Bijlage 1 - rapportage fiets in de mrdh uitwerking uab opgave 6075390
Tekst van het document
1. Aanleiding 1.1 UAB MRDH: Vaststelling Metropolitaan fietsnetwerk 1.2 Bereikbaarheids-topeisen UAB 1.3 Leeswijzer
2. Methode 2.1 Analyse fietsbereikbaarheid 2.2 Opstellen Metropolitaan fietsnetwerk 2.3 Economische toplocaties en woongebieden
Bijlage 1. Bereikbaarheidskaarten toplocaties Bijlage 2. Effecten van fietsmaatregelen bij 30 min en afstandsvervalcurve Bijlage 3. Fiets-maatregelen in referentie 2025
3. Fietsbereikbaarheid: nu en in 2025 3.1 Aantal inwoners dat economische toplocaties kan bereiken 3.2 Aantal bereikbare arbeidsplaatsen vanuit woongebieden
4. Onderzoeksagenda 4.1 Onderzoekskaart Metropolitaan fietsnetwerk 4.2 Routegewijze aanpak
5. Verbeteren kwaliteit fietsbereikbaarheid 5.1 Fietsmaatregelen 5.2 Streefbeelden inrichting fietsroutes 5.3 Beleving van fietsroutes
6. Vervolg 2
1.1 UAB MRDH: Vaststelling Metropolitaan fietsnetwerk
Het fietsgebruik in de grote steden zit in de lift. Ook op de verbindingen naar de grote steden kent het fietsgebruik een constante groei. Dit blijkt onder meer uit het fietstelprogramma Haaglanden. Oorzaken van deze groei zijn onder andere gedane investeringen in het fietsnetwerk en de opkomst van de elektrische fiets. De elektrische fiets vergroot het invloedsgebied van de fiets enorm en speelt daardoor een steeds grotere rol in regionale verplaatsingen tussen 7,5 en 15 km afstand.
Figuur: Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid 2016 – 2025 MRDH
Statistieken laten zien dat een goed fietsnetwerk bijdraagt aan een groter fietsaandeel, ook op langere afstanden. In
de
Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid
is
de
opgave
opgenomen om te komen tot een versterking van het metropolitaan
fietsnetwerk.
Het
doel:
verbinden
van
woongebieden met de economische kerngebieden en andere werkgelegenheidslocaties. Het voorliggende rapport beschrijft
de uitwerking van deze opgave. Figuur: Statistieken over woon-werk verkeer en het fietsaandeel (bron: fietsfilevrij.nl)
3
1.2 Bereikbaarheidstop-eisen UAB
Naast het versterken van het metropolitaan fietsnetwerk heeft
Het versterken van het metropolitaan fietsnetwerk levert een
de MRDH in haar Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid ook als
belangrijke bijdrage aan het behalen van de twee topeisen. In
doel gesteld om de agglomeratiekracht van de regio te
de voorliggende rapportage is de uitwerking van deze twee top-
versterken. Voor bereikbaarheid is dit vertaald in twee topeisen
eisen voor de fiets opgenomen. Centrale vragen voor het
voor het jaar 2025:
uitwerken van de topeisen zijn:
Concurrerende
economie:
het
aantal
mensen
dat
economische toplocaties in 45 minuten kan bereiken met
vanuit
auto, OV en fiets. Met als ambitie een toename van 10% in
arbeidsplaatsen zijn op dit moment te bereiken vanuit de
2025 voor de belangrijkste locaties.
woongebieden binnen 45 minuten met de fiets?
Nulmeting; Hoeveel mensen zijn op dit moment te bereiken de
economische
toplocaties
en
hoeveel
Referentiesituatie 2025; Hoe is deze bereikbaarheid in
Kansen voor mensen: het aantal arbeidsplaatsen en/of
2025, gegeven de geplande infrastructuur en de verwachte
voorzieningen dat mensen vanuit woongebieden in 45
ruimtelijke ontwikkeling?
minuten kunnen bereiken met auto, OV en fiets. Met als
Kansrijke
oplossingsrichtingen;
Wat
zijn
kansrijke
ambitie een toename van 10% in 2025 voor 90% van de
oplossingsrichtingen om de fietsbereikbaarheid te vergroten
woongebieden.
en de (resterende) ambitie te realiseren? 4
1.3 Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt toegelicht.
In
dit
fietsbereikbaarheid
allereerst de onderzoeksmethode
hoofdstuk van
wordt
toplocaties
en
uitgelegd
In hoofdstuk 4 is de onderzoekskaart van het metropolitaan
hoe
de
fietsnetwerk gepresenteerd, met daarbij een doorkijk naar een
woongebieden
is
verdere
berekend voor de huidige als de toekomstige situatie. Verder
concretisering
van
het
opwaarderen
van
het
fietsnetwerk middels een routegewijze aanpak.
wordt ingegaan op de totstandkoming en ambities van het metropolitaan fietsnetwerk.
In hoofdstuk 5 zijn de effecten gepresenteerd van een aantal fietsmaatregelen om de fietsbereikbaarheid te vergroten. Verder
In hoofdstuk 3 is de bereikbaarheid van de economische
wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de inrichting van
toplocaties en de woongebieden voor de huidige situatie én
metropolitane fietsroutes en relevante belevingsaspecten van
voor de referentiesituatie in 2025 gepresenteerd. Middels een
fietsroutes.
aantal kaarten en tabellen is inzichtelijk gemaakt hoeveel inwoners binnen 45 minuten de toplocaties kunnen bereiken
In hoofdstuk 6 wordt vooruit geblikt op de volgende fase om het
met de fiets. En ook hoeveel arbeidsplaatsen binnen 45 minuten
fietsnetwerk in de MRDH gezamenlijk op te pakken.
zijn te bereiken vanuit de woongebieden met de fiets.
5
In paragraaf 2.1 lichten wij toe hoe de fietsbereikbaarheid is
Voor de bereikbaarheid van de woongebieden is gekeken naar
berekend, welke uitgangspunten wij daarvoor gebruikt hebben
hoeveel arbeidsplaatsen vanuit de woongebieden bereikt
en hoe wij tot kansrijke fietsmaatregelen zijn gekomen. In
kunnen worden binnen 45 minuten. Omdat maar 10% van de
paragraaf 2.2 wordt nader ingegaan op het vaststellen van het
mensen langer dan 30 minuten fietst, is ook het aantal
metropolitaan fietsnetwerk.
bereikbare arbeidsplaatsen en inwoners binnen 30 minuten berekend.
2.1 Analyse fietsbereikbaarheid Verschillende scenario’s Hoe wordt bereikbaarheid berekend?
De fietsbereikbaarheid van de woongebieden en toplocatie is
Reistijden en ruimtelijke gegevens zijn de basis voor het
berekend voor de volgende scenario’s:
berekenen van bereikbaarheid. Allereerst wordt de reistijd
Nulmeting; huidige fietsbereikbaarheid in 2016.
tussen alle gebieden in Nederland met de fiets bepaald.
Referentie 2025; fietsbereikbaarheid in 2025, uitgaande van
Vervolgens wordt bepaald welke gebieden binnen 45 minuten te
vastgestelde netwerkaanpassingen en ruimtelijke
bereiken zijn met de fiets. Ten slotte worden van alle gebieden
ontwikkelingen?
de inwoners en arbeidsplaatsen opgeteld die binnen 45 minuten
•
Effect
van
kansrijke
maatregelen;
hoeveel
extra
te bereiken zijn vanuit een toplocatie of woongebied. Voor de
inwoners/arbeidsplaatsen zijn te bereiken in het geval er
bereikbaarheid van de toplocaties is gekeken hoeveel mensen
maatregelen worden getroffen om de fietsbereikbaarheid te
naar de toplocatie toe kunnen komen binnen 45 minuten reistijd.
vergroten? 6
Reistijden fiets
bijlage
De reistijden zijn gebaseerd op de fietstelweekdata uit 2015 en
snelheidsverhoging beschreven. Overigens dient wel opgemerkt
2016: deze databron levert ons de werkelijke fietsreistijden op
te worden dat de fietsmaatregelen in aantal en grootte kleiner
trajecten op basis van de verplaatsingen die deelnemers aan de
zijn dan de maatregelen voor OV en auto, waar bijvoorbeeld
fietstelweek hebben gemaakt en zijn geregistreerd met een app.
nieuwe snelwegtrajecten zijn toegevoegd (Blankenburgtunnel,
De deelnemers aan de fietstelweek vormen een a-selecte
A13/A16). Er zijn dus minder grote verschillen voor fiets te
steekproef en gemiddeld gezien liggen de fietssnelheden hoog.
verwachten o.b.v. netwerk. De snelheidsverhoging door een
De
hoger e-bike aandeel is afhankelijk van de verplaatsingsafstand,
snelheden
zijn
daarom
gecorrigeerd
waarmee
de
gemiddelde fietssnelheid met 2 km/uur is verlaagd tot
3
zijn
de
opgenomen
netwerkingrepen
en
zie bijlage 3 voor nadere toelichting.
gemiddeld 15 km/uur. Ook zijn de ‘outliers’ zijn eruit gefilterd. Met deze methode zijn snelheidsverschillen en vertragingen in
Het relatieve verschil (delta) in reistijd tussen 2016 en 2030 is
het netwerk behouden.
bepaald en vermenigvuldigd
met de reistijden van de
Fietstelweekdata. De verschillen in reistijden tussen 2025 en De reistijd tussen zones in 2025 is verkregen met behulp van
2030 zijn verwaarloosbaar klein. Zodoende is een inschatting
het nieuwe MRDH-model. In dit model is het fietsnetwerk
verkregen van de reistijden per fiets in 2025, waarbij reeds
opgenomen voor zowel basisjaar 2016 als prognosejaar 2030,
voorziene
daarin is voor 2030 ook een generieke versnelling verondersteld
snelheidsverhoging voor de e-bike zijn meegenomen.
netwerkmaatregelen
en
een
generieke
vanwege het toenemende gebruik van elektrische fietsen. In 7
Aantal inwoners en gebiedsindeling
links
&
doorstromingsknelpunten)
in
het
fietsnetwerk
In de bereikbaarheidsberekeningen maken wij gebruik van
onderzocht. Per maatregel is het effect op het aantal inwoners /
gegevens uit het nieuwe MRDH-model dat begin 2018
arbeidsplaatsen dat de toplocaties/woongebieden kan bereiken
beschikbaar is. In het kader van dit nieuwe verkeersmodel is de
berekend. Om in beeld te brengen wat het effect is van het
gebiedsindeling verfijnd. Heel Nederland is opgedeeld in kleine
stimuleren van het gebruik van de elektrische fiets, is berekend
gebieden (zones), binnen de MRDH zijn deze zones kleiner dan
wat een algehele versnelling van het fietsnetwerk betekent voor
postcode-4 niveau, buiten de MRDH worden deze zones steeds
de fietsbereikbaarheid van de toplocaties en woongebieden.
groter. Voor verschillende scenario’s van dit model (basisjaar en prognosejaren) is het aantal inwoners dat in iedere zone woont
2.2 Opstellen metropolitaan fietsnetwerk
bepaald. Voor het basisjaar 2016 is daarbij gebruik gemaakt van
Het metropolitaan fietsnetwerk vormt binnen de MRDH de
CBS-data en voor de prognosejaren van inschattingen van
belangrijkste fietsroutes die bijdragen aan de economische
gemeenten en het rijk.
bereikbaarheid.
Het
metropolitaan
fietsnetwerk
is
een
verbijzondering van enkele routes uit het basis fietsnetwerk. Fietsmaatregelen Bij de uitwerking van het metropolitane fietsnetwerk is samen
Het basis fietsnetwerk blijft binnen de regio de grondslag voor
met de gemeenten bepaald waar sprake is van grote
subsidieaanvragen. Fietsroutes die onderdeel zijn van het
omrijdafstanden en verbeterpunten om de doorstroming van
metropolitane fietsnetwerk worden een verbijzondering door
fietsers te verbeteren. In totaal zijn 35 maatregelen (missing
meer kwaliteit te bieden in de vorm van meer breedte, meer 8
comfort of een hogere snelheid door minder hinder van
gemeenten het metropolitaan fietsnetwerk gedefinieerd. Binnen
kruispunten en bochten. Het netwerk is aan de hand van enkele
dit netwerk zijn de belangrijkste fietsverbindingen tussen de
criteria gedefinieerd in samenwerking met de regiogemeenten
woongebieden en economische locaties opgenomen.
en de provincie Zuid-Holland. Het netwerk vormt daarbij ook een aanvulling op het provinciale fietsnetwerk.
Toelichting proces Op tal van plaatsen is afgeweken van de uitgangspunten voor
Uitgangspunten voor opstellen netwerk
het metropolitaan fietsnetwerk mits daar goede motivatie voor
De volgende uitgangspunten zijn meegenomen bij het opstellen
was. Ook is een vergelijking gemaakt met het Hollandse Banen
van het metropolitaan fietsnetwerk:
fietsnetwerk. Op een aantal corridors vallen deze fietsroutes
Ontsluiten van 11 economische toplocaties: Routes dienen
samen, zoals de Schie – Vliet route van Rotterdam via Delft
voor het verbeteren van de economische bereikbaarheid,
naar Den Haag. Op grote delen valt het metropolitaan
dus geen recreatieve routes.
fietsnetwerk samen met het primaire fietsnetwerk van PZH.
Huidig gebruik: Minimaal 1.500 fietsers per etmaal.
Maaswijdte 2 km: Bedieningsgebied is straal van 1 km.
Geen parallelle routes: Geen parallelle route tussen dezelfde gebieden.
Op basis van bovenstaande criteria is in samenspraak met alle 9
2.3 De economische toplocaties en woongebieden
De elf economische toplocaties in de MRDH zijn gedefinieerd in de UAB en betreft de volgende:
Scheveningen
Internationale Zone
Den Haag centrum
Plaspoelpolder
Zoetermeer Stationslocatie
TU Delft
RTHA (Rotterdam The Hague Airport)
Rotterdam Alexandrium
Rotterdam centrum
Kralingse Zoom / Brainpark
Rotterdam Zuidplein
10
Clusters van woongebieden in de MRDH
Voor de analyse van de bereikbaarheid van de woongebieden is de gebiedsindeling gehanteerd zoals hiernaast weergegeven is. Woongebieden die geografisch bij elkaar liggen en qua bereikbaarheid (redelijk) vergelijkbaar zijn geclusterd om zo het aantal woongebieden te reduceren. De 21 clusters van woongebieden
zijn
gebruikt
om
de
bereikbaarheid
van
arbeidsplaatsen te beschouwen.
11
In dit hoofdstuk is de bereikbaarheid van de economische
In bijlage 1 zijn bereikbaarheidskaarten opgenomen met voor
toplocaties (§3.1) en woongebieden (§3.2) beschreven voor de
elke toplocatie het bereik per fiets in de huidige situatie en
huidige situatie (2016) en voor 2025, gegeven de geplande
voor 2025 (zonder versnelling of extra maatregelen).
infrastructuur en verwachte ruimtelijke ontwikkeling. Voor
de
referentiesituatie
in
2025
zijn
twee
varianten
beschouwd:
Referentie 2025 met alleen de verwachte ruimtelijke ontwikkeling (toe-/afname van het aantal inwoners)
Referentie 2025 met zowel de geplande infrastructuur als de verwachte ruimtelijke ontwikkeling
Middels deze twee varianten voor 2025 is separaat het effect van netwerkaanpassingen als het effect van veranderingen in het aantal inwoners en arbeidsplaatsen van een gebied op de bereikbaarheid inzichtelijk gemaakt. Figuur:
Voorbeeld
bereikbaarheidskaart
van
toplocatie
TU
Delft
(blauw = gebieden die zowel in 2016 als in 2025 bereikbaar zijn; groen = gebieden die in 2025 extra te bereiken zijn)
12
3.1 Aantal inwoners dat toplocaties kan bereiken
Nu en in 2025 is de TU Delft met de fiets door het meeste aantal inwoners binnen 45 minuten te bereiken. Scheveningen is door het minste aantal mensen bereikbaar. Door toenemende inwoneraantallen binnen de regio neemt de bereikbaarheid van de toplocaties reeds met gemiddeld 6% toe. In 2025 wordt gemiddeld ook iets harder gefietst door een hoger e-bike gebruik en zijn al verbeteringen in het netwerk gerealiseerd. Door deze wijzigingen in combinatie met de groeiende inwoneraantallen komen al 10% meer inwoners binnen 45 minuten van de toplocaties. Bij een 30 minuten grens is de rangschikking van de
Tabel: aantal inwoners dat binnen 30 en 45 minuten met de fiets de toplocaties kunnen bereiken
toplocaties anders dan bij 45 minuten, maar de relatieve
in de huidige situatie en in verschillende referentievarianten (referentie is relatief t.o.v. nulmeting)
toename van de totale bereikbaarheid is ongeveer gelijk,
namelijk +11%. 13
3.2 Fietsbereikbaarheid woongebieden
Vanuit Delft kunnen gemiddeld gezien de meeste arbeidsplaatsen bereikt worden per fiets binnen 45 minuten: grote delen van Den Haag, Zoetermeer en Rotterdam liggen binnen bereik. Gemiddeld gezien kunnen vanuit Voorne-Putten de minste banen bereikt worden. Door toenemende inwoneraantallen binnen de regio neemt gemiddeld gezien het aantal banen dat bereikt kan worden binnen 45 minuten met 5% toe. In 2025 wordt bovendien iets harder gefietst dan nu en zijn nieuwe fietsverbindingen aangelegd, samen met de toenemende inwoneraantallen resulteert dat in een groei van 10%. Met alleen de reeds geplande maatregelen en de beoogde inwonersgroei is de doelstelling van 10% groei reeds gehaald.
Tabel: aantal te bereiken arbeidsplaatsen binnen 30 en 45 minuten met de fiets vanuit de woongebieden in de huidige situatie en in de verschillende referentievarianten (referentie is relatief t.o.v. nulmeting)
14
Figuur: Aantal te bereiken banen binnen
45
minuten
voor
iedere
locatie in de MRDH (huidige situatie)
15
4.1 Onderzoekskaart Metropolitaan fietsnetwerk
van de werksessie met de gemeenten. Deze routes zijn
Op pagina 18 is de onderzoekskaart van het metropolitaan
weergegeven op de kaart op pagina 19.
fietsnetwerk opgenomen. Deze kaart toont de belangrijkste routes binnen het basisnetwerk fiets van de MRDH. Deze routes
De prioriteitstelling bij de planuitwerking van routes in 2018 is
verbinden de woongebieden en de economische toplocaties in
gebaseerd op:
de MRDH. Deze kaart vormt de onderzoeksagenda van de
1.
MRDH, die routegewijs zal worden uitgewerkt.
de bijdrage die zij leveren aan de bereikbaarheid van de regio zoals opgenomen op blz 23 van de rapportage ‘Uitwerking Topeisen Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid’.
Op de kaart zijn twee zoekgebieden benoemd. Voor de routes in
2.
deze gebieden moet op basis van nadere uitwerking worden bepaald wat de exacte ligging van de fietsroutes in dit gebied wordt.
de combinatie met reeds lopende initiatieven (waaronder de Hollandse Banen).
3.
Ambtelijk draagvlak onder gemeenten om komend jaar te participeren in het onderzoek.
4.2 Routegewijze aanpak Binnen de onderzoekskaart van het metropolitaan fietsnetwerk zijn een zestal routes aangewezen als kansrijk om als eerste gezamenlijk uit te werken. Deze zes routes vormen de uitkomst 16
Figuur: concept metropolitaan fietsnetwerk
17
Figuur: Kaart met de kansrijke routes om gezamenlijk als eerste nader uit te werken
18
In paragraaf 5.1 zijn de effecten van de fietsmaatregelen beschreven. In paragraaf 5.2
wordt
ingegaan
op
inrichtingskwaliteit
van
de
beoogde metropolitane
fietsroutes, en paragraaf 5.3 gaat over de beleving van fietsroutes. 5.1 Fiets maatregelen Gezamenlijk met de betrokken gemeenten zijn 35 fietsmaatregelen benoemd. Het betreft zowel nieuwe fietsverbindingen (missing links) als punten waar lokale vertragingen worden weggenomen. Het betreft daarmee zowel relatief goedkope en kleinschalige ingrepen op kruispuntniveau als grote en dure nieuwe fietsverbindingen.
Tabel. De 35 fietsmaatregelen
19
Figuur: De 35 fietsmaatregelen op kaart
20
Effect fietsmaatregelen op bereikbaarheid toplocaties
een minder grote impact dan nieuwe fietsverbindingen,
In de tabel hieronder is voor iedere fietsmaatregel de
maar zijn daarentegen wel goedkoper om uit te voeren. De
absolute toename van het aantal inwoners dat de toplocaties
nieuwe oeververbindingen in Rotterdam en het
kan bereiken per toplocatie weergegeven. De maatregelen
Trekfietstracé in Den Haag zorgen voor de grootste
zijn divers: van betere doorstroming voor fietsers op
absolute toename in het aantal inwoners dat binnen 45
kruispunten tot de aanleg van nieuwe fietsverbindingen.
minuten de toplocaties kan bereiken. Indien alle 35 maatregelen uitgevoerd zouden worden, zorgt dat voor een
De maatregelen op kruispuntniveau hebben (logischerwijs)
toename van 4% van het aantal inwoners dat de toplocaties kan bereiken binnen 45 minuten.
Tabel: effect fiets-maatregelen op de toplocaties, absoluut verschil op basis van aantal inwoners dat binnen 45 minuten met de fiets de toplocaties kan bereiken
21
Effect fiets-maatregelen op bereikbaarheid woongebieden
opnieuw het best, maar ook het Trekfietstracé(30) en de
De maatregelen hebben een soortgelijk effect op de woongebieden
Velostrada(1) in Den Haag scoren goed. Verder doet ook een
als op de toplocaties. Nieuwe fietsverbindingen kunnen voor een
nieuwe fietsverbinding in Voorburg(28) het goed, en duidt dat erop
forse toename van het aantal arbeidsplaatsen binnen bereik zorgen,
dat de huidige route door het oude centrum voor behoorlijke
terwijl de effecten van maatregelen op kruispuntniveau beperkt zijn.
vertraging zorgt. Ook een nieuwe fietsbrug over de Rotte(25) en het doortrekken van de F16 scoren redelijk goed.
De nieuwe oeververbindingen (32&33) in Rotterdam scoren
Tabel: effect fiets-maatregelen op de woongebieden, absoluut verschil op basis van aantal arbeidsplaatsen dat binnen 45 minuten met de fiets vanuit woongebieden is te bereiken
22
Effect elektrische fiets op bereikbaarheid In de referentievariant van 2025 is een iets hogere gemiddelde snelheid veronderstelt dan in de huidige situatie (2016). Op een elektrische fiets kunnen gemakkelijk hogere snelheden worden gehaald dan op een normale fiets. Een elektrische fiets geeft namelijk tot 25 km/u trapondersteuning. Het effect van de elektrische fiets op de bereikbaarheid is doorgerekend door de snelheid op het gehele fietsnetwerk te verhogen. Buiten de kom zijn de snelheden met 40% verhoogd, dit komt overeen met een snelheidsverhoging van 18 naar 25 km/u. Binnen de kom is een iets lagere verhoging van 20% doorgevoerd omdat de snelheidswinst daar lager is door drukte op het fietspad en de vele kruispunten. De elektrische fiets zorgt voor forse toenames van het aantal inwoners (+40%) en
arbeidsplaatsen (+42%) die binnen bereik van de toplocaties en woongebieden vallen. Voorbeeld: Een inwoner van Delft kan in de huidige situatie met een normale fiets 430.000 banen bereiken binnen 45 minuten, terwijl diezelfde inwoner met een elektrische fiets maar liefst 636.000 banen kan bereiken binnen 45 minuten.
23
5.2 Streefbeelden inrichting fietsroutes
hebben op de bereikbaarheid van locaties in de MRDH.
Voor het metropolitaan fietsnetwerk ligt een ambitie om de fietskwaliteit te vergroten. Samen met de betrokken gemeenten
5.3 Beleving van fietsroutes
zijn wensen benoemd ten aanzien van de kwaliteit van
Uit onderzoek blijkt dat fietsers best een stukje om willen fietsen
metropolitane fietsroutes. De wensen komen voort uit de
voor een aantrekkelijkere fietsroute. De aantrekkelijkheid van
volgende vier uitgangspunten die gezamenlijk zijn opgesteld:
een
fietsroute
wordt
niet
alleen
bepaald
door
Geen barrières – ‘lekker doorfietsen’;
inrichtingselementen zoals verhardingstype of breedte, maar
Comfortabel en aantrekkelijk – ‘genieten op de fiets’;
zeker ook door omgevingsaspecten. Loopt de fietsroute langs
Pragmatisch omgaan met breedtes – ‘inpassen met ambitie’;
een drukke autoweg of langs groen? Is de route afwisselend of
Stalling op orde – ‘veilig gestald’.
juist eentonig? Kan ik uit de regen en wind fietsen of krijg ik de
De
eerste
drie
uitgangspunten
hebben
geleidt
tot
de
volle laag van voren? Fietsers beleven de reistijd van
streefwaarden voor inrichtingskwaliteit zoals beschreven op
aantrekkelijke routes korter, en daarom is de omgevingskwaliteit
pagina 26. Niet overal kunnen de fietsroutes worden ingepast
belangrijk om mee te nemen bij het opstellen van het
volgens de gewenste kwaliteit, het zijn daarom geen harde
metropolitaan fietsnetwerk en de inrichting van fietsroutes.
eisen maar streefwaarden. Wel is het belangrijk dat we
Beleving
gezamenlijk hiernaar streven, om op termijn het complete metropolitaan fietsnetwerk op dit ambitieuze niveau te krijgen. Wanneer door het verbeteren van de fietskwaliteit de reistijd wordt verkort, kan dat namelijk effect
Snelheid
Directheid 24
6.1 Conclusies
verwachte ruimtelijke ontwikkeling waardoor er meer inwoners
De ambitie: 10% extra inwoners binnen 45 minuten
en banen bijkomen.
In de UAB is de ambitie uitgesproken dat het aantal mensen dat de 11 belangrijkste economische toplocaties binnen 45 minuten
Best bereikbare plek
kan bereiken met 10% toeneemt en ook de bereikbaarheid van
De fiets scoort goed in de grote steden en bij 45 minuten is Delft
banen binnen 45 minuten vanuit woongebieden met 10%
de best bereikbare plek, omdat dan Den Haag en Rotterdam
toeneemt
Middels
binnen fietsbereik komen. Vanuit Voorne-Putten, het Westland,
berekeningen is de bereikbaarheid van de toplocaties en
en de gemeenten aan de buitenranden van de Ruit van
woongebieden nu en in 2025 geanalyseerd op basis van
Rotterdam zijn het minste banen te bereiken met de fiets.
vaststaand
in
2025
beleid,
t.o.v.
en
de
huidige
zijn
effecten
situatie.
van
kansrijke
oplossingsrichtingen inzichtelijk gemaakt. In dit hoofdstuk
Maatregelen die scoren
worden de belangrijkste conclusies op een rij gezet.
Voor de fiets is een metropolitaan fietsnetwerk opgesteld. Vervolgens is gekeken welke maatregelen genomen kunnen
Topeis voor fiets al gehaald in 2025
worden om de reistijd op dit netwerk te versnellen door een
De topeis voor fiets wordt al gehaald in 2025. dit wordt voor
ontbrekende schakel aan te leggen of vertraging weg te nemen.
ongeveer
vastgestelde
Uiteindelijk zijn ruim 30 maatregelen onderzocht. Het afmaken
infrastructuurmaatregelen in combinatie met een hoger aandeel
van de Velostrada, het Trekfietstracé en de stadsbruggen in
van de elektrische fiets en voor de andere helft door de
Rotterdam dragen het sterkst bij aan de fietsbereikbaarheid.
de
helft
bepaald
door
de
al
.
26
Tabel: streefwaarden voor de inrichting van een vrijliggend fietspad
Tabel: streefwaarden voor de inrichting van een fietsstraat
25
Maar er zijn ook minder kostbare maatregelen geïdentificeerd
ambitieniveau af te stemmen met het beleid van provincie Zuid
die de fietsbereikbaarheid kunnen verbeteren.
Holland. Daarmee werken we aan eenduidige kwaliteit voor de gebruiker en een eensluidende agenda voor investeringen in
Het stimuleren van het gebruik van de e-fiets kan in potentie
regionale fietsroutes. Gesprekken hierover worden in het eerste
een groot effect (+40%) hebben op de bereikbaarheid van
kwartaal van 2018 gehouden.
banen en inwoners binnen een bepaalde reistijd. Dit geldt met name voor gebieden buiten de grote steden, omdat daar het
Tijdens het proces hebben de MRDH gemeenten gevraagd om
meest geprofiteerd kan worden van de grotere snelheid van de
een coördinerende rol van de MRDH-werkorganisatie in de stap
e-bike. Randvoorwaarde voor het volledig benutten van de e-
om te komen tot een routegewijze aanpak. Na instemming met
bike potentie is de kwaliteit en inrichting van de infrastructuur.
dit voorstel zal per route een projectgroep worden geformeerd
Hoge snelheden zijn alleen te halen als voldoende breedte
uit betrokkenen van de gemeenten en mogelijke andere
beschikbaar is om andere (langzamere) fietsers in te kunnen
belanghebbenden, zoals vertegenwoordigers van PZH of
halen. De volledige e-bike potentie wordt dus alleen gehaald als
andere wegbeheerders. Uitgansgpunt bij deze werkwijze is een
ook de infrastructuur op orde is. De elektrische fiets heeft wel
gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor het proces en de
een grotere impact dan lokale infra-maatregelen omdat het voor
uitkomsten. Onder begeleiding van de werkgroep worden de
een generieke versnelling zorgt. Het metropolitaan fietsnetwerk
onderzoeken uitgevoerd om te komen tot een schetsontwerp en
kan een belangrijke rol spelen in het stimuleren van de e-bike.
een raming van de route met een indicatieve planning. Met deze documenten worden vervolgens bestuurlijke afspraken gemaakt
6.2 Vervolg Op regionaal niveau is van belang om zowel het netwerk als het
over de routegewijze uitvoering. 27
Bereikbaarheid van toplocaties
In deze bijlage zijn per toplocaties verschilkaarten opgenomen van de bereikbaarheid nu en in de referentie-situatie in 2025 voor de fiets. De kaarten zijn per toplocatie weergegeven, in de volgorde: 1.
Scheveningen
2.
Internationale Zone
3.
Den Haag centrum
4.
Plaspoelpolder
5.
Zoetermeer Stationslocatie
6.
TU Delft
7.
RTHA
8.
Rotterdam Alexander
9.
Rotterdam centrum
10. Kralingse Zoom/Brainpark 11. Rotterdam Zuidplein 28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
In deze bijlage zijn de effecten van de verschillende
De volgende tabellen zijn opgenomen in deze bijlage:
maatregelen opgenomen in geval de afstandsvervalcurve wordt
toegepast in plaats van een harde 45 minuten grens. Bij een afstandsvervalcurve wegen inwoners/banen dichtbij zwaarder
vanuit woongebieden bij een 30 minuten grens
mee dan inwoners/banen verder weg. In de regel wonen mensen ook vaker op 15 minuten wonen van hun werk dan 45 minuten. Voor fiets
is
Effect fiets-maatregelen op bereikbare arbeidsplaatsen vanuit woongebieden i.g.v. de afstandsvervalcurve
onderstaande afstandsvervalcurve
gehanteerd.
Effect fiets-maatregelen op bereikbare arbeidsplaatsen
Effect fiets-maatregelen op het aantal inwoners dat de toplocaties kunnen bereiken bij een 30 minuten grens
Effect fiets-maatregelen op het aantal inwoners dat de toplocaties kunnen bereiken i.g.v. de afstandsvervalcurve
Aandeel van auto-reizen
Afstandsvervalcurve fiets 100% 75% 50% 25% 0% 0
15
30
45
Reistijd in minuten
40
B2.1 Effect fiets-maatregelen op bereikbaarheid woongebieden o.b.v. 30 min. en afstandsvervalcurve
Tabel: effect fiets-maatregelen op de woongebieden, absoluut verschil van aantal inwoners binnen dat binnen 30 minuten de toplocaties kan bereiken
Tabel: effect fiets-maatregelen op de woongebieden, absoluut verschil op basis van aantal inwoners binnen bereik op basis van afstandsvervalcurve
41
B2.2 Effect fiets-maatregelen op bereikbaarheid toplocaties o.b.v. 30 min. en afstandsvervalcurve
Tabel: effect fiets-maatregelen op de economische toplocaties, absoluut verschil van aantal inwoners binnen dat binnen 30 minuten de toplocaties kan bereiken
Tabel: effect fiets-maatregelen op de economische toplocaties, absoluut verschil op basis van aantal inwoners binnen bereik op basis van afstandsvervalcurve
42
Voor 2025 zijn ingrepen voor zien voor het fietsnetwerk. De
tabel hiernaast geeft de ingrepen weer die in het MRDH-model zijn opgenomen in 2023 en 2030. Voor
fiets
versnellingen
zijn
naast
nieuwe
doorgevoerd
in
netwerkverbindingen het
nieuwe
ook
MRDH-model
vanwege een hoger E-bike aandeel in de toekomst. Dit aandeel is afhankelijk van de verplaatsingsafstand: op langere afstand is het aandeel elektrische fietsen hoger en groeit het aandeel harder dan op korte afstanden.
Tabel: aandelen E-bike per modeljaar in het MRDH-model
Tabel: netwerkingrepen voor fiets in het nieuwe MRDH-model
43
Colofon Dit document is opgesteld in opdracht van Metropoolregio Rotterdam Den Haag door Goudappel Coffeng. MRD019/Btm/0115.01 Januari 2018 Projectteam Goudappel Coffeng Thomas Straatemeier Sjaak Meijerink Sander van der Drift Marco de Baat
Niets uit deze rapportage mag worden overgenomen zonder bronvermelding. Aan de inhoud van de rapportage kunnen geen rechten worden ontleend. Eventuele rechthebbenden op gebruikt beeldmateriaal dienen contact op te nemen met de uitgever.
44