4. Handelingen van de gemeenteraadsvergadering van 4 september 2025

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

TIENDE VERGADERING

op donderdag 4 september om 20.00 uur Overzicht van de verhandelende punten Reg.nr. 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132

Opening en mededelingen Vaststellen agenda Handelingen van de gemeenteraadsvergadering van 3 juli 2025 Installatie nieuwe burgemeester Voorlezen Koninklijk besluit door griffier, dhr. J. Mimpen Voorlezen Akte van beëdiging door chef Kabinet, mw. R.V. Poulissen-Jorritsma Installatie nieuwe burgemeester, dhr. A. Pechtold, door middel van het afleggen van de verklaring en belofte Ondertekening Akte van beëdiging door commissaris van de Koning, dhr. A.W. Kolff, en nieuwe burgemeester, dhr. A. Pechtold Toespraak door commissaris van de Koning, dhr. A.W. Kolff Toespraak door voorzitter Vertrouwenscommissie, dhr. J.H.A. van der Sluis Toespraak door locoburgemeester, mw. M.A. Zwart Toespraak door burgemeester Rotterdam, mw. C.J. Schouten Toespraak door dhr. F.P. van Oostrom, emeritus universiteitshoogleraar Universiteit Utrecht Toespraak door plaatsvervangend voorzitter van de raad, dhr. G.J.E. Valk, en overhandiging ambtsketen en voorzittershamer Toespraak door nieuwe burgemeester, dhr. A. Pechtold Sluiting

Pag.nr. 2 4 4

2535448

4 4 5 5 6 6 10 12 13 16 19 21 24

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Plaatsvervangend voorzitter: de heer G.J.E. Valk. Aanwezig zijn: de heren Analikwu en Brink, mevrouw Fung Fen Chung, de heer Gommers, mevrouw Grobben, de heren Groeneveld, Herrema, Hombergen en Jaff, mevrouw Janssen, mevrouw De Jongh Swemer, de heer Koelewijn, mevrouw Kok, mevrouw De Koning, de heren Krishnasing en Maruf, mevrouw Osepa, mevrouw Romeijnders, de heren Schuurman, Van der Sluis en Van der Steeg, mevrouw Stehouwer, de heer Stoop, mevrouw Timmermans, de heren Treffers en Valk, mevrouw Van Velzen, mevrouw Verduijn, de heer Visser, mevrouw Van der Vlist, mevrouw Voogt, mevrouw Wattel, mevrouw Wessels, mevrouw Wentink en de heer Van der Woerd. Aanwezige wethouders: mevrouw Gooijer, mevrouw Huijsmans, mevrouw Schrederhof, de heer Van Vliet en mevrouw Zwart. Raadsgriffier: de heer J. Mimpen. 117. Opening en mededelingen. De VOORZITTER: Goedenavond, dames en heren. Hierbij open ik deze extra raadsvergadering. Hartelijk welkom aan iedereen bij deze bijzondere raadsvergadering, die geheel in het teken staat van de installatie van de heer Pechtold als nieuwe burgemeester van Delft. Ik heet daarom allereerst van harte welkom de mensen op dit podium. De nieuwe burgemeester en zijn partner, mevrouw Posthumus; fijn dat u er allebei bent.

Een bijzonder welkom ook aan de commissaris van de Koning, de heer Kolff, en zijn chef Kabinet, mevrouw PoulissenJorritsma; van harte welkom in Delft. Verder heet ik een aantal bijzondere gasten van harte welkom: de minister-president de heer Schoof, de vicepresident van de Raad van State de heer De Graaf, de burgemeester van Rotterdam mevrouw Schouten en emeritus-hoogleraar de heer Van Oostrom. We zijn zeer verheugd met uw aanwezigheid hier. Dat geldt ook voor de kinderen van de heer Pechtold, de overige familieleden, vrienden en relaties van de heer Pechtold, de Nationale ombudsman, de heer Van Zutphen, de aanwezige voormalige bewindslieden, de aanwezige voormalige burgemeesters, in het bijzonder mevrouw Van Bijsterveldt, de aanwezige burgemeesters uit de regio, de huidige en de aanstaande rector magnificus van de TU, vertegenwoordigers van vele maatschappelijke verenigingen, bedrijven en religieuze organisaties in de stad. Allen van harte welkom bij deze raadsvergadering. Dat brengt mij bij de leden van de raad. We zijn hier immers bijeen in een officiële, formele raadsvergadering. Dus ook van harte welkom aan de aanwezige raadsleden. Er zijn afmeldingen ontvangen van mevrouw Brussaard van Volt, mevrouw Van den Berg van de VVD en mevrouw Dijk van D66. Ik denk dat verder iedereen er is.

Uiteraard ook welkom aan de leden van het college, de aanwezige commissieleden, de aanwezige ambtenaren, de vertegenwoordigers van de gemeenschappelijke regelingen en veiligheidsdiensten en alle overige aanwezigen

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

vanuit de stad. Ook van harte welkom aan iedereen in de commissiekamer en alle mensen die thuis met ons meekijken en -luisteren. Dat kan via onze webcast, maar ook live via Omroep Delft. Er worden vanavond foto's gemaakt door mevrouw Van Heyst, die aanwezig is bij deze vergadering. Zij zal zich door de zaal heen begeven en zal deze gehele avond voor ons vastleggen. Er zijn vertegenwoordigers van de pers op de publieke tribune achter ons; ook van harte welkom. Op één moment in de vergadering, tijdens het omhangen van de ambtsketen, krijgen de aanwezige fotografen en de pers de gelegenheid om naar voren te komen om dat moment vast te leggen. Dat brengt mij bij het programma van vanavond. Aangezien we hier in een officiële raadsvergadering bijeen zijn, zal ik de raadsleden straks eerst vragen of zij akkoord gaan met de agenda van vanavond en met het vaststellen van de Handelingen van de vorige vergadering. We hopen daarbij niet op verrassingen, want daarin voorziet mijn protocol niet. Vervolgens zal de griffier het koninklijk besluit voorlezen, waarna de installatie plaatsvindt. Hierbij zal de Akte van beëdiging worden voorgelezen door de chef Kabinet. Na het afleggen van de verklaring en belofte vindt hier voor ons de ondertekening plaats. Daarna krijgen we een aantal toespraken, te beginnen met de commissaris van de Koning, de heer Kolff.

Vervolgens zullen achtereenvolgens spreken de voorzitter van de vertrouwenscommissie de heer Van der Sluis, de locoburgemeester mevrouw Zwart, de burgemeester van Rotterdam mevrouw Schouten en emeritus hoogleraar de heer Van Oostrom. Hierna zal ik als plaatsvervangend voorzitter van de raad de nieuwe burgemeester toespreken. Daarna zal ik de voorzittershamer symbolisch overdragen. De ambtsketen zal dan worden overhandigd door de locoburgemeester. Tot slot zal de burgemeester van Delft, de heer Pechtold, ons allen toespreken. Er staan vanavond geen stemmingen op de agenda, maar voor het geval dat dat toch gebeurt - want het blijft een raadsvergadering - is er zoals gebruikelijk geloot. Het lot is gevallen op lid nummer 30. Dat ben ikzelf. Dat is geheel toevallig; ik krijg het ook maar te horen. Voordat we verdergaan met de vergadering beginnen we met muziek, ook om het bijzondere karakter aan te geven. Op verzoek van de burgemeester is een aantal culturele organisaties in de stad gevraagd om een vormvrije muzikale bijdrage te verzorgen. Daarmee is een aantal musici aan de slag gegaan. Dat heeft een resultaat opgeleverd waar we nu naar gaan kijken en luisteren. U gaat luisteren naar een speciaal samengesteld ensemble en speciaal voor vanavond gecomponeerde muziek.

Het is een kruisbestuiving van muziekgenres, een Arabische traditionele song in combinatie met een eigen geschreven Engelstalig popnummer. De muzikanten komen vrijwel wekelijks samen bij de Open Studio van Cultuurhuis Delft. Vandaag ziet u een opbrengst van een bijzondere samenwerking tussen Open Studio Delft, Delft World Music Collective en de Delftse bandcommunity als spin-off van de Open Studio, onder leiding van muzikaal leider Donnie Duvall op gitaar. Omar Taleb bespeelt de oed, Ahmad Abdulrahman de darbuka en Juliano

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Vendemiatti de viool. De jongste van het gezelschap, achter de keyboard, is singersongwriter Summerjay Duvall. Ik vraag graag uw aandacht voor de muziek. (Muzikaal intermezzo, gevolgd door applaus) De VOORZITTER: Hartelijk dank aan de muzikanten. Zij verlaten nu het podium, maar komen aan het einde van deze vergadering terug om de uitgeleide van de nieuwe burgemeester muzikaal te begeleiden. Tot straks! 118. Vaststellen agenda. De VOORZITTER: Ik kijk naar de raadsleden en zie heel enthousiast geknik. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 119. Handelingen van de gemeenteraadsvergadering van 17 juli 2025. De Handelingen worden ongewijzigd vastgesteld. 120. Installatie nieuwe burgemeester. De VOORZITTER: We zijn gekomen bij het agendapunt waarvoor we hier allemaal zijn, de installatie van de nieuwe burgemeester. 121. Voorlezen koninklijk besluit door griffier, de heer J. Mimpen. De VOORZITTER: Ik vraag de griffier, de heer Mimpen, om vanachter het spreekgestoelte het koninklijk besluit voor te lezen. De heer MIMPEN: "Wij, Willem-Alexander, bij de gratie Gods Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau enz., enz., enz. Besluit van 14 juli 2025, no. 2025001653 houdende benoeming van een burgemeester in Delft. Op voordracht van Onze minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 11 juli 2025, nr.

2025-0000431835, Directoraat-Generaal Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat/Directie Democratie en Bestuur/ Afdeling Politieke Ambtsdragers en Weerbaarheid; Gelet op artikel 61, eerste lid, van de Gemeentewet; HEBBEN GOEDGEVONDEN EN VERSTAAN: met ingang van 4 september 2025 te benoemen tot burgemeester der gemeente Delft:

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

de heer drs. A. Pechtold te Wageningen. Onze minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is belast met de uitvoering van dit besluit." Getekend door Zijne Majesteit en de minister op 14 juli 2025 te 's-Gravenhage. De VOORZITTER: Dank aan de griffier. 122. Voorlezen Akte van beëdiging door chef Kabinet, mevrouw R.V. PoulissenJorritsma. De VOORZITTER: We gaan nu over naar het moment van de installatie. Ik vraag de chef Kabinet, mevrouw Poulissen-Jorritsma, achter het spreekgestoelte te gaan staan voor het voorlezen van de Akte van beëdiging. Tegelijkertijd vraag ik de nieuwe burgemeester, de heer Pechtold, en de commissaris van de Koning, de heer Kolff, om voor de tekentafel te gaan staan, met de burgemeester aan mijn rechterhand en de commissaris aan mijn linkerhand. Voor dit bijzondere moment vraag ik u allen, voor zover mogelijk, te gaan staan. Mevrouw POULISSEN-JORRITSMA: Heden, de 4e september 2025, heeft de heer A. Pechtold, bij koninklijk besluit van 14 juli 2025 benoemd tot burgemeester van de gemeente Delft, in handen van mij, commissaris van de Koning in de provincie ZuidHolland ingevolge artikel 65 van de Gemeentewet, de volgende verklaring en belofte afgelegd. Ik verklaar dat ik, om tot burgemeester benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.

Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als burgemeester naar eer en geweten zal vervullen. 123. Installatie nieuwe burgemeester, de heer A. Pechtold, door middel van het afleggen van de verklaring en belofte. De heer PECHTOLD: Dat verklaar en beloof ik. (Applaus) De VOORZITTER: Iedereen mag weer gaan zitten.

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

124. Ondertekening Akte van beëdiging door commissaris van de Koning, de heer A.W. Kolff, en nieuwe burgemeester, de heer A. Pechtold. De VOORZITTER: Ik vraag de burgemeester en de commissaris van de Koning om plaats te nemen achter de tekentafel voor de ondertekening van de Akte van beëdiging. (De heer Pechtold en de heer Kolff ondertekenen de Akte van beëdiging.) De VOORZITTER: Ik dank de burgemeester en de commissaris. De burgemeester mag weer plaatsnemen op het podium. 125. Toespraak door commissaris van de Koning, de heer A.W. Kolff. De VOORZITTER: Ik geef de commissaris van de Koning graag de gelegenheid om plaats te nemen achter het spreekgestoelte om de nieuwe burgemeester als allereerste toe te spreken. De heer KOLFF: Excellentie, geachte aanwezigen, geachte leden van de raad, beste inwoners van Delft en natuurlijk beste Alexander, beste burgemeester en jouw familie. Een nieuwe burgemeester voor Delft; een bijzonder moment, want de stad krijgt een bestuurder die een lange en indrukwekkende loopbaan achter zich heeft, maar die juist hier, midden in het lokale bestuur, opnieuw zijn hart volgt. Mijn felicitaties gaan uit naar de leden van de gemeenteraad, het college, de geweldige mensen die voor de gemeente werken, alle ruim 110.000 inwoners van Delft en uiteraard Alexander Pechtold zelf en zijn dierbaren.

Beste dames en heren, Alexander Pechtold schreef in 2024 met Bart Snels een boek met de veelzeggende titel "Tot uw dienst". De boodschap was helder: politici en beleidsmakers moeten de uitvoering beter leren begrijpen. Omgekeerd moeten uitvoeringsorganisaties zich meer laten horen richting de politiek. Als je de titel van het boek in het Engels vertaalt, roept die bij mij en misschien ook bij u herinneringen op. Ergens rond 2000 was er een politicus in Nederland die het land wakker wilde schudden. Maar even serieus: "tot uw dienst", deze dienstbare houding, staat in toenemende mate onder druk, onder de druk waaronder bestuurders hun werk moeten doen. De geopolitiek splijt onze samenleving en de publieke opinie verhardt per tweet, terwijl ook de roep om medemenselijkheid steeds krachtiger doorklinkt. Deze tendens is helaas ook duidelijk terug te zien in 's lands raadzalen. "Tot uw dienst" is wat mij betreft niet zomaar hetzelfde als "u vraagt, wij draaien". "Tot uw dienst" vraagt leiderschap, soms tegen de stroom in of ten behoeve van een kleine minderheid. Midden in dit krachtenveld staat een burgervader of een burgermoeder. Deze burgemeester zie ik als een klasse apart. In Zuid-Holland hebben we er 50 voor onze 4 miljoen inwoners. Ze zijn 24 uur per dag bereikbaar, altijd in verbinding, vaak duidelijk en altijd daadkrachtig.

Die wisselwerking in één persoon tussen luisteren, leren, het gesprek aangaan en daadkracht tonen is wat mij betreft in de kern waar goed burgemeesterschap om draait. Binnen de besturen van ons land is

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

het de laatste tijd een komen en gaan. Dat heeft u ongetwijfeld ook de afgelopen week gemerkt. Op 27 november 2024 gaf Marja van Bijsterveldt aan te vertrekken als burgemeester van Delft. De profielschets die de gemeenteraad daarna opstelde in de zoektocht om een nieuwe passende burgemeester te vinden, sprak duidelijke taal. We hebben die profielschets hier op donderdag 20 februari 2025 uitvoerig besproken. Op die datum startte de zoektocht naar een perfecte opvolger voor de perfecte burgemeester Marja van Bijsterveldt. Persoonlijk vind ik het jammer dat Marja is weggegaan, omdat zij en ik een collegiale en warme band hebben weten op te bouwen, al vanuit mijn tijd als burgemeester van Dordrecht, maar eergisteren hebben we op een hele mooie manier afscheid van Marja genomen. Daarbij zeg ik tegen de mensen achter Marja overigens dat dat zeer passend en perfect georganiseerd was. Maar we kunnen nu dus overgaan tot de orde van de dag. Dat is het aantreden van Alexander Pechtold, die zojuist is geïnstalleerd als nieuwe burgemeester van Delft. Als commissaris van de Koning in deze prachtige provincie wil ik graag een aantal woorden wijden aan het proces dat aan deze bijzondere burgemeestersbenoeming voorafging.

Dat was een goed, zorgvuldig en doordacht proces met een breedgedragen resultaat en een burgemeester die er voor iedereen kan zijn en die de politiek overlaat aan de gemeenteraad. Ik snap dat de aanstellingswijze van een burgemeester in een zaal met veel D66'ers enigszins gevoelig ligt, maar ik zou zeggen: let goed op; misschien leert u er nog iets van. Tijdens mijn gesprekken met de vertrouwenscommissie en de 39 betrokken raadsleden van Delft heb ik veel waardering gekregen voor de wijze waarop de profielschets is opgesteld, in korte tijd, met grote zorgvuldigheid en zonder een blad voor de mond te nemen. Het resultaat was een wervende, eerlijke en doordachte schets van wie de stad is en wat de stad nodig heeft, een profiel dat de kracht en de eigenheid van Delft helder weerspiegelt en waarin de stem van de bewoners goed doorklinkt. Bijna 2.300 bewoners hebben meegedacht over het profiel van hun nieuwe burgemeester, waarvoor grote dank en waardering. Wat mij in het bijzonder opviel, is de gekoesterde identiteit van deze oude, zelfbewuste stad met een rijke en bewogen geschiedenis. Willem van Oranje is hier in de Prinsenhof vermoord en is begraven in de Nieuwe Kerk. Voorbijgestreefd door Rotterdam en Den Haag in grootte heeft Delft een belangrijke regio- en schakelfunctie. Delft is een compacte gemeente, waarbij de verschillen en de uitdagingen groot zijn.

De stad heeft heel veel mooie plekken en gonst van de innovatie. Tegelijkertijd is er ook veel sociale problematiek en zijn de overlast- en criminaliteitscijfers nog steeds te hoog. Daarnaast zijn ook de financiële zorgen nog niet voorbij. Rondom het historisch centrum liggen de Delftse wijken, met aan de rand de Delftse Hout en de Technische Universiteit Delft. Veel inwoners wonen hier al generaties, wat leidt tot een kritische maar betrokken houding. Het is natuurlijk een komen en gaan van talentvolle jongeren waarvan de toekomst openligt. Het wordt gewaardeerd als de burgemeester van deze stad, volgens het profiel natuurlijk, onderdeel wil zijn van deze samenleving en iemand is die luistert, ook naar wat tussen de regels door wordt gezegd.

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Over de bestuurscultuur is open en eerlijk gesproken. Er is een gezamenlijke ambitie voor samenwerking. De gemeenteraad ziet een belangrijke rol van de burgemeester als verbinder tussen raad, college en organisaties. Zeker wanneer de burgemeester de raad op tijd informeert over zijn of haar plannen, krijgt de burgemeester alle ruimte om ideeën uit te werken en om erachteraan te gaan. Medewerkers in het gemeentehuis vinden het fijn om te werken voor de stad en zijn inwoners. De relatie tussen de raad en de ambtenaren wordt als waardevol en sterk gezien. Er was dus ruimte voor een burgemeester die durft te sturen op hoofdlijnen en die beslissingen neemt met gezag en overtuiging, wanneer dat gebeurt vanuit verbinding en vertrouwen. In Delft zijn die grote opgaven voelbaar, gezien de ligging tussen de twee grote gemeenten Rotterdam en Den Haag. Dat vroeg om een burgemeester die niet alleen bestuurlijk sterk is maar ook zichtbaar en benaderbaar en die stevig staat in een complex regionaal krachtenveld. Er was ruimte voor iemand van binnen of van buiten de regio, zolang hij of zij maar in staat zou zijn snel een netwerk op te bouwen of samen met mensen deze ambitieuze stad verder weet uit te bouwen.

Het viel me op hoe belangrijk de raad het vindt dat de burgemeester beschikt over bestuurlijke vaardigheden, energie en visie en hoe deze burgemeester zich moet verhouden tussen alle verschillende bewonersgroepen die deze stad rijk is, ook om de kloof tussen politiek en bewoners te dichten. Tijdens de raadsvergadering van 20 februari gaf ik gekscherend aan dat men natuurlijk het schaap met de vijf poten zocht, waarbij ik meteen aangaf dat zo'n schaap over het algemeen niet zo lekker loopt. Wel werd duidelijk dat men op zoek was naar een stevige bestuurder die ook gewoon mens is. Op dit prachtige aanbod hebben 32 sollicitanten gereageerd. Nadat ik mijn voorselectie met de vertrouwenscommissie had gedeeld, heeft deze commissie zorgvuldig in twee ronden een voordracht opgesteld. Met zijn grote politieke en bestuurlijke ervaring was Alexander Pechtold een sterke kandidaat voor het burgemeesterschap van Delft. De sollicitaties voor het ambt zijn natuurlijk geheim, maar ik kan u wel verklappen dat het vrij zeldzaam is dat een sollicitant minister is geweest, wethouder, partijvoorzitter en twaalf jaar fractievoorzitter in de Tweede Kamer en ook al ervaring had als burgemeester. Toch is zelfs bij zo'n ervaren kandidaat met een indrukwekkend cv een benoeming als burgemeester geen vanzelfsprekendheid. Voor de vacature in Delft hadden zich heel veel goede kandidaten gemeld.

Het was hier de kunst om kandidaten te selecteren die voldoen aan de verschillende wensen en basiskwalificaties, maar die vooral passen bij Delft. De vertrouwenscommissie zag in Alexander Pechtold de gewenste inhoudelijk goed toegeruste bestuurder met een uitgesproken profiel. Vervolgens heeft de gemeenteraad van Delft hem op 5 juni voorgedragen. Ik zeg het nogmaals: de benoeming van Alexander Pechtold is de keus van Delft zelf. Beste Alexander, nogmaals van harte gefeliciteerd. Een nieuw hoofdstuk in jouw leven en in dat van jouw familie begint nu. Je gaf aan dat je jouw jaren in het lokale bestuur de meest uitdagende en concrete hebt gevonden. Daar, dicht bij mensen, kon je vaak op korte termijn een verschil maken. Juist die menselijke maat, het lef om waar nodig grenzen te stellen, maar vooral oprechte interesse in mensen,

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

spreekt vandaag sterk uit jouw motivatie om burgemeester van je geboortestad Delft te worden. Delft is een stad met historie, maar ook een stad van vooruitgang, een stad waar Vermeer schilderde en waar Willem van Oranje zijn laatste rustplaats vond. Tegelijkertijd is Delft een stad van TU-innovatie, jonge talenten en samenwerking in de Metropoolregio. Jij gaf al aan dat je geen techneut hoeft te zijn om vruchtbaar samen te werken met een universiteit. Het gaat erom dat je mensen weet te verbinden, studenten, onderzoekers, bewoners in wijken die niet altijd vanzelf meekomen. Als wethouder, burgemeester, minister en directeur van een uitvoeringsorganisatie heb je laten zien dat je kunt doorpakken, dat je bruggen kunt bouwen en dat je daarbij humor gebruikt als wapen. Je was hét voorbeeld van een burgemeester die snel opklom. Binnen twee jaar was je minister van Bestuurlijke Vernieuwing in het kabinet-Balkenende 2 en tussen 2006 en 2018 was je politiek leider van D66. Nu ben je weer terug in dit mooie ambt. Je noemt jezelf "een meewerkend voorman" en dat is precies het type burgemeester dat Delft zocht: onpartijdig, stevig als voorzitter en tegelijkertijd benaderbaar voor inwoners en alle mensen die hier werken. Je bent een energiek persoon met passie voor Delft en hebt veel zin om aan de slag te gaan. Ik heb nog wel een tip.

Ik denk dat je ervaring als directeur van het CBR, het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, bij het beheersen van je druistigheid zeer behulpzaam kan zijn. Het CBR leert bestuurders immers om zich heen te kijken, de omgeving te scannen, de spiegels te gebruiken alvorens gas te geven en waar je voorrang moet nemen of de ander ruimte moet geven. Het burgemeestersambt is in feite een permanente evenwichtsoefening tussen al die handelingsopties. In jouw nieuwe functie zul je ervaren wanneer het goed is om het gas letterlijk en figuurlijk eens los te laten en dat het ook handig kan zijn om af en toe even in de achteruitkijkspiegel te kijken of iedereen er nog is. Soms is een gemeente net een zelfrijdende auto en kan je beter even helemaal niks doen. Dames en heren en beste Alexander, dit gezegd hebbende: de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 komen eraan. Samen met het huidige college en straks met het nieuwe college en natuurlijk de raadsleden kun je dan voortvarend aan de slag. Ik doe nog een dringende oproep aan de gemeenteraad en het college: de burgemeester moet heel zuinig op u zijn, maar wees ook een beetje zuinig op uw burgemeester. Dat is tegenwoordig geen vanzelfsprekendheid, evenals gezag. Dat moet worden verdiend maar ook gegund. Daar heeft de hele stad profijt van.

Geef Alexander het vertrouwen, de steun en de ruimte om zijn verbindende rol en zijn belangrijke taak goed te vervullen, zowel als boegbeeld als soms als aambeeld en zowel als burgervader alsook als strenge raadgever. Beste Alexander, ik begon deze toespraak met de woorden "Tot uw dienst", de titel van jouw boek. Dat zijn woorden die ook mij nauw aan het hart liggen en die in het lokale, regionale en landelijke bestuur met hoofdletters geschreven moeten staan. Daar zit wat mij betreft de kern van ons bestaansrecht: hoe kan ik u van dienst zijn met een bepaalde mate van onbaatzuchtigheid? Je gaat werken in een stad die bol staat van de geschiedenis en die, wanneer het erop aankomt, de mouwen opstroopt. Daar ga jij middenin maar vooral vóór werken in een wonderschone stad met een

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

rijke geschiedenis en een bijzondere historische invloed op de democratische rechtsstaat waarin we vandaag de dag mogen leven. Ik wens je het allerbeste in je nieuwe rol. Je hebt alles in huis. De Delftenaren zullen je hart veroveren, zoals jij dat van hen. Ik kijk ook uit naar onze samenwerking. Van harte welkom in Delft, samen met je partner Anna Sophia. Ik hoop je vaak tegen te komen in bestuurlijk ZuidHolland. Dank je wel! (Applaus) De VOORZITTER: Heel hartelijk dank aan de commissaris van de Koning voor zijn toespraak. 126. Toespraak door voorzitter Vertrouwenscommissie, de heer J.H.A. van der Sluis. De VOORZITTER: Dat brengt ons bij de volgende toespraak. Hij staat al klaar: de voorzitter van de vertrouwenscommissie. De vertrouwenscommissie bestond uit elf raadsleden en heeft het voorstel tot aanbeveling van de nieuwe burgemeester voorbereid. Ik geef graag het woord aan de voorzitter van de vertrouwenscommissie, de heer Van der Sluis. De heer VAN DER SLUIS: Dank je wel, voorzitter. Welkom allemaal. Het is gelukt: we hebben een nieuwe burgemeester! (Applaus) De heer VAN DER SLUIS: Onze zoektocht begon vorig jaar, toen mevrouw Van Bijsterveldt in december meedeelde: "Ik stop ermee". Ik zeg nu "mevrouw Van Bijsterveldt"; ik heb haar nog nooit zo genoemd, maar nu mag het. We hebben twee dagen geleden afscheid van haar genomen in de Nieuwe Kerk.

Dat was een heel mooi afscheid, maar nu gaan we door. Na haar mededeling in december moet je verder als raad. Hoe jammer je het ook vindt, we kijken dan toch weer: wat wordt dan onze nieuwe burgemeester en waar moet die aan voldoen? Om dit allemaal in goede banen te leiden - de commissaris heeft zojuist uitgebreid besproken hoe dat allemaal gegaan is; ik zal daarvan nog wat dingen highlighten hebben we allereerst een commissie samengesteld. Ik ben vrijwillig aangewezen om daar leiding aan te geven. Daarna moesten we een profielschets samenstellen. Ik had toen geen idee wat dat was, maar nu weet ik het perfect. Ik denk dat de commissaris zojuist een hele mooie samenvatting heeft gegeven van de profielschets. Dat ga ik dus niet meer doen, maar het heeft echt wel wat voeten in de aarde gehad om tot die profielschets te komen. We hebben discussies gehad, gesprekken. Mensen willen dit, mensen willen dat en er spelen ook allerlei politieke dingen mee. Het jammere daarvan is dat ik jullie daar niks over mag vertellen, want dat is allemaal geheim. Ik voel de ogen van de commissaris in mijn rug prikken: als hij maar niet te veel zegt … We hebben ook de premier op bezoek, die mij nu streng toekijkt. Welkom trouwens, in onze mooie stad; fijn dat u er bent. Er waren dus een hoop discussies. Ik hoef daar ook niet zoveel over te vertellen, want vooral

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Alexander Pechtold zal de komende jaren merken hoe die discussies ongeveer gaan. Dat zit er nou eenmaal in, in zo'n gemeenteraad, zeker in Delft. Maar er kwam een profielschets. In die profielschets stond: "Ambitieus Delft zoekt burgemeester". Wij wilden een burgemeester waarbij we zouden letten op betrokkenheid, bestuurlijke stevigheid en kwaliteit en de visie op openbare orde en veiligheid. Wat we eigenlijk deden, was gewoon heel hoog van de toren blazen: wij zijn een geweldige stad; durf het eens om bij ons burgemeester te worden. Als je zo hoog van de toren blaast, moet je het ook wel waarmaken. Voor ons is het vervolgens dus heel spannend geweest: zijn er mensen die daadwerkelijk burgemeester van onze stad willen worden? Er viel al een flinke last van mijn schouders af toen ik hoorde dat er zoveel mensen gesolliciteerd hadden, maar toen we uiteindelijk bij de commissaris op bezoek waren en zagen welke mensen allemaal burgemeester van onze stad wilden worden, was ik heel erg onder de indruk; ik denk dat dat voor iedereen in de commissie gold. Daar zaten echt hele goede kandidaten bij. Bij al die kandidaten heb je meteen een beeld in je hoofd. Nogmaals, ik mag helemaal niks vertellen, maar ik kan er één persoon uit halen. Dat was iemand uit Wageningen, meneer Pechtold. Dan denk ik meteen: dat is die D66'er die de partij een aantal jaren geleden van de afgrond heeft gered.

Het ging in de peilingen heel slecht met D66 toen hij aan het roer kwam en hij heeft dat toch weer omhooggehaald. Waar ik vandaan kom - ik kom uit de SP - is dat echt geen aanbeveling. Verder denk je meteen: het is een minister, pedant en oud-Kamerlid. Ik herinnerde me ook meteen dat Ronald van Raak, een oud-SP-Kamerlid in de partij mijn debatstijl eens heeft vergeleken met die van Alexander Pechtold. Dat zal ik ook nooit vergeten. Misschien kunnen we in de toekomst kijken of dat inderdaad zo is. Er gaan ook verhalen door je hoofd die in roddelbladen hebben gestaan; er zijn natuurlijk ook mindere kanten aan een persoon. Maar goed, dat waren de namen die daar stonden. Daarna gingen we aan de slag. We gingen met z'n allen op zoek. We hebben de sollicitatiebrieven gelezen, we hebben aanbevelingen gelezen, we hebben in meerdere ronden gesprekken gehad. Naarmate dat proces voortgaat, krijg je toch steeds een iets ander beeld van mensen. Je gaat mensen anders zien. Je gaat meer denken: kan dit de burgemeester van onze mooie stad worden; wat is daarvoor nodig, past dat en hoe gaat dat zich vormen? Op die manier ga je een proces door - ik denk dat dat ook voor de andere mensen in de commissie geldt - waardoor je de heer Pechtold steeds meer gaat zien als onze burgemeester, waarbij je ziet hoe hij dat vorm kan geven en hoe wij graag willen dat hij dat vorm zal geven.

Aan het eind kwam de vorige keer dat ik de raad toesprak; er zitten nu wat meer mensen in de zaal dan normaal bij een raadsvergadering, maar dit is een raadsvergadering. Toen hebben wij bekendgemaakt dat wij als vertrouwenscommissie en daarna als raad Alexander Pechtold voordroegen als burgemeester. Dan krijg je de reactie uit de stad. In het AD stond: "Gecondoleerd, Delft!", "not amused", "koud en afstandelijk", "old boys' network". Het was niet de meest hartelijke ontvangst, kan ik vertellen. Ik denk dat de stad daarna precies hetzelfde proces doorgegaan is als ik en de vertrouwenscommissie: je gaat eraan wennen en je gaat meer kijken vanuit "we zoeken niet de ideale schoonzoon, maar

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

een burgemeester voor de stad". Ik denk dat ook de sfeer in de stad steeds meer veranderde. Mensen raken eraan gewend en denken: ja, dit is wel een goede burgemeester; dit kan een goede burgemeester worden voor onze stad en ik heb er toch wel vertrouwen in. Ik denk dat de sfeer in de stad heel erg veranderd is. Natuurlijk zal niet iedereen tevreden zijn; je hebt heel veel verschillende meningen in de stad, maar ik denk dat veel mensen nu blij zijn met het beeld van Alexander als onze nieuwe burgemeester. Zo meteen is Alexander Pechtold onze burgemeester. Dan zal hij zelf ook zo'n proces door moeten gaan, want dan ben je dus niet meer de man van D66. Je hebt niks meer te maken met het CBR. Trouwens, mijn vriendin heeft nog geen rijbewijs, maar het is zeker te laat om dat ter sprake te brengen? Jammer! Je bent nu ook niet meer de voorman van D66. Wat je nu bent, is onze burgemeester. Je bent onze burgemeester, mijn burgemeester, de burgemeester van Delft. Dus gecondo… Nee, gefeliciteerd! (Applaus) De VOORZITTER: Dank aan de heer Van der Sluis voor zijn toespraak. 127. Toespraak door locoburgemeester, mevrouw M.A. Zwart. De VOORZITTER: Ik nodig onze locoburgemeester, wethouder Zwart, graag uit om de nieuwe burgemeester toe te spreken vanachter het spreekgestoelte. Wethouder ZWART: Wauw, wat een toespraak hebben we net gehad, hè? Dat was echt een hele mooie toespraak.

Geachte aanwezigen, geachte minister-president, commissaris, leden van de raad, vandaag in een hele andere opstelling, alle aanwezigen, natuurlijk ook de familie maar natuurlijk in de eerste plaats Anna Sophia en Alexander, burgemeester Alexander Pechtold. Welkom! Vandaag markeert een bijzonder moment voor Delft, voor onze stad. De installatie van een nieuwe burgemeester betekent nieuw vertrouwen, nieuwe energie en een nieuwe blik op wat onze stad kan zijn en worden. Namens het college van burgemeester en wethouders, waar je nu dus eigenlijk onderdeel van bent - het is een beetje schizofreen - heet ik je welkom in onze stad, een stad die midden in de vaderlandse geschiedenis staat, een stad waar je op de Markt nog het licht van de schilderijen van Vermeer kan zien; dit schijnt echt zo te zijn. Door dat licht liet ook Jan Schoonhoven zich inspireren en dat licht weerkaatst zo mooi in het Delfts blauw, in onze grachten en in die glazen op onze gezellige terrassen. Onze geschiedenis is een geschiedenis van werken aan vooruitgang vanuit ambacht, uitvinding en ondernemerschap. Deze geschiedenis is niet achter ons; deze geschiedenis is nu. Geïnspireerd door grootheden als Antoni van Leeuwenhoek en de Van Markens werken wij in onze werkplaatsen, in onze wijken, in onze bedrijfshallen elke dag aan oplossingen die ertoe doen, van energie tot gezondheid, van mobiliteit tot veiligheid.

Als overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen doen wij dat in deze stad samen. Deze samenwerking maakt Delft

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

tot het beste ecosysteem van Nederland. Dus het is hartstikke goed dat u hier bent, minister-president. Wij zijn een kraamkamer voor ideeën, voor technologie, voor impact. Daarmee zijn we een innovatieve economische motor van deze regio, maar dus ook echt voor Nederland en ver daarbuiten. Daarin ligt een opdracht om deze kracht niet alleen te benutten maar ook verder te versterken. Dat is opdracht één. Niet voor niks is onze stadsslogan "Delft creating history"; ik hoor iedereen het uit volle borst zeggen. Heel goed! Delft is bovenal een stad van mensen, van gewortelde Delftenaren, nieuwe Delftenaren, studenten, migranten, arbeiders, ondernemers, creatievelingen, wetenschappers. De verschillen in onze stad zijn nog groot, te groot, maar bovenal willen onze inwoners er samen wat van maken. Dat is essentieel, want waar veel gebeurt, moeten we ervoor blijven zorgen dat iedereen kan blijven meedoen en dat we samen bouwen aan onze stad. Daarom werken we aan gelijke kansen, aan bestaanszekerheid, aan buurten waarin je je thuis en veilig voelt en aan een stad waarin je erbij hoort, waar je ook vandaan bent en wie je ook bent. Dat is opdracht twee. Beste Alexander, we wensen je toe dat je al deze Delftenaren leert kennen, dat je met een open blik en nieuwsgierig onze stad maar ook zeker onze regio ingaat, want nieuwsgierigheid verbindt ons. Laat ons de ander in een nieuw licht zien.

Nieuwsgierigheid brengt nieuwe inzichten of haalt oude, waardevolle emoties juist naar boven. Wij kijken er echt naar uit om met je samen te werken en om als stad van innovatieve makers te leren van jouw perspectief, dat toch echt weer een heel ander perspectief brengt, zeker ook in onze raad en ons college. Wij hopen dat je je heel erg snel thuis voelt in ons college, in onze stad. Dus namens het college van wethouders én burgemeester van harte welkom in Delft. Dank je wel! (Applaus) De VOORZITTER: Hartelijk dank, wethouder Zwart, voor uw toespraak. 128. Toespraak door burgemeester Rotterdam, mevrouw C.J. Schouten. De VOORZITTER: We gaan onze blik wat verruimen naar de regio. Dat brengt ons bij de toespraak van mevrouw Schouten, de burgemeester van onze grote buurgemeente Rotterdam. We zijn bijzonder verheugd dat u bij deze feestelijke gelegenheid aanwezig wilt zijn en bereid bent onze nieuwe burgemeester toe te spreken. Ik nodig u graag uit om achter het spreekgestoelte plaats te nemen en uw toespraak te houden. Mevrouw SCHOUTEN: Hartelijk dank! Het is toch een beetje raar als degene tot wie je spreekt dáár zit terwijl je naar de zaal kijkt, maar ik ga proberen om het een beetje te combineren. Geachte aanwezigen, leden van de gemeenteraad en college, excellentie, maar vooral vrienden, familie, Anna Sophia, beste Alexander. Vandaag begint een nieuw

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

hoofdstuk voor Delft en ook voor jou; ik denk dat we mogen tutoyeren. Voor jou, Alexander, is het ook een nieuwe rol, die volgens mij tegelijkertijd ook heel vertrouwd voelt, midden in de samenleving, dicht bij de mensen, in de stad waar jouw wieg stond. Na verschillende omzwervingen ben je nu eigenlijk weer thuisgekomen, terug op de plek waar het allemaal begon, Delft. Nu begint ook een nieuw hoofdstuk voor jou, voor jullie. Het is eigenlijk een verse toekomst op de vertrouwde grond. Ik denk dat het geen geheim is dat we elkaar kennen uit Den Haag, een stad waar de politiek natuurlijk vaak de boventoon voert, maar waar wij ook allebei hebben ervaren dat er achter de schermen misschien veel meer gebeurt dan voor de camera's te zien is. Jij stond daar tussen in, vaak overigens ook met liefde en ook niet zelden tijdens de lange, soms eindeloze formaties van de kabinetten-Rutte. Jij wist daar het geduld te bewaren en de humor te brengen, ook als de koffie lauw was en de avond steeds later werd. Ik ga de raad en overigens ook het college alvast waarschuwen: Alexander kan ongelofelijk lang doorgaan, midden in de nacht. Ik ben benieuwd wat dat betekent voor de vergaderingen in Delft. Ja, ik waarschuw ze maar alvast; dan kan dat in ieder geval geen verrassing zijn. Maar zonder gekheid: daar zit ook een serieuze boodschap achter.

Terwijl de nationale politiek soms wankel oogt, is juist het lokale bestuur een baken van stabiliteit. Hier, in de gemeente, voelen de mensen of er echt naar hen geluisterd wordt en hier merken ze of afspraken worden nagekomen, of hun straat schoon is, of hun buurt veilig is. Ik ben ervan overtuigd dat een sterk en solide bestuur op lokaal niveau de basis is voor het vertrouwen in de democratie. Delft mag zich gelukkig prijzen dat jij die verantwoordelijkheid nu op je neemt. Alexander, wie jou kent, weet ook dat je niet alleen liefde hebt voor de politiek maar ook voor kunst. Die jarenlange verbondenheid met de wereld van kunst en veilingen spreekt boekdelen. Hoe bijzonder is het dat jij juist in Delft burgemeester wordt, een stad die zelf een schatkamer is van kunst, cultuur en wetenschap? Het werd zojuist al gememoreerd: van Vermeer tot Van Leeuwenhoek en tot Simon Stevin; Delft heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van zowel de kunsten als de wetenschap. Ik ga u, raad, alvast nog eens waarschuwen: voor u het weet, is er een schilderij gekocht. Dus let op uw zaak. Alexander is goed in de koopjes. Als het geen koopje wordt, zorgt hij er ook nog voor dat u achteraf denkt: jeetje, wat hebben we er veel voor betaald. Maar goed, dan mogen we er ook wel van genieten. Ik haal nog wat mensen aan.

Antoni van Leeuwenhoek, de beroemde microscopist, die als grondlegger van de microbiologie geldt, ontwikkelde hier in Delft zijn baanbrekende microscopen, waarmee hij ook ontdekkingen deed die de wereld van de wetenschap voorgoed zouden veranderen. En wie kan Simon Stevin vergeten, de wiskundige en ingenieur die als een van de eersten de krachten van de natuurkunde begreep en de toepassingen vond die de fundamenten legden voor de moderne wetenschap en de techniek? Daarnaast heeft de TU Delft als een van de beste technische universiteiten van de wereld - Tim, waar zit je? - ook de toekomst van wetenschappelijke innovaties in handen. De onderzoekers en de studenten van deze stad vormen de kern van wat Delft tot een pionier maakt op het gebied van techniek, kunstmatige intelligentie, duurzame energie en medische technologie. In Delft

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

komen die kunst, wetenschap en technologie samen. Die dynamiek heeft zich in de afgelopen eeuwen bewezen. Jij kunt die als burgemeester verder versterken. Er is nog een bijzondere band, namelijk de band van de stad Delft met het Huis van Oranje. Laten we zeggen dat jij ook een bijzondere band hebt met het Huis van Oranje. Misschien moeten we het even hebben over "kroonjuwelen". Maar ik geloof dat jij deze stad verder kunt helpen om zijn rijke erfgoed te verbinden met de uitdagingen van de toekomst. Ik vind het ook echt mooi dat jij altijd hebt benadrukt hoe belangrijk de samenwerking is, bijvoorbeeld tussen steden, zeker ook tussen Delft en Rotterdam. Ik denk dat die twee steden in zekere zin nog steeds verder naar elkaar toe groeien, zeker met de kracht van de TU Delft en de Erasmus Universiteit, die de regio innoveren en versterken. Hoe mooi zou het zijn als we die samenwerking verder kunnen uitbouwen met gezamenlijke urgentie en vertrouwen in elkaar? Het is nu aan ons allemaal - daar ben ik echt van overtuigd - om die maatschappelijke vraagstukken aan te pakken en de mensen in onze regio, maar zeker ook nationaal en wereldwijd, te blijven dienen. Wij kunnen als regio echt het verschil maken. Wie jou echt kent, weet ook van een liefde die buiten de politieke en wetenschappelijke canon valt. Je zit zelf even na te denken; ik heb het over de Zangeres Zonder Naam.

Het is zelfs zo dat Alexander een van haar jurken in zijn bezit heeft. Heeft de vertrouwenscommissie daar niet op doorgevraagd? Dit zegt misschien nog wel het meest over jou: jij ziet de waarde waar anderen die soms over het hoofd zien. Jij weet schoonheid en betekenis te ontdekken, ook waar anderen die te snel voorbijlopen. Maar precies die blik maakt jou een burgemeester die niet alleen bestuurt maar ook begrijpt en waardeert. Beste Alexander, je hebt in Den Haag laten zien dat je scherp kunt zijn, maar ook met een knipoog en relativerende humor. Je weet stevige debatten te voeren, maar altijd met een glimlach erna. Dat maakt jou ook een burgemeester die zowel krachtig als benaderbaar is. Dat is precies wat deze stad nodig heeft. Je hebt ook altijd geloofd in het open debat, waarin het niet gaat om wie het hardst roept maar om wie de beste ideeën heeft, ideeën die de samenleving echt vooruithelpen, ook als ze een onorthodox beginpunt kennen. Want laten we niet vergeten: wie had ooit gedacht dat de samenwerking tussen D66 en de ChristenUnie zou slagen? Op het eerste gezicht was dat misschien onmogelijk, maar jij deed iets anders: jij keek naar het landsbelang. Daar gingen best wel wat discussies aan vooraf; dat weet ik ook uit eigen ervaring.

Misschien ook voor de voorzitter van de vertrouwenscommissie: voordat u het weet, drijft hij u in de armen van de VVD; ik zou dus maar een beetje opletten. Ik ben benieuwd naar de nieuwe collegeonderhandelingen hier in Delft. Maar ook daarom is het burgemeesterschap op jouw lijf geschreven: juist om het grotere belang scherp op de bril te houden. Politiek blijft natuurlijk altijd politiek, maar als burgemeester sta je boven de partijen. Hoewel het soms een uitdaging zal zijn, ben ik ervan overtuigd dat jij die balans prima zult vinden. Je hebt immers altijd bewezen dat je kunt verbinden, zelfs als dat niet makkelijk was.

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Namens alle collega's in de regio - er zijn er hier ook een aantal aanwezig - wil ik je van harte welkom heten. Ik kijk uit naar de samenwerking, naar de gesprekken. Ik geef toe dat ik ook uitkijk naar dat vleugje Haagse humor, dat je ongetwijfeld weer meebrengt naar Delft, zelfs tijdens de serieuze momenten. Gefeliciteerd, Alexander! Delft mag trots op je zijn, en nu vooruit! (Applaus) De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Schouten, voor deze mooie woorden. Bij uw waarschuwing dat de burgemeester van lang vergaderen houdt zag ik een paar collega's heel blij kijken. Ik ben dus benieuwd, maar nogmaals dank dat u vanavond hierbij aanwezig bent. 129. Toespraak door de heer F.P. van Oostrom, emeritus universiteitshoogleraar Universiteit Utrecht. De VOORZITTER: De heer Van Oostrom was van 1982 tot 2002 hoogleraar Nederlandse letterkunde tot de Romantiek aan de Universiteit Leiden. Hij was in 1999 gasthoogleraar aan de Universiteit Harvard en in 2002 werd hij hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Van 2005 tot 2008 was hij bovendien president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en in 2006 presenteerde hij als voorzitter van de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon de Canon van Nederland. Tot slot is de heer Van Oostrom lid van het Comité van Aanbeveling van Museum Prinsenhof, hier in Delft.

We zijn blij dat de heer Van Oostrom bereid is gevonden om de installatie vanavond van een historisch perspectief te voorzien. Ik nodig hem van harte uit om plaats te nemen voor uw toespraak. De heer VAN OOSTROM: Dank u wel, voorzitter, voor deze zeer hoffelijke inleiding. U vergat één ding: ik ben inwoner van Delft. (Applaus) De heer VAN OOSTROM: Sinds acht jaar en met heel veel plezier, ook dankzij de burgemeester van toen. Afgaand op de portrettengalerij in dit stadhuis beleven wij vanavond de installatie van de twintigste burgemeester van Delft sinds 1824, maar kijkend naar de grote geschiedenis, zoals ons Stadsarchief die documenteert, ook voor de tijden waarin men slechts voor één jaar burgemeester was en geregeld ook nog met meer personen tegelijk, is Alexander Pechtold sinds 1536 minstens de 1150ste. Die lange keten illustreert, zoals de burgemeestersketting symboliseert, dat geen enkele burgemeester groter is dan het ambt, zoals op zijn beurt dat ambt niet groter is dan de stad. Stadsrechten kreeg Delft bij oorkonde van 15 april 1246 van de Hollandse graaf Willem II, de vader van de Floris V. De vorst deed dit vermoedelijk niet vanuit zijn eigen visie of vanuit grootmoedigheid, maar na een actieve lobby van de Delftse burgers zelf en hun beschermvrouwe Richardis, de tante van de graaf.

Onderzoek van specialist Jaap Kruisheer heeft uitgewezen dat Delft zelf proactief bij de graaf

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

het schetsontwerp voor zijn stadsrechten had ingediend. Die stadsrechten van 1246 markeerden niet een begin maar een bezegeling van de bedrijvigheid alhier. Archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat hier op de Markt al in de twaalfde eeuw een waag, een markthal en twee lakenhallen stonden, plus wat men met enige goede wil het eerste Delftse stadhuis zou kunnen noemen, een hoog oprijzende bakstenen toren die vooral dienst deed als uitkijkpost voor onraad en de stadstrompetter. In 1620 is op deze zelfde plaats het stadhuis verrezen waarin wij nu tezamen zijn, ontworpen door bouwmeester Hendrick de Keyser en een toonbeeld van wat men "de Hollandse renaissancestijl" noemt. De Keyser construeerde zijn meesterwerk rondom de oude toren, waarvan hierachter nog steeds een nazaat overeind staat. Dat is het oudste bouwwerk van Delft en een stoer saluut aan de middeleeuwse origine van de stad. Maar op loopafstand van hier heeft Delft sinds het begin van deze eeuw zijn nieuwe stadskantoor. Dat beslaat liefst 29.500 vierkante meter en vormt het hoofdkwartier voor de ruim 1.000 mensen die thans bij de gemeente werken. Deze twee-eenheid van stadhuis en stadskantoor symboliseert voor mij de ziel of, als u dat liever hebt, het DNA van Delft, de verwevenheid van het historische en het moderne.

De moderniteit van Delft spreekt het sterkst uit onze TU, de TU Delft, afgekort TUD; zoals wij dan zeggen: Tot Uw Dienst. De TU telt vandaag de dag liefst 26.500 studenten en 9.500 medewerkers uit in totaal 106 verschillende landen. Die kwamen allemaal naar Delft voor excellente engineering, maar kozen daarbij ook voor de aantrekkelijke leefomgeving van een authentieke stad. Ik denk te mogen zeggen dat ik de universitaire wereld aardig ken, maar ik moest toch even piekeren of ik andere voorbeelden wist van vooraanstaande technische universiteiten in een voluit historische stad. Ze zijn er natuurlijk wel: denk aan Zürich, aan Kopenhagen en aan Wenen. Geen verkeerd rijtje om bij aan te sluiten, zou ik denken. Sterker nog: de drie zojuist genoemde staan helemaal bovenaan in de wereldindex van meest leefbare grote steden. Voor de fijnproevers: 1 Kopenhagen, 2 Wenen en 3 Zürich. Het lijkt mij allesbehalve toeval dat juist deze steden zo hoog scoren. Ze verbinden op overtuigende wijze innovatie en traditie en jong en oud, zowel in hun bevolking als in hun bebouwing. Ze veredelen aldus twee werelden. Erfgoed alleen creëert immers een openluchtmuseum en alleen techniek kan, met alle respect, makkelijk menselijke warmte missen. Maar waar de twee tezamen komen, verrijken ze elkaar en vormen ze een ideale voedingsbodem voor een verbonden creatieve stad.

Op vergelijkbare wijze is Delft naar mijn idee op gelukkige wijze tegelijk toekomstgericht en historisch; dat werd al een paar keer gezegd. Onderschat nooit hoeveel ook dat historische betekent voor het welbevinden in de stad. Het is toch in de eerste plaats de Delftse historie die jaarlijks 600.000 toeristen naar hier brengt. Maar ook de eigen inwoners vinden het, al staan ze daar misschien maar zelden letterlijk bij stil, aangenaam leven in een stad met zoveel zichtbare geschiedenis in doorgaans zo'n goede staat: 697 rijksmonumenten, 827 gemeentelijke monumenten en 13 groengebieden met cultuurhistorische status. Die historie geeft, net als het heden, niet alleen lusten maar ook lasten; dat hoef ik hier niet uit te spellen. Maar ik denk dat modern leven in een historische omgeving in potentie het mooiste is wat Nederland te bieden heeft. Prinsenhof én Tanthof, dat is tegenwoordig het gezicht op Delft.

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De hoge opdracht voor het stadsbestuur is om beide hun deel te geven. Dat vraagt om het vernuft van Antoni van Leeuwenhoek, het gevoel voor schoonheid van Vermeer en, mag het zijn - die werd nog niet genoemd - de wijsheid van Hugo de Groot. Over wijs bestuur gesproken: de eerste Nederlandstalige tekst over het stadsbestuur dateert van bijna zeven eeuwen terug. Rond 1340 schreef Jan van Boendale, de secretaris van Antwerpen, destijds de stad in opkomst, een tekst over hoe men een stad regeren zal. Een burgemeester komt daar niet in voor. Dat ambt bestond destijds nog niet, maar wel de oudere functie van wethouder, in het Middelnederlands en nog steeds in Vlaanderen "schepen" geheten. De schepenen moeten volgens Van Boendale vooral verantwoord omgaan met de stadskas en zich niet bezondigen aan vriendjespolitiek. Hun leidraad hoort het algemeen belang te zijn of, zoals Van Boendalen dat noemt, "gemeen oorboor". Hij was een van de eersten in Europa die dit bestuursconcept centraal stelde. Dat was in die tijd weinig minder dan een doorbraak, want voordien stond landsbelang gelijk aan het persoonlijk belang van de regerend vorst. We zien hier dus hoe al in de Middeleeuwen een wending wordt gemaakt van de feodale naar de stadsburgerlijke samenleving, een samenleving die niet langer naar geboorte oordeelt maar naar verdienste.

Zoals wij weten, zou dit model in Holland en ook in de Oranjestad die Delft is gaan prevaleren. Daarom zijn wij nu ook bijeen voor een uiterst betekenisvolle zitting van onze gemeenteraad. Daarbij is ook saillant dat reeds 700 jaar geleden Jan van Boendale de stadsbestuurder aanraadt "over gemeen oorboor dicke te spreken", dus dikwijls te overleggen. Ook daarin tekent zich een nieuwe orde af: "dicke spreken" ofwel dikwijls overleggen als uitdrukkelijke aanbeveling en dus niet besturen per decreet "executive order" schiet me nu ineens te binnen; dat dus niet - maar de vroege belijdenis, zelfs de vroegste belijdenis in het Nederlands, van de intense overlegcultuur waaraan wij hier gewoon en gehecht zijn. Dus leden van de gemeenteraad, ook u staat in een eeuwenlange traditie. U mag daar tussen alle dagdagelijkse politiek en paperassen best een beetje trots op zijn, dunkt mij. Dat Middelnederlandse "dicke spreken over gemeen oorboor" lijkt mij eigenlijk nog altijd een vrij toepasselijk motto voor uw stadsbestuur. Ten slotte hebben we ook nog een motto voor onze nieuwe burgemeester. Nog niet zo lang geleden vergeleek onze vorige minister-president zijn taak als hoofdbestuurder van het land met het tijdelijk vasthouden van een vaasje, dat je vooral niet uit je handen moest laten vallen. Daar werd toen nogal lacherig over gedaan, maar ik vond het eerlijk gezegd best aardig getroffen.

Misschien was een vaasje een wat petieterige metafoor voor een heel land, maar voor een stad als Delft vind ik het best bruikbaar. Daarom, edelachtbare, burgemeester, Alexander Pechtold, hou het Delfts blauwe vaasje stevig vast en druk het aan uw hart, zoals Delft dat op zijn beurt met zijn nieuwe burgemeester hoopt te doen. (Applaus) De VOORZITTER: Hartelijk dank aan de heer Van Oostrom voor deze hele mooie toespraak. Heel fijn dat u hier vanavond aanwezig bent. Nogmaals dank.

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

130. Toespraak door plaatsvervangend voorzitter van de raad, de heer G.J.E. Valk, en overhandiging ambtsketen en voorzittershamer. De VOORZITTER: Ik geef het woord nu aan mijzelf om namens de gemeenteraad het woord te richten tot de nieuwe burgemeester. Excellentie, geachte aanwezigen, gasten van de raad en van Alexander Pechtold, beste Alexander. Met het ingaan het koninklijk besluit, het uitspreken van de belofte en het tekenen van de akte is een einde gekomen aan het burgemeesterloze tijdperk, dat twee dagen geduurd heeft. Dank ook aan wethouder en eerste locoburgemeester Zwart voor het op de stad passen deze twee dagen. Alexander, toen je op de avond van je voordracht al even informeel kwam kennismaken met de gemeenteraad, vertelde je dat je hier in Delft was geboren, maar dat je toen slechts drie dagen in Delft bleef. Ik dacht deze zomer, toen ik me zat af te vragen wat voor voorzitter van de raad dit nou gaat worden: toen drie dagen in Delft en nu al op de tweede dag de installatie; dat kan weleens een voorzitter worden die van een lekker tempo houdt. Dat lijkt mij een goede eigenschap. Namens de gemeenteraad heet ik je van harte welkom in ons midden als burgemeester van Delft en als onze voorzitter. Iemand met een achtergrond in geschiedenis zit natuurlijk goed in een stad die als slogan "Creating history" heeft; het is te merken dat dat er bij ons echt in wordt geramd.

Delft is niet alleen een stad die in de Nederlandse geschiedenis een belangrijke rol heeft gespeeld, maar ook een stad waar nog steeds geschiedenis wordt gemaakt. Delft is eigenlijk elke week wereldnieuws. Vorige week nog wonnen studenten van de TU Delft voor de achtste keer de World Solar Challenge, de racewedstrijd voor zonneauto's dwars door Australië en bij de Grand Prix van Nederland afgelopen zondag zagen tientallen miljoenen mensen wereldwijd hoe de winnaars een Delfts blauwe bokaal kregen, gemaakt door Royal Delft. Een belangrijk deel van onze plaatselijke geschiedenis vindt zijn oorsprong op deze plek, waar wij vanavond bij elkaar zijn en waar wij de komende jaren onder jouw voorzitterschap of met jou of tegen jou zullen debatteren over plannen om Delft nog mooier, gezonder, duurzamer en veiliger te maken. Op deze plek worden al eeuwenlang politieke en bestuurlijke besluiten genomen; de vorige spreker, de heer Van Oostrom, refereerde daar al aan. Veel in dit gebouw herinnert aan die eeuwenoude geschiedenis: de kamers met de oude namen, de glas-in-looddetails in de ramen. Ik weet niet of het iedereen opgevallen is, maar boven de voordeur hangt een eeuwenoude Latijnse spreuk. In het Nederlands vertaald luidt deze spreuk: "Dit huis haat de slechtheid, bemint de vrede, straft misdaden, beschermt het recht en eert de rechtschapenen". Dat lijkt mij een mooie opdracht.

Maar wanneer we terugkijken naar onze geschiedenis, blijkt dat deze opdrachten door onze politieke en bestuurlijke voorgangers in de loop der eeuwen niet altijd nageleefd zijn. Vanuit dit gebouw zijn draconische straffen uitgesproken voor zaken

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

waarvan we ons nu niet meer kunnen voorstellen dat zij ooit strafbaar zijn geweest, bijvoorbeeld voor hekserij of het belijden van een andere godsdienst. De oude martelkamer, één verdieping hierboven, herinnert ons eraan hoe ver men destijds ging om bekentenissen af te dwingen. De afgelopen jaren is ook duidelijk geworden dat Delft en het Delftse stadsbestuur een nauwe en verwijtbare rol hebben gespeeld in het slavernijverleden, ook vanuit dit huis. Op 19 december 2023 bood jouw voorganger beneden in de zaal daarvoor excuses aan. De geschiedenis leert ons hoe groot de verantwoordelijkheid van dit huis is. Dat brengt mij bij de gemeenteraad van nu, waar jij vanaf vandaag voorzitter van bent. Deze raad telt 39 leden en 22 commissieleden. Dat zijn allemaal heel betrokken en hele verschillende mensen die een heel groot deel van hun tijd besteden om het allerbeste voor Delft te bereiken. Natuurlijk verschillen we van mening over wat het allerbeste is. Dat is maar goed ook, want dankzij die meningsverschillen komen verschillende standpunten op tafel en kan bij de besluitvorming rekening worden gehouden met de stem van de minderheid. De Delftse raad is opvallend jong, gemiddeld iets boven de 40. Het is een van de weinige gemeenteraden met een vrouwelijke meerderheid, en dat in een stad met het grootste mannenoverschot van Nederland.

Je krijgt te maken met een gemeenteraad waarvan veel leden principieel van mening zijn dat de gemeenteraad als hoogste politiek orgaan op belangrijke onderwerpen het laatste woord moet hebben; "het primaat ligt bij de raad" is een uitspraak die je nog vaak terug gaat horen. De debatten die hier plaatsvinden, zijn vaak sterk inhoudelijk. Delftse raadsleden verdiepen zich graag in de materie. Technische of schriftelijke vragen zijn soms halve proefschriften; ik zie de wethouders lachen. Ik heb er geen onderzoek naar gedaan, maar ik denk dat de gemeenteraad van Delft hoog zou scoren als er een ranglijst zou worden gemaakt van gemeenteraden met het gemiddeld hoogste aantal voetnoten per motie. Onze debatten verlopen eigenlijk altijd heel respectvol. Een externe trainer die op verzoek van het presidium een aantal vergaderingen heeft bijgewoond of heeft gevolgd, vertelde ons in zijn terugkoppeling dat hij nog nooit een gemeenteraad had meegemaakt waarin de leden elkaar zo vaak bedankten. Natuurlijk lopen de emoties hier ook weleens op. Dan verwachten wij van jou als voorzitter dat je ingrijpt en de angel uit de discussie haalt, zodat we weer op inhoud verder kunnen gaan. Maar meestal zal dat niet nodig zijn en zijn we het vol respect met elkaar oneens.

Beste Alexander, je mag je gelukkig prijzen met deze raad en wij verheugen ons op jouw voorzitterschap en de debatten die we samen gaan voeren. We wensen jou en je partner een fantastische, gelukkige tijd hier in Delft toe. (Applaus) De VOORZITTER: We gaan nu een aantal zaken overhandigen. In Delft zijn we gewend om bij de installatie van raads- en commissieleden geen bloemen meer te geven maar een duurzame plant. Je zult de komende jaren heel wat planten gaan

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

uitreiken, maar deze eerste plant is voor jullie. Ik overhandig deze plant graag aan je partner, mevrouw Posthumus. Ik vraag haar om naar voren te komen. (De heer Valk overhandigt de plant aan mevrouw Posthumus; applaus.) De VOORZITTER: Nu gaan we er ook voor zorgen dat je eruitziet als een burgemeester. Daarvoor ga ik je eerst symbolisch de voorzittershamer overhandigen, als plaatsvervangend voorzitter aan de voorzitter. (De heer Valk overhandigt de voorzittershamer aan burgemeester Pechtold; applaus.) De VOORZITTER: De ambtsketen wordt in Delft nooit door de plaatsvervangend voorzitter van de raad gedragen, maar wel door de locoburgemeester. Daarom vraag ik de eerste locoburgemeester, mevrouw Zwart, om de heer Pechtold de ambtsketen om te hangen. De fotografen staan al klaar om hier foto's van te maken. (Wethouder Zwart overhandigt de ambtsketen aan burgemeester Pechtold; applaus.) 130. Toespraak door nieuwe burgemeester, de heer A. Pechtold. De VOORZITTER: Er is vanavond al heel veel gesproken en heel veel gezegd, maar we hebben één iemand nog niet gehoord: de man om wie het allemaal draait. De laatste toespraak van vanavond is dus van de nieuwe burgemeester. Ik nodig burgemeester Pechtold van harte uit om ons allen vanachter het spreekgestoelte toe te spreken.