratie om het gesprek met bewoners te starten.

Bij deze doelstelling hanteren we de volgende uitgangspunten:

2. Inzicht in de dekking van speelplekken We onderzoeken de dekking van het aantal speelplekken per wijk, mede op basis van de actieradius van verschillende leeftijdsgroepen. 3. 'Werk-met-werk maken' Bij (grootschalige) beheer- en onderhoudswerkzaamheden in de openbare ruimte kijken hoe we gelijktijdig maatregelen kunnen nemen om spelen, bewegen en ontmoeten meer te stimuleren. Bewoners worden gevraagd hierover mee te denken, waarbij er ook aandacht is voor kinderparticipatie.

5.2 Slimmer gebruik maken van de beschikbare ruimte Delft staat voor grote opgaves. Naast de opgave voor spelen, ontmoeten en bewegen zijn ook de verdichtingsopgave, het klimaat, de biodiversiteit, het (fiets)parkeren en de voetganger op één, onderwerpen die hoog op de agenda staan. Het is daarom van belang slimme verbindingen te leggen tussen deze ambities. Ook moeten de verschillende belangen in de open­bare ruimte zorgvuldig worden afgewogen. Spelen, ontmoeten en bewegen betekent namelijk niet dat er meer ruimte nodig is, het is juist de uitdaging dit een (betere) plek te geven in de ruimte die we al hebben.

Niet alles inrichten De openbare ruimte hoeft niet altijd volledig ingericht te zijn om spelen, bewegen of ontmoeten mogelijk te maken. Spelen moet vooral leuk zijn. Groene gebieden, zoals grasvelden of bosjes, kunnen juist uitnodigen tot creatief spel en spontane ontmoetingen. Daarom vermijden we een te strakke inrichting van de openbare ruimte en laten we ruimte voor eigen invulling. Richtlijn ‘Jantje Beton norm’ In Delft zijn er veel opgaves die een plek moeten krijgen. Meer verdichten kan onder andere betekenen dat er minder ruimte is om te spelen, terwijl spelen cruciaal is voor de motorische en psychosociale ontwikkeling van een kind. Jantje Beton pleit daarom voor de norm ‘geen extra huis zonder extra speelruimte’. Dit houdt in dat minstens 3% van de openbare ruimte als speelruimte wordt bestemd. Deze norm is ook vastgelegd in de ‘Referentienormen Maatschappelijke Voorzieningen Delft 2021’ en wordt gehanteerd als richtlijn bij gebiedsontwikkelingen. Slimme verbindingen met bestaande knooppunten Om de schaarse ruimte optimaal te benutten, verbinden we spelen, bewegen en ontmoeten met bestaande knooppunten in wijken en buurten. Dit zijn locaties waar Delftenaren regelmatig komen of die logisch gelegen zijn op routes naar natuur- en recreatiegebieden rondom de stad, zoals basisscholen, buurthuizen en supermarkten.

Door op deze plekken (informele) speelaanleidingen en beweegmogelijkheden te creëren, maken we efficiënt gebruik van de openbare ruimte. Dit vraagt mogelijk om verdere afstemming met beheerders en grondeigenaren.

Actiepunten 1. Jantje Beton-richtlijn Ontwikkelende partijen binnen gebiedsontwikkelingen hanteren de Jantje Beton-richtlijn. Daarmee is het uitgangspunt dat 3% van de openbare ruimte is bestemd als speelruimte, in samenhang met andere (groene) belangen. De gemeente toetst op deze richtlijn. 2. Voorzieningen op knooppunten In de Ideeënkaarten maken we inzichtelijk welke knooppunten zich lenen om voorzieningen op het gebied van spelen, ontmoeten en bewegen toe te voegen. Deze knooppunten hebben vervolgens prioriteit bij (her-)ontwikkelingen.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

19

5.3 Bestaande ruimte (beter) verbinden Iedereen verplaatst zich op zijn eigen manier door de stad, wijk of buurt: wandelen, rennend, fietsend, skeelerend of met een rollator. Logische en veilige routes helpen om van plek naar plek te komen, zowel via doorgaande wegen als via aantrekkelijke, afwisselende ommetjes binnen wijken. Voor (jonge) kinderen en senioren zijn rustige ‘langzaam verkeer’-routes binnen een wijk of buurt prettig, terwijl tussen wijken snellere verbindingen juist wenselijk zijn. In de Visie Groen en Biodiversiteit is als strategisch doel geformuleerd om een aaneengesloten groene buitenruimte te realiseren, met een goed functionerend ecologisch netwerk van groene plekken en leefgebieden. Daarbij wordt ook ruimte geboden voor recreatief medegebruik. Daarnaast stimuleren het Uitvoeringsplan Groen en het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie de ontwikkeling van schaduwroutes en koele plekken, die ook van belang zijn voor spelen, ontmoeten en bewegen in de openbare ruimte. Hier sluiten wij bij aan.

Actiepunten 1. Aansluiting op beleidsvisies We sluiten aan bij de visie Groen en Biodiversiteit, het uit­voeringsplan Groen en het uitvoeringsplan Klimaatadaptatie om de koppeling met spelen, ontmoeten en bewegen verder vorm te geven. 2. Verbinden van plekken en voorzieningen Op basis van de Ideeënkaarten bepalen we hoe voorzieningen en openbare ruimten logisch met elkaar kunnen worden verbonden. 3. Veilige en logische routes We benadrukken het belang van veilige en logische routes van en naar speel-, ontmoetings-, en beweegplekken in wijken en buurten en tussen wijken. In samenwerking met Mobiliteit onderzoeken we hoe deze routes optimaal kunnen worden vormgegeven.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

20

6. Buiten wil je zijn; hoe gaan we dat doen?

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

21

Er is werk aan de winkel om van Delft de stad te maken waar je buiten wil zijn. Soms zijn daar slechts kleine aanpassingen voor nodig. Soms gaat het om grotere ingrepen om de openbare ruimte zo in te richten dat bewoners worden verleid om naar buiten te gaan. Om dit te realiseren, is het nodig om de visie te concretiseren en werken we een implementatieplan uit.

6.1 Implementatie

6.2 Visie Openbare Ruimte

Een visie helpt ons richting te geven aan wat we willen bereiken. Maar dat geeft nog geen antwoord op de vraag waar en hoe we dat doel realiseren. Daarom vertalen we de visie naar uitvoering. Dat doen we met een implementatieplan per gebied. In dit plan werken we de uitgangspunten en actiepunten uit de visie verder uit en worden bewoners actief betrokken. Daarbij houden we rekening met de bevolkingssamenstelling, de speel- en beweegbehoefte, het bestaande en gewenste aanbod én de ruimtelijke mogelijk­heden. De Visie Openbare Ruimte dient daarbij als belangrijk toetsingskader.

Spelen, ontmoeten en bewegen in de openbare ruimte raken aan veel andere opgaven binnen zowel het sociale als het ruimtelijke domein. De openbare ruimte vervult sowieso een centrale rol bij tal van stedelijke vraagstukken. Spelen, ontmoeten en bewegen wordt In de Visie Openbare Ruimte meegenomen als een opgave die aandacht en prioriteit verdient.

In het implementatieplan maken we ook inzichtelijk wat binnen de bestaande budgetten gerealiseerd kan worden en waarvoor extra financiering nodig is. De huidige budgetten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zijn afgestemd op de bestaande situatie, en laten daardoor geen ruimte voor aanvullende ambities. Om extra kwaliteit toe te voegen, zijn aanvullende financiële middelen nodig. Waar mogelijk houden we wel rekening met de visie, – bijvoorbeeld door te kiezen voor een ander type speeltoestel.

Verkennen samenwerking Daarnaast zien we kansen om aan te sluiten bij werkzaamheden die al gepland staan in de openbare ruimte. We stemmen het implementatieplan daarom zorgvuldig af met de afdelingen Gebiedsbeheer en Stadbeheer. Zo krijgen we goed inzicht in toekomstige werkzaamheden en verkennen we de mogelijkheden om voorzieningen voor spelen, ontmoeten en bewegen hierin mee te nemen. Op die manier kunnen we efficiënt werken én extra waarde toevoegen: we maken werk met werk. .

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

22

Bijlage 1

Situatie december 2024. Speelplekken openbaar en niet openbaar.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

23

Situatie december 2024. Speelplekken wel en niet rolstoeltoegankelijk. Per situatie kan het verschillend zijn of toegankelijke speelelementen aanwezig zijn.

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

24

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015 Internet www.delft.nl Foto’s: Alyssa van Heyst www.alyssavanheyst.nl oktober 2025

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

26

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

27

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

28

Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte

29