6 Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

4544147

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040 ‘Ons Delft – Samen maken we de stad’

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

Inleiding In de Omgevingsvisie Delft 2040 staat wat voor stad Delft in de toekomst wil zijn. Samen met de stad is gekeken naar wat er nodig is voor de toekomst. Zodat Delft een stad blijft waar het goed wonen, werken, leven en verblijven is. De Omgevingsvisie geeft richting aan keuzes die de gemeente moet maken. Zodat Delft een stad blijft waar de inwoners zich thuis voelen. In het kader van de Omgevingswet ontwikkelden we een Delftse participatiemethode: “Delfts Doen”. De methode is samen met de stad gemaakt. Deze participatiemethode bestaat uit spelregels voor een goed participatie traject. De raad heeft “Delfts Doen” in 2017 vastgesteld. Daarbij bepaalde de gemeenteraad dat participatie volgens “Delfts Doen” moest worden ingezet bij de Omgevingsvisie. Overzicht van het participatietraject Ophalen feiten en cijfers De gemeente Delft is in 2017 gestart met het maken van de visie. Feiten en cijfers uit relevante beleidsnota’s en visies zijn verzameld en gebundeld tot de “Omgevingsvisie fase 1”. Dit deden we met een team van interne adviseurs. Aangevuld met vertegenwoordigers van externe partijen waaronder de TU, het Hoogheemraadschap, woningbouwcorporaties. De Omgevingsvisie, fase 1 is vastgesteld door de gemeenteraad in maart 2018. In gesprek met de stad De Veldacademie en Youngworks gingen met de informatie uit de Omgevingsvisie fase 1 in gesprek met de stad.

Dit deden ze via een online enquête (portaal) en door straatinterviews in buurten. Ook waren er focusgroepen met bijzondere doelgroepen of rond verdiepende thema’s. Ophalen en toetsen De ontwikkeling van de Omgevingsvisie startte. Op een aantal momenten is informatie getoetst en opgehaald. Tijdens het evenement Ons Delft maak de stad zijn de resultaten van het gesprek met de stad gedeeld. In een Hackaton van 1 dag is nagedacht over oplossingen voor ingewikkelde vragen en problemen. Hier waren experts bij vanuit o.a. het onderwijs, bedrijven/ondernemers en partners in de stad. Er is met partners van de gemeente Delft gesproken. Het gesprek ging over de eerste contouren van de ontwerp Omgevingsvisie. En wat zij belangrijk vonden voor Delft in 2040. De resultaten en inzichten uit deze gesprekken en bijeenkomsten zijn gebruikt om de Omgevingsvisie uit te werken tot een concept ontwerp Omgevingsvisie Concept toetsen In maart 2020 is de concept ontwerp Omgevingsvisie besproken met inwoners. Er waren een aantal inloopbijeenkomsten verspreid over 4 plekken in de stad. In september 2020 is de concept ontwerp Omgevingsvisie gedeeld met inwoners, partners en bedrijven. In deze participatieronde is alleen gebruik gemaakt van online participatie. Fysieke bijeenkomsten waren niet mogelijk door de coronapandemie. Onderstaand het verslag van het participatietraject.

1

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

Verslag participatie Omgevingsvisie 2018 Onderzoek door de Veldacademie en Youngworks De Veldacademie onderzocht wat Delftenaren belangrijk vinden voor de toekomst van de stad. Er is met ruim 4000 inwoners gesproken. Er werden enquêtes gebruikt en gesprekken op straat gevoerd. En er waren inspraakavonden met focusgroepen. 3124 mensen beantwoorden via het digitale portaal vragen over negen thema’s. Een aantal groepen waren hierin minder vertegenwoordigd, namelijk: (oudere) jongeren (tot 35 jaar), mensen met een migratieachtergrond en laagopgeleiden. Via de straatinterviews is door 1.210 inwoners antwoord gegeven op de open vragen. Het doel van de focusgroepen was het bereiken van minder vertegenwoordigde doelgroepen. Er zijn 4 focusgroepen gehouden. Met inwoners met een visuele beperking, internationale studenten en kenniswerkers, inwoners met een migratie achtergrond en ouderen (80-plus). Er zijn 3 thematische focusgroepen gehouden. Over de volgende thema’s; De straat van de toekomst, De randen van de stad en gemengde wijken. Youngworks voerde gesprekken met Delftse jongeren in de leeftijd van 11 tot 25 jaar. De gekozen werkvorm was co-creatie. Jongeren deelden niet alleen hun mening en wensen, maar dachten ook mee over mogelijke oplossingsrichtingen. Het ging over vier thema’s: Leuke dingen doen, Vervoer, Buiten zijn en Wonen in Delft.

Het resultaat van de participatie staat in de verslagen “In gesprek met de stad” en “Omgevingsvisie Delft – co creatiesessies met jongeren”. De volledige rapporten van deze onderzoeken zijn te vinden op www.delft.nl. Een samenvatting van deze rapporten staat in de bijlagen (bijlage 1 Samenvatting “Gesprek met de stad Delft 2

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

eindrapportage” en bijlage 2 Samenvatting “Eindrapportage co-creatie Delft Youngworks”).

2019 Ons Delft maak de stad, Hackaton, gesprekken met partners In 2019 is op verschillende momenten informatie getoetst en opgehaald. • mei 2019. De opbrengsten van de onderzoeken zijn gedeeld tijdens het evenement ‘Ons Delft, maak de stad’ • In december 2019 organiseerden we een Hackaton. De deelnemers bedachten samen oplossingen voor hardnekkige dilemma’s en vragen voor de stad. Bijvoorbeeld; Hoe kunnen we slim de weinige ruimte gebruiken om de opgaven voor de stad voor 2040 te halen. Er waren 40 deelnemers. Waaronder inhoudelijk adviseurs van de gemeente Delft, inwoners van Delft (onder wie architecten), medewerkers van Buytenhout, Hoogheemraadschap, ondernemers uit de Binnenstad, een sportvereniging, een zorginstelling, jongeren, bedrijven, politie, stichting studenten huisvesting en studenten van Hogeschool InHolland. • Eind 2019 zijn met partners van de gemeente Delft gesprekken geweest over wat zij belangrijk vonden voor Delft in 2040. Ook werden de eerste contouren van de ontwerp Omgevingsvisie besproken. De gesprekken gingen over de kernwaarden, trends en ontwikkelingen, de opgaven en de gebieds- indeling van Delft. De resultaten en inzichten uit deze gesprekken en bijeenkomsten zijn gebruikt om de Omgevingsvisie uit te werken tot een concept Ontwerp Omgevingsvisie

2020 Toetsen in de stad Inwoners In maart 2020 is de concept ontwerp Omgevingsvisie besproken met inwoners. Er waren een aantal inloopbijeenkomsten verspreid over 4 plekken in de stad. Via social media, posters en de stadskrant zijn de bijeenkomsten aangekondigd. De gesprekken gingen over de koers voor de stad en de opgaven richting de toekomst van Delft. Per gesprek is een antwoordformulier ingevuld. Een verslag van de week van de Omgevingsvisie in maart is te vinden op www.delft.nl. Aan de gesprekken hebben 25 inwoners meegedaan. Vermoedelijk door start van corona was de opkomst lager dan verwacht. Online Vanaf september 2020 is alleen gebruik gemaakt van online participatie. Fysieke bijeenkomsten waren niet mogelijk door de coronapandemie. In september is de Concept ontwerp Omgevingsvisie gedeeld en besproken met inwoners, partners en bedrijven. Ter voorbereiding is een video gemaakt met daarin een presentatie van de visie. De video is op Delft.nl, op de facebookpagina en het Instagram account geplaatst. Met een link naar een enquête op www.delft.nl. Via social media hebben ca. 25.000 adressen een trigger ontvangen naar de concept ontwerp Omgevingsvisie. Ca. 2.000 personen hebben vervolgens de webpagina met de informatie over de ontwerp Omgevingsvisie bezocht. Zij bekeken het filmpje over de Omgevingsvisie 159 keer bekeken. 48 mensen hebben de enquête ingevuld.

Voor de partners en bedrijven zijn 2 digitale bijeenkomsten georganiseerd. Daarin zijn de opgaven voor de stad en het toekomstbeeld getoetst. Kansen en aandachtspunten voor verbetering van de visie zijn opgehaald. Hieraan hebben 25 bedrijven en organisaties deelgenomen. 3

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

Deze input is gebruikt om de ontwerp Omgevingsvisie definitief te maken. Een verslag van de participatie in september 2020 is te vinden op www.delft.nl. Daarmee eindigt het participatie traject. Dit traject is gevolgd door de formele ter inzagelegging (zie hiervoor de Nota zienswijzen).

4

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

Bijlage 1 SAMENVATTING “In gesprek met de stad” (Veldacademie, mei 2019) Inwoners van Delft kregen vragen over hun beleving van en wensen over hun leefomgeving. Door middel van een enquête, straatinterviews en groepsgesprekken zijn in totaal 4.400 bewoners bevraagd. Het ging over negen thema’s: wonen, werken, voorzieningen, openbare ruimte, samenleven, duurzaamheid, historie, gezondheid en veiligheid. In een eindrapportage is een analyse gemaakt van de gesloten vragen, de open vragen en de groepsgesprekken. Beelden Uit het onderzoek is een aantal beelden naar voren gekomen. Die laten zien waar de stad Delft in de ogen van bewoners voor staat of zou moeten staan. Prettig wonen Eerst is er het beeld van Delft als stad waarin het prettig wonen is. In een fijne woonbuurt is voor iedereen plek en nodigt de straat uit tot verplaatsen, verblijven en ontmoeten. De buurt heeft voldoende ontmoetingsplekken, speel- en sportvoorzieningen. Winkels voor dagelijkse behoeften en primaire gezondheidsvoorzieningen zoals de huisarts en apotheek zijn vlakbij. De gewenste woonbuurt heeft groene openbare ruimte. Dit is aantrekkelijk, nodigt uit tot beweging en is goed voor de (mentale) gezondheid en duurzaamheid. Openbare ruimte moet daarnaast toegankelijk zijn. Goed onderhoud wordt daarbij door de stad heel belangrijk gevonden.

Bij de inrichting van de openbare ruimte moet rekening worden gehouden met alle groepen in de stad. Waaronder ouderen en mensen met een (visuele) beperking. Tot slot is openbare ruimte overzichtelijk opgebouwd. En goed verlicht, zodat bewoners een oogje in het zeil kunnen houden en de buurt veilig blijft. Historie en innovatie Een tweede beeld gaat over Delft als karaktervolle stad. De bewoners van de stad zijn trots op het historische en innovatieve karakter. De historische gebouwen in de stad worden gekoesterd om de esthetische, educatieve en toeristische waarde die ze vertegenwoordigen. Bewoners zien graag dat deze goed onderhouden worden. En dat het uiterlijk blijft bestaan, ook als renovatie of verduurzaming nodig is. De innovatiekant van Delft ziet men vooral in relatie tot het werken in de stad. Bedrijven die actief zijn in technologie en duurzaamheid zijn welkom. In woonbuurten is echter alleen plaats voor kleinschalige kantoren. Grotere kantoren en bedrijven die zich bezighouden met productie ziet men liever aan de randen van de stad of op bedrijventerreinen. Dit omdat ze vaak zorgen voor overlast. Bereikbaar, veilig, sociaal en verbonden Delft als bereikbare stad is het derde beeld. Voor een stad die een goed woon- en werkklimaat wil hebben, is bereikbaarheid cruciaal. Daarom moeten fietsvoorzieningen (zowel de paden als de stallingsmogelijkheden) optimaal zijn.

Er zijn veel trottoirs en er moet een fijnmazig OV-netwerk door de stad lopen. Om de veiligheid te waarborgen, moeten de verschillende verkeersstromen die de stad kent zoveel mogelijk gescheiden zijn. De auto is in de stad te gast en komt bij voorkeur niet te veel in het centrum. In buurten is voor auto’s wel plek, maar die moeten niet het straatbeeld overheersen. Dit kan door parkeerplaatsen onder de grond, in woningen of op centrale plaatsen in de wijk te realiseren.

5

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

Als het aan de bewoners ligt is Delft ook een sociale en verbonden stad. Inwoners zijn op zoek naar verbinding. En men komt graag in contact met de verschillende groepen die de stad kent. Veel mensen willen gemengde wijken waarin plek is voor verschillende groepen. Wel moet ontmoeting mogelijk gemaakt worden om deze wijken tot een succes te maken. Bewoners willen ontmoetingsplekken in de buurt. Denk aan bankjes op straat en voorzieningen zoals een buurthuis en speeltuinen. Meedoen en meehelpen Het laatste beeld gaat over Delft als participatiestad. Delftenaren willen meedenken over hun buurt of de hele stad. Ze worden graag in een vroeg stadium betrokken bij grote veranderingen. Denk aan veranderingen in de straat, de openbare ruimte van de stad of historische gebouwen. Bewoners helpen graag mee aan het verbeteren van hun woonomgeving. Aan het in stand houden van voorzieningen en het verduurzamen van de stad. En aan het organiseren van activiteiten die ontmoeting mogelijk maken. Daarbij wordt in het algemeen de eerste aanzet verwacht van de gemeente.

Uitdagingen Naast behoeftes van bewoners spelen er ook beperkingen. Het belangrijkste spanningsveld voor Delft komt uit de vraag naar ruimte uit de regio. De regionale opgave is 15.000 woningen en 10.000 banen erbij. Dit botst met de manier waarop bewoners willen wonen. Groen versus woningen Bewoners van Delft willen vooral groene, ruim opgezette buurten. Bijbouwen mag niet ten koste gaan van de natuur rondom de stad. Niet veel bewoners zijn voor het verdichten van buurten. Men vindt dat Delft al vol genoeg is. Voor hoogbouw – een efficiënte oplossing voor de verstedelijkingsopgave – is weinig enthousiasme. Toch zien bewoners het woningtekort, vooral voor starters, als groot maatschappelijk probleem. Bereikbaar, maar hoe? Er zijn verschillende claims op de (openbare) ruimte. Dit maakt keuzes binnen de stad een lastige uitdaging. Bereikbaarheid is een veelgenoemde voorwaarde. Voor een prettige woonstad, voor een succesvolle werkstad en voor de toegankelijkheid van voorzieningen. Maar goede bereikbaarheid betekent niet voor alle bewoners hetzelfde. Een deel van de bewoners wil het liefste fietsen. Een ander deel reist het liefst met het openbaar vervoer. Voor de ander is de auto onmisbaar. En weer een ander deel gaat vooral te voet naar zijn of haar bestemming. Voor al deze manieren van vervoeren en verplaatsen is er een vraag naar meer ruimte.

De mensen willen bredere voetgangerspaden, meer fietspaden, een uitgebreid OV-netwerk en, in sommige gevallen, meer parkeervoorzieningen. Verkeersstromen zouden ook nog duidelijk gescheiden moeten zijn. Mengvormen zoals shared spaces zijn niet populair. De beperkte ruimte maakt het ingewikkeld om al deze weggebruikers de gewenste verbeteringen te bieden. Zeker wanneer deze wijzigingen zorgen voor verdere verharding van de openbare ruimte. Bewoners willen juist minder verharding en meer groen in de stad. Het individuele tegenover het collectieve belang zorgt voor een algemeen spanningsveld. Mijn Omgeving versus Ons Delft. Voor de stad heeft men bepaalde

6

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

wensen (woningen, groen, autoluw). Die staan als geheel soms op gespannen voet met de eigen wensen en behoeftes. Op weg naar de Omgevingsvisie Het gesprek met de stad heeft de voornaamste behoeftes van de bewoners van Delft uitgezocht. Met als resultaat een aantal beelden over de stad. Deze beelden zijn vergeleken met de gedachten over schaarste, urgentie en belangen van andere partijen dan bewoners. Delft moet met creatieve oplossingen komen om haar opgaves te realiseren en haar bewoners tevreden te houden. Die oplossingen zijn volgens bewoners te vinden in: • transformatie van leegstaande gebouwen • het aanleggen van snippergroen • het bouwen van flexibele microappartementen • het combineren van de functies werk en wonen in bepaalde gebieden • functiemenging binnen gebouwen. Voor keuzes in de inrichting van de openbare ruimte moeten we meer verschillende functies combineren. Denk aan groen, spelen en verduurzaming. De uitdaging is om combinaties te vinden die elkaar versterken. De oplossingen moeten het individuele en het collectieve belang dienen. Soms kan dat niet. Dan is het zaak om de keuzes voor de stad – Ons Delft – goed uit te leggen. De balans en verbinding tussen de sociale en de ruimtelijke opgave voor de stad is een uitdaging voor de Omgevingsvisie.

7

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

Bijlage 2 SAMENVATTING “Co creatie sessies met jongeren” (Youngworks, februari 2019) Youngworks voerde in 2018 een kwalitatief onderzoek uit. Delftse jongeren in de leeftijd van 11 tot 25 jaar werden betrokken. De gekozen werkvorm was co-creatie. Jongeren deelden hun mening en wensen. En zij dachten mee over mogelijke oplossingsrichtingen voor de Omgevingsvisie. De focus hierbij lag op vier thema’s: • Leuke dingen doen • Vervoer • Buiten zijn • Wonen in Delft De sessies leverde naast input op deze onderwerpen ook een aantal themaoverstijgende inzichten op, Deze hadden te maken met veiligheid, duurzaamheid, solidariteit en sociale cohesie. Veel van de uitspraken, ideeën en oplossingsrichtingen waar jongeren mee kwamen staan niet op zichzelf. Ze raken ook de overgang van kind naar volwassen worden. Jongeren ontdekken wie ze zijn en ontwikkelen hun eigen identiteit. De woonomgeving waar jongeren in opgroeien is van grote invloed op die identiteitsontwikkeling. Ze spiegelen zich aan de dingen die ze kennen. Ze zijn ook op zoek naar nieuwe ervaringen en contacten. Er zijn vier overkoepelende inzichten die te koppelen zijn aan de uitkomsten van de verschillende thema’s: 1. Woonbeleving is niet alleen gebaseerd op activiteiten, ook op perceptie en imago onder peers. 2. Socialisatie op jonge leeftijd bepaalt grotendeels de voorkeuren en activiteiten van jongeren. 3.

Jongeren zijn in hun vrije tijd sterk gefocust op het onderhouden en uitdiepen van hun sociale contacten. 4. De behoefte van jongeren aan flexibilisering in hun vrijetijdsbesteding. Drie hoofdbehoeften De co-creatie met jongeren kenmerkte zich door veel diversiteit tussen verschillende leeftijdsgroepen (11 tot 25 jaar). We zagen ook een rode draad in de wensen en behoeften van jongeren. Die laat zich volgens ons vertalen in drie kansen voor de gemeente Delft: 1. Een knusse stad met een mooie historische kern. Maar met weinig verrassend en onderscheidend aanbod voor jongeren: kansen voor verbetering en verduurzaming. Alle basisvoorzieningen zijn er in Delft en jongeren weten deze goed te benoemen en te vinden. Ze waarderen de oude stadskern, de gezellige grachten en het mooie nieuwe Centraal Station. Studenten zijn trots op hun campus. Vrije tijd brengen jongeren het liefste buiten door met vrienden en op plekken in en rond de stad. Daar moet veel groen zijn en iets te beleven. Maar het groen, het (fiets)verkeer, voorzieningen in de openbare ruimte (zoals fietsenstallingen, sportgelegenheden, speelplaatsen, parken) en het woningaanbod voor studenten staan volgens jongeren onder druk. Ook vinden veel jongeren Delft nu saai. Ze missen in Delft sommige activiteiten.

Denk aan leuke-doe-dingen zoals festivals en uitgangsgelegenheden zoals “De Uithof”, die aansluiten bij hun leeftijd en interesses. Om leuke kleding te shoppen gaan jongeren 8

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

nu liever naar een andere stad. Op veel fronten kan de gemeente Delft nog een kwaliteitsslag maken. Enerzijds in het verbeteren van het aanbod en aansluiting op de doelgroep. Anderzijds in het verduurzamen van de huidige voorzieningen. Volgens jongeren komt het aanbod van groen en de natuur in de stad in gevaar. Onder andere door de vele bezoekers, de nieuwbouw, verbouwingen en herprofilering. Jongeren willen juist het groen en de natuur behouden. Als plek om buiten te zijn en te ‘chillen’. Met name studenten dragen hiervoor heel concrete ideeën aan. Denk aan het beter benutten van het bestaande groen, minder verstening, meer groen. Ook het combineren van functies zoals het aanleggen van daktuinen en sportvelden die het water opvangen worden genoemd. 2. Delft fietsstad, compact en bereikbaar: pak een aantal knelpunten aan en maak het (fiets)verkeer en OV toekomstbestendig. Jongeren wonen, verblijven en verplaatsen zich met veel plezier in Delft. Dit doen ze met een grote groep mensen op de fiets of met het OV. Jongeren van alle leeftijden benoemen dat er veel wegwerkzaamheden tegelijk worden aangepakt. Dit leidt vaak tot verstoppingen. Als mogelijke oplossing dragen ze aan dat de gemeente eerder informeert over omleidingen en waarom ze nodig zijn. Juist omdat de fiets veel wordt gebruikt is, zien de jongeren dat er veel ruimte is voor verbetering.

Zoals de kwaliteit en veiligheid van fietspaden (denk aan markering en belijning), fietsroutes en doorstroom (denk aan openstaande bruggen). En het voorkomen van fietsendiefstal en stallingsmogelijkheden. Met betrekking tot het stallen wordt het nieuwe station vaak genoemd. Dat heeft te weinig plekken. “Ik heb weleens mijn trein gemist, omdat er geen plek was om mijn fiets neer te zetten.” De wens is dat er meer fietsenstallingen rond of bij het CS komen. Maar ook meer fietsenstallingen bij station Delft Zuid, Pathé bioscoop en midden in het centrum. Jongeren vinden het niet erg als daarvoor een aantal autoparkeerplaatsen wordt opgeofferd. Sterker nog, jongeren zien liever minder gemotoriseerd verkeer in de binnenstad. Met betrekking tot het openbaar vervoer zijn de meeste jongeren positief over de verbindingen van en naar Delft. Maar op een aantal punten kan het OV in Delft nog beter en aantrekkelijker. Denk bijvoorbeeld aan een snellere verbinding naar de TU Campus. Betere wachtvoorzieningen (tram- bushokjes) en meer eigentijdse faciliteiten in het OV. Denk dan aan gratis Wifi, oplaadpunten voor je mobiel en meer camera’s voor de veiligheid. 3. Diversiteit en sociale cohesie als aandachtspunt: een impliciete roep om meer inclusiviteit. Uit alle leeftijdsgroepen kwam min of meer dezelfde behoefte. Delft kent veel soorten inwoners en diverse doelgroepen.

Iedereen leeft in zijn of haar eigen bubbel. Het lijkt alsof steeds meer mensen (en ook jongeren) de toenemende individualisering beu zijn. Uit de co-creatiesessie met jongeren komen de volgende ideeën: • De jongste kinderen (12 jaar) dromen van een leuke, sociale leefomgeving. Waar mensen elkaar kennen en voor elkaar klaar staan. Een basisschoolleerling zou om die reden meer buurtfeesten en activiteiten willen organiseren. “Zodat men elkaar beter kan leren kennen en meer vertrouwen.” • Ook de mbo-studenten (16 jaar) waarderen de diversiteit in Delft. Zij noemen heel specifiek de internationale studenten als doelgroep die volgens hen de stad interessant maakt. Een aantrekkelijke plek ergens in de openbare ruimte kan zorgen voor meer verbinding tussen doelgroepen. 9

Participatieverslag Omgevingsvisie Delft 2040

•

Volgens jongvolwassenen (20+) moet er een buurtplan of straatplan komen voor meer sociale cohesie. Dat moet gefinancierd worden door de gemeente. Ook noemen ze gemixt wonen (zoals in Alkmaar) als voorbeeld van een vorm die leidt tot meer saamhorigheid. Studenten aan de TU zien duurzaamheid als thema om studenten en inwoners van Delft te verbinden.

Belangrijk aandachtspunt hierbij is dat jongeren in hun gedrag nog niet zo inclusief zijn. Denk aan het daadwerkelijk deelnemen aan een buurtfeest. Ze hebben wel inclusieve normen en waarden. Wat zou de rol kunnen zijn van de gemeente Delft hierin? Er liggen kansen om jongeren een rol te geven bij het bedenken, ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten voor meer sociale cohesie.

10