Antwoordbrief Onafhankelijk Delft DEFINITIEF

Bestuur Bestuursondersteuning bezoekadres: Stationsplein 1 2611 BV Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Internet www.delft.nl Telefoon 14015 Retouradres : Postbus 78, 2600 ME Delft

De fractie van Onafhankelijk Delft

Datum

28-10-2021 Ons kenmerk

Onderwerp: Schriftelijke vragen inzake NRC-artikel ‘Undercover naar de moskee: geheim onderzoek naar islamitische organisaties’

4674999 Uw brief van Uw kenmerk Bijlage

Geacht raadslid, Op dinsdag 19 oktober heeft u schriftelijke vragen gesteld naar aanleiding van het NRC-artikel van 15 oktober jl. met de titel ‘Undercover naar de moskee: geheim onderzoek naar islamitische organisaties’. Hierbij treft u de beantwoording aan. 1. Kan de Gemeente Delft bevestigen dat inderdaad zoals in het artikel in de NRC wordt gesteld de gemeente Delft een van de gemeenten is die mee doet aan dit onderzoek middels de inhuur van een particulier bedrijf (NTA)? De gemeente Delft heeft in 2017 opdracht gegeven aan onderzoeks- en adviesbureau Nuance door Training & Advies (NTA) voor het uitvoeren van een ‘krachtenveldanalyse’ in Delft. 2. Heeft de gemeente Delft onderzoekers van een particulier bureau te weten Nuance door Training en Advies (NTA), naar islamitische organisaties gestuurd om daar gevoelige informatie op te halen zonder zichzelf kenbaar te maken als zijnde gemeente Delft? De opdracht die de gemeente in 2017 aan NTA heeft gegeven betrof het uitvoeren van een krachtenveldanalyse. Daarbij maakt NTA gebruik van meerdere wetenschappelijke onderzoeksmethoden. Deze methoden zijn binnen kwalitatief onderzoek gebruikelijk en vallen binnen de kaders van de wet. Dit betreft o.a. de selectie van respondenten door ‘snowball sampling’1 en semigestructureerde interviews.

Ook worden open bronnen nageslagen zoals websites, openbare facebookpagina’s en het register van de Kamer van Koophandel. NTA heeft tegenover de gemeente Delft bevestigd dat de onderzoekers niet in moskeeën zijn geweest en dat er geen besloten of openbare activiteiten zijn bijgewoond.

1 Onderzoeksmethode waarbij via bestaande respondenten binnen het netwerk meer respondenten

worden geworven.

Datum

28-10-2021

Alle gesproken respondenten hebben mondeling toestemming verleend om mee te werken aan dit onderzoek. NTA meldt dat zij vooraf verteld hebben wie zij zijn, namelijk onderzoeker voor NTA, en dat zij bezig zijn met een krachtenveldanalyse in opdracht van de gemeente Delft. NTA heeft hierbij anonimiteit gegarandeerd aan de respondenten en gegarandeerd dat de door hen verstrekte informatie alleen gebruikt wordt voor de uitvoering van het onderzoek. Respondenten hebben gelegenheid gekregen om zo nodig op hun respons te reageren. De informatie uit de interviews is anoniem verwerkt en gebruikt om informatie uit open bronnen en andere interviews te valideren. 3. Hoe is het besluit tot stand gekomen om aan deze heimelijke manier van onderzoek mee te doen en deel te nemen? Er is geen sprake geweest van een werkwijze zoals in deze vraag beschreven. De gemeente Delft heeft op geen enkele wijze opdracht gegeven om personen heimelijk af te luisteren of om personen of moskeeën te bespioneren. De gemeente kan, mag en wil dergelijke opdrachten niet verstrekken. Wel heeft de gemeente Delft in 2017 een krachtenveldanalyse door NTA laten uitvoeren naar de islamitische infrastructuur. Er is daarbij geen sprake geweest van een werkwijze zoals in het NRC-artikel beschreven. 4.

Door wie is het besluit genomen om mee te doen aan dit onderzoek? De gemeente Delft heeft in 2017 opdracht gegeven voor het uitvoeren van een krachtenveldanalyse in Delft. 5. Heeft de gemeente Delft een of meerdere rapporten “de zogeheten krachtveldanalyses” die het ingehuurde particuliere bedrijf NTA heeft opgesteld voor gemeenten, waaronder de gemeente Delft, doorgestuurd aan het NCTV? Zo ja, is de gemeenteraad in Delft daarvan op de hoogte gesteld? Waarom wel of waarom niet? Nee. 6. Wat is de overweging geweest van de gemeente Delft om deel te nemen aan dit onderzoek? De noodzaak van het in kaart brengen van het lokale krachtenveld, de eventuele kwetsbaarheden en de mate van weerbaarheid was ontstaan als gevolg van de waargenomen radicaliseringsfenomenen in de stad en de tientallen jonge uitreizigers naar Syrië en Irak sinds 2012/2013. Nederland en ook Delft werd in die periode geconfronteerd met radicalisering en de dreiging van (gewelddadig) extremisme. Lokaal was zelfs sprake van de uitreis van met name tientallen jonge Delftenaren naar Syrië en Irak. Niemand had dit zien aankomen.

Hoe was het mogelijk dat tientallen jongeren uit de gemeente in korte tijd radicaliseerden naar het aanhangen van een gewelddadige extremistische ideologie en zelfs bereid waren om te sterven als martelaar in het strijdgebied? Waar, door wie of wat radicaliseerden onze (voornamelijk) jonge inwoners? Deze specifieke problematiek was voor de gemeente nieuw en zorgwekkend. In de periode daarna ging het nationale dreigingsniveau omhoog (van ‘beperkt’ naar ‘substantieel’) en de brede consensus was dat uitreis moest worden voorkomen en potentiële extremisten/terroristen worden onderkend. Dit werd met de aanslagen in Europa, zoals Parijs in 2015 2/5

Datum

28-10-2021

en Brussel in 2016, nog eens extra onderstreept. Signalen van radicalisering en (gewelddadig) extremisme in Delft bleven in die periode aanwezig. In 2017 werden door professionals en gemeenschappen zorgen en signalen geuit over een mogelijk nieuw radicaliseringsproces binnen jihadistische netwerk(en). Dit leverde opnieuw veel vragen en onrust op onder Delftse inwoners en professionals, en de islamitische gemeenschap in het bijzonder. De gemeente stond in die tijd al in goed contact met de diverse organisaties. Toch bleef de vraag of de gemeente het veld voldoende scherp had en contact had met alle relevante organisaties. Specialistische duiding, expertise en een goede informatiepositie bleek noodzakelijk om scherper zicht te krijgen op de islamitische infrastructuur in Delft. De krachtenveldanalyse is uitgevoerd voor eventuele aanscherping van onze inzet binnen het Uitvoeringsprogramma Gewelddadig Jihadisme 2015-2019. Voor deze lokale integrale aanpak waarmee polarisatie en radicalisering wordt tegengegaan, is de regierol belegd bij de gemeente. Deze regierol is enerzijds gebaseerd op de verantwoordelijkheid van de burgemeester voor de handhaving van de openbare orde op grond van artikel 172 lid 1 van de Gemeentewet.

Anderzijds is de lokale aanpak een van de hoekstenen van de Versterking Veiligheidsketen (Kamerbrief 2015) en de (nog altijd van kracht zijnde) Nationale Contraterrorismestrategie 2016-2020. 7. Is de gemeente Delft ervan op de hoogte geweest dat heel veel andere gemeenten uiteindelijk niet aan dit onderzoek hebben meegedaan onder andere omdat zij twijfelden aan de methode die gebruikt wordt voor het doen van dit onderzoek? Nee. 8. Wordt het door de gemeente Delft als verboden beschouwd om op de gestelde werkwijze, als te lezen is in het artikel van het NRC, te werk te gaan nu deskundigen op dit gebied de werkwijze als verboden en onrechtmatig beschouwen? De krachtenveldanalyse van 2017 is niet uitgevoerd zoals beschreven in de NRC-publicatie. De gemeente Delft heeft op geen enkele wijze opdracht gegeven om personen heimelijk af te luisteren of om personen of moskeeën te bespioneren. De gemeente kan, mag en wil dergelijke opdrachten niet verstrekken. 9. Heeft de gemeente Delft de wettelijke bevoegdheid om een dergelijk heimelijk onderzoek te laten doen? Of om een bedrijf op deze heimelijke manier van onderzoek aan te sturen? Zo ja, waar is deze wettelijke bevoegdheid te vinden en waar blijkt deze bevoegdheid uit? Van een dergelijk onderzoek is geen sprake geweest. De gemeente kan, mag en wil dergelijke opdrachten niet verstrekken. 10.

Zijn er nog meer personen, organisaties, bedrijven of andere partijen waar het bedrijf NTA voor is ingehuurd om onderzoek naar te doen in opdracht van de gemeente Delft? Zo ja, gebeurt dit heimelijk? En aan wie wordt hierover gerapporteerd? 3/5

Datum

28-10-2021

In de periode 2019-2020 heeft NTA een quickscan gedaan naar het islamitische krachtenveld in de gemeente Delft. Directe aanleiding om opdracht te geven tot deze quickscan was een toezegging aan de gemeenteraad, gedaan bij de bespreking van de aanpak van polarisatie en radicalisering op de vraag of er in Delft sprake is van gedragingen die op gespannen voet staan met de democratische rechtsorde / vorming van een parallelle samenleving. Voorafgaand aan dit onderzoek zijn personen en organisaties geïnformeerd en verzocht om medewerking te verlenen. In 2020-2021 heeft NTA tevens een quickscan gedaan naar extreemrechts en rechts-extremisme in Delft. Om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de situatie met betrekking tot extreemrechts en rechts-extremisme – en om de aandacht ook hiervoor scherp te houden - is de opdracht gegeven om een quickscan te laten uitvoeren. Deze quickscan is gericht op het inzichtelijk maken van de aard en eventuele verschijningsvormen van rechts-extremisme, kwetsbaarheden en weerbaarheden en de manieren waarop partners hier effectief op in kunnen spelen. Dit onderzoek is een kwalitatief onderzoek met een deel literatuurstudie en openbronnenonderzoek, aangevuld met antropologisch onderzoek en interviews met professionals werkzaam binnen het sociale domein en het veiligheidsdomein.

Deze professionals zijn voorafgaand aan het onderzoek geïnformeerd en verzocht om medewerking te verlenen. Uw raad is over beide quickscans, al dan niet (deels) vertrouwelijk, geïnformeerd. 11. Zijn er door de gemeente Delft andere bedrijven of organisaties ingehuurd die onderzoek doen naar personen, bedrijven, organisaties of andere partijen? Zo ja, gebeurt dit heimelijk? En aan wie wordt hierover gerapporteerd? Zie antwoord op vraag 9. 12. Vindt de gemeente Delft het wenselijk dat dit soort heimelijke onderzoeken worden gedaan zeker als de band met onderzochte partijen wordt omschreven als: goede samenwerking? De gemeente Delft heeft op geen enkele wijze opdracht gegeven om personen heimelijk af te luisteren of om personen of moskeeën te bespioneren. De gemeente kan, mag en wil dergelijke opdrachten niet verstrekken. NTA heeft ons verzekerd dat de uitvoering van de krachtenveldanalyse is gedaan binnen de kaders van de wet en op basis van een combinatie van wetenschappelijke onderzoeksmethoden die gangbaar zijn binnen wetenschappelijk kwalitatief onderzoek. We constateren dat de toenmalig uitgevoerde combinatie van onderzoeksmethoden nu niet meer passend zou zijn bij de huidige situatie in Delft.

De afgelopen jaren is het dreigingsniveau afgeschaald, zijn spanningen afgenomen en heeft de gemeente in nauw partnerschap met de islamitische gemeenschappen en diverse partners samengewerkt om de weerbaarheid in de stad te versterken tegen radicalisering, polarisatie en extremisme. Vanzelfsprekend geldt dat ook in de toekomst onderzoek altijd passend dient te zijn binnen vigerende wet- en regelgeving.

4/5

Datum

28-10-2021

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

J.M. Bijsterveldt, van Burgemeester

5/5