Bijlage 1 Evaluatie Right to Challenge

4599262

Bijlage 1: Evaluatie Right to Challenge

Aanleiding Naar aanleiding van de motie Right to Challenge (op 27 november 2014 ingediend), is op initiatief van de gemeente Delft in 2015 een kennisatelier Right to Challenge gestart, in samenwerking met de VNG. In vier bijeenkomsten met gemeenten uit de regio (H10) is verkend hoe Right to Challenge nadere invulling kan krijgen. Met name in relatie tot de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Al snel werd duidelijk dat voor een goede invulling van Right to Challenge samenwerking tussen gemeenteraad, college en bewoners van groot belang is. In de antwoordbrief op de motie (2 juni 2016) is daarom voorgesteld om in gezamenlijkheid op te trekken in het vormgeven van Right to Challenge in de gemeente Delft. Hiervoor is op 15 september 2016 een informatiebijeenkomst georganiseerd en is een raadswerkgroep gevormd met ambtelijke ondersteuning om dit verder uit te werken. Right to Challenge blijkt een complex onderwerp. Verschillende gemeenten zijn al geruime tijd bezig dit nadere invulling te geven, met wisselend succes. Tijdens het werkbezoek van de raadswerkgroep aan de gemeente Rotterdam werd duidelijk dat ondanks de inzet in capaciteit (1 fte) en de wil van het college, de belangstelling uit de stad achterblijft.

Reikwijdte Right to Challenge kan op alle terreinen plaatsvinden waarvoor de gemeente een wettelijke taak heeft. In de praktijk blijkt dat een Challenge in de openbare ruimte (bijvoorbeeld beheer en onderhoud van openbaar groen en/of overname van gemeentegebouwen) meer voorkomt dan het overnemen van zorgtaken uit de Wmo door bewoners(groepen). Dit betekent niet dat Wmo-taken worden uitgesloten. Het is juist goed om op verschillende thema’s te experimenteren met Right to Challenge. Zo heeft het VNG kennisatelier onder andere geresulteerd in experimenteerruimte voor vernieuwende aanbieders in het inkoopplan Wmo.

Experimenteerruimte/experimentjaar Right to Challenge kan het best worden vormgegeven door te starten met pilots en het verzamelen van best practices. In de notitie ‘Aanpak Right to Challenge’ van 06-02-2018 is afgesproken de raad te informeren over het experiment Right to Challenge voor 1 januari 2020. Later dan gepland informeren wij u in deze notitie over de stand van zaken Right to Challenge in Delft. We starten met het nog een keer benoemen van de randvoorwaarden van Right to Challenge.

4599262 Randvoorwaarden Vooralsnog zijn de navolgende randvoorwaarden (die moeten worden beschouwd als algemene voorwaarden), passend bij een Right to Challenge, van toepassing: • • • • • •

Gemeentelijke taak: in principe komen alle gemeentelijke taken in aanmerking, een lokale voorziening betreffend én waarvoor een budget op de begroting staat. Lokaal: het initiatief moet gebonden zijn aan Delft. Voorkeur → initiatiefnemers die zijn geworteld in buurt/wijk of gebied waar initiatief betrekking op heeft. Budget: de kosten voor uitvoering van het initiatief bedragen niet meer dat het integrale gemeentelijk budget dat hiervoor is gereserveerd Degelijk plan: het moet aannemelijk zijn dat initiatiefnemers de prestatie op tenminste het huidige kwaliteitsniveau kunnen leveren Draagvlak: Alleen al om het kunnen borgen van de continuïteit, moet het plan draagvlak hebben bij belanghebbenden. Duidelijke aanvraagprocedure/helder gemeentelijk aanspreekpunt

Toetsing Bovenstaande randvoorwaarden worden door middel van pilots getoetst en – waar nodig – verder gespecificeerd. Communicatie Een aandachtspunt is het bekend maken van Right to Challenge bij de inwoners van Delft. Hiervoor zijn en worden onder andere de gemeentelijke website en de Stadskrant ingezet. Dit om de kans te vergroten dat er door een grotere bekendheid meer pilots zouden kunnen starten op verschillende onderwerpen zodat meer ervaring opgedaan kan worden. Organisatie en proces Right to Challenge vraagt om een andere manier van organiseren. Dit past bij de gemeentelijke organisatieontwikkeling. Zie ook de (vastgestelde) visie op dienstverlening. Met deze visie willen we als organisatie beter aansluiten op vraag en behoefte uit de stad. Het Right to Challenge is een nieuwe werkwijze die hierop goed aansluit. Wat is er gebeurd? Acties: • • • • •

Begin 2018 is de mogelijkheid van Right to Challenge gepubliceerd op de gemeentelijke website (https://www.delft.nl/zorg/samen-voor-een-sterke-stad/right-challenge). Er is Informatie verstrekt aan raadsleden via pitches in het kader van het sociaal domein Op de ‘dag van delft’ (16-05-2019) is er via een informatiekraampje aandacht besteed aan de mogelijkheid van Right to Challenge Er is door gemeenteambtenaar actief deelgenomen aan het rondetafelgesprek over uitdaagrecht (lees Right to Challenge) in de tweede kamer (april 2019) Er heeft een actieve bijeenkomst voor medewerkers van de gemeente Delft plaatsgevonden waarin onder andere de opgedane ervaringen door de gemeente Rotterdam met Right to Challenge werden gedeeld.

4599262 •

Delft heeft meegewerkt aan twee door het ministerie van BZK geïnitieerde inspiratiegidsen voor zowel inwoners als gemeenten. Dit in het kader van een landelijk georiënteerde PR campagne om Right to Challenge meer onder de aandacht te brengen. Het resultaat (de twee gidsen) is ook in Delft verspreid. Zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie.

Initiatieven In de afgelopen periode hebben zich vier initiatieven ‘officieel’ gemeld voor Right to Challenge. 1. Stichting Taste! Deze stichting wilde, samen met de Praktijkschool in de Voorhof, een deel van de woonomgeving in onderhoud nemen. Hoewel de stichting zich al in de loop van 2018 meldde bij de gemeente Delft en als eerste initiatiefnemer volledig voldoet aan de opgestelde randvoorwaarden, is de start hiervan vertraagd. Enerzijds door noodzakelijk gebleken interne afstemming, anderzijds door onverwacht onzekere deelname van de Praktijkschool. Deze deelname is voorwaarde voor stichting Taste! om aan de slag te gaan. In februari 2020 is het plan van aanpak ingediend, is het beheer afgestemd en lag er een beheerovereenkomst. Taste! en Praktijkschool wilden aan de slag. Echter, begin 2021 heeft de gemeente van Taste! vernomen dat ze om verschillende redenen alsnog afzien van deze challenge; 2. Odensehuis. Dit is een burgerinitiatief. Het betreft een inloophuis voor mensen met beginnende dementie, dat echter niet onder de criteria van Right to Challenge blijkt te vallen. Dit komt omdat de gemeente voor de doelstelling van dit initiatief geen structurele middelen op de gemeentelijke begroting beschikbaar heeft.

Omdat het initiatief wel voldeed aan de voorwaarden en criteria voor een stimuleringssubsidie is het initiatief door middel van een eenmalige subsidie op weg geholpen. 3. Molen de Roos. Het gaat hier om het overnemen van het beheer van een stuk openbaar groen. Een burgerinitiatief dat samen met de Molen een Molentuin gaat realiseren en die voor beheer en onderhoud in de (nabije) toekomst een Challenge heeft ingediend. Er is gebleken dat de gemeente voor het beheer en onderhoud van dit stuk grond een klein budget heeft gereserveerd. Er wordt gekeken of via een beheerovereenkomst de gemeente haar taken kan overdragen. Het initiatief Molentuin heeft in 2019 een eenmalige stimuleringssubsidie gekregen voor de opstart. 4. Skatebaan Beatrixlaan. Eind 2020 heeft een bewonersgroep een Challenge ingediend voor het beheer en de beveiliging van het skatepark aan de Beatrixlaan. Zij hebben vanaf 1 april 2021 deze taak ook overgenomen van de gemeente. Wat opvalt • •

Er melden zich tot op heden niet veel bewoners(groepen), die een Right to Challenge willen doen. Gesprekken met (potentiële) initiatiefnemers gaan vaak over initiatieven ‘in het groen.’ Dit blijkt ook uit de contacten met andere gemeenten.

Aanbevelingen Door de grote hoeveelheden areaal is de gemeente in staat om het beheer en onderhoud van de openbare ruimte tegen lage kosten op de markt te zetten. In de praktijk is gebleken dat het overhevelen van budgetten die bij onderhoud en beheer van openbaar groen horen ingewikkeld en daardoor kostbaar is. Op het moment dat een RTC project het beheer en onderhoud van een stuk groen wil overnemen zijn de kosten voor de gemeente vaak dusdanig laag dat de kosten van het vrijmaken en overmaken van het budget niet in verhouding staan tot het bedrag wat de gemeente eraan kwijt is.

4599262

Op dit moment hebben we geen budget om RtC in de openbare ruimte te realiseren, terwijl de meeste RtC verzoeken wel hierover gaan. Als er geen budget vrij te maken is kunnen we het RtC beleid in het groen niet uitvoeren. Wel kunnen we een aantal RtC projecten via de eenmalige subsidie stimuleren en zelfbeheercontracten afsluiten met bewoners zoals nu al wordt gedaan (waar geen middelen tegenover staan). Door gebrek aan capaciteit, kan dit echter niet actief gestimuleerd worden. De gemeente vindt het belangrijk dat bewoners die initiatieven in de openbare ruimte nemen bij de gemeente terecht kunnen. Als het niet via Right to Challenge kan, kan de gemeente op een andere manier burgerinitiatieven ondersteunen. Wettelijke verankering De Wet Versterking Participatie op decentraal niveau is in voorbereiding. Het doel van het wetsvoorstel is de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid van hun gemeente, provincie, waterschap en eilandraad te vergroten. Ook wordt het uitdaagrecht, als specifieke vorm van participatie, wettelijk verankerd. Om voorbereid te zijn op deze wet (en op de eisen die de Omgevingswet stelt aan participatie) komt er in 2021 een nota participatiebeleid en wordt de inspraak- en participatieverordening aangepast. Right to Challenge wordt daarin meegenomen