Bijlage 1 a Advies aanpak blauwalg

Zwemwater Grote Plas Delftse Hout advies beperken van blauwalg Portefeuillehouder Advies ingediend door Registratienummer Datum

Wethouder Van Vliet K. Kampman 5710551(bij 5705267) versie 7 december 2023

Inleiding De zomers worden steeds warmer, er is meer vraag naar buitenzwemwater. Daarbij blijft gelden dat met het toekomstige klimaat met de warmere en drogere zomers en veel zonlicht een gunstig milieu vormt voor het ontstaan van blauwalg. Blauwalg is van nature in het water aanwezig. Bij bepaalde temperaturen en voldoende voedingsstoffen in het water ontstaat een explosieve groei van blauwalg. Hierdoor kan een aantal weken per jaar niet gezwommen worden. Zoals toegezegd in eerdere stukken wordt in het voorliggende advies wordt nader ingegaan op: - een toelichting op het ontstaan van blauwalg - de taken en verantwoordelijkheden op het gebied van zwemwater - onderzochte maatregelen - een plan van aanpak voor nader onderzoek en toepassen van maatregelen. Het advies is tot stand gekomen in samenwerking met Delfland. Ook is gesproken en afgestemd met Deltares. Eerder getroffen maatregelen De afgelopen 10 jaar hebben de gemeente Delft en het Hoogheemraadschap van Delfland (verder Delfland) maatregelen genomen om de kwaliteit van het zwemwater op de locatie Delftse Hout te verbeteren, volgens de eisen van de Europese zwemwaterrichtlijn. Desondanks worden er nog jaarlijks waarschuwingen en negatieve zwemadviezen gegeven vanwege de aanwezigheid van blauwalg, ondanks de implementatie van veel van de meest voor de hand liggende maatregelen en de verbetering van de waterkwaliteit.

De eerder getroffen maatregelen zijn maatregelentabel in de Raadsoplegger 2328426, 4 juli 2023 na te lezen. Deze oplegger is als bijlage toegevoegd aan dit advies (zie bijlage b).

1

Wat is blauwalg en hoe ontstaat het In de zomer kan in natuurlijk buitenzwemwater, zoals de Grote Plas in de Delftse Hout, een aantal weken gesloten worden voor recreanten vanwege de aanwezigheid van blauwalg. Het ontstaan van blauwalg is een natuurlijk fenomeen in oppervlaktewater en wordt hieronder kort uitgelegd. De voedingsstoffen voor blauwalg komen niet alleen uit de bodem, maar ook uit bijvoorbeeld bladeren die op de bodem liggen, voer dat aan vissen en eenden wordt gegeven, en door verstoring van de bodem door vissen. Bij regen spoelt ook ganzen- en hondenpoep het water in, wat kan bijdragen aan de groei van blauwalg. Al deze voedingsstoffen bevorderen de groei van blauwalg, vooral bij langdurige hogere temperaturen en in stilstaand water. In schema 1 (op de volgende pagina) is aangegeven welke aspecten van invloed zijn op de waterkwaliteit van de plas. Daarbij wordt dan ook duidelijk welke belanghebbenden gebruik maken van de plas, al deze gebruikers en aspecten hebben in meer of mindere mate invloed op het ontstaan van blauwalg Gevolgen van blauwalg De hoeveelheid blauwalg in het water kan explosief toenemen als het warm is, waarbij blauwalgen drijflagen kunnen vormen. Bij het afsterven van de onderste laag van zo'n drijflaag komen toxines vrij. Deze toxines kunnen klachten veroorzaken wanneer er gezwommen wordt in water met blauwalg.

Klachten als huidirritatie, hoofdpijn, oorpijn, keelpijn, misselijkheid, diarree, koorts en geïrriteerde ogen kunnen ontstaan door blootstelling aan blauwalg tijdens het zwemmen in oppervlaktewater. Het is verstandig om na contact met oppervlaktewater, vooral als er blauwalg aanwezig is, te douchen. Ook honden kunnen last krijgen van blauwalgen. Waterkwaliteit: blijkbaar uitstekend Volgens de normen van de Europese zwemwaterrichtlijn wordt de kwaliteit van het zwemwater in de Grote Plas als uitstekend beoordeeld, waarbij dit oordeel uitsluitend gebaseerd is op de aanwezigheid van fecale bacteriën. Dit maakt de zwemplas tot een referentiepunt voor meetplannen elders in het beheergebied van Delfland. De aanwezigheid van blauwalgen heeft geen invloed op de beoordeling van de zwemwaterkwaliteit.

2

Schema 1 Grote plas Samenspel waterkwaliteit en gebruik.

3

Taken en verantwoordelijkheden op het gebied van zwemwater Jaarlijks wijst de provincie Zuid-Holland, volgens de Europese zwemwaterrichtlijn, diverse openlucht zwemlocaties aan. Delfland voert gedurende het badseizoen onderzoeken uit op de aangewezen zwemlocaties naar de aanwezigheid van bacteriën en blauwalgen. Een zwemlocatie voldoet aan de Europese zwemwaterrichtlijn als deze aan het einde van het badseizoen ten minste beoordeeld wordt als 'aanvaardbaar'. Deze beoordeling is enkel gebaseerd op bacteriële metingen in het zwemwater, waarbij metingen voor blauwalgen niet meegerekend worden. Indien een aangewezen zwemlocatie een 'slechte' score behaalt voor bacteriën, dient Delfland als water(kwaliteits)beheerder de benodigde maatregelen te treffen om minimaal een 'aanvaardbare' beoordeling te behalen. Gedurende het badseizoen rapporteert Delfland aan de provincie en de Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) over de aanwezigheid van bacteriën en blauwalgen bij de aangewezen zwemlocaties. Indien de resultaten aanleiding geven, kan de ODMH waarschuwingen, negatieve zwemadviezen of zwemverboden uitvaardigen om blootstelling aan gezondheidsrisico's te voorkomen. Informatie over de waterkwaliteit wordt verstrekt op de website van Zwemwater.nl. Als locatiebeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor de hygiëne en veiligheid van een zwemlocatie.

Hoewel een zwemlocatie aan de normen van de Europese zwemwaterrichtlijn kan voldoen, kan zwemmen soms toch onmogelijk zijn door aanwezigheid van blauwalgen. Huidige wetgeving vereist echter niet dat er maatregelen genomen moeten worden om waarschuwingen of negatieve zwemadviezen vanwege blauwalgen te voorkomen. Delfland streeft ernaar om slechts bij uitzondering een negatief zwemadvies te geven. In 2021 heeft Delfland een Afwegingskader zwemwater vastgesteld, dat dient als basis voor gesprekken met onder andere gemeenten om maatregelen te bespreken ter verbetering van de zwemwaterkwaliteit van zwemlocaties. Na gesprekken met locatiebeheerders zijn de zwemlocaties geprioriteerd. De Delftse Hout, waar al maatregelen zijn genomen, is ingedeeld in de categorie van locaties waar monitoring en regulier onderhoud plaatsvinden.

Resultaat onderzoek en beoordeling maatregelen Tijdens het onderzoeken en de beoordeling van mogelijke maatregelen tegen blauwalg kwam naar voren dat er over bepaalde aspecten in het samenspel van de waterkwaliteit niet voldoende actuele informatie is. Na toepassing van de eerder getroffen maatregelen zijn een aantal aspecten van het watersysteem gewijzigd. Daarom bevat het advies naast toe te passen maatregelen vooral ook onderzoeken op het gebied van het watersysteem. De geadviseerde onderzoeken en maatregelen zijn weergegeven in schema 2. Tijdens de bespreking van de raadsoplegger van 4 juli 2023 in de commissie en de raad is gevraagd om een aantal specifieke maatregelen te ook te onderzoeken. Deze maatregelen zijn verwerkt in schema 2 en 3. Afhankelijk van de toepasbaarheid voor de Grote Plas. 4

Schema 2 Toe te passen en nog te onderzoeken maatregelen

5

Schema 3 Afgevallen maatregelen

6

Advies In het voorliggend advies is aangegeven welke onderzoeken zijn en kunnen worden uitgevoerd. (zie ook schema 2 op pagina 5) Op basis van de resultaten van onderzoeken in 2023 wordt geadviseerd in te zetten op de volgende maatregelen: -

-

In het zwemseizoen 2024 inzetten op het in beweging brengen van het water en daardoor extra zuurstof in te brengen. Hiervoor wordt een tijdelijke pomp geplaatst bij de duiker achter Plané. In het zwemseizoen wordt afhankelijk van de weersomstandigheden de bemaling een aantal uren per dag in de ochtend aangezet. Voor het zwemseizoen van 2024 op verschillende plekken langs het strand in elk geval 3 bakken met zakjesautomaten te plaatsten voor de hondenbezitters.

Vervolg - onderzoeksagenda Er zijn in 2023 verschillende onderzoeken ingezet, ook door het Hoogheemraadschap, hiervan worden in Q1 2024 de eerste resultaten verwacht. Er wordt geadviseerd om in 2024 verder in te zetten op acties zoals weergegeven in schema 2 en het verwerken van de resultaten van de onderzoeken van 2023. Afgevallen maatregelen Inmiddels is duidelijkheid over maatregelen die in elk geval niet doeltreffend zijn. Geadviseerd wordt hier verder niet op in te zetten (zie ook schema 3 op pagina 6).

7