Advies ASD Delft - Beleidskader Jeugdpreventie

Gemeente Delft t.a.v. het College van Burgemeester en Wethouders Postbus 78 2600 ME DELFT

Betreft: Advies op Beleidskader Jeugdpreventie: Een Delftse (op)voedingsbodem

Delft, 25 november 2021

Geacht college, beste burgemeester en wethouders, Voor ons ligt ter advies het beleidskader Jeugdpreventie. Graag brengen wij u via deze weg op de hoogte van ons advies. Voordat wij puntsgewijze onze reactie(s) toelichten, moet worden vermeld dat wij -met uonderstrepen dat er een grote noodzaak is voor structurele middelen om de jeugdhulptekorten op te lossen. Wij zien dan ook in dat er een koerswijziging moet plaatsvinden om in de toekomst een financieel houdbaar stelsel van jeugdhulp te kunnen garanderen. Daarbij zijn we het op de hoofdlijnen eens met de uitgangspunten van het manifest, maar vinden we de vertaalslag naar de praktijk en de doelen die hierbij behaald dienen te worden niet altijd concreet genoeg. Wat betreft de integraliteit van het beleidskader kan nog veel winst behaald worden, waarbij de beschreven acties concreter kunnen en er meer samenhang mogelijk is. Ook horen wij in ons netwerk nog altijd zorgwekkende geluiden betreffende de jeugdhulp in Delft. Onderstaand onze reactie(s) verder, ingedeeld in een aantal hoofdthema’s.

Het zal aankomen op het volgende: Zorgen over de toegankelijkheid en zichtbaarheid van de organisaties waar ouders en jeugdigen terecht kunnen wanneer zij hulp nodig hebben; Concretere preventieve jeugdhulp waarbij inzichtelijk moet worden op welke wijze de aanpak bijdraagt aan de beoogde ontwikkeling, met oog voor de signalen van diepliggendere problematiek; Meer gerichte onderlinge samenwerking en gesprek tussen de gemeente en met name de Delftse Partijen met betrekking tot preventie, waarbij aandacht voor de sociale en fysieke leefomgeving van jeugdigen en ouders en meer investering in de wijk gewenst is;

Adviesraad Sociaal Domein Delft – Secretariaat: Zalmsteek 21, 3192 MC Hoogvliet-Rt www.asd-delft.nl Pagina 1 van 5

-

-

Het hanteren van een breder perspectief wanneer er gekeken wordt naar de multiproblematiek onder gezinnen en de rol van ouders, waarbij rekening gehouden dient te worden met andere (context)factoren (zoals armoede, zie toelichting) en extra aandacht en begeleiding voor deze gezinnen noodzakelijk is; Zorgen over de toegenomen (structurele) problematiek ten gevolge van corona en het opvangen hiervan met incidentele middelen.

Deze punten worden geconcretiseerd in de toelichtende bijlage aan het einde van dit document. Wij danken tot slot de beleidsadviseurs die meervoudig en geduldig met ons het gesprek aan zijn gegaan. Graag horen wij wat en hoe onze adviezen en aandachtspunten mee gaat nemen in (de uitvoering van) uw beleid1. Met vriendelijke groet,

Harry ter Braak Voorzitter ASD Delft

1

In de bestuurlijke reactie op ons advies over de Regiovisie Jeugdhulp schrijft u dat er geïnvesteerd gaat worden in de wijk en in ontmoeting, waarbij er een uitvoeringsplan opgesteld zal worden. Dit plan zien wij dan ook graag tegemoet. Adviesraad Sociaal Domein Delft – Secretariaat: Zalmsteek 21, 3192 MC Hoogvliet-Rt www.asd-delft.nl Pagina 2 van 5

Toelichtende bijlage Toegankelijkheid en zichtbaarheid jeugdhulp Wij willen nogmaals onze zorgen uiten over de toegankelijkheid en zichtbaarheid van het aanbod van de jeugdhulp in Delft. Eerder heeft de ASD al een advies hierover uitgebracht, in de Tussenbalans Toegankelijkheid. De weg naar hulp bij het opgroeien en opvoeden in Delft is nog steeds moeilijk te vinden en de drempel is nog altijd te hoog. Hoewel hierin verbeteringen zichtbaar zijn en uw aandacht hier ook naar uit gaat (het aanbieden van een online platform voor opvoedvragen is iets dat we bijvoorbeeld wel teruglezen in het document), maken wij hier ons nog steeds zorgen over. Toegankelijke voorzieningen waar ouders en jeugdigen terecht kunnen met hun vragen, zowel online als offline, vormen tenslotte het fundament van een goed preventiebeleid. Preventieve jeugdhulp In het beleidskader is veel aandacht voor termen als ‘preventie’, ‘normaliseren’ en ‘goed genoeg’. Het preventieve aanbod van lichte vormen van jeugdhulp zou ertoe moeten leiden dat zwaardere vormen van zorg minder vaak nodig zijn, waarbij er veel aandacht besteed moet worden aan de veerkracht van jeugdigen en hun ouders. Het normaliseren van lichte problematiek rondom opgroeien of opvoeden staat hier, zoals vermeld in het beleidskader, op gespannen voet mee.

Wanneer moet er immers ingegrepen worden (lees: lichte hulp geboden worden) en wanneer hoort een obstakel bij het opgroeien van een kind? Zowel preventie als normaliseren zijn uitgangspunten van dit beleid, die ervoor moeten zorgen dat de zwaardere (en dus duurdere) vormen van jeugdhulp afgeschaald kunnen worden. Ook het principe van ‘goed genoeg’ zou hieraan bijdragen. Echter dient de gemeente dit uiteraard te blijven monitoren. Hier zien wij nog te weinig aandacht voor in het beleidskader. Voor het meten van het principe ‘goed genoeg’ kan bijvoorbeeld teruggegrepen worden op de GIZ-methodiek of op de benadering van Positieve Gezondheid. Aangezien de gemeente deze laatste methode in veel domeinen al hanteert, lijkt het ons logisch deze methode op te nemen in het beleidskader. Wij onderstrepen het belang van ‘preventie’, ‘normaliseren’ en ‘goed genoeg’, maar er moet wellicht opgepast worden voor grote woorden als deze. Hierbij dient namelijk wel steeds geconcretiseerd te worden wat hiermee bedoeld wordt en welke acties hierbij horen. Het beleidskader maakt nog niet goed inzichtelijk op welke wijze de aanpak bijdraagt aan de beoogde ontwikkeling. Wij zijn het dus in de basis eens met de beoogde koerswijziging, maar willen er wel op attenderen dat deze er niet toe mag leiden dat kinderen/jongeren en ouders geen of onvoldoende hulp krijgen.

Het vraagt om voldoende deskundigheid aan de ‘voorkant’ en goede samenwerking tussen alle partners om goed in te schatten wanneer iets bij het ‘gewone’ opgroeien hoort en wanneer het een signaal is van dieperliggende problematiek waarvoor professionele hulp nodig is. Samenwerking Delftse partijen Aansluitend aan ons vorige punt over het preventieve aanbod zouden we ook graag zien dat de gemeente de samenwerking tussen de verscheidene Delftse partijen faciliteert en waarborgt. Dat is wat anders dan in het sociaal platform gebeurt. In het beleidskader missen we de acties die ervoor gaan zorgen dat organisaties zichtbaar worden voor elkaar. Adviesraad Sociaal Domein Delft – Secretariaat: Zalmsteek 21, 3192 MC Hoogvliet-Rt www.asd-delft.nl Pagina 3 van 5

Daarbij moeten we de samenwerking tussen de gemeente zelf en deze partijen ook niet vergeten. Hierbij hebben we het vooral over basisvoorzieningen die oog hebben voor de vroegsignalering van problematiek op een of meerdere leefgebieden van een jeugdige/ ouder. In het beleidskader, bijvoorbeeld onder Uitgangspunt 6, worden scholen en sportverenigingen genoemd. In de concrete acties lezen we echter weinig terug over het contact dat de gemeente onderhoudt met scholen of sportverenigingen. Het lijkt ons zeer belangrijk om eens in de zoveel tijd in gesprek te gaan met deze partijen over preventief jeugdbeleid. De bevindingen bij Uitgangspunt 1 spreken daarbij over een ‘universeel aanbod in verschillende levensfases, gericht op talent en veerkracht’. Vervolgens wordt alleen het aanbod van de JGZ genoemd en de mogelijkheden van jongeren en ouders om mee te denken. Wij zouden daarom graag een bredere opvatting van de basis voor goed opgroeien en opvoeden in het beleidskader lezen. Met aandacht voor de sociale en fysieke leefomgeving van jeugdigen en ouders, de verschillende basisvoorzieningen die we in de alinea hiervoor benoemden, het pedagogisch klimaat, en de sociale cohesie/saamhorigheid in een wijk. Zie ook onze eerdere notitie over de Sociale Basis.

Naast de scholen, sportverenigingen, huisartsen en andere basisvoorzieningen waar we over lezen in het beleidskader, kunnen andere basisvoorzieningen zoals wijkcentra/buurthuizen (en jongerenwerkers) ook een grote rol spelen in het preventiebeleid voor ouders, kinderen en jongeren. In het overzicht van het (subsidie)aanbod in het beleidskader staat genoemd dat activiteiten georganiseerd door buurtverenigingen en zelforganisaties ondersteund zullen worden. Wij horen regelmatig signalen van buurtinitiatieven dat zij onvoldoende gefaciliteerd worden door de gemeente en vaak in onzekerheid zitten over hun accommodatie en voortbestaan (voorbeelden: Rode Feniks, St. Welbevinden Delft). Wij benadrukken dat deze bewonersinitiatieven van groot belang zijn voor preventie en daarom de best mogelijke ondersteuning van de gemeente verdienen. Multiproblematiek, rol ouders en breed perspectief Een bredere opvatting dient ook te worden gehanteerd wanneer we het hebben over de problematiek van jeugdigen. De problemen waar zij tegenaan lopen bestaan zelden in een losstaand vacuüm: ouders hebben meer dan eens een grote invloed op de situatie waar jeugdigen zich in verkeren, denk aan echtscheidingen of huiselijk geweld. De problemen waar ouders mee kampen worden op hun beurt weer beïnvloed door allerlei bredere (context)factoren.

Bij een brede interpretatie van de basis hoort ook dat er aandacht is voor factoren zoals armoede. In het beleidskader is veel aandacht voor de rol van ouders, maar het gaat vooral over dat de eerste verantwoordelijkheid ligt bij ouders. Maar, als ouders dankzij een breed scala aan oorzaken niet in staat zijn om opvoedvragen of opvoedproblemen te ondervangen, hebben we natuurlijk een groot probleem. Wij zouden graag meer over deze multiprobleemgezinnen teruglezen in het beleidskader, aangezien extra aandacht, begeleiding en maatwerk in onze ogen voor deze gezinnen noodzakelijk zijn. Naast opvoedondersteuning of jeugdhulp kan ook het zoeken naar bijvoorbeeld mogelijkheden om de financiële situatie van ouders te verbeteren een belangrijke bijdrage leveren aan een goede opvoedomgeving voor kinderen. Ook hier achten wij een breed perspectief van belang.

Adviesraad Sociaal Domein Delft – Secretariaat: Zalmsteek 21, 3192 MC Hoogvliet-Rt www.asd-delft.nl Pagina 4 van 5

Coronaproblematiek Tot onze verbazing lazen wij tot slot niks terug in het beleidskader over de toch nog steeds zeer actuele coronapandemie. Uit verschillende kanten horen wij geluid dat de problematiek onder jeugdigen toegenomen is ten gevolge van deze pandemie (denk aan depressies, huiselijk geweld, eenzaamheid etc.). Toen hiernaar gevraagd werd bij de gemeente kregen we te horen dat deze ‘incidentele’ toename opgevangen diende te worden met incidentele middelen. Wij zijn echter bang dat deze coronaproblematiek niet van tijdelijke aard zal zijn, en pleiten daarom voor concretere plannen en doelen omtrent deze toegenomen problematiek onder kinderen en jongeren, met name in de vorm van structureel beleid in dit beleidskader.

Adviesraad Sociaal Domein Delft – Secretariaat: Zalmsteek 21, 3192 MC Hoogvliet-Rt www.asd-delft.nl Pagina 5 van 5