2551794 College van B&W - Raadsinformatie opvang en huisvesting nieuwkomers

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Huisvesting en opvang nieuwkomers – stand van zaken en ontwikkelingen 2026

Portefeuillehouder

wethouder Schrederhof, wethouder Gooijer

Voorstel ingediend door

Esther Sprangers, Yvon de Ruijter, Hilde van Slooten

Registratienummer

630726

Datum

16 december 2025

Concept-besluit(en) Niet van toepassing

Waarom nu? Uw raad wordt regelmatig geïnformeerd over de ontwikkelingen rond de opvang en huisvesting van asielzoekers in Delft. De laatste raadsoplegger met een stand van zaken ontving u op 17 juni jl. We hebben als gemeente daarnaast een inspanningsverplichting voor de opvang van Oekraïense ontheemden en een wettelijke taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Voor al deze nieuwkomersgroepen geldt dat er in de loop van 2026 mogelijk grote wijzigingen aankomen in de landelijke wetgeving en rijksfinanciering voor gemeenten voor de opvang en huisvesting. In deze raadsoplegger informeren wij uw raad daarom breed over de huidige stand van zaken van de opvang van deze nieuwkomersgroepen in Delft en geven we u een korte vooruitblik naar 2026. Inhoud 1.

Huisvesting statushouders

Stand van zaken huisvesting statushouders Voor 2025 heeft Delft een wettelijke taakstelling om 171 statushouders te huisvesten. Met de in 2024 opgelopen achterstand van 41 te huisvesten statushouders is de totale opgave voor 2025 212 statushouders. Ook heeft de gemeente een inspanningsverplichting voor de opvang van 40 alleenreizende minderjarige statushouders (AMV) in opvanglocaties of opvanggezinnen. Deze jonge statushouders tellen mee in de taakstelling. Per 1 november 2025 hebben we 170 statushouders gehuisvest: bij woningcorporaties en in de NIDOS-opvang (alleenreizende minderjarige statushouders AMV), vooral aan de Van Bleijswijckstraat. We verwachten per 1 januari 2026 een achterstand van ongeveer 20 statushouders. De corporaties gaan naar verwachting voldoen aan de Lokale Prestatieafspraken om 165 statushouders te plaatsen. Ook voor het komende jaar hebben wij weer prestatieafspraken met corporaties, met dezelfde aantallen. Ook hebben we afgesproken verder te onderzoeken welke huisvestingsmogelijkheden er zijn buiten de sociale sector. Op 12 november 2025 heeft een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met de provincie Zuid-Holland als toezichthouder op de wettelijke taakstelling (trede 3 bestuurlijk toezicht). We kregen complimenten over onze inspanningen en resultaten.

In dat gesprek vroegen we aandacht voor de zeer lastige huisvesting van grote gezinnen in een stedelijke gemeente als Delft en de rol van de provincie in de uitwerking van nieuwe wet- en regelgeving. Er staan momenteel enkele grote gezinnen (meer dan 7 personen) op een wachtlijst. Voor deze grote gezinnen komen maar heel zelden woningen beschikbaar. Eén gezin (van 9 personen) is bovendien geïndiceerd voor een mindervaliden woning. Contact met omliggende gemeenten geeft evenmin zicht op snelle plaatsing. Voor een

Versie 08.25

ander gezin van 9 personen wordt een woning aangepast met inzet van een rijkssubsidie. Deze woning kan naar verwachting in januari 2026 betrokken worden. Over de (landelijk) toenemende huisvestingsvraag van grote nareizigersgezinnen hebben we contact met het COA. Ook vragen we in onze overleggen met de VNG en G40 aandacht hiervoor. Recente ontwikkelingen huisvesting nareizigers Vrijwel alle in Delft geplaatste minderjarige statushouders zijn in afwachting van gezinshereniging. Zij zijn daarmee ‘referent’ voor nareizigers. Dit zien we terug in de aan Delft gekoppelde te huisvesten statushouders: dit zijn bijna allemaal nareizigersgezinnen. Recent hebben het Ministerie en het COA laten weten over te gaan tot versnelde uitplaatsing van nareizigers (huishoudens max 6 personen) uit AZC’s op het moment dat de ‘referent’ over huisvesting beschikt. Nareizigergezinnen van 3 of 4 personen kunnen in Delft over het algemeen snel in een geschikte woning geplaatst worden en/of tijdelijk intrekken bij referent. Onduidelijk is hoeveel en op welk moment ook grotere nareizigergezinnen op deze manier naar Delft worden uitgeplaatst. Voor hen is minder snel een woning beschikbaar en was het tot dusverre gebruikelijk dat zij in AZC’s op het vrijkomen van een geschikte woning wachtten. Direct uitplaatsen naar Delft vraagt dan om alternatieve, tijdelijke opvang dan wel huisvesting.

Voor Delft betekent dat op dit moment dat de corporaties in dat geval z.s.m. een woning beschikbaar moeten hebben. In de financiering van tijdelijke opvanglocaties buiten de sociale huursector staan veranderingen op stapel met de aangekondigde invoering van de doelgroepflexibeleregeling (‘regeling tijdelijke bekostiging opvang en huisvesting gemeenten). Deze regeling gaat alternatieve vormen van huisvesting van statushouders in afwachting van een woning, Oekraïners en asielzoekers. De financiële impact hiervan voor gemeenten is op dit moment nog niet duidelijk. Mogelijke nieuwe wetgeving rond huisvesting statushouders Ondanks een negatief advies van de Raad van State heeft Minister Keizer het Wetsvoorstel ‘Wet nieuwe regels inzake huisvesting vergunninghouders’ aan de Tweede Kamer aangeboden. Het is op dit moment onduidelijk is of en wanneer deze nieuwe wetgeving wordt ingevoerd. Als de wet wordt aangenomen vervalt per 1 juli 2026 de mogelijkheid van voorrang voor statushouders in het toewijzen van een woning. Bij invoering van de wet mogen de corporaties dus geen statushouders meer ‘direct bemiddelen’ en vervalt de prestatieafspraak die wij met hen hebben. Alternatieven die genoemd worden zijn woningdelen, waaronder intrekken bij familie en vrienden, opstartlocaties, flexwoningen en de vrije woningmarkt.

Het eerste jaar na invoering blijft wel de gemeentelijke taakstelling bestaan, alhoewel ook hier geen duidelijkheid over is zolang de wetgeving nog in behandeling is. Gemeenten moeten dan andere oplossingen zoals flexwoningen en andere vormen van (tijdelijke) huisvesting inzetten. Over de periode daarna bestaat nog veel onduidelijkheid. Vooralsnog geldt de huidige wet en krijgt Delft voor 2026 een nieuwe taakstelling. Voor het eerste halfjaar 2026 is deze gelijk aan de taakstelling voor de eerste helft van 2025, namelijk 92 personen. Ook de opgave voor opvang van 19 minderjarige statushouders blijft bijna gelijk (was 20). 2. Opvang Oekraïense ontheemden De inspanningsverplichting van de gemeente Delft voor de opvang van Oekraïense ontheemden is per 1 juli jl. 2025 verhoogd van 349 opvangplekken naar 392. Op dit moment zijn er 366 opvangplekken in Delft. Per 1 januari 2026 vervalt de locatie Stefanna. Er worden vanaf 1 november 2025 20 extra appartementen gehuurd in Abtswoude. Deze worden momenteel opgeknapt en ingericht, zodat vanaf eind december de bewoners hiernaartoe kunnen verhuizen. Daarmee komen we uit op 382 opvangplekken en voldoen we dus vrijwel aan de inspanningsverplichting. Toestroom nieuwe ontheemden De uitbreiding is niet alleen noodzakelijk om te voldoen aan de inspanningsverplichting.

Lokaal, regionaal en landelijk zijn er namelijk veel te weinig plekken beschikbaar om de toestroom van nieuwe ontheemden te kunnen opvangen. Landelijk is de bezettingsgraad 99,9 %, terwijl er wekelijks zo’n 300 tot 400 nieuwe Oekraïense ontheemden ons land binnenkomen en vragen naar een opvangplek. Aangezien alles vol is en er weinig mensen weer vertrekken krijgt zo’n 60% van de nieuwe ontheemden te horen dat ze zelf op zoek moeten naar onderdak. Vluchtelingenwerk en het Rode Kruis krijgen daardoor veel vragen om hulp, maar kunnen ook geen onderdak bieden. Uitermate schrijnend is dat dit nu ook gebeurt bij gezinnen, ouderen en mensen met medische

Pagina 2 van 6

aandoeningen. Voor hen was er eerder nog wel plek. Ook in Delft wordt wekelijks tegen zeker 4 Oekraïense ontheemden gezegd dat de gemeente ze geen opvang kan bieden. Statuswijziging (Richtlijn Tijdelijke Bescherming) De speciale status van Oekraïense ontheemden is geregeld in de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). De huidige RTB-status loopt tot 4 maart 2027. Onzeker is of deze status op Europees niveau opnieuw wordt verlengd. Het Rijk heeft daarom recent besloten om de Oekraïense ontheemden ongeveer dezelfde status te geven als statushouders gedurende drie jaar vanaf 4 maart 2027 1. Dit betekent dat de rol van de gemeente zal veranderen, maar hoe is nog onduidelijk. Komend jaar worden hier de voorbereidingen op getroffen, waarbij we in afwachting zijn van inhoudelijke informatie via een handreiking van het Rijk en adviezen hierover van de VNG. Ook moet nog duidelijk worden wat dit betekent voor de huisvestingsopgave in woningen in plaats van in opvang. Maatschappelijke zorg en ondersteuning De afgelopen jaren wordt er door Delft voor Elkaar maatschappelijke zorg en ondersteuning geboden aan de Oekraïense ontheemden. Vanwege een toenemend aantal signalen dat veel Oekraïense ontheemden behoefte hebben aan geestelijke gezondheidszorg zijn we in september 2025 een pilot gestart met laagdrempelige geestelijke gezondheidszorg.

We huren hiervoor stichting Mano in, die dit type activiteiten ook al een aantal jaren aanbiedt in Rotterdam en Den Haag. Het gaat om een preventief programma ter ondersteuning van de mentale & sociale gezondheid, bestaande uit zowel groeps- als individuele activiteiten. Voor daadwerkelijke hulpverlening wordt doorverwezen naar de GGZ en andere hulpverlening. Sfeer op locaties In Delft is de sfeer op de verschillende opvanglocaties goed. In de beginperiode waren er nog wel eens ruzies tussen bewoners die voorzieningen zoals keuken en badkamer moeten delen. Inmiddels wonen de meeste bewoners zelfstandig (in de flexwoningen of in appartementen in Abtswoude). Op de locaties waar dit nog niet zo is (Stefanna en Surinamestraat) zijn in de loop der tijd bewoners gewend geraakt aan het samenwonen, soms bevriend met elkaar geraakt en is er meer discipline gekomen in het volgen van het door hen zelfgemaakte schoonmaakrooster. Op dit moment zijn er zelden incidenten. Belangrijk in het behouden van de goede sfeer zijn de gemeentelijke sociaal beheerders, die deze functie al vanaf 2022 vervullen en de bewoners goed kennen. Zij zijn een laagdrempelig aanspreekpunt en helpen bewoners bij praktische zaken. 3.

Opvang Asielzoekers

Noodopvang Manderspark De volledig vernieuwde opvanglocatie is medio juni met veel bewoners en onder belangstelling van veel Delftenaren feestelijk heropend. Het COA vangt er ruim 200 mensen op, onder wie veel nareizigers met kinderen. Op dit moment verblijven er ca 70 kinderen. Alle kinderen in de basisschool leeftijd gaan naar school. In oktober informeerden we uw raad over de pilot “Meedoen in Delft” gericht op het begeleiden van bewoners naar werk. De voorbereidingen hiervoor zijn in volle gang. Naar verwachting gaat de pilot in februari 2026 van start. Noodopvang Campanile-hotel Het COA heeft de gemeente medio november gevraagd om het hotel nog een jaar als noodopvanglocatie in te zetten, tot 31 december 2026. Het college heeft met dit verzoek ingestemd en heeft de bestuursovereenkomst met het COA verlengd tot eind 2026. Omwonenden en bedrijven in de directe omgeving van het hotel worden hierover per brief geïnformeerd. Een aandachtspunt voor de verlenging zijn het verbeteren van het beheer en onderhoud. Hier zijn het COA en het hotel over in gesprek. In het hotel worden op dit moment 50 alleenreizende minderjarige vluchtelingen (amv) opgevangen. Zodra de nieuwe opvanglocatie aan de Adri Boslaan gereed is verhuizen de jongeren daarheen.

Met het COA is afgesproken dat de plekken die dan vrijkomen in het hotel met bewoners uit de doelgroep regulier gevuld gaan worden en niet meer door amv. Amv-locatie Adri Boslaan Op de Adri Boslaan gaat het COA een locatie realiseren voor 50 minderjarige asielzoekers. De vergunning is eind november verleend. Het COA verwacht in januari 2026 te starten met de bouw. Net als voor de andere COAopvanglocaties hebben COA en de gemeente een bestuursovereenkomst en werkafspraken opgesteld. De

Zie de verzamelbrief van het Rijk van 28 november 2025 https://open.overheid.nl/documenten/9c983592-d48b-4d799826-4aaaf610b849/file 1

Pagina 3 van 6

werkafspraken veiligheid worden medeondertekend door de sportverenigingen, de politie en de TU Delft. Ook komt er na opening van de locatie een veiligheidsoverleg met gemeente, COA, politie, TU Delft en sportverenigingen. Op 13 oktober organiseerden we samen met het COA een informatie-avond voor de leden van Korfbalvereniging Fortuna. Deze was druk bezocht. Op 17 november hebben we samen met het COA een informatiebijeenkomst georganiseerd voor bedrijven, organisaties en bewoners uit de directe omgeving. Tijdens deze bijeenkomst hebben ca. 10 omwonenden en organisaties op de campus zich laten informeren over de nieuwe opvang. Voordat de locatie in 2026 haar deuren opent gaat het COA een rondleiding organiseren voor belangstellenden. Hier wordt uw raad t.z.t. voor uitgenodigd. Duurzame opvangplekken Het college heeft de intentie uitgesproken om te voldoen aan de taakstelling van 376 plekken die Delft vanuit de Spreidingswet heeft gekregen. Het college wil de taakstelling bij voorkeur duurzaam invullen, met kwalitatief goede opvangplekken die minimaal 5 jaar beschikbaar zijn, en niet met tijdelijke en dure noodopvanglocaties. Met de ontwikkeling van de nieuwe AMV-locatie voldoet het college aan een duurzame invulling voor de doelgroep AMV. Voor de opvangplekken voor de doelgroep regulier geldt dit niet; de huidige locaties Manderspark en Campanile hotel zijn noodopvanglocaties.

Het college onderzoekt samen met het COA de mogelijkheden voor locaties voor duurzame opvangplekken. Hierbij blijft de schaarse ruimte in een compacte stad als Delft een uitdaging. Uw raad wordt hier begin 2026 verder over geïnformeerd. Spreidingswet Het wetsvoorstel van het vorige kabinet waarmee de Spreidingswet wordt ingetrokken is nog niet aangenomen. Op dit moment is de wet dus van kracht en de verwachting is dat alle gemeenten in februari 2026 een nieuwe taakstelling krijgen voor de 2e cyclus van de wet. Delft heeft nu een taakstelling van 376 plekken, waarvan 50 voor de opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv). Met de noodopvang in het Campanile-hotel (170 personen), noodopvang Manderspark (210 personen) en de nieuwe amv-locatie (50 personen) voldoen we aan de huidige taakstelling. In februari 2026 wordt duidelijk of deze taakstelling wijzigt.

Wat verandert er? De COA- noodopvang in het Campanile hotel wordt verlengd tot 31 december 2026. Mogelijk komen er in 2026 voor gemeenten grote wijzigingen aan in de taakstellingen, wetgeving en financiering van de opvang en huisvesting van nieuwkomers. Op dit moment is er veel onzekerheid en ook is niet duidelijk welke financieringsregelingen en alternatieven het kabinet hiervoor in de plaats laat komen. Wij volgen de landelijke ontwikkelingen op de voet. We zijn goed aangehaakt op de lobby van de VNG en de G4 richting het Rijk om te zorgen voor uitvoerbaar beleid met passende financiering voor gemeenten. Zodra er meer duidelijkheid komt over het Rijksbeleid en de gevolgen voor Delft informeren wij uw raad hierover.

Beleidskaders -

Wet COA Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet). Taakstelling huisvesting vergunninghouders Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne Regeling opvang ontheemden Oekraïne Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

Pagina 4 van 6

Financiën Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Wanneer er in 2026 meer duidelijkheid komt over de landelijke wetgeving en financiering en de gevolgen hiervan voor Delft wordt de raad hierover geïnformeerd.

Vervolg Wij zullen uw raad voortaan minimaal twee keer per jaar breed informeren over de stand van zaken en ontwikkelingen rond de opvang en huisvesting van nieuwkomers in Delft. Participatie Niet van toepassing

Communicatie Alle informatie over de opvang van asielzoekers in Delft is te vinden op de speciale websitepagina van de gemeente Delft: Tijdelijke opvang asielzoekers | Gemeente Delft. Daarnaast plaatst het COA plaatst regelmatig berichten over activiteiten op de noodopvanglocaties Campanile en Manderspark op de instagrampagina’s van deze locaties. Alle informatie over de opvang van Oekraïense ontheemden is te vinden op de gemeentelijke websitepagina Hulp voor Oekraïne | Gemeente Delft

Bijlage(n) Geen

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Pagina 5 van 6

Frank van Vliet Loco-burgemeester 17-12-2025

Pagina 6 van 6