Bijlage 1 Tweede Voortgangsrapportage Delftse Inclusie Agenda
Tekst van het document
De Delftse Inclusieagenda, ‘Samen naar een Toegankelijker Delft’1 Tweede Voorgangsrapportage Inleiding De Delftse Inclusie Agenda (DIA), ‘Samen naar een Toegankelijker Delft’, heeft als doel de stad toegankelijker te maken voor alle inwoners. De agenda richt zich op personen die belemmeringen ervaren bij hun deelname aan de samenleving, als gevolg van een lichamelijke of mentale beperking of een chronische aandoening. Hiermee geeft Delft uitvoering aan de uitgangspunten van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat deelname aan de samenleving voor iedereen wil bevorderen, ongeacht leeftijd of aard van de beperking. Na de vaststelling van de DIA door het college van burgemeester en wethouders in mei 2024 werkt Delft stapsgewijs aan de uitvoering van de afspraken en ambities. Deze tweede voortgangsrapportage, die betrekking heeft op de periode mei 2025 tot april 2026, biedt een overzicht van de resultaten en ontwikkelingen. Maar geeft ook inzicht in het vervolg, omdat nieuwe maatregelen zijn toegevoegd. Inclusief Samenleven De gemeente Delft startte in 2025 met integraal beleid over inclusie. Hiervoor is de Nota Samen thuis in Delft2 opgesteld en deze vormt de basis voor verdere ontwikkelingen op het gebied van inclusie en toegankelijkheid.
Met als streven een stad waar iedereen zich thuis kan voelen, ongeacht waar je vandaan komt, wat je gelooft, wie je liefhebt, hoeveel je verdient of welke beperking je hebt. De Delftse Inclusie Agenda is een onderdeel van deze opgave in de stad. Borging in gemeentelijke processen In de gemeentelijke organisatie blijft op directie- als managementniveau inclusiviteit en toegankelijkheid onderwerp van gesprek en aandacht. Hierbij is zowel aandacht voor deze thema’s in inhoudelijke beleidsonderwerpen hoe hier richting de stad mee om te gaan, maar ook als organisatie zelf. Dat uit zich in de uitnodiging vanuit verschillende afdelingen van de gemeentelijke organisatie om mee te denken. Het werken aan toegankelijkheid is geborgd in de lijn. Veel gemeentelijke afdelingen werken aan de verbetering van toegankelijkheid. Dat blijkt onder andere uit dat de toegankelijkheid heeft in verschillende uitgebrachte visiestukken een belangrijke plek. Bijvoorbeeld in de visie Openbare Ruimte en Voetganger op 1. DelftSupport heeft 1 De inclusieagenda is te vinden op www.inclusieagendadelft.nl 2 De nota Samen thuis in Delft is te vinden op Nota Samen thuis in Delft
1
doelen over toegankelijkheid meegenomen in hun jaarplan Diversiteit en inclusie. Ook bij de organisatie van verkiezingen en evenementen is de toegankelijkheid een belangrijk onderdeel. Een voorbeeld van de manier waarop de ervaringsdeskundigen van het Toegankelijkheidsnetwerk worden betrokken, is de activiteit van de Raad, ‘Kijk op de wijk, binnenstad’. Vanuit het Jessehof organiseerde het netwerk een ervaringswandeling “light” waarmee de raadsleden, ondernemers en betrokken inwoners ervoeren hoe het is om je met een beperking te verplaatsen in de binnenstad. Met simulatiebrillen en taststokken ging de groep op pad. Maar de verhalen en de context die de ervaringsdeskundigen deelden, zorgden voor het echte begrip3. Toegankelijkheidsnetwerk Naast de borging van het werken aan de verbetering van de toegankelijkheid in de gemeentelijke organisatie, is de borging ook georganiseerd met het Toegankelijkheidsnetwerk. Het Toegankelijkheidsnetwerk vervult een centrale rol in het inspireren van de stad, aanjagen van de verbetering van de toegankelijkheid en het vergroten van de bewustwording over het thema. In de afgelopen periode sloten steeds meer inwoners met een beperking zich aan om samen te werken met de gemeente aan de verbetering van de toegankelijkheid. Inmiddels bestaat dit netwerk uit 15 ervaringsdeskundigen, met een schil van ongeveer 40 inwoners.
In kleinere werkgroepen denkt elke ervaringsdeskundige mee en werken aan de toegankelijkheid. Toch blijft de inzet afhangen van de energie, tijd en betrokkenheid van het netwerk. Om het toegankelijkheidsnetwerk verder te versterken gaan we samenwerken met Muzus, een Delfts onderzoeksbureau. Thema’s als eigenaarschap, samenwerken en vertrouwen komen aan bod tijdens deze begeleiding vanuit Muzus. Een andere versterking van het netwerk is een vrijwilligersvergoeding. Eerder gaven de leden nog aan dat het niet nodig was een vergoeding te ontvangen voor hun inzet. Inmiddels is toch behoefte ontstaan aan deze vergoeding. Vanaf 1 maart 2026 keert de afdeling HR van de gemeente deze vergoeding maandelijks uit. In de eerste nieuwsbrief4 zijn de successen te lezen. Dankzij de gezamenlijke inzet is de stad ook de afgelopen periode weer een stap dichter bij een toegankelijke leefomgeving gekomen. Toegankelijkheid is immers geen apart thema, maar een integraal onderdeel van alles wat in Delft gebeurt. Positie netwerk De gemeente stuurt op het Toegankelijkheidsnetwerk door regie te houden op het proces. Het eigenaarschap van het proces ligt niet allen bij de gemeente, maar ook bij het netwerk zelf. De processturing omvat: • Het formuleren van concrete opdrachten en prioriteiten. Deze zijn vastgelegd in de DIA. • Het faciliteren van gezamenlijke afstemming en besluitvorming.
3 Het verslag is ook als ingekomen stuk voor de gemeenteraad gepubliceerd: Ingekomen stukken 2545690 Verslag Kijk in de wijk Binnenstad dinsdag 30 september
Gemeente Delft 4 Zie bijlage 2 van deze voortgangsrapportage
2
•
Het bewaken van voortgang en samenhang, waarbij aanjagers een grote rol hebben.
We investeren in de samenwerking met het Toegankelijkheidsnetwerk door te blijven werken aan: • Duidelijke governance, met expliciete rollen en gedeeld eigenaarschap. • Concrete opdrachten en een gezamenlijke werkagenda geformuleerd in de DIA. • Wederzijds vertrouwen en gelijkwaardigheid. • Goede informatie-uitwisseling, via terugkoppeling en informele momenten. Uitbreiding netwerk De inclusieagenda en de maatregelen sluiten zoveel mogelijk aan bij een brede groep inwoners. Om de stem van verschillende mensen mee te nemen, ook de mensen die niet zo snel op de voorgrond staan, zijn actief groepen uitgenodigd en betrokken. We sloten bijvoorbeeld aan bij een overleg van het OGGZ (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg). Vandaaruit zijn twee inwoners uitgenodigd verder in gesprek te gaan met ons om hun ideeën en signalen te delen. Daarnaast is goed contact met Ipse de Bruggen om de doelgroep die werkt op hun locatie De Ruimte te betrekken bij het werken aan de toegankelijkheid van Delft. In de communicatie-uitingen vanuit de gemeente wordt steeds de uitnodiging gedaan aan te sluiten bij het Toegankelijkheidsnetwerk. Daarnaast gaan we de komende periode toegankelijkheid als thema nog meer onder de aandacht brengen in de stad. Door middel van bijeenkomsten zetten we de stap om aan te sluiten op verschillende plekken in de wijken.
Aan de ene kant om aan inwoners zichtbaar te maken waar we aan werken om de toegankelijkheid in Delft te verbeteren. Tegelijkertijd bieden we een plek waar inwoners met een beperking hun signalen en verhalen kunnen delen, en zich kunnen aanmelden voor het Toegankelijkheidsnetwerk. Met deze gesprekken werken we samen met Delft voor Elkaar (DvE), belangenverenigingen en het ICD (Inclusie Collectief Delft). Verkiezing Toegankelijkste gemeente In de raadvergadering van 25 september 2025 is de motie ‘ambitie voor toegankelijk(ste) gemeente’ aangenomen. De motie draagt op in overleg met het Toegankelijkheidsnetwerk actief in te zetten op inschrijving voor de Access City Award en/of de VNG verkiezing meest toegankelijke gemeente, met de ambitie om de finale (de drie meest toegankelijke gemeenten) te bereiken in 2027. De motie was aanleiding om contact op te nemen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) over de verkiezing Meest Toegankelijke Gemeente. De VNG heeft vooralsnog geen budget gevonden voor een nieuwe verkiezing. Zodra meer bekend is, komt de VNG in contact met ons. De leden van het Toegankelijkheidsnetwerk zijn wel enthousiast om mee te doen. 3
De Europese Commissie en het Europees Gehandicaptenforum organiseren de Access City Award om steden in de EU te belonen die toegankelijkheid voor mensen met een handicap hoog op de agenda zetten. Delft heeft geïnformeerd naar de mogelijkheden om mee te doen voor het jaar 2027, omdat de deadline voor 2026 reeds was verstreken ten tijde van het aannemen van de motie (sept 2025). We zetten ons actief in om mee te doen aan deze verkiezing. Samenwerkingspartners We werken met verschillende partners samen, in co creatie, om de toegankelijkheid te verbeteren. Inclusie Collectief Delft: De gemeente werkt samen met het Inclusie Collectief Delft (ICD). Een particulier initiatief dat zich voornamelijk richt op het thema bewustwording. Een mooi voorbeeld van deze samenwerking komt uit dat leden van het Toegankelijkheidsnetwerk ook meewerken binnen het ICD. Twee leden van het Toegankelijkheidsnetwerk zijn actief betrokken bij het inclusief theaterproject georganiseerd door het Inclusie Collectief Delft. In het project ‘Onbeperkt Talent’ werken mensen met én zonder beperking samen aan een inclusieve theatervoorstelling. Het ZonMW-programma ‘Gewoon Bijzonder’ financierde het initiatief met als doel het versterken van de sociale participatie van mensen met een beperking. Ook de gemeente Delft leverde een financiële bijdrage.
Er is een groep van 14 spelers ontstaan die, samen met twee theatermakers, de voorstelling ‘Eigen-Heimers’ tot stand heeft gebracht. De voorstelling is met groot succes op 28 februari en 1 maart 2026 uitgevoerd. Van het maakproces van de theatervoorstelling is een film gemaakt. Deze zal vanaf april 2026 op verschillende plekken in Delft vertoond worden. Voor het jaar 2026 heeft het ICD een subsidie ontvangen van de gemeente voor de doorontwikkeling en het uitvoeren van activiteiten gericht op bewustwording. Haaglanden beweegt: We worden betrokken om mee te denken over sporten in Delft. Daarnaast is input gegeven op het Plan van Aanpak 2026. Dit heeft geresulteerd in een digitaal toegankelijke website Delft - Haaglanden Beweegt en meer aandacht voor sporten met beperking. De Adviesraad Sociaal Domein (ASD): Twee leden van de ASD zijn op 12 maart 2026 aangesloten bij de bijeenkomst van het netwerk en hebben aangegeven steeds aanwezig te willen zijn bij de bijeenkomsten van het toegankelijkheidsnetwerk. ASD en toegankelijkheidsnetwerk zien vele raakvlakken en versterken hiermee de samenwerking.
We werken daarnaast samen met Delft voor Elkaar, EBS (de busvervoerder), Rover (de vereniging als professionele belangenbehartiger van reizigers), DOK de bibliotheek, Ipse de Bruggen, De Burgermeesters, Werkse!, het Oog café, Delft Marketing, Ongehinderd, Koninklijke Visio, scholen waaronder ProGrotius, TU Delft, Jados en anderen.
4
Rapportage per thema Overzicht maatregelen DIA Hierna zijn in tabelvorm de thema’s en de maatregelen weergegeven. In de eerste tabel is de rapportage per maatregel samengevat waardoor de resultaten puntsgewijs te lezen zijn. Daarna zijn in tabelvorm de nieuwe maatregelen weergegeven. Zodat een overzicht ontstaat welke nieuwe acties zijn gestart. Thema
Maatregel
Doel
Resultaat
Vervolg
1. Bewustwording
Week van de toegankelijkheid
Inspireren van de stad om met toegankelijkheid bezig te zijn
Samen met organisaties en ervaringsdeskundigen een mooi programma georganiseerd. Waaronder Prokkel op pad, salsadansen.
Aansluiten met de activiteiten bij bestaande initiatieven. Dit is geborgd in de lijn.
Ervaringswandelingen
Mogelijkheid bieden om inzicht te krijgen in de beleving van mensen met een beperking.
Signalen en suggesties ter verbetering opgehaald. Meer bewustwording bij de deelnemers van de wandeling.
Twee ervaringswandelingen organiseren per jaar. Dit is geborgd in de lijn.
Tentoonstelling Stichting Open Mind
Bewustwording vergroten rond psychische problemen, verstandelijk en fysieke beperkingen. En het stigma daar omheen wegnemen.
Veel aandacht voor het thema geweest. Een goede samenwerking met mensen en organisaties uit de stad.
Tentoonstelling ‘Samen onbeperkt vooruit’ in Delft organiseren.
Regulier overleg toegankelijkheidsnetwerk met de afdeling openbare ruimte
De toegankelijkheid als onderwerp agenderen in de plannen op het gebied van de openbare ruimte.
Verschillende ontoegankelijke plekken in de openbare ruimte zijn aangepakt, duidelijkheid gekregen over gemeentelijk beleid zebrapaden, gladheidsbestrijding.
Per kwartaal aansluiten bij het overleg over dit onderwerp. Dit is geborgd in de lijn.
3. Openbare ruimte
5
4. Werk en inkomen
Informatie rond mogelijkheden werk
Drempels en onduidelijkheden zo veel mogelijk weg te nemen voor mensen met een beperking en werkgevers.
Samen met Werkse! onderzochten we manieren om duidelijkheid te geven aan werkgevers en inwoners met een beperking over de mogelijkheden om aan de slag te gaan. We hebben contact gehad met Werkwaardig.
5. Vrije tijd, sport en cultuur
Uitbreiden MKB toegankelijke route en Uitbreiden Ongehinderd app.
Toegankelijke horeca en winkels. Meer informatie beschikbaar over de toegankelijkheid via de Ongehinderd app.
Inmiddels is deze route succesvol gerealiseerd in het centrum van Delft, met circa 70 aangesloten ondernemers. De binnenstad is versterkt als inclusief en gastvrij. Via de app van Ongehinderd (klik op deze link: Gemeente Delft ❘ Ongehinderd) kunnen bezoekers met een beperking zien welke locaties voor hen toegankelijk zijn.
6
Communicatie en zichtbaarheid: Samen met Werkse! wordt gewerkt aan heldere communicatie richting werkgevers en inwoners met een beperking. Werkse! deelt hierbij inspirerende verhalen van cliënten die aan het werk zijn gegaan. Gesprekken in de wijk: Via de wijkteams van Delft voor Elkaar en Werkse! worden inwoners op locatie (zoals bij WijWestDichtbij) geïnformeerd over mogelijkheden rondom werk Samen met Ongehinderd met deze maatregel verder aan de slag gaan. Nu in winkelgebied De Hoven. Dit is geborgd in de lijn.
6. Vervoer
Aan de slag met het openbaar vervoer
Openbaar vervoer toegankelijker
Een succesvolle samenwerking met EBS (busvervoerder) met als resultaat een ov-opstapdag tijdens de Week van de Ontmoeting. Het Toegankelijkheidsnetwerk is betrokken bij de ov-coach.
Organiseren ov opstapdagen gericht op het busvervoer. Verder meedenken met het uitvoeren interventie ovcoach ism stichting MEE.
Hieronder zijn de nieuwe maatregelen voor de komende periode op een rij gezet.
Thema
Maatregel
Doel
Actie
1. Bewustwording
Hidden disabilities Sunflower (nieuw).
Meer bewustwording en begrip voor (niet)zichtbare beperkingen.
2. Gemeentelijke organisatie van Delft
Vergroten toegankelijkheid van gemeente.
Een gastvrije gemeente voor alle inwoners.
Met een campagne wordt de sunflower keycord bekend gemaakt onder inwoners en ondernemers. Training ‘VN-verdrag Handicap en Toegankelijkheid in de praktijk van beleid’ aanbieden aan medewerkers van de gemeente (nieuw).
Toegankelijke binnenruimte.
Een gastvrije gemeente voor alle inwoners.
Onderzoeken waarde ITSkeurmerk gebouwen in Delft en het eigen stadskantoor (nieuw).
Evenementen toegankelijk (nieuw).
Openbare evenementen in Delft toegankelijk voor mensen met een beperking.
Evenement Koningsdag organiseren met de adviezen uit het rapport door ‘Welkom Toegankelijkheid & Evenementen’
5. Vrije tijd, sport en cultuur
7
7. Welzijn, gezondheid en ondersteuning
Onderzoek toegankelijkheid voorzieningen (nieuw). Fysiek Fabriek starten (nieuw).
In verschillende gebouwen van de stad wordt extra aandacht gegeven aan de toegankelijkheid Mensen met een beperking werken samen met handige creatievelingen om een oplossing te vinden voor een probleem van iemand met een beperking.
Bepalen welke wijkcentra ook worden bezocht. En welke andere voorzieningen worden onderzocht door de groep. Het initiatief wordt ondersteund door het Toegankelijkheidsnetwerk en de gemeente.
Rapportage per thema Hierna volgt een toelichting op de voortgang van de uitvoering van de maatregelen. Aan het eind van het thema staat de rapportage nogmaals in tabelvorm weergegeven. Op verschillende thema’s zijn nieuwe maatregelen geformuleerd. Deze staan dan in de gekleurde tabel. Ook is een vervolg beschreven en veel maatregelen zijn geborgd in de lijn. Gelukkig gebeurt ook veel naast deze maatregelen, daar zijn ook voorbeelden van genoemd. De thema’s zijn gebaseerd op de VNG-routekaart, aangepast aan de Delftse situatie en de signalen uit de stad. 1. Thema Bewustwording Bewustwording geldt als basis om te werken aan de toegankelijkheid. Pas wanneer mensen begrijpen met welke beperkingen, wensen en mogelijkheden anderen te maken hebben, ontstaat ruimte om echt rekening met elkaar te houden. We hebben dat bewustzijn verder versterkt. Meer inwoners, organisaties en medewerkers van de gemeente Delft herkennen en erkennen de drempels die mensen met een beperking ervaren, en zetten vervolgens stappen om die drempels weg te nemen. Met onderstaande concrete maatregelen zijn we bezig geweest om de bewustwording te vergroten. Ook is ruimte gevonden om met een nieuwe maatregel te starten. •
Maatregel: Week van de Toegankelijkheid
De Week van de Toegankelijkheid ((WvdT) heeft als doel de stad te inspireren over hoe de samenleving toegankelijker kan worden. En de stad te informeren over de ervaringen van mensen met een beperking in de samenleving. Het programma van de WvdT in 2025 is te vinden in bijlage 1 van deze rapportage. Nieuw was ProkkelOpPad waarbij mensen met en zonder verstandelijke bepekring door middel van diverse opdrachten elkaar beter leren kennen en daardoor inclusie bevorderen. Zie de link naar de activiteit in Delft: Ontmoeten en verbinden tijdens ProkkelOpPad in Delft - Stichting Prokkel 8
Vervolg We hebben tijdens de Week van de Toegankelijkheid verschillende nieuwe activiteiten gepland. Dat heeft veel promotie gevraagd om de inwoners te bereiken. En een aantal activiteiten waren niet goed bezocht. Daarom hebben we besloten voor de komende WvdT aan te sluiten bij bestaande initiatieven, zoals de Oogvereniging en de Parkinson vereniging. Hier wordt door het jaar heen al veel georganiseerd en gecommuniceerd. •
Maatregel: Ervaringswandelingen
Deze zijn ook uitgevoerd tijdens de Week van de Toegankelijkheid. Het Toegankelijkheidsnetwerk, Delft voor Elkaar en Koninklijke Visio werken samen om een goede ervaringswandeling neer te zetten. Na het voltooien van de ervaringswandeling in mei 2025 zijn signalen verzameld en suggesties opgehaald. Deze zijn besproken met de collega’s van de gemeente van de Openbare ruimte. En zij gaan ermee aan de slag. •
Maatregel: Tentoonstelling Stichting Open Mind
Van 8 tot en met 25 april 2024 is de buitenexpositie ‘Open over depressiviteit’ te zien geweest. Dit is een goede manier om bewustwording te vergroten in samenwerking met andere organisaties uit de stad. Omdat deze samenwerking succesvol was komt er een vervolg. We hebben in de Week van de Toegankelijkheid 2026 een andere expositie van Open Mind gepland, namelijk ‘Samen onbeperkt vooruit.’ •
Maatregel: Hidden disabilities Sunflower (nieuw)
Een signaal is bij ons binnengekomen vanuit cliënten van Jados. Dat is een organisatie die (jong)volwassenen begeleidt die vastlopen in hun ontwikkeling rond studie, werk of wonen. Vanuit hen kwam het idee om in Delft een keycord te introduceren als herkenningsteken voor mensen met een (onzichtbare) beperking. Het keycord draagt bij aan meer bewustwording en begrip in de stad. Het laat om een duidelijke manier zien dat iemand soms meer tijd, rust of ruimte nodig heeft. Wanneer iemand met een keycord bijvoorbeeld bij de kassa iets langzamer handelt, kan dit worden herkend als een teken van een beperking in plaats van onwil. Om het initiatief bekend te maken, wordt een voorlichtingscampagne ontwikkeld. Deze campagne richt zich op zowel inwoners als lokale organisaties en ondernemers, met als doel het keycord én de betekenis ervan breed bekend te maken.
9
Figuur 1 keycord Hidden disabilities
Thema
Maatregel
Doel
Resultaat
Vervolg
1. Bewustwording
Week van de toegankelijkheid
Inspireren van de stad om met toegankelijkheid bezig te zijn
Samen met organisaties en ervaringsdeskundigen een mooi programma georganiseerd. Waaronder Prokkel op pad, salsadansen.
Aansluiten met de activiteiten bij bestaande initiatieven. Dit is geborgd in de lijn.
Ervaringswandelingen
Mogelijkheid bieden om inzicht te krijgen in de beleving van mensen met een beperking.
Signalen en suggesties ter verbetering opgehaald. Meer bewustwording bij de deelnemers van de wandeling.
Twee ervaringswandelingen organiseren per jaar. Dit is geborgd in de lijn.
Tentoonstelling Stichting Open Mind
Bewustwording vergroten rond psychische problemen, verstandelijk en fysieke beperkingen. En het stigma daar omheen wegnemen.
Veel aandacht voor het thema geweest. Een goede samenwerking met mensen en organisaties uit de stad.
Tentoonstelling ‘Samen onbeperkt vooruit’ in Delft organiseren.
Thema
10
Maatregel
Doel
Actie
1. Bewustwording
Hidden disabilities Sunflower (nieuw).
Meer bewustwording en begrip voor (niet)zichtbare beperkingen.
Met een campagne wordt de sunflower keycord bekend gemaakt onder inwoners en ondernemers.
Overige Acties Fietsenposter Eerder is vanuit het ICD samen met studenten een poster ontworpen. Het doel van deze poster is de bewustwording te vergroten onder studenten over het plaatsen van hun fiets. Deze poster is juni 2025 in de Delft op Zondag toegevoegd. Om de boodschap het vrij houden van de stoep opnieuw onder de aandacht te brengen. Week van de Psychiatrie Van 30 maart tot en met 4 april 2026 organiseert de cliëntenraad van GGZ Delfland, in samenwerking met Herstelacademie Doel Delfland, de Week van de Psychiatrie. Een week vol ontmoeting, kunst en verdieping voor elke inwoner met en zonder psychische problemen. De activiteiten vinden plaats bij onder andere HAL015, Filmhuis Lumen en de Westvestkerk. 2. Thema Gemeentelijke organisatie van Delft De manier waarop de gemeente en het stadskantoor toegankelijk zijn, bepaalt mede hoe inwoners en bezoekers Delft ervaren. Als organisatie heeft de gemeente een duidelijke voorbeeldrol in het vormgeven van een inclusieve stad. Daarom is de eigen organisatie opgenomen als thema binnen deze agenda. Gemeente Delft heeft als doel om een inclusieve stad en samenleving te bevorderen. Daarom zijn alle afdelingen aan zet om te werken aan de toegankelijkheid, namelijk in beleid, dienstverlening én werkomgeving. Op dit thema zijn samen met het Toegankelijkheidsnetwerk twee nieuwe maatregelen opgesteld.
Samen hebben we steeds meer beeld gekregen op welke manier we op dit thema een voorbeeld kunnen zijn. •
Maatregel: Vergroten toegankelijkheid gemeente
Training toegankelijkheid (nieuw) Vanuit de afdeling HR is in september 2025 de training ‘VN-verdrag Handicap en Toegankelijkheid in de praktijk van beleid’ intern beschikbaar gesteld. Dit is een training voor alle beleidsmakers en projectleiders binnen gemeenten die hun kennis over het VN-verdrag Handicap willen vergroten en willen weten hoe zij inclusie kunnen bevorderen binnen hun eigen dossiers. We evalueren deze training en bepalen gezamenlijk op welke manier hier vervolg aan gegeven wordt.
11
De gemeentelijke afdeling Publieke Dienstverlening heeft een andere training ingekocht. Hiermee laat deze afdeling zien dat het belangrijk is dat medewerkers ook mensen met niet-zichtbare beperkingen, goed kunnen helpen. Deze training richt zich namelijk op het herkennen van deze beperkingen en het ontwikkelen van vaardigheden om hierop goed te anticiperen in het contact met de klant. Toegankelijke binnenruimte (nieuw) Voor toegankelijkheid van binnenruimte is een ITS5-totaal keurmerk voor bezoekers en gebruiker goed bruikbaar. Daarmee is het toetsingskader en het toetsen van gebouwen (ontwerp en/of realisatie) duidelijk en geregeld. We gaan samen met de verantwoordelijke ambtenaren onderzoeken of het haalbaar is om bij elk bouwproject van de gemeente Delft of projecten waarvoor de gemeente subsidie verstrekt dit toegankelijkheidskeurmerk als verplicht opleverresultaat op te nemen. Met het argument dat keuring en aanpassing achteraf altijd duurder is. We komen tot een inventarisatie van de bestaande gebouwenvoorraad met ontwikkeling van een langjarig investeringsprogramma om ook het stadskantoor op termijn ook op het niveau ITStotaal te krijgen. Overige acties Stembureaus Stichting Ongehinderd heeft in samenwerking met de gemeente 46 stemlocaties getoetst. Hierdoor is het zichtbaar in de app van Ongehinderd of een stemlocatie toegankelijk is.
Daarnaast volgt iedereen die op het stembureau wil helpen, een verplichte landelijke training (‘Stembureau Succes!’) van een aantal modules en een toets, waarvan een module over toegankelijkheid. Toegankelijke dienstverlening Om de gemeentelijke dienstverlening toegankelijker te maken, startte in het najaar van 2025 een nieuwe campagne om inwoners beter te bereiken die de weg naar armoederegelingen nog niet goed weten te vinden. Uit signalen bleek dat taalbarrières hierbij een belangrijke drempel vormden. Met de campagne wordt informatie over drie laagdrempelige voorzieningen op een beeldende en meertalige manier onder de aandacht gebracht. Namelijk de Fietsregeling, AV-Delft en het Volwassenenfonds. De inzet van duidelijke taal en meertalige communicatie draagt bij aan een meer inclusieve en begrijpelijke dienstverlening, waarin alle Delftenaren beter worden bereikt en ondersteund.
5 Het ITS Keurmerk is het meest toegepaste keurmerk voor toegankelijkheid in Nederland.
12
Thema
Maatregel
Doel
Actie
2. Gemeentelijke organisatie van Delft
Vergroten toegankelijkheid van gemeente
Een gastvrije gemeente voor alle inwoners
Training ‘VN-verdrag Handicap en Toegankelijkheid in de praktijk van beleid’ aanbieden aan medewerkers van de gemeente (nieuw).
Toegankelijke binnenruimte
Een gastvrije gemeente voor alle inwoners
Onderzoeken waarde ITSkeurmerk gebouwen in Delft en het eigen stadskantoor (nieuw).
3. Thema Openbare ruimte In de nota Terugblik Openbare ruimte6 startte Wethouder van Vliet, wethouder Openbare Ruimte, met de zin ‘Openbare ruimte is van ons allemaal’. Dit onderschrijft het belang van dit thema in de gemeentelijke organisatie. •
Maatregel: Regulier overleg Toegankelijkheidsnetwerk met de afdeling openbare ruimte
Elk drie maanden is een overleg tussen de leden van het Toegankelijkheidsnetwerk en ambtenaren vanuit de gemeentelijke afdeling Ruimte. Daar bespreken we de situatie van de openbare ruimte voor mensen met een beperking. Op deze manier leren we van elkaars zienswijze. Daarnaast komen vragen over de openbare ruimte vanuit inwoners via het Toegankelijkheidsnetwerk in dit overleg terecht. De ervaringsdeskundigen worden betrokken in ontwerp en uitvoering in de openbare ruimte van Delft. In de afgelopen periode zijn ze betrokken bij de herinrichting Nieuwe plantage (zie foto). Op deze manier sluit het ontwerp en de realisatie van projecten in de openbare ruimte beter aan op mensen met een beperking. Tegelijkertijd ontstaat wederzijds begrip.
6 https://delft.notubiz.nl/document/16653591/1?connection_type=17&connection_id=13028955
13
Figuur 2 Nieuwe Plantage Vervolg Het overleg tussen het Toegankelijkheidsnetwerk en de ambtenaren die betrokken zijn bij de inrichting van de openbare ruimte blijkt van grote waarde. Door de regelmatige uitwisseling ontstaat meer wederzijds begrip voor elkaars perspectief en werkwijze. Daarbij wordt zichtbaar dat verbeteringen in de openbare ruimte vaak tijd kosten, omdat verschillende afdelingen betrokken zijn. Voortzetting van dit overleg is daarom belangrijk om structureel te blijven werken aan een toegankelijke stad en om knelpunten tijdig te signaleren en samen op te lossen, Deze maatregel is daarom geborgd. Overige Acties Visie Openbare Ruimte Eind 2025 stelde de gemeenteraad de nieuwe Visie Openbare Ruimte vast. Toegankelijkheid staat daarin als basisvereiste voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Daarnaast werkte de gemeente de beleidsopgave ‘inclusief en toegankelijk’ uit en nam die op in het prioriteringskader voor de openbare ruimte. De kern van deze opgave is dat iedereen moet kunnen meedoen aan het openbare leven in Delft. In het prioriteringskader krijgt de opgave ‘inclusief en toegankelijk’ het belangrijkste bij het (her)inrichten van de openbare ruimte voor de structuren met een wijkfunctie en de stadsschil.
De visie wordt periodiek geëvalueerd en geactualiseerd om ervoor te zorgen dat we continu de juiste accenten leggen in de openbare ruimte, ook op het gebied van inclusie en toegankelijkheid.7 Voetganger op 1 In de beleidsnotitie over de positie van voetgangers in Delft is toegankelijk een belangrijk onderdeel. Deze beleidsnotitie ‘Voetganger op 1’, is te lezen via deze link: https://delft.notubiz.nl/document/15693469/1#search=%22voetganger%22. Om een voetgangersvriendelijke stad te kunnen creëren moet rekening worden gehouden met een aantal belangrijke uitgangspunten, waaronder toegankelijkheid. In deze beleidsnotitie is gesteld dat voetpaden voor iedereen toegankelijk moeten zijn, ook voor de meest kwetsbare doelgroepen. 7 Bekijk de definitieve versie van de visie door op deze link te klikken: Het visitekaartje van onze stad: uitnodigend en uitdagend. Visie Openbare Ruimte.
14
Thema
Maatregel
Doel
Resultaat
Vervolg
3. Openbare ruimte
Regulier overleg toegankelijkheidsnetwerk met de afdeling openbare ruimte
De toegankelijkheid als onderwerp agenderen in de plannen op het gebied van de openbare ruimte
Verschillende ontoegankelijke plekken in de openbare ruimte zijn aangepakt, duidelijkheid gekregen over gemeentelijk beleid zebrapaden, gladheidsbestrijding.
Per kwartaal aansluiten bij het overleg over dit onderwerp. Dit is geborgd in de lijn.
4. Thema Werk en Inkomen Werk speelt een belangrijke rol in het meedoen aan de samenleving. Werk geeft ritme en persoonlijke ontwikkeling en levert een substantiële positieve bijdrage aan de fysieke en mentale gezondheid. Daarnaast is werk de beste remedie tegen armoede, schulden en sociale uitsluiting. De gemeente Delft ondersteunt deze ambitie door samen te werken met partners zoals regiogemeenten, UWV en GGZ Delfland. Met het eigen reintegratiebedrijf Werkse! wordt met uiteenlopende hulpmiddelen en regelingen zoals jobcoaching, werkplekaanpassingen, loonkostensubsidies en beschut werk ingezet op meer kansen voor mensen met een beperking. Daarbij is er speciale aandacht voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, waarvoor in samenwerking met GGZ Delfland een eigen aanpak is ontwikkeld. Ook wordt gewerkt aan het versterken van het werkgeversnetwerk en het vergroten van kennis over de beschikbare instrumenten. Via communicatie, evenementen en zichtbaarheid in de wijk, zoals bij Wij West, wordt inclusieve werkparticipatie actief onder de aandacht gebracht. Met het initiatief Lekker Bezig, van Stichting Stunt, DOEL en Firma van Buiten, worden laagdrempelige plekken aangeboden voor zinvolle arbeidsmatige dagbesteding. Uit gesprekken met de stad blijkt dat veel werkgevers nog drempels ervaren bij het aannemen van mensen met een beperking.
Onbekendheid met de regelingen en mogelijkheden vormt daarbij een belangrijke uitdaging. Landelijke veranderingen in regelingen hebben ook gevolgen in Delft. Een voorbeeld is de versobering van de Wajong. Sinds 2015 maken jongeren met een arbeidsbeperking deel uit van de doelgroep van de Participatiewet. In Delft bieden we extra coaching en training aan jongeren met multiproblematiek in de bijstand. We blijven extra aandacht houden voor de positie en kansen van jongeren. •
Maatregel: Informatie verzamelen rond mogelijkheden werk
Het zo veel mogelijk wegnemen van drempels en onduidelijkheden voor mensen met een beperking en werkgevers. Dit doen we door met verschillende partijen samen te komen om de informatiebehoefte te onderzoeken. Bekendheid onder doelgroepen die niet gerelateerd zijn aan een uitkeringsinstantie kan verder uitgebreid worden en bij (medische) doorverwijzers en werkgevers. Er is contact gelegd met Werkse! om een plan te maken deze onduidelijkheden aan te pakken. 15
We hebben ook met Werkwaardig contact over dit thema. Zij dragen bij aan de bekendmaking van mogelijkheden voor mensen met een beperking op de arbeidsmarkt. Zij organiseren veel rond ‘inclusief ondernemen’, door het delen van succesverhalen en het organiseren van netwerksessies. Leden van het Toegankelijkheidsnetwerk zijn uitgenodigd voor een evenement om in gesprek te komen met andere organisaties over dit thema en meer te horen over inclusief ondernemen in Delft. Vervolg Samen met Werkse! onderzochten we manieren om duidelijkheid te geven aan werkgevers en inwoners met een beperking over de mogelijkheden om aan de slag te gaan. We leggen de focus op communicatie. Werkse! gaat de komende periode aan de slag met het delen van verhalen van cliënten die aan het werk zijn gegaan om op die manier positieve voorbeelden onder de aandacht te brengen. Bij werkgevers aan de ene kant en mensen uit de doelgroep aan de andere kant. Daarnaast gaan we via de wijkteams van Delft voor Elkaar in gesprek met inwoners. In samenwerking met deze wijkteams en medewerkers van Werkse!, die eveneens actief zijn in de wijken, is het plan om bij WijWestDichtbij en andere relevante locaties inwoners de gelegenheid te bieden om in gesprek te gaan over mogelijkheden rondom werk en hen hierover te informeren.
Thema
16
Maatregel
Doel
Resultaat
Vervolg
4. Werk en inkomen
Informatie rond mogelijkheden werk
Drempels en onduidelijkheden zo veel mogelijk weg te nemen voor mensen met een beperking en werkgevers.
Samen met Werkse! onderzochten we manieren om duidelijkheid te geven aan werkgevers en inwoners met een beperking over de mogelijkheden om aan de slag te gaan. We hebben contact gehad met Werkwaardig.
Communicatie en zichtbaarheid: Samen met Werkse! wordt gewerkt aan heldere communicatie richting werkgevers en inwoners met een beperking. Werkse! deelt hierbij inspirerende verhalen van cliënten die aan het werk zijn gegaan. Gesprekken in de wijk: Via de wijkteams van Delft voor Elkaar en Werkse! worden inwoners op locatie (zoals bij WijWestDichtbij) geïnformeerd over mogelijkheden rondom werk
5. Thema Vrije tijd, sport en cultuur Vrije tijd, sport en cultuur bieden belangrijke mogelijkheden om actief deel te nemen aan de samenleving. Het kunnen ontmoeten van anderen, samen bewegen of genieten van kunst en cultuur draagt bij aan de leefbaarheid en verbondenheid in de stad. Dat vraagt om toegankelijke voorzieningen, zoals horeca, winkels, sport- en cultuurplekken, speelruimtes, natuur en openbare gebouwen. •
Maatregel: Uitbreiden MKB toegankelijke route en Maatregel Uitbreiden Ongehinderd app.
Inmiddels is deze route succesvol gerealiseerd in het centrum van Delft, met circa 70 aangesloten ondernemers. Daarmee zetten we als gemeente een concrete stap in het versterken van een inclusieve en gastvrije binnenstad. Via de app van Ongehinderd8 kunnen bezoekers met een beperking eenvoudig zien welke locaties voor hen toegankelijk zijn. Dit vergroot niet alleen de zelfstandigheid van inwoners en bezoekers, maar versterkt ook de aantrekkelijkheid van Delft als inclusieve bestemming.
8 Te bereiken via de volgende link: Gemeente Delft ❘ Ongehinderd
17
Vervolg Op dit moment is vanuit MKB-Nederland en Ongehinderd nog subsidie beschikbaar voor drie aanvullende routes of uitbreidingen. Delft komt hiervoor nog in aanmerking. Dit biedt een kans om de route uit te breiden, bijvoorbeeld richting WC De Hoven. Hier zal beperkte gemeentelijke cofinanciering tegenover staan. De uitbreiding raakt direct aan doelstellingen op het gebied van bezoekerseconomie, ondernemersklimaat en MKB-ondersteuning. Door hier gezamenlijk in op te trekken, kunnen we toegankelijke voorzieningen via de app beter vindbaar maken. En we stimuleren ondernemers stappen te zetten in het toegankelijker maken van hun onderneming. •
Maatregel: Evenementen toegankelijk (nieuw)
Ook de cultuursector zet zich in om steeds toegankelijker te worden. Met het onderzoek door ‘Welkom Toegankelijkheid & Evenementen’ 9is de huidige situatie in Delft duidelijk geworden. Vanuit dit onderzoek kwamen aanbevelingen over hoe de gemeente de organisatoren en de interne teams kan stimuleren en ondersteunen bij het verbeteren van toegankelijkheid, gastvrijheid en veiligheid. De focus ligt op een gelijkwaardige beleving en praktische toegankelijkheid voor bezoekers met een fysieke, visuele, auditieve of cognitieve beperking. Dit onderzoek bracht naar boven wat de de huidige stand van zaken is rondom toegankelijkheid. De adviezen die uit het onderzoek zijn gekomen dienen als handvat voor toekomstige evenementen binnen de gemeente Delft. De stadsintocht Sinterklaas en Lichtjesavond zijn onderzocht en Koningsdag wordt dit jaar ook onderzocht. De volgende stap is de resultaten van deze onderzoeken toe te passen bij deze drie evenementen en evenementenorganisatoren hiermee te inspireren en praktische handvatten bieden om hetzelfde te doen bij hun events. Overige Acties binnen het Thema Multisport (Inzet voor mensen met een beperking) Vanuit Sportakkoord II Delft is in 2025 door Stichting VTV10 het project Multisport gestart.
Met dit aanbod worden inwoners met een (licht) verstandelijke en/of mentale beperking op een laagdrempelige manier ondersteund om te gaan sporten en bewegen, in een veilige setting met passende begeleiding. De eerste ervaringen zijn positief, want de deelnemers geven aan dat zij plezier ervaren, zich welkom voelen en meer vertrouwen krijgen om in beweging te komen. 9 Dit is een organisatie die onder andere advies geeft over toegankelijkheid rond evenementen. Meer informatie
via deze link: Welkom - Toegankelijkheid & Evenement - Marianne Dijkshoorn 10 Stichting VTV, Vrijetijdsbesteding, Thuismaatjes en Vormingsactiviteiten, biedt mensen met een beperking diverse vormen van vrijetijdsactiviteiten in de regio’s Delft, Leiden en Den Haag. VTV wil dat mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking, chronische ziekte, niet aangeboren hersenletsel of een vorm van autisme kunnen meedoen in onze samenleving net als ieder ander.
18
Tegelijk blijkt de verplichte eigen bijdrage een drempel om ergens aan mee te doen. Juist bij deze doelgroep spelen vaak financiële beperkingen en onzekerheid over kosten mee, waardoor mensen afhaken of niet instromen. Omdat de huidige financiering in maart 2026 afloopt, willen we dit succesvolle initiatief laten doorgaan met financiering uit de BRC11-regeling. Ook wordt het uitgebreid, met als uitgangspunt een gratis deelname en actieve toeleiding via verwijzers en partners in de wijk. Visie Spelen, ontmoeten en bewegen In het visiedocument ‘Spelen, ontmoeten en bewegen’ is het belang van toegankelijkheid meegenomen12, omdat de openbare ruimte voor alle inwoners is, ongeacht leeftijd, beperking of achtergrond. Een inclusieve inrichting zorgt ervoor dat kinderen, ouderen en mensen met een fysieke of verstandelijke beperking zelfstandig en veilig gebruik maken van speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken. Belangrijke aandachtspunten zijn fysieke toegankelijkheid (zoals vlakke ondergronden, voldoende doorgang en toegankelijke speeltoestellen) en sociale toegankelijkheid, waarbij iedereen zich welkom en veilig voelt. Het belang van het meedenken van bewoners is genoemd. Zo sluit de openbare ruimte beter aan bij ieders wensen en wordt zij echt inclusief. Vervolg Samenspeelnetwerk De gemeente Delft is in gesprek om aan te sluiten bij het Samenspeelnetwerk.
Een initiatief van onder andere Jantje Beton, Stichting het Gehandicapte Kind, VNG en VWS. Het is opgericht om ervoor te zorgen dat alle kinderen in Nederland samen buiten kunnen spelen. Voordeel om aan te sluiten bij het netwerk is dat meer samenspeelplekken ontstaan, zodat kinderen met een beperking kunnen meedoen. We kunnen aansluiten bij het Samenspeelnetwerk door het doen van een Samenspeelbelofte. Met deze belofte geven we aandacht aan samen spelen en inclusief spelen. Thema
Maatregel
Doel
Resultaat
Vervolg
5. Vrije tijd, sport en cultuur
Uitbreiden MKB toegankelijke route en Uitbreiden Ongehinderd app.
Toegankelijke horeca en winkels. Meer informatie beschikbaar over de toegankelijkheid via de Ongehinderd app.
Inmiddels is deze route succesvol gerealiseerd in het centrum van Delft, met circa 70 aangesloten ondernemers. De binnenstad is versterkt als inclusief en gastvrij.
Samen met Ongehinderd met deze maatregel verder aan de slag gaan. Nu in winkelgebied De Hoven. Dit is geborgd in de lijn.
11 Brede Regeling Combinatiefuncties 12 Zie de link:
19
Visie Spelen, Ontmoeten en Bewegen in de openbare ruimte
Via de app van Ongehinderd (klik op deze link: Gemeente Delft ❘ Ongehinderd) kunnen bezoekers met een beperking zien welke locaties voor hen toegankelijk zijn.
Thema
Maatregel
Doel
Actie
5. Vrije tijd, sport en cultuur
Evenementen toegankelijk (nieuw)
Openbare evenementen in Delft toegankelijk voor mensen met een beperking.
Evenement Koningsdag organiseren met de adviezen uit het rapport door ‘Welkom Toegankelijkheid & Evenementen’
6. Thema Vervoer Een groep mensen in Delft kan zich door verschillende redenen niet verplaatsen in de stad wanneer en op welke manier ze dat wil. Delft streeft ernaar dat iedereen zich kan bewegen door Delft, het liefst zo zelfstandig mogelijk. Voor slechtziende mensen of mensen die blind zijn is het vinden van de juiste opstaphalte lastig. Uit een interview in 2023 gepubliceerd in OVPro.nl met een inwoner van Delft: ‘In het interview met Henk, als blinde reiziger, komen nog meer praktijkvoorbeelden voorbij. Zo voelt hij zich in Delft soms letterlijk “gediscrimineerd”: hij moet alle bussen langslopen terwijl anderen gewoon rechtdoor kunnen. Hij noemt obstakels als “lipstickpalen” op de geleidelijnen en mensen die erop gaan staan. Trapleuningen met markeringen voor blinden – zoals bij NS – vindt hij een goed voorbeeld van wat wél helpt’. •
Maatregel: Aan de slag met het openbaar vervoer (ov).
Het doel van deze maatregel is de inwoners meer vertrouwen te laten krijgen in het gebruiken van het ov, in eerste instantie de bus. Bijvoorbeeld het in- en uitstappen in een bus, de betalingswijze. Tijdens de Week van de Toegankelijkheid 2025 is opnieuw een ov-opstapdag georganiseerd, gericht op het busvervoer. Daarnaast denken leden van het Toegankelijkheidsnetwerk mee in overleggen met verschillende ambtenaren van de gemeente, 20
medewerkers vanuit de MRDH (Metropoolregio Rotterdam Den Haag) en Rover13. Door ervaringskennis te delen met deze organisaties en partijen , werken we aan het toegankelijker maken van het het openbaar vervoer. Overige acties binnen het thema De ov-coach In de gemeente Delft werken we al met MEE op weg, om de zelfredzaamheid van inwoners op het gebied van reizen te vergroten. MEE op Weg ondersteunt inwoners vanaf 12 jaar bij het aanleren van zelfstandig reizen met het openbaar vervoer. Daarnaast begeleidt het programma inwoners bij het veilig deelnemen aan het verkeer per fiets. Hier is de ov-coach aan toegevoegd. Een ov-coach biedt tijdelijke, persoonlijke begeleiding aan reizigers die ondersteuning nodig hebben bij het aanleren van een reis met het openbaar vervoer. De begeleiding is bedoeld voor onder andere ouderen, mensen met een visuele, fysieke of licht verstandelijke beperking, statushouders en jongeren met een beperking of angst voor onbekende routes. Door de huidige werkwijze van MEE op Weg uit te breiden met de inzet van een ov-coach, wordt de ondersteuning toegankelijk voor alle Delftenaren die belemmeringen ervaren bij het gebruik van het openbaar vervoer.
Hiermee wordt de doelgroep verbreed omdat niet alleen inwoners met een indicatie voor Wmo, leerlingenvervoer of jeugdhulp kunnen deelnemen, maar iedereen die extra ondersteuning nodig heeft bij zelfstandig reizen. Het Toegankelijkheidsnetwerk heeft contact gehad met de MRDH om meer informatie te krijgen over de mogelijkheden van een ov-coach in Delft. In samenwerking met de gemeentelijke afdeling verantwoordelijk voor het openbaar vervoer en de toegankelijkheid daarvan, wordt onderzocht of de inzet van een ov-coach in Delft kan worden geïmplementeerd. Thema 6. Vervoer
Maatregel Aan de slag met het openbaar vervoer
Doel Openbaar vervoer toegankelijker
13 De vereniging als professionele belangenbehartiger van reizigers
21
Resultaat Een succesvolle samenwerking met EBS (busvervoerder) met als resultaat een ovopstapdag tijdens de Week van de Ontmoeting. Het Toegankelijkheidsnetwerk is betrokken bij de ovcoach.
Vervolg Organiseren ov opstapdagen gericht op het busvervoer. Verder meedenken met het uitvoeren interventie ov-coach ism stichting MEE.
7. Thema Welzijn, gezondheid en ondersteuning Een goede gezondheid en passende ondersteuning zijn belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Zelfredzaamheid speelt daarbij een grote rol. Voor sommige Delftenaren is het lastig om op eigen kracht mee te doen. Zij hebben ondersteuning nodig om hun dagelijks leven vorm te geven en hun zelfstandigheid te behouden of te vergroten. De gemeente Delft werkt samen met zorg- en welzijnspartners aan toegankelijke en samenhangende ondersteuning, zodat inwoners op tijd de hulp krijgen die zij nodig hebben. •
Maatregel: Toegankelijke voorzieningen (nieuw)
De werkgroep welzijn, gezondheid en ondersteuning, onderdeel van het Toegankelijkheidsnetwerk Delft, deed in 2025 een zogenaamde safari langs verschillende wijkcentra. Hierbij keken ze naar de toegankelijkheid van de wijkcentra, omdat het een belangrijke plek is voor inwoners om te ontmoeten, te ontspannen en zich te ontwikkelen. De observaties deelden ze met de gemeente en gaven suggesties ter verbetering van de toegankelijkheid. Als voorbeeld automatische deuren bij de ingang van de wijkcentra, zodat iedereen makkelijk naar binnen kan. En een duidelijk overzicht van de openingstijden van de wijkcentra, zodat duidelijk is wanneer het wijkcentrum open is. De werkgroep nam de observaties en suggesties door met Sportfondsen, die namens de gemeente de wijkcentra beheert. Naast het maken van concrete afspraken over het verbeteren van de toegankelijkheid, komt over een half jaar een voortgangsgesprek met alle betrokkenen. De werkgroep stemt onderling af welke voorzieningen binnen dit thema de komende periode onderzocht gaan worden. Ze denken aan gezondheidscentra of inloopvoorzieningen voor ontmoeting. •
Maatregel: Fysiek Fabriek starten (nieuw)
We hebben plannen gemaakt om samen met het ICD het project Fysiek Fabriek op te starten in samenwerking met een stichting uit het Westland (Kleine Ingrepen Mooie Gevolgen). Fysiek Fabriek is een traject waarin mensen met een fysieke beperking uit Delft gekoppeld worden aan creatieve en handige makers, om samen in workshops en met coaching een praktische oplossing te ontwerpen voor een praktisch probleem in het dagelijks leven. De Fysiek Fabriek-methode heeft goede resultaten behaald in Eindhoven. Het is gebleken een succesvolle en effectieve aanpak te zijn om oplossingen te maken voor uitdagingen in het dagelijks leven van mensen met een beperking. Dit jaar starten we hiermee in Delft. Doordat Delft een goed netwerk heeft van innovatieve bedrijven, startups, scale ups en opleidingen is Delft hier heel geschikt voor. Andere acties Contact met DelftSupport
22
Leden vanuit het Toegankelijkheidsnetwerk stelden vragen over onduidelijkheden rond de dienstverlening van Delft Support14 . De medewerkers beantwoordden deze vragen steeds en gingen in gesprek met de leden. Een goed overleg is geweest tussen een lid van het Toegankelijkheidsnetwerk en een Wmo-adviseur. Het gesprek met het lid van het Toegankelijkheidsnetwerk was prettig en past ook bij hoe Delft Support werkt omdatt zij graag in gesprek gaan met inwoners en netwerken om vragen te beantwoorden, signalen op te halen en uitleg te geven over hoe de Wmo werkt. Het Toegankelijkheidsnetwerk kan altijd opnieuw contact opnemen wanneer signalen of vragen vanuit de stad komen.’ Thema 7. Welzijn, gezondheid en ondersteuning
Maatregel Onderzoek toegankelijkheid voorzieningen (nieuw)
Doel In verschillende gebouwen van de stad wordt extra aandacht gegeven aan de toegankelijkheid
Fysiek Fabriek starten (nieuw)
Mensen met een beperking werken samen met handige creatievelingen om een oplossing te vinden voor een probleem van iemand met een beperking
Actie Bepalen welke wijkcentra ook worden bezocht. En welke andere voorzieningen worden onderzocht door de groep. Het initiatief wordt ondersteund door het Toegankelijkheidsnetwerk en de gemeente.
8. Thema Thuis Een woning is pas echt een thuis wanneer deze past bij de leefstijl en mogelijkheden van de bewoner. Hier werken we binnen het programma Langer en Weer Thuis aan. En rapporteren daarin ook aan de raad. In het programma is bijvoorbeeld bijzondere aandacht besteed aan de toegankelijkheid van woningen, met name voor ouderen. Zo is ingezet op het realiseren van geschikte woonvormen waarin toegankelijkheid en gezamenlijkheid centraal staan. Ook werken we in het programma samen met corporaties aan brandveilige scootmobielstallingen, mede gefinancierd door de gemeente. 9. Thema Onderwijs en ontwikkeling
14 Delft Support is een zelfstandige organisatie die in opdracht van de gemeente Delft hulp en ondersteuning biedt op het gebied van zorg, opvoeding, welzijn en
participatie. Zij voeren de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning), Jeugdwet en Participatiewet uit voor inwoners, met als doel passende ondersteuning te bieden.
23
Toegankelijkheid en inclusie wordt met de Delftse Educatieve agenda opgepakt. Met De Delftse Educatieve Agenda (DEA) wordt gewerkt aan het creëren van inclusiever onderwijs, en de doelstellingen uit het uitvoeringsplan voor 2027 sluiten hierbij aan. Dit houdt in dat bestaande initiatieven rond sociaal inclusiever onderwijs en/of opvang in kaart worden gebracht, met de gewenste uitbreidingen. Daarnaast worden gesprekken gevoerd over de benodigde houding ten opzichte van inclusiever onderwijs en de gevolgen voor het educatieve aanbod. En er wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een gedeelde visie op inclusiever onderwijs en het opstellen van een gezamenlijke uitvoeringsagenda.
Monitoring Er is gezocht naar een passende methode om de toegankelijkheid in Delft te monitoren. Uit de Omnibus-enquête is een groep inwoners gefilterd die ‘een beperking ervaren’. Als gemeente kunnen we niet de specifieke beperking uitvragen. Wel is uitgevraagd of de ervaren beperking valt onder een lichamelijke, psychische en/of en verstandelijke beperking. Ook kunnen we niet alle mensen bereiken met dit onderzoek, bijvoorbeeld mensen in bijzondere woongebouwen. Zij zijn niet meegenomen in de steekpoef. Over de onderzochte groep is informatie beschikbaar op verschillende leefgebieden. Deze resultaten zijn vergeleken met die van de gemiddelde Delftenaren. Hieruit blijkt dat inwoners met een beperking op diverse thema’s, zoals prettig wonen en mentaal welzijn, steeds lager scoren. Om deze verschillen aan te pakken, zijn gesprekken gevoerd met de verantwoordelijke beleidsafdelingen. Het doel van deze gesprekken was om bewustwording over het thema te vergroten en concrete voorstellen te verzamelen. De voorstellen die uit de gesprekken met het beleidsterrein cultuur zijn gekomen: -
meer inclusie in de cultuurwereld te stimuleren zorgen voor duidelijke informatie en herkenbaarheid vanuit de gemeente naar mensen die zich beperkt voelen het creëren van toegankelijke ontmoetingsplekken.
Ook de komende Omnibus-enquête zal het onderwerp opnieuw uitgevraagd worden. De analyses zullen later dit jaar volgen.
Nawoord We blijven ons inzetten voor een toegankelijke stad voor iedereen. De maatregelen geven richting aan de verbeteringen die we de komende periode gaan realiseren. Buiten deze maatregelen ontstaan meer initiatieven om de toegankelijkheid te verbeteren. Dit gebeurt in de stad, bij partners en binnen de gemeentelijke organisatie. Verschillende gemeentelijke afdelingen zetten zich actief in om Delft steeds toegankelijker te maken. Dit gebeurt mede door de inzet van de aanjagers toegankelijkheid. Zij maken steeds contact met het netwerk, samenwerkingspartners en de leden van het toegankelijkheidsnetwerk. Ze denken mee, geven voorbeelden en verbinden de ervaringsdeskundigen met plannen waarin meedenken gewenst is op het gebied van het verbeteren van de toegankelijkheid.
24
De afgelopen twee jaar zijn verschillende maatregelen uitgevoerd en worden ook nieuwe ideeën en initiatieven verder ontwikkeld. We zetten stappen richting een inclusieve, toegankelijke samenleving. Er zijn nog veel kansen om dit verder te versterken, en dat doen we samen. Het Toegankelijkheidsnetwerk vormt daarbij de basis, want we werken aan de verbetering van de toegankelijkheid met het principe ‘Niets over ons, zonder ons’.
Bijlagen Bijlage 1: Programma Week van de toegankelijkheid 2025 Van 6 tot en met 12 oktober. Het programma bestond uit de volgend onderdelen: 7 oktober: Prokkel op Pad. Is een wandeling met mensen met en zonder beperking. Dit is in samenwerking met Ipse de Bruggen georganiseerd. 7 en 9 oktober: Voorlezen in gebaren bij DOK in OPEN. 8 oktober: Dans je fit, ook zittend Een vrolijke dansles waaraan iedereen kan meedoen. 9 oktober: Ervaringswandeling van de locatie Delft voor Elkaar naar winkelcentrum de Hoven. 10 oktober: Ov opstapdag 25
Tijdens deze activiteit kun je op een ontspannen manier in- en uitstappen, in- en uitchecken en reizen met de bus. De dag is speciaal voor mensen met een beperking, hun naasten en andere belangstellenden. Een chauffeur van EBS geeft tips over regelingen zoals de ov-begeleiderskaart, reisassistentie en handige betaalmogelijkheden zoals OVpay. Na afloop is er tijd voor koffie of thee.
Bijlage 2: Nieuwsbrief december 2025
NIEUWSBRIEF TOEGANKELIJKHEIDSNETWERK DECEMBER 2025
Beste allen, 26
Het afgelopen jaar hebben we veel gedaan om Delft toegankelijker te maken. Dat is gelukt dankzij jullie inzet en betrokkenheid. Als het Toegankelijkheidsnetwerk werken we aan de afspraken uit de Delftse Inclusie Agenda. En we blijven ook signalen verzamelen over de toegankelijkheid van Delft. We merken dat niet iedereen het makkelijk vindt om zulke signalen in een groep te delen. Daarom hebben we deze mensen actief benaderd. In persoonlijke gesprekken hebben we signalen opgehaald van mensen uit de cliëntenraad OGGZ (mensen met een GGZachtergrond), mensen met autisme en mensen met een (licht) verstandelijke beperking. In deze nieuwsbrief zetten we op een rij wat allemaal bereikt is op het gebied van toegankelijkheid in Delft. Bedankt voor jullie inzet en betrokkenheid!!!
Resultaten van het afgelopen jaar per thema Vrije tijd en cultuur • • • • • • • •
• 27
Met stichting Ongehinderd is een MKB-toegankelijke route gemaakt in de binnenstad.www.ongehinderd.nl . 60 ondernemers zijn aangesloten. Delft werd uitgeroepen tot meest toiletvriendelijke gemeente van de regio. Ook bij evenementen, zoals het Gezondheidsfestival, is toegankelijkheid een vast onderdeel. Leden van het Toegankelijkheidsnetwerk hebben meegedacht aan het ontwerp van het nieuwe zwembad. Ook bij evenementen, zoals het Gezondheidsfestival, is toegankelijkheid een vast onderdeel. Er is meegedacht met de organisatie over toegankelijk organiseren van festivals en activiteiten in Delft, waaronder het Springkussenfestival en Gezondheidsfestival. De wijkcentra zijn getest op toegankelijkheid (Wijkcentra safari). Deze resultaten zijn gedeeld met de verantwoordelijke ambtenaar en deze is aan de slag met de resultaten. Grote evenementen in Delft worden getest op toegankelijkheid (0-meting). En er wordt vanuit de gemeente gestuurd op het aanpakken van de verbeterpunten. Door samenwerking met Haaglanden beweegt en het Sportakkoord is een begin gemaakt voor meer sporten met beperking. Dans je fit komt erbij. Voor de Nationale sportweek Delft 2025 zijn een aantal activiteiten voor de aangepaste doelgroep. Bowlen voor mensen met een verstandelijke beperking, COPD-sportgroep en Multisport - sportgroep voor mensen met autisme of een ontwikkelingsachterstand.
Het aanbod is te zien: Delftse Sportweek - Sporten in Delft Input sportbox gegeven.
Bewustwording • • • • • •
•
28
Het belang van toegankelijkheid is onder de aandacht gebracht door onder andere uitingen in de media en interviews. Week van de Toegankelijkheid 2023, 2024 en 2025. Tijdens de Week van de Toegankelijkheid (oktober 2024) hebben ruim 58.000 mensen de online berichten erover gelezen. De tentoonstellingen Open over depressiviteit en Intersekse maakten lastige onderwerpen waar vaak een taboe op rust, bespreekbaar. Er zijn verschillende ervaringswandelingen geweest. De bedoeling is deze 2 keer per jaar te organiseren. Beleidsmedewerkers, inwoners, ondernemers en raadlieden hebben ervaren hoe het is om met een beperking door Delft te bewegen. Omroep Delft was er regelmatig ook bij. Tijdens de Kijk in de Wijk (binnenstad) mochten Sylvana en Henk een ervaringswandeling-light organiseren.
Met een fietsactie tijdens de OWee hielpen studenten de bewustwording verhogen om stoepen beter begaanbaar te houden. Voorjaar 2025: Verspreiding fietsenposter in de Delft op Zondag (35.000 brievenbussen).
Openbare ruimte • •
29
Het Toegankelijkheidsnetwerk overlegt per drie maanden met de gemeenteambtenaren van dit thema. Het melden op toegankelijkheid is makkelijker gemaakt. En er is een toegankelijke handleiding ‘meldingen maken bij de gemeente’ geschreven.
• • • • • • • •
De Voorhofdreef en het Delflandplein werd veiliger met betere geleidelijnen en logische oversteken. Henk de Blij heeft input gegeven over het definitief ontwerp voor de herinrichting van Voorhof-Zuid Oost. Het toegankelijk maken van alle straten waarvan de haltes zijn aangepast voor de nieuwe tram 1 (De Tina). Het toegankelijk maken van kruispunt De nieuwe plantage Stadsbeheer gaat dit jaar met de toegankelijkheid van twee locaties aan de slag: dat is het busplein n.a.v. de ervaringswandeling, en de omgeving van het ziekenhuis. De toegankelijkheid naar buurthuizen/zorgcentra wordt gefaseerd gerealiseerd. Vanuit inrichting Van Leeuwenhoekpark Zuid is advies gevraagd aan de themagroep Openbare ruimte over een begaanbaar pad voor de bewoners. Op 4 juli 2025 zijn de ondernemers in de binnenstad bezocht door toezicht & handhaving. Zij hebben de ondernemers gevraagd zich te houden aan de verleende terrasvergunning, zodat de voetpaden toegankelijk blijven. Aanpassen tramhalte bij de Albert Heijn op de Martinus Nijhofflaan. Henk de Blij heeft de projectleider gesproken. Bij de aangepaste halte komen noppentegels en geleide lijnen totdat je weer bij natuurlijke geleide lijnen bent. Veilig en wel, volgens de richtlijnen.
Werk en inkomen •
Gemeente, Werkse! en werkgevers zetten zich in om meer banen voor mensen met een beperking mogelijk te maken en het beeld van mensen met een beperking op de werkvloer te normaliseren.
Welzijn, gezondheid en ondersteuning • •
Onderzoek naar onafhankelijke cliëntondersteuning afgerond. Het vervolg richt zich op communicatiemateriaal voor professionals om bekendheid en bewustwording te vergroten. Contact is gelegd met de WMO over afspraken met leveranciers en de manier waarop materialen worden verstrekt.
Vervoer • • • 30
Er zijn twee ov-opstapdagen georganiseerd waarbij inwoners leerden reizen met de bus. Het organiseren van een activiteit in het kader van toegankelijkheid van het openbaar vervoer op het Gezondheidsfestival. Met een VR-bril. Samen met EBS en MRDH wordt gewerkt aan duidelijke reisinformatie en steun voor reizigers.
• • •
De uitrol van de ov-coach is bezig. De Delfthopper-halte Delflandplein is vernieuwd. In samenwerking met EBS (de ververvoerder in Delft) is een flyer gemaakt. Daar staan veel tips op om het reizen met openbaar vervoer gemakkelijker te maken.
Gemeentelijke organisatie van Delft • • • • 31
Elke gemeentelijke afdeling werkt nu actief aan toegankelijkheid. We hebben het onderwerp bij de verschillende afdelingen van gemeente Delft op de kaart gezet. Tevredenheidsonderzoek onder de inwoners van Delft, m.b.t. de toegankelijkheid (DIP= Delfts Internet Panel) Omnibus enquête. Met deze informatie zijn we in gesprek gegaan met verschillende afdelingen over inwoners die een beperking ervaren. Er is een informatie-balie in het stadskantoor voor inwoners die hulp willen met brieven of afspraken. Medewerkers volgen een training over inclusief beleid.