Bijlage 1 Handelingsperspectief begroting 2026 en verdere jaren

Bijlage 1: Handelingsperspectief begroting 2026 e.v.

Zoals beloofd in de Kadernota ontvangt u hierbij de aanpak voor het zgn. “Handelingsperspectief 2026 en verdere jaren”. We besteden daarbij ook aandacht aan de betrokkenheid van uw raad. College en raad hebben via de vaststelling van het “Herstelplan Delft in balans” in de vorige raadsperiode met oplopende structurele taakstellingen in de jaren van 2021 richting 2024 al een stevig financieel fundament voor toekomstige jaren gelegd. Mede daardoor is voor 2025 opnieuw een sluitende begroting aan te bieden én is de omvang van de financiële opgave voor “ravijnjaar” 2026 in vergelijking tot diverse andere gemeenten minder groot. Dat neemt niet weg dat de gemeente ook na de eerder gemaakte keuzes meerjarig financieel gezond moet blijven. Daartoe is het van belang om per 2026 aanvullende dekkingen (verlagen lasten en/of verhogen baten) te vinden. De uitdaging daarbij is zoveel als mogelijk voor oplossingen te kiezen die de realisatie van de vastgestelde doelen niet of zo beperkt mogelijk beïnvloeden. Door de eerder al genomen stevige structurele maatregelen bestaat er in Delft de mogelijkheid ook dit traject wederom zorgvuldig en weloverwogen aan te pakken. Dat maakt dat in eerste instantie alle denkbare financieel-technische maatregelen maximaal zullen worden benut.

De consequente en substantiële voordelen in de jaarrekeningen en de gezonde balanspositie bieden hiervoor belangrijke indicaties. Eerste stappen zijn al gezet, te denken valt aan de € 2,35 miljoen op basis van ervaringscijfers die incidenteel voor 2025 worden geraamd. We gaan de mogelijkheid op structurele verwerking hiervan voor 2026 e.v. verder onderzoeken. Een ander voorbeeld is het meerjarig fors positieve treasuryresultaat, dat in de Programmabegroting 2025-2028 is opgenomen. Na optimale inzet van alle technische mogelijkheden, zijn vervolgens - voor de mate waarin dat noodzakelijk is - nog eventuele aanvullende voorstellen te doen die een inhoudelijke (negatieve) impact hebben op de stad en onze inwoners zullen raken. Ook deze zullen dan ruim voorafgaand aan de Kadernota 2025 beschikbaar moeten zijn. De gecompleteerde financiële oogst van het handelingsperspectief landt in de Kadernota 2025, die immers de opmaat vormt voor de Programmabegroting 2026-2029. Een begroting met structureel evenwicht voor 2026 e.v. is daarbij een belangrijke randvoorwaarde.

Scope van de opdracht De bestuurlijke opdracht voor het handelingsperspectief ziet in eerste instantie toe op deze onderwerpen: - Ruimte in de lopende (exploitatie)begroting; Daarbij wordt ingezet op verdere analyses van de verschillende componenten daarbinnen en een kritische blik op mogelijke conservatieve aannames en uitgangspunten, zoals: - lopende trajecten n.a.v. benchmark en interne analyse formatie-bezetting. - verbetering van het realistisch ramen op basis van analyse programmabegroting vs. meerjarige realisatie op taakveldniveau (voor alle overige budgetten); - actualisering van omgang met de groei van de stad (lasten en baten), inclusief de raming van het Gemeentefonds; - vergroten van de inkomsten, bijv. via verhoging kostendekkendheid bij leges. Daarnaast wordt de verhouding tussen de OZB-maatstaf Niet-Woningen en Eigen Woningen bezien. -

Nadere analyse van bestedingsruimte binnen bestemmingsreserves. 1

-

Optimaliseren investeringsraming; dit omvat deze onderdelen: - strategische investeringen inventariseren en hiervoor een optimaler systeem creëren (vanuit reeds gestarte actie Strategische Investeringsagenda) - afboeken oude investeringen (nader bezien BBV-mogelijkheden t.a.v. investeringen in openbare ruimte met maatschappelijk nut van vóór 2017 en/of afboeken investeringen met bijdragen van derden (incl. spoortunnel).

-

Actualiseren van de aanpak voor risicobeheersing, óók in financieel-technische zin (in relatie tot beslag op algemene reserve).

Bij het bovenstaande wordt onder meer het R&A-advies bij de Jaarstukken 2023 betrokken. Ook wordt het door het college toegezegde dictum betrokken uit de ingetrokken motie “Basis nu echt in balans” voor een beheersbaar, gezond financieel meerjarenbeeld. We hechten eraan te hoge verwachtingen te managen die mogelijk leven vanuit de formulering “te kijken naar wat wettelijk verplicht is en de beleidsruimte die de gemeente heeft om zelf te acteren”. Bij een eerdere bezuinigingsopgave is hier een zeer arbeidsintensief traject op ingezet, waarna de breed gedragen conclusie - ook binnen de raad - luidde dat dit onderscheid slechts beperkt bruikbaar is en geen “heilige graal” oplevert. Ter illustratie: hoewel er geen wettelijke verplichting bestaat, is er breed draagvlak dat ook uitgaven voor cultuur moeten worden begroot. Voor wettelijk verplichte taken bestaan er tegelijk veelal geen landelijke voorschriften op welk financieel niveau taken minimaal of maximaal moeten worden uitgevoerd, waardoor hierin ook eigen afwegingen zijn te maken. Keuzes over besparingsmogelijkheden zijn daardoor in beide gevallen lokaal te bepalen en in belangrijke mate afhankelijk van nut en noodzaak dat voor beleidsterreinen wordt gezien. De uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord 2024-2028 kan leiden tot een verslechtering van het financieel perspectief voor gemeenten.

Naar verwachting wordt hierover meer bekend via de Miljoenennota 2025, de september- en/of decembercirculaire 2024. Ook andere (lange termijn) effecten moeten worden betrokken, zoals het eindigen van de compensatie vanuit het Rijk voor de indexeringssystematiek voor loon- en prijsontwikkeling na 2029, de meerjarige effecten van de grote opgaven, de ontwikkelingen in het sociaal domein en andere . Voor de mate waarin helder zou worden dat bovenstaande onderwerpen onvoldoende financiële ruimte bieden voor een sluitende begroting met structureel evenwicht voor 2026 e.v. wordt het noodzakelijk om aanvullend mogelijke beleidsversoberingen en/of bijv. een OZB-verhoging als dekkingsmogelijkheden in te zetten. Hier wordt dan door het college tijdig (in januari 2025) in de aanloop naar de Kadernota op geanticipeerd richting de raad, zodat uw inbreng betrokken kan worden. Hieronder treft u het bijbehorende tijdpad aan. Tijdpad September 2024 In deze maand ontvangt de raad de Programmabegroting 2025-2028 en de Najaarsrapportage 2024.

2

Oktober 2024 De ambtelijke organisatie zal bij de Tafeltjesavond een presentatie verzorgen over het financieel meerjarenbeeld van de nieuwe programmabegroting. Hierbij bestaat zoals gebruikelijk de mogelijkheid tot het stellen van technische vragen. Voorafgaand aan de politiekinhoudelijke behandeling van de begroting ontvangt de raad van het college ook een raadsbrief met de duiding van de meerjarige lokale effecten van de Septembercirculaire 2024 van het Gemeentefonds. Tijdens de commissie- en raadsbehandeling (eind oktober en begin november) bestaat voor de raad vanzelfsprekend de mogelijkheid om suggesties voor ombuigingen te uiten. November 2024 Het college biedt de raad aan om via een technische sessie in de R&A-commissie van die maand een gesprek te voeren over verdere optimalisatie van de methodiek voor bepaling van het gemeentelijk risicoprofiel. Hierbij zal ambtelijke ondersteuning aanwezig zijn. December 2024 Kort voor het kerstreces verschijnt de landelijke Decembercirculaire van het Gemeentefonds met mogelijk aanvullende informatie over de effecten van de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord voor gemeenten. Januari 2025 Het college verzendt in januari a.s. een raadsbrief met daarin een duiding van de Decembercirculaire en een verder geactualiseerd financieel beeld, waarin ook financiële effecten van bovengenoemde bestuurlijke opdracht worden opgenomen.

Hierover kan vervolgens een politieke bespreking in de commissie EFB van februari a.s. plaatsvinden. De raad kan daarbij aanvullende input kenbaar maken, die betrokken zal worden bij het opstellen van de Kadernota 2025. Mei 2025 Zoals gebruikelijk wordt de Kadernota in mei aangeboden aan de raad. Bovenstaande inzet is erop gericht te voldoen aan de randvoorwaarde van een structureel sluitende begroting 2026. Daarbij wordt de raad opnieuw een financieel-technische presentatie tijdens de Tafeltjesavond aangeboden, waarna de politieke behandeling (in commissie en raad van juni 2025) plaatsvindt.

3