Bijlage 1 Toelichting op AU-DU-IU (SC)

Bijlage 1 Toelichting taakmutaties (AU), decentralisatie-uitkeringen (DU) en integratieuitkeringen (IU) Leeswijzer Deze bijlage bevat een nadere toelichting op taakmutaties in de Algemene uitkering gemeentefonds en nieuwe of gewijzigde decentralisatie- en integratie-uitkeringen. De toelichting gaat over de inhoud van de mutaties (aanleiding, omvang) en over de voorgestelde verwerking in de begroting (zie 19e begrotingswijziging 2024). Taakmutaties Specificatie Algemene uitkering 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

x €1.000

Taakmutaties Digitaal Stelsel Omgevingswet Bijstandjongerennorm Taakmutaties: uitname Wet opdelijkbezorging Toezicht enhandhavingaanpassingkwaliteitseisenkinderopvang KinderopvangSociaal MedischeIndicatie(SMI) Besparingsverlies jeugd IndexatieWmodemografie Taakmutaties: uitbreidingtakenpakket

2024 -67 -67 7 7

2025 -88 -88 11 37 48

2026 -104 -61 -165 20 37 2.507 376 2.940

2027 -121 -61 -182 20 37 2.490 735 3.282

2028 -139 -62 -201 21 37 2.482 1.087 3.627

2029 -156 -63 -219 21 65 2.485 1.430 4.001

Totaal taakmutaties

-60

-40

2.775

3.100

3.426

3.782

1. Digitaal Stelsel Omgevingswet Gemeenten dragen vanaf 1 januari 2020 jaarlijks 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). De gemeentelijke bijdrage is vanaf 2020 structureel overgeheveld van het gemeentefonds naar de begroting van Binnenlands Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Met deze taakmutatie wordt de gemeentelijke bijdrage structureel verhoogd. Verwerking: budget wordt afgeraamd (structureel). 2. Bijstand jongerennorm Gemeenten kunnen vanuit de bijzondere bijstand een aanvulling op de bijstand aan 21-minners geven als hun ouders niet bij kunnen springen. Met het wetsvoorstel Participatiewet in balans wordt de bijzondere bijstand met ingang van 1 januari 2026 overgeheveld naar de algemene bijstand. Daardoor worden er middelen vanuit de algemene uitkering overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Verwerking: budget wordt afgeraamd (structureel vanaf 2026). 3. Wet op de lijkbezorging De inwerkingtreding van het wetsvoorstel van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) is voorzien op 1 januari 2026. Ten behoeve van de financiering van de beoogde wettelijke uitbreiding van de taken van de gemeentelijke lijkschouwer zijn voor de periode 2026-2031 middelen overgeheveld naar de algemene uitkering.

Verwerking: budget wordt opgehoogd (structureel vanaf 2026). 4. Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang In de Voorjaarnota 2024 van het Rijk zijn middelen vrijgemaakt voor incidentele meerkosten voor toezicht en handhaving op aangepaste kwaliteitseisen in de kinderopvang, buitenschoolse opvang en meertalige opvang voor 2024 en 2025. Het gaat om kosten van implementatie van de regelgeving bij gemeenten en GGD’en het uitvoeren van de eerste keer toezicht en handhaving op de aangepaste kwaliteitseisen. De middelen worden aan de algemene uitkering toegevoegd. Verwerking: budget wordt opgehoogd in 2024 en 2025. 5. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke regeling om gezinnen die geen recht hebben op Kinderopvangtoeslag, maar die ook niet in staat zijn de zorg voor hun kinderen volledig te dragen vanwege sociale of medische problematiek, een vergoeding te kunnen bieden voor het gebruik van kinderopvang. Door verschillende ontwikkelingen is de SMI budgettair steeds meer onder druk komen te staan. Om dit te kunnen ondervangen, wordt het SMI-budget in een aantal stappen verhoogd. De middelen worden toegevoegd aan de algemene uitkering.

1

Verwerking: budget wordt opgehoogd (structureel vanaf 2025). 6. Besparingsverlies jeugd Het kabinet Rutte IV had besloten te besparen op jeugdzorg. Het nieuwe kabinet Schoof kiest ervoor op deze besparing te laten vervallen. De genoemde besparing wordt toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Verwerking: toevoeging aan de algemene middelen (structureel vanaf 2026) en gelijktijdig verlagen van de stelpost Lagere uitgaven jeugdzorg. 7. Indexatie Wmo demografie Met de VNG is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via de apart financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ok rekening houdt met kostenontwikkeling en demogratie/vergrijzing Het Rijk heeft hiervoor vanaf 2026 middelen gereserveerd voor deze aanvullende indexering voor demografie. Gemeenten kunnen in hun meerjarenbegroting hier rekening mee houden. Verwerking: middelen worden gestort in de reserve Sociaal domein en betrokken bij de raming van de autonome groei in de Kadernota 2025 en/of de Programmabegroting 2026-2029 (structureel vanaf 2026). Integratie- en Decentralisatie-uitkeringen x €1.000

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

8. 9.

Decentralisatie-uitkeringen MaatschappelijkeopvangenOGGz(voorstel: aanpassingbudget) Vrouwenopvang(voorstel: aanpassingbudget) Eindeleninginburgeringsplichtig(voorstel: aanpassingbudget) LandelijkeAanpakAdreskwaliteit (LAA) (voorstel: aanpassingbudget) Wet Betaalbarehuur (voorstel: aanpassingbudget) Alleenverdienersproblematiek2023-2024(voorstel: aanpassingbudget) Openbarebibliotheken(voorstel: aanpassingbudget) Taakmutaties: uitbreidingtakenpakket Integratie-uitkeringen Sociaal domein BeschermdWonen(voorstel: aanpassingbudget) Participatie(voorstel: aanpassingbudget) Totaal Integratie-uitkeringenSociaal domein Totaal DU's enIU's

2024 38 26 7 57 94 123 345 2024 37 37 382

2025 38 26 152 323 539 2025 121 132 253 792

2026 38 24 129 323 514 2026 172 132 304 818

2027 38 27 72 137 2027 172 134 306 443

2028 38 27 58 123 2028 172 134 306 429

2029 38 27 52 117 172 133 305 422

1. Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) De verdeling van de middelen maatschappelijke opvang ten opzichte van de septembercirculaire 2023 is veranderd als gevolgd van het gebruik van actuelere basisgegevens voor de maatstafaantallen. Verwerking: budget wordt opgehoogd (structureel). 2. Vrouwenopvang (DU) De verdeling van de middelen vrouwenopvang ten opzichte van de septembercirculaire 2023 is veranderd als gevolgd van het gebruik van actuelere basisgegevens voor de maatstafaantallen. Verwerking: budget wordt opgehoogd (structureel). 3. Einde lening inburgeringsplichtig (DU) Dit betreft de ondersteuning van zogenaamde ELIPs. Dit zijn inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. Verwerking: budget wordt opgehoogd in 2024. 4. Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) – DU NIEUW Met dit voorstel wordt beoogd de adreskwaliteit in de Basisregistratie Personen (BRP) te verbeteren. Deze wetswijziging leidt tot meer werk bij gemeenten. Verwerking: budget ten gunste van de algemene middelen. 5. Wet Betaalbare huur (DU) Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van de Wet betaalbare huur. Verwerking: budget 2024 ten gunste van de algemene middelen. Budget wordt opgehoogd vanaf 2025 (structureel).

2

6. Alleenverdienersproblematiek (DU) NIEUW Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand. Verwerking: budget wordt opgehoogd in 2024. 7. Openbare bibliotheken (DU) In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Daarna zal een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen. In de periode tussen de specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen de gemeenten een decentralisatie-uitkering, om zich op de periode van de zorgplicht te kunnen voorbereiden. Verwerking: budget wordt opgehoogd in 2025 en 2026. 8. Beschermd Wonen (IU) De omvang van de integratie-uitkering beschermd wonen stijgt onder meer als gevolg van de toekenning van een deel van de volume-indexatie. Verwerking: budget wordt opgehoogd (structureel). 8.

Participatie (IU) De omvang van de integratie-uitkering participatie wijzigt onder meer door compensatie vanwege de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel (LIV) in de sociale werkvoorziening. Verwerking: budget wordt opgehoogd (structureel vanaf 2025).

3