2609115 College van B&W - Netcongestie impact herzien prioriteringskader ACM

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Netcongestie: impact herzien prioriteringskader ACM

Portefeuillehouder

Wethouder Zwart

Voorstel ingediend door

Atse Veeke (aveeke@delft.nl), Heerd Jan Hoogeveen (hjhoogeveen@delft.nl)

Registratienummer

6430267

Datum

24 februari 2026

Concept-besluit(en) Niet van toepassing. Waarom nu? Sinds 5 december 2024 heeft Delft te maken met netcongestie. Netcongestie is het gevolg van het feit dat de elektriciteitsnetten onvoldoende zijn toegerust op de veranderende elektriciteitsbehoefte. Het heeft tot gevolg dat op sommige momenten zoveel elektriciteit wordt afgenomen, dat het elektriciteitsnet overbelast dreigt te raken met mogelijke storingen (uitval) tot gevolg. Dat betekent dat er beperkingen gelden voor de afname van elektriciteit en aanvragen op een wachtlijst komen. Voor de opwek en toevoeging van elektriciteit aan het netwerk gelden in Delft (nog) geen beperkingen. Het geldende prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) is per 1 januari 2026 herzien. Het prioriteringskader geeft de spelregels aan hoe de resterende ruimte op het elektriciteitsnet moet worden verdeeld door de netbeheerders1. De consequenties en het handelingsperspectief voor de korte termijn worden inzichtelijk. De datum van 1 juli 2026 wordt in het nieuwe prioriteringskader als cruciaal beschouwd. Vanaf deze datum komen ook aanvragen van kleinverbruikers (tot 3x80A) op een wachtlijst die op basis van een prioritering en afhankelijk van beschikbare capaciteit, worden aangesloten. De ACM, het Rijk en de netbeheerders hebben ervoor gekozen hier niet actief over te communiceren.

Omdat het herziene kader een grote negatieve impact heeft op inwoners en mkb-bedrijven, heeft de RES regio Rotterdam Den Haag, in samenspraak met de gemeenten, ervoor gekozen om centraal een persbericht op te stellen waarmee gemeenten hun stakeholders kunnen informeren. Het college hecht eraan de gemeenteraad gelijkelijk te informeren. Onderstaand onder het kopje ‘inhoud’ is de strekking van het persbericht weergegeven. Inhoud We gebruiken steeds meer stroom op hetzelfde moment. De capaciteitsvergroting van de stroomnetten loopt sterk achter op die ontwikkeling. Hierdoor dreigt het stroomnet overbelast te raken. Dit probleem wordt ook wel netcongestie genoemd. In veel regio’s in Nederland is er al sprake van netcongestie, zo ook in Zuid-Holland. Ook in Delft lopen we tegen de grenzen van het huidige stroomnet aan. De raad is hier over geïnformeerd bij de afkondiging van netcongestie op het hoogspanningsnet door TenneT op 5 december 20242 en bij de bekendmaking van de resultaten van het onderzoek door TenneT3.

Door de raadsinformatiebrief van 9 juli 2025 heeft het college de raad geïnformeerd over de impactanalyse die het college heeft gedaan en het daaruit voortvloeiende handelingsperspectief voor Delft.4 Het feit dat er onvoldoende capaciteit op het net beschikbaar is om extra of nieuwe aanvragen direct aan te sluiten, betekent dat er keuzes moeten worden gemaakt over de volgorde waarin aanvragen worden aangesloten of

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2025-42323.html https://delft.raadsinformatie.nl/modules/1/Ingekomen%20stukken/994995 3 https://delft.raadsinformatie.nl/modules/1/Ingekomen%20stukken/1129551 4 https://delft.raadsinformatie.nl/modules/1/Ingekomen%20stukken/1063468 1

2

Versie 08.25

uitgebreid. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) had hier een prioriteringskader voor opgesteld. Dit kader is door de rechter vernietigd, omdat het College van Beroep voor het Bedrijfsleven oordeelde dat het prioriteringskader juridisch onvoldoende was onderbouwd en onzorgvuldig voorbereid. Inmiddels heeft de ACM een nieuw kader gepubliceerd. Per 1 juli 2026 wordt de capaciteit op het stroomnet door de netbeheerders verdeeld volgens dat herziene maatschappelijk prioriteringskader van de ACM. In het nieuwe kader zijn er zijn drie categorieën elektriciteitsvragers die prioriteit krijgen boven alle andere aanvragers: • Categorie 1: Projecten die direct ruimte maken op het elektriciteitsnetwerk, zoals energieopslag via batterijsystemen, krijgen de hoogste prioriteit. Want hierdoor kunnen meer partijen gebruik maken van het elektriciteitsnet. • Categorie 2: Projecten die essentieel zijn voor de nationale veiligheid zoals veiligheidsdiensten, gezondheidszorg, spoorwegen, luchtverkeer, waterwegen, waterbeheer noodhulpdiensten, defensie en de politie. • Categorie 3: Projecten die worden gezien als basisbehoeften. Denk aan woningbouw, onderwijs, openbaar vervoer, afvalstoffenbeheer, warmtevoorziening en woonbehoefte. Deze categorieën lijken grotendeels overeen te komen met het prioriteringskader dat in 2025 gold.

Een essentiële wijziging betreft het toevoegen van kleinverbruik aan het prioriteringskader. Dat betekent dat alle kleinverbruiksaansluitingen nu worden getroffen door de netcongestiemaatregelen, ook nieuwbouw van woningen of het verzwaren van bestaande woningaansluitingen van 1 fase naar een 3-fasen-aansluiting. Waar eerder al grotere organisaties met grootverbruiksaansluitingen werden getroffen, raakt dit nu dus ook inwoners en kleinere ondernemingen. Dit is een wijziging met een grote negatieve impact op vrijwel alle ontwikkelingen in de stad. Voor de categorie inwoners en mkb-ondernemers die een kleinverbruiksaansluiting nodig hebben, geldt een overgangsperiode tot 1 juli 2026. Wat betekent dit voor inwoners? Voor het gebruik van een particuliere laadpaal, elektrische kookvoorziening of een warmtepomp kan het nodig zijn dat een huishouden een zwaardere aansluiting nodig heeft. Vanaf 1 juli 2026 worden dergelijke particuliere aanvragen van een verzwaring van een 1-fase naar een 3-fasen aansluiting, niet meer automatisch toegekend. Deze aanvragen komen op de wachtlijst en worden alleen ingewilligd als er voldoende capaciteit is. Hoelang dat duurt, hangt af van de beschikbare netcapaciteit op dat moment.

Wat betekent dit voor mkb-bedrijven met een kleinverbruik aansluiting? Vanaf 1 juli 2026 worden aanvragen van kleinverbruikers, waaronder mkb-bedrijven, samen met die van grote bedrijven op een wachtlijst geplaatst. Voor mkb-bedrijven geldt dat zij geen maatschappelijke prioriteit krijgen. Dit geldt ook voor aanvragen voor publieke laadpalen. Uitzonderingen zijn bedrijven die onlosmakelijk met de maatschappelijke functie wonen zijn verbonden zoals een supermarkt of kleine buurtwinkel en in de plint van de nieuwbouw komt. Wat kunnen inwoners en kleine bedrijven doen tegen de piek in het stroomgebruik? De piekuren zijn de momenten waarop huishoudens en bedrijven veel energie verbruiken. Dit is vooral tussen 7:00 en 9:00 uur 's ochtends en 16:00 en 21:00 uur ’s avonds. Tijdens de piekuren neemt de druk op het elektriciteitsnet toe. Ook kleinverbruikers wordt gevraagd om zo min mogelijk elektronische apparaten tijdens deze uren te gebruiken. Om te zien wanneer er voldoende ruimte is op het stroomnet heeft Stedin de e-klok ontwikkeld5. Op de e-klok kan men zien wanneer het een goed moment is om stroom te gebruiken en wanneer men beter kan wachten. Wat doet Delft? De gemeente is niet verantwoordelijk voor (het tempo van) de verzwaring van het elektriciteitsnet, of voor het prioriteringskader.

Het prioriteringskader wordt vastgesteld door de ACM, en deze regels worden uitgevoerd door Stedin. De gemeente roept dan ook het Rijk op om stevig te (blijven) investeren in een hoog tempo van netverzwaring, bijvoorbeeld door netbeheerders de benodigde financiële armslag te geven of door snelle ruimtelijke procedures mogelijk te maken. Wij roepen de netbeheerders zoals TenneT en Stedin op om het tempo van de 5

https://eklok.nl/ Pagina 2 van 4

netverzwaring waar mogelijk op te voeren en daarbij samen met gemeenten op te trekken – onze inwoners en ondernemers voelen immers de effecten van de netcongestie. Gemeente Delft blijft in ieder geval met Stedin in gesprek over de impact en over de voortgang van netuitbreidingen en ondersteunt waar mogelijk. Bijvoorbeeld door processen zo soepel mogelijk te laten verlopen zoals de noodzakelijke vergunningaanvragen. Daarnaast zetten wij in op de maatregelen die ook in de Energiestrategie Delft zijn genoemd, zoals netbewust bouwen, faciliteren van flexibel gebruik door bijvoorbeeld energyhubs en oplossingen ‘achter de meter’ waar mogelijk. Wat verandert er? De gemeenteraad wordt geïnformeerd over het herziene prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt. Beleidskaders Energiestrategie Delft Landelijk prioriteringskader ACM Financiën Er zijn geen financiële consequenties verbonden aan deze informatievoorziening op zichzelf. Er zijn wel financiële consequenties verbonden aan het onderliggende probleem, netcongestie. Wat die consequenties zijn, wordt per project of stadsontwikkeling beeld gebracht. Vervolg Het college blijft in contact met zowel Stedin als het Rijk om de problemen die door netcongestie worden veroorzaakt bespreekbaar te maken en mogelijke oplossingsrichtingen te bepleiten.

Daarin werken we ook samen met gemeenten, provincie en regio’s in bijvoorbeeld de RES en de Energieraad. Daarnaast monitoren we de impact van netcongestie op de ontwikkelingen in de stad en informeren we stakeholders via de websites en individuele contacten. Participatie Niet van toepassing Communicatie Inwoners worden geïnformeerd via de website delft.nl en delftdoetduurzaam.nl. Samen met gemeenten uit de regio is een persbericht opgesteld. Iedere gemeente zorgt voor de eigen verzending en uit eigen naam. Delft kiest ook voor een persgesprek met de lokale media. . Daarnaast worden partners direct geïnformeerd waar mogelijk. Bijlage(n) geen

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris Pagina 3 van 4

MA Huijsmans Loco-Burgemeester 25-02-2026

Pagina 4 van 4