Bijlage 1 Toelichting op Taakmutaties AU-DU-IU (SC 2025)

Bijlage 1 Toelichting taakmutaties (Algemene Uitkering), decentralisatie-uitkeringen (DU’s) en integratie-uitkeringen (IU’s) Leeswijzer Deze bijlage bevat een nadere toelichting op taakmutaties in de Algemene uitkering en nieuwe of gewijzigde decentralisatie- en integratie-uitkeringen. De toelichting gaat over de inhoud van de mutaties (aanleiding, omvang) en over de voorgestelde verwerking van de taakmutaties in de het begrotings- en meerjarenbeeld. In de tabellen staan de financiële effecten voor Delft, in de toelichtingen worden de landelijke bedragen benoemd. Taakmutaties Specificatie Algemene uitkering 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

x € 1.000

Taakmutaties Rijksvaccinatieprogramma Wet integrale suïcidepreventie Extra middelen jeugdzorg Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp Indexatie Wmo demografie Toezicht gastouderopvang Implementatie Participatiewet in balans Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Taakmutaties: uitbreiding takenpakket

2025 17

2026

2027

2028

2029

2030 6 72

69

70

71

71

118

97

96

94

9 109

10 26

10 7

8 7

95 357 7 8

305

203

184

180

545

305 262 118

203 403 97

184 92 96

180 90 94

545 93 357 95

3.683

253 363 4.316

Totaal taakmutaties w.v. aanpassing b udget w.v. reservering w.v. verrekening met algemene middelen

4.316 253 3.683 -

1. Rijksvaccinatieprogramma Per 1 januari 2025 worden er op advies van de Gezondheidsraad verschillende wijzigingen aangebracht in het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Dit betekent dat sommige vaccinaties op een andere leeftijd aangeboden worden en dat er voor bepaalde leeftijdscohorten inhaalcampagnes nodig zijn. Deze veranderingen in het RVP schema hebben daarmee ook gevolgen voor de taken van gemeenten vanwege hun verantwoordelijkheid voor de uitvoering en financiering van het RVP.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen en verdelen over de jaren (2026: € 5.000, 2027: € 4.000, 2028: € 4.000, 2029: € 4.000). 2. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidespreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Hiertoe wordt vanaf 2026 jaarlijks € 10 miljoen beschikbaar gesteld. Voorstel voor verwerking: budget ophogen (structureel). 3. Extra middelen jeugdzorg Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Het gaat dan om het versterken van de sociale basis en stevige lokale teams, met tevens aandacht voor het verbeteren van kind- en gezinsbescherming en de bredere integrale aanpak sociaal domein. Voorstel voor verwerking: storting in reserve Sociaal domein (incidenteel). 4.

Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp Dit betreft op de Aanvullende Post gereserveerde middelen voor loon- en prijsbijstelling die samenhangen met de voor Jeugdzorg gereserveerde middelen uit het Coalitieakkoord Rutte IV. De middelen voor de jaren 2024 en 2025 zijn reeds in de meicirculaire 2023 aan de algemene uitkering toegevoegd. Nu worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering.

Voorstel voor verwerking: uitgaven reëel geraamd, geen aanpassing budget benodigd. 5. Indexatie Wmo demografie

1

In verband met een nog uit te werken alternatieve financieringsvorm van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), die beter rekening houdt met de kostenontwikkeling in de Wmo en demografische ontwikkelingen/vergrijzing, is in de septembercirculaire 2024 vanaf 2026 een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen, oplopend tot € 300 miljoen in 2029 aan de algemene uitkering van het gemeentefonds toegevoegd. Bij Voorjaarsnota 2025 is een extra tranche van € 75 miljoen vanaf 2030 aan de reeks toegevoegd, waarmee de structurele reeks vanaf dat jaar uitkomt op € 375 miljoen.

Voorstel voor verwerking: aanvullende storting in reserve Sociaal domein (structureel) en betrekken bij de dekking van de autonome groei van de kosten van de Wmo in de Kadernota 2027. 6. Toezicht gastouderopvang De Eerste Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel om de kwaliteit van gastouderopvang beter te waarborgen. De nieuwe kwaliteitseisen gaan gelden vanaf 1 juli 2026 (naast enkele kleinere wijzigingen die ingaan per 1 januari 2026). De wetswijziging leidt tot meerkosten voor toezicht en handhaving op de gastouderopvang. Ook kunnen de middelen worden ingezet voor structurele uitbreiding van de duur van een inspectie bij een voorziening voor gastouderopvang en bij een gastouderbureau.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen (structureel). 7. Implementatie Participatiewet in balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. In totaal wordt er € 58,1 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen (structureel). 8. Vervroegde Tweede Kamerverkiezingen Het kabinet stelt eenmalig € 60 miljoen beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Het kabinet heeft hierover besloten na overleg met de VNG. Deze vergoeding is aanvullend op de vergoeding die gemeenten jaarlijks via het gemeentefonds krijgen voor de uitvoering van hun wettelijke taken bij het organiseren van verkiezingen.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen en verdelen over de jaren (2026: € 70.000, 2027: € 293.000). Decentralisatie- en integratie-uitkeringen x € 1.000

Decentralisatie-uitkeringen 1. Maatschappelijke opvang en OGGz 2. Vrouwenopvang 3. Impulsbudget sociale infrastructuur 4. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten 5. Register Externe Veiligheidsrisico's 6. Spreidingswet 7. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) 8. Overheidsbrede Dienstverlening Totaal Decentralisatie-uitkeringen Integratie-uitkeringen Sociaal domein 9. Beschermd Wonen 10. Participatie Totaal Integratie-uitkeringen Sociaal domein Totaal DU's en IU's w.v. aanpassing b udget w.v. reservering w.v. verrekening met algemene middelen

2025 38 -1 15 13 2 58

2026 38 -1 27 16 2

2027 38 -1 27 16

2028 38 -1 27 13

2029 38 -1 27

125

7.063 87 7.232

87 167

87 164

87 151

51 259 310 435 435 -

129 286 415 7.647 584 7.063 -

181 306 487 654 654 -

181 10 191 355 355 -

181 10 191 342 342 -

1. Maatschappelijke opvang en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg De verdeling van de middelen van de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang ten opzichte van de meicirculaire 2025 is voor uitkeringsjaar 2025 veranderd als gevolg van het gebruik van actuelere basisgegevens voor de maatstaven.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen (structureel). 2. Vrouwenopvang De verdeling van de middelen van de decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang is vanaf

2

uitkeringsjaar 2025 veranderd als gevolg van het gebruik van actuelere basisgegevens voor de maatstaven.

Voorstel voor verwerking: budget verlagen (structureel). 3. Impulsbudget sociale infrastructuur Door de toekenning van de loon- en prijsontwikkeling (LPO) wijzigt de omvang van de decentralisatie-uitkering Impulsbudget sociale infrastructuur. Ook is de verdeling vanaf 2026 bijgewerkt op basis van veranderingen in samenwerkingsverbanden en de nieuwste gegevens voor de verdeelmaatstaf. Deze decentralisatie-uitkering loopt van 2025 tot en met 2034. In 2025 gaat het om € 1,7 miljoen en vanaf 2026 tot en met 2034 om € 1,5 miljoen.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen voor versterking (regionale) infrastructuur voor sociaal ontwikkelbedrijven en voor specifieke dienstverlening (structureel). 4. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten De VNG en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) zijn overeengekomen (in het bestuurlijk omgevingsberaad van 24 oktober 2024) dat bepaalde taken van het vervolg op de Meerjarenagenda Versterking Omgevingsveiligheid (MVO) door gemeenten worden uitgevoerd. Het gaat om wettelijke taken op het terrein van de omgevingsveiligheid. Het gaat om een bedrag van € 3,9 miljoen in 2025, € 4,9 miljoen in 2026 en in 2027 en € 3,8 miljoen in 2028. De verdeling is gebaseerd risicobronnen en inwonersdichtheid (verdeelsleutel Externe Veiligheid).

Voorstel voor verwerking: budget ophogen t/m 2028 (incidenteel). 5. Register Externe veiligheidsrisico’s (REV) Het ministerie van IenW is met medeoverheden verantwoordelijk voor het beheer van het REV. Gemeenten ontvangen via deze decentralisatie-uitkering een bijdrage als tegemoetkoming in de kosten voor het inregelen van de beheerwerkzaamheden voor de Kwetsbare gebouwen en locaties (KGL)-module binnen het REV. De bijdrage is bedoeld voor het inregelen en het mee uitwerken van een efficiënte beheeraanpak, waarbij optimaal gebruik gemaakt wordt van bestaande (basis)registraties. Het gaat om een jaarlijks bedrag van € 850.000 voor de jaren 2025 en 2026. De middelen worden evenredig over alle gemeenten verdeeld.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen (incidenteel). 6. Spreidingswet Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken. Zij ontvangen hiervoor middelen vanuit het gemeentefonds. Voor gemeenten is een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen beschikbaar. Elke gemeente ontvangt een vast bedrag van € 20.000.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen (incidenteel). 7. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de SPUK CDOKE. In 2026 wordt een totaalbedrag van ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. De middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 t/m 2030, maar de uitkeringsvorm na 2026 is nog niet bepaald. Deze decentralisatie-uitkering bestaat uit basisfinanciering en planfinanciering. Alle gemeenten ontvangen basisfinanciering ten behoeve van de vergroting van hun capaciteit (bemensing) voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Daarnaast zijn aanvullend middelen beschikbaar voor gemeenten die in 2024 of 2025 planfinanciering hebben aangevraagd voor bijvoorbeeld het instellen van een zero emissie-zone, het aanleggen van zonneweiden of windparken en het aardgasvrij maken van woningen. Gemeenten aan wie in 2024 of 2025 planfinanciering is toegezegd, kunnen op deze middelen rekenen tot het plan is afgerond (mits dit voor 2030 is) of de maximale termijn voor de planfinanciering is bereikt (tot 2030). Na afronding van deze plannen (mits dit voor 2030 is) worden deze planfinancieringsmiddelen herverdeeld over gemeenten zodat aanvullende plannen gefinancierd kunnen worden.

Voorstel voor verwerking: storting in reserve Energie in de wijken ten behoeve van de energietransitie in de komende jaren (incidenteel). 8. Overheidsbrede dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze decentralisatie-uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te

3

bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Met deze decentralisatie-uitkering kunnen gemeenten, vanuit hun regiorol, lokaal bepalen waar en welke vorm van ondersteuning het meest passend is. Vanaf 2026 is een structurele bijdrage van € 15,4 miljoen beschikbaar. De verdeling van de middelen over gemeenten is gebaseerd op het aantal inwoners en het aantal lager opgeleiden in gemeenten.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen ten behoeve van het Informatiepunt Digitale Overheid (structureel). 9. Beschermd wonen Ten behoeve van de volume indexatie 2026 wordt er structureel € 14,9 miljoen toegevoegd aan de Integratie Uitkering Beschermd wonen. Hiermee wordt voor de volume indexatie beschermd wonen aangesloten bij de groei van het accres. Dit bedrag wordt over de centrumgemeenten verdeeld naar rato van de huidige verdeling van deze uitkering.

Voorstel voor verwerking: budget ophogen ten behoeve van de met een convenant vastgelegde regionale inzet (structureel). 10. Participatie In de periode 2025-2027 wordt in totaal ruim € 110 miljoen beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie (LKS) bij beschut werk te verbeteren. Voor werknemers met een indicatie beschut werk zal een forfaitaire LKS (vaste vergoeding voor gemiste loonkosten) worden ingevoerd. Deze maatregel vergt een wetswijziging die naar verwachting in 2028 in werking zal treden. Tot het moment dat de wetswijziging is gerealiseerd worden de extra middelen toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie (rijksbijdrage Beschut Werk).

Voorstel voor verwerking: budget ophogen (structureel).

4