2602007 College van B&W - Raadsinformatie Risicobeheerfonds Nederlandse Gemeenten

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Risicobeheerfonds Nederlandse Gemeenten

Portefeuillehouder

Wethouder Schrederhof

Voorstel ingediend door

Coby-Wilma Meijers, Pieter Veen en Barry van der Ende

Registratienummer

6362680

Datum

16 december 2025

Concept-besluit(en) Niet van toepassing.

Waarom nu? “Gemeenten staan samen sterker.” Met deze gedachte heeft de VNG het initiatief genomen om het Risicobeheerfonds Nederlandse Gemeenten NV (of eenvoudig het Risicobeheerfonds (RBF)) op te richten. VNG stelt dat het RBF een voorbeeld is van hoe collectieve krachtenbundeling op het gebied van Dienstverlening en Kennisdeling leidt tot lagere kosten, meer financiële zekerheid en veiligere gebouwen.” Het RBF is een fonds waarin gemeenten gezamenlijk hun vastgoed verzekeren en risicobeheer professionaliseren. Gemeenten worden nu uitgenodigd om een startverklaring te ondertekenen en daarmee de intentie uit te spreken om deel te nemen aan het RBF. Startverklaring Met het tekenen van de startverklaring geeft de gemeente te kennen met de andere ondertekenaars een start te willen maken om gezamenlijk te komen tot voorbereiding van besluitvorming tot toetreding. Het proces dat hiermee gestart wordt kan uiteindelijk leiden tot het nemen van het besluit tot deelname aan het RBF (verwacht eind 2026). Toetredingsbesluit Voor daadwerkelijke toetreding is een separaat besluit (eind 2026 ) van het college van B&W nodig. Qua proces vergt toetreding een ontwerp-besluit door het college tot deelname in het RBF, een verzoek aan de raad om wensen en bedenkingen, en na weging van de wensen en bedenkingen een definitief toetredingsbesluit door het college.

Inhoud Wat is het Risicobeheerfonds Het RBF is een collectieve voorziening van- en voor gemeenten, inhoudende dat zij zelf verzekeraar worden, waarin:  gemeentelijk vastgoed wordt verzekerd via een gezamenlijke polis;  gezamenlijk risicobeheer wordt georganiseerd via een digitaal portaal;  kennis en preventie worden gedeeld;  eventuele financiële baten of overschotten worden teruggesluisd naar de deelnemers.

Versie 08.25

VNG meldt de volgende potentiële voordelen van deelname:  



mogelijke premiebesparing. Het RBF werkt met schaalvoordelen. Door collectieve inkoop van herverzekering1 kunnen de premies lager uitvallen dan bij commerciële verzekeraars. het fonds werkt met een digitaal portaal met risico labels per pand waardoor er wellicht een beter inzicht is in risico’s, dit kan een impuls geven voor preventieve maatregelen en strategischer beheer van vastgoed; via het RBF kunnen gemeenten ervaringen delen over preventie, schadebeperking en risicomanagement.

VNG participeert met 50% van de aandelen in het RBF om daarmee verantwoordelijkheid te nemen om dit initiatief tot een succes te maken. Die verantwoordelijkheid houdt onder andere in:  dat VNG dit initiatief heeft bedacht en tot een Oprichtingsplan heeft gebracht;  dat VNG een omvangrijke financiële bodem legt met een investering van maximaal € 21,6 miljoen bij 75% deelname van gemeenten;  dat VNG hiervoor ook risico draagt;  dat VNG de uitvoering voor haar rekening neemt. Zo ontstaat een vergelijkbare constructie als bij BNG, waar het Rijk 50% van de aandelen heeft naast 50% aandelen van gemeenten. Daarmee hebben de deelnemende gemeenten recht op zeggenschap. Het RBF wordt ondergebracht in een nieuwe NV - VNG Risicobeheerfonds Nederlandse Gemeenten NV - en is bedoeld als collectieve schadeverzekering2 voor (in deze fase van het fonds) gemeentelijk vastgoed. Op termijn moeten ook andere verzekeringen worden ondergebracht bij het RBF. Denk aan cyberverzekeringen, aansprakelijkheid, ongevallen, wagenpark e.d. Als van de deelnemende gemeenten 80% instemt voor het plaatsen van een betreffende verzekering onder het RBF, dan worden alle leden geacht deze verzekeringen onder het RBF te plaatsen. Het wel of niet deelnemen aan het RBF begint bij het tekenen van de Startverklaring.

Met de Startverklaring, ook wel Intentieverklaring genoemd, geeft Delft aan de intentie te hebben om te participeren in het RBF. VNG geeft aan dat de startverklaring niet bindend is. De uitgangspunten, vastgelegd in het Oprichtingsplan Risicobeheerfonds Nederlandse Gemeenten NV, zijn vastgesteld op basis van een deelnamegraad van 100%, waarbij de VNG stelt dat een deelnamegraad van 75% reëler is. Het RBF start zodra ten minste 30% van de Nederlandse bevolking wordt vertegenwoordigd door de deelnemende gemeenten. In aantallen: 5,4 miljoen inwoners. Begin november 2025 namen 2,5 miljoen inwoners deel. Beoordeling van het RBF voor Delft Delft staat in beginsel positief tegenover deze ontwikkeling die is gebaseerd op solidariteit en collectiviteit. Tegelijkertijd merken we dat er nog veel onduidelijk is, waardoor het op dit moment lastig is om de balans op te maken voor Delft. Dit maakt dat we deze ontwikkeling met interesse volgen en eventuele deelname nader onderzoeken. Vragen en onduidelijkheden: Uit het Webinar voor gemeenten, verzorgd door de VNG op 5 november 2025, blijkt dat er op dit moment nog veel onduidelijkheden zijn. Het gaat dan met name om:

Een herverzekeraar is een verzekeringsmaatschappij die risico’s overneemt van andere verzekeraars, hier van de op te richten verzekeraar van de VNG 2 Er ligt aanvraag voor de oprichting van de verzekeraar bij De Nederlandsche Bank 1

Pagina 2 van 6



de verzekeringsvoorwaarden Het RBF werkt met één uniforme polis voor alle gemeenten. De risico’s voor Delft zijn dat specifieke clausules, zoals we die nu hebben in onze huidige verzekeringen, kunnen komen te vervallen. En dat de dekking in sommige gevallen beperkter wordt en er minder flexibiliteit is om aanvullende dekkingen af te sluiten3.



het toepasselijk eigen risico4 Het RBF combineert een collectieve aanpak van het versterken van structureel risicomanagement bij gemeenten met het dragen van substantieel meer eigen risico door gemeenten en een gezamenlijk financieel vangnet voor het geval zich echt grote schades voordoen.



het financieel voordeel (RBF versus huidige verzekeringsmarkt) Het RBF werkt met schaalvoordelen. Met het verlagen van de deelnemersgraad zal de premie naar verwachting hoger uitvallen dan het RBF in eerste instantie heeft berekend5. Het Verzekeringsplatform Overheden (VPO) geeft aan dat het RBF enkele premie-indicaties heeft afgegeven, en dat alleen al hieruit blijkt dat de door het RBF afgegeven tarieven behoorlijk hoger zijn dan hetgeen nu gangbaar is in de verzekeringsmarkt. Tel daarbij op de kosten bij een schadegeval als gevolg van het (veel) hoger eigen risico, waardoor het financiële plaatje zeker geen voordeel laat zien bij het RBF. Het RBF hanteert het motto dat er sprake is van een harde6 verzekeringsmarkt, maar in feite is er sprake van een zachte verzekeringsmarkt.



het eigen behoud7 RBF en daarmee volatiliteit premiestelling Verzekeringspremies in het algemeen zijn mede en vooral afhankelijk van de herverzekeringsmarkt. Het RBF heeft een vrij klein eigen behoud. In de eerste jaren is er relatief veel herverzekering om de financiële druk op het eigen behoud van het RBF te beperken. Het maximale eigen behoud per schade is € 5 miljoen en per jaar eveneens € 5 miljoen (nog nader over te onderhandelen met herverzekeraars).Stel dat er sprake zou zijn van twee hele grote schades, dan zullen deze al snel leiden tot premiestijging bij het RBF. De gemeente heeft doorgaans behoefte aan een stabiele begroting en weinig onzekerheid (geen volatiliteit). Verzekeraars die thans betrokken zijn op gemeentelijke brandverzekeringen hanteren een eigen behoud dat 10 tot 20 keer groter is dan het RBF (dus veel minder afhankelijk van de herverzekeringsmarkt en bieden dus meer stabiliteit).



de personele consequenties, zowel bij de VNG als gemeenten Het RBF moet een afdeling opzetten met zo’n (60) medewerkers die voldoende expertise hebben. Een van de risico’s, als dit niet lukt, is dat het RBF Delft (voor zover al van toepassing) niet kan ontzorgen. Daarnaast vindt in deze fase, waarin alleen het vastgoed wordt verzekerd, er géén ontzorging plaats voor alle andere taken die de gemeentelijke verzekeringsambtenaar doet. Het RBF wil met een portal gaan werken, waarbij de objectgegevens (aangeleverd vanuit BAG8) gecontroleerd en geactualiseerd dienen te worden door de gemeentelijke vastgoedmedewerker. De vraag is in hoeverre deze werkwijze reëel en werkbaar is binnen de beschikbare gemeentelijke capaciteit.

RBF hanteert de VMZB, dit zijn standaard dekkingsvoorwaarden, vraag is of de extra dekkingen, zoals overstroming secundaire waterkeringen of aanvullende dekking voor monumenten etc. wel te verzekeren zijn via het RBF 4 Het eigen risico zal liggen tussen de EUR 2,- per inwoner en EUR 8,- per inwoner 5 De premies die zijn vastgesteld zijn op basis van een deelnamegraad van 100% of 75%. Dit wordt nu niet behaald. Bij verzekeren is de Wet van de grote aantallen van toepassing (de kans dat een schade zich voordoet wordt niet minder, maar de draagkracht bij grote aantallen wordt wel groter) 6 Harde en zachte verzekeringsmarkt: Bij een harde verzekeringsmarkt is er sprake van veel grote schades, een lage rentestand en een hoge combined ratio (verhouding uitgaven en premie-inkomsten). De premies stijgen in dat geval. Bij een zachte markt is er veel aanbod voor gemeenten op de verzekeringsmarkt om hun producten te kopen, wat zorgt voor lage premies en goede voorwaarden 7 Eigen behoud: deel van een risico dat de verzekeraar van VNG voor eigen rekening houdt 8 BAG: Basisregistratie Adressen en Gebouwen, een van de belangrijkste basisregistraties van de Nederlandse overheid die officiële en authentieke gegevens bevat van alle adressen en gebouwen in Nederland 3

Pagina 3 van 6



de verplichte winkelnering voor toekomstige initiatieven Tijdens deelname aan het RBF is Delft verplicht deel te nemen aan een nieuw initiatief, terwijl onbekend is hoe (de voorwaarden van) het nieuwe verzekeringsproduct er uit gaat zien. Deze verplichting geldt als 80% van de aangesloten gemeenten besluit dit nieuwe product in te voeren. Als Delft niet wil deelnemen aan het nieuwe verzekeringsproduct, is Delft verplicht tot eigen risicodragerschap. Delft mag dan het risico niet onderbrengen bij een commerciële verzekeraar9. Juridische implicaties: aanbestedingswet, staatssteun en Wet Markt & Overheid Ook juridisch zijn er voor Delft de nodige overwegingen te maken. Het RBF geeft aan dat gemeenten hun verzekeringen niet meer hoeven aan te besteden. De vraag is of dit juist is, we zijn dan ook sceptisch of het RBF gebruik kan maken van de uitzonderingsregels voor de Europese aanbestedingswetgeving. Er is nog teveel onduidelijk om te kunnen beoordelen of voldaan wordt aan de wet en regelgeving rondom het aanbestedingsrecht. Daarnaast vragen wij ons af of de constructie van het RBF voldoet aan de wet- en regelgeving op het gebied van staatssteun en de Wet Markt & Overheid. Dit moet eerst opgehelderd worden, alvorens er een gedegen advies kan worden voorgelegd ten aanzien van deelname aan het RBF.



Financiële gegevens Toetreden tot het fonds betekent aandelen kopen in de VNG Risicobeheerfonds NV en het in te leggen startkapitaal bedraagt € 176.000 (voor Delft ~110.000 inwoners x €1,60 per inwoner) (Uitstappen uit het RBF kan na 5 jaar, waarbij slechts € 0,50 per inwoner wordt uitgekeerd. Voor Delft komt dat neer op €55.000 (110.000 inwoners x €0,50 per inwoner). Op dit moment beschikken we nog niet nog niet over een offerte voor de premie die Delft zou gaan betalen bij het RBF. Voor het gemeentelijk vastgoed heeft Delft de volgende twee polissen lopen: -

Polis voor overig vastgoed & scholen (loopt tot 1-1-2029) Verzekerd bedrag EUR 888.571.593 Premie EUR 335.524 per jaar Eigen risico EUR 2.500 per gebeurtenis (Genoemde premies zijn exclusief 21% assurantiebelasting.)

-

Polis voor het stadskantoor (loopt tot 29-5-2027) Verzekerd bedrag Premie Eigen risico

EUR 162.633.160 EUR 54.075 per jaar EUR 10.000 per gebeurtenis

(Genoemde premies zijn exclusief 21% assurantiebelasting.) 

Waarom nu geen getekende Startverklaring De VNG vraagt gemeenten om de Startverklaring te tekenen. In het informatiepakket staat “De Startverklaring verplicht niet tot deelname.” Dit lijkt duidelijk. Juridisch gezien lijkt “het zich uitspreken voor deelname onder voorbehoud van” een stuk verder te gaan dan alleen het “verklaren van steun.” Indien het college zich op de wijze (zoals vastgelegd in de Startverklaring) zou uitspreken, dan bindt Delft zich aan deelname, tenzij één of meer van de vermelde voorbehouden plaats vinden. Daarmee lijkt er sprake van een precontractuele fase waarin het college zich in principe al uitspreekt tot deelname. Want in het kader van de precontractuele fase kan het college vervolgens niet zomaar negatief besluiten. De kern van de precontractuele fase is, dat je niet ‘zomaar’ de onderhandelingen

9

Er zijn wettelijk verplichte verzekeringen die Delft moet verzekeren, denk aan het wagenpark Pagina 4 van 6

kunt afbreken. Dit is afhankelijk van hoever je in het onderhandelingsproces bent gevorderd en het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij.

Wat verandert er? Mogelijk op termijn, wanneer Delft, naar verwachting eind 2026, besluit om aan te sluiten bij het RBF.

Beleidskaders Het initiatief valt binnen de beleidskaders van de VNG om door collectieve krachtenbundeling te komen tot betere en efficiëntere dienstverlening aan de leden. Dit initiatief wordt uitgevoerd met inachtneming van de Gemeentewet, in het bijzonder met betrekking tot oprichting of toetreding tot een vennootschap (art 160 lid 2). Bovendien zijn de kaders van Nota Bestuurlijke rolneming & Verbonden partijen van toepassing, indien Delft op termijn besluit aan dit initiatief deel te nemen. Financiën Op dit moment nog niet van toepassing. Vervolg De komende maanden onderzoekt de gemeente in samenwerking met het RBF wat de eventuele premie voor de gemeente zal worden, welke voorwaarden aan de polis worden verbonden en hoe de governance van het RBF er definitief uit komt te zien. Daarnaast wordt bezien of de gemeente Delft voldoet aan alle juridische vereisten met betrekking tot quasi-inbesteding en de Wet markt & overheid. Dan overweegt het college definitief om wel of niet deel te nemen aan de oprichting van het RBF en zal indien van toepassing dat ontwerp-besluit voorleggen aan de raad voor wensen & bedenkingen, voordat definitief besloten wordt tot deelname.

Participatie In verschillende gremia in VNG verband zijn er presentaties gehouden en is onderling met andere leden gesproken over het RBF, zoals het 100.000+ Controlleroverleg, Risicomanagement Platform Overheden & Verzekerings Platform Overheden. Brede participatie met inwoners van Delft heeft niet plaatsgevonden en wordt niet voorzien.

Communicatie Geen intentie actief extern te communiceren over het Risicobeheerfonds, omdat het de technische uitvoering van de bedrijfsvoering van de gemeente betreft.

Bijlage(n) Bijlage 1: 20251209 Collegebrief Risicobeheerfonds VNG. Bijlage 2: Startverklaring Risicobeheerfonds Nederlandse Gemeenten Bijlage 3: Oprichtingsplan Risicobeheerfonds Nederlandse Gemeenten NV versie 1.0

Pagina 5 van 6

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Niet van toepassing

☒ Nee

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Greetje Born Loco-secretaris

Martina Huijsmans Loco-Burgemeester 23-12-2025

Pagina 6 van 6