2543671 College van B&W - Pilot Meedoen in Delft

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Pilot Meedoen in Delft

Portefeuillehouder

Wethouder Gooijer, Wethouder Zwart

Voorstel ingediend door

Esther van der Sluijs, Esther Sprangers

Registratienummer

62992887

Datum

14 oktober 2025

Concept-besluit(en) Niet van toepassing Waarom nu? Het college heeft besloten om een éénjarige pilot te starten om bewoners van COA-opvanglocaties in Delft te begeleiden naar betaald werk en dagbesteding. De pilot wordt uitgevoerd door Werkse!, het Centraal orgaan Opvang asielzoekers COA en de gemeente Delft. Door deze groep actief naar werk te begeleiden dragen we bij aan de integratie van nieuwkomers in Delft, het verminderen van personeelstekorten bij Delftse bedrijven en het zijn van een inclusieve stad waarin iedereen volwaardig kan meedoen. Inhoud Aanleiding Sinds september 2022 vangt het COA in Delft asielzoekers op, verspreid over twee locaties (Manderspark en Campanile-hotel). In het Manderspark zijn 220 opvangplekken en in het Campanile-hotel 170. Het COA is verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van de bewoners, gericht op wonen, leven en voorbereiding op inburgering of terugkeer. Het verrichten van arbeid tijdens de opvang werd bemoeilijkt omdat asielzoekers maar maximaal 24 weken per jaar mochten werken. Eind 2023 is deze regelgeving aangepast en mogen asielzoekers het hele jaar door werken. Hierdoor wordt het voor werkgevers aantrekkelijker om hen aan te nemen en is de mogelijkheid voor asielzoekers om betaald werk te gaan verrichten enorm toegenomen.

Uit cijfers van het UWV (UWV-dashboard tewerkstellingsvergunningen, april 2025) blijkt dan ook dat asielzoekers in Nederland steeds vaker betaald werken. In de eerste helft van 2023 werden ruim 700 werkvergunningen verstrekt, in dezelfde periode dit jaar ca. 9500. Rol gemeenten Verschillende gemeenten in het land zijn naar aanleiding van deze regelwijziging met pilots gestart voor toeleiding naar werk voor bewoners van COA-opvanglocaties in hun gemeente. Voorbeelden zijn Den Haag, Gouda, Meierijstad, Alphen aan de Rijn en Utrecht. Deze gemeenten maken voor de uitvoering van de pilot gebruik van hun sociale werkbedrijven en/of bemiddelingsbureaus met nieuwkomersexpertise. De eerste resultaten van deze pilots zijn positief. De begeleiding naar werk draagt effectief bij aan integratie, taalontwikkeling, het vervullen van openstaande vacatures en het voorkomen van illegale arbeid. Ook verkleint werk de kans op mogelijke overlast omdat de bewoners overdag actief bezig zijn en niet de hele dag op de opvanglocatie verblijven. Uit deze pilots blijkt dat de rol van gemeenten en jobcoaches essentieel is. Doordat veel COA-bewoners de taal nog niet voldoende spreken, weinig kennis hebben van de Nederlandse arbeidsmarkt en van hun rechten en

Versie 08.25

plichten is de inzet van de kennis en expertise van gemeenten onmisbaar. De diversiteit in (culturele) achtergrond en taal en vaak ook mentale kwetsbaarheid maakt dat er vaak belemmeringen zijn om zelfstandig werk te vinden. Een gemeente kan de re-integratie expertise van leerwerkbedrijven (zoals Werkse!) en bestaand instrumentarium (waaronder job coaching) inzetten. Het COA heeft deze expertise niet. Voordelen van werk In de beleidsnota “Werk is het beste medicijn” (2020) is vastgesteld dat het hebben van werk of zinvolle dagbesteding een enorme besparing oplevert op andere beleidsterreinen zoals zorg en veiligheid. Vanuit de Participatiewet en de Wet Inburgering zetten we vanuit de gemeente vooral in op begeleiding naar werk en dagbesteding voor statushouders die gehuisvest zijn in Delft. Voor de bewoners van de COA-locaties die nog in hun asielprocedure zitten geldt dit echter niet, mede omdat dit geen wettelijke taak voor gemeenten is. Door inzet te gaan plegen op deze doelgroep dragen we bij aan de ambitie van het college om Delft te versterken als een inclusieve stad waarin iedereen volwaardig kan meedoen (zoals weergegeven in de visie ‘Delft, kansrijk voor iedereen’) en de motie ‘Vroeg in beeld, vooruit in kansen’ van 3 juli 2025 om meer mensen zonder uitkering op te nemen in een re-integratieaanpak.

Daarnaast draagt het hebben van werk bij aan: • Integratie en taalverwerving. Participatie is de beste manier om te integreren. Door mee te doen in de (Delftse) samenleving breiden COA-bewoners hun netwerk uit en leren ze de Nederlandse taal sneller. • Een zinvolle dagbesteding. Dit leidt tot minder verveling en verkleint de kans op overlast en incidenten. • Vermindering van langdurige afhankelijkheid van sociale voorzieningen. Mensen die werken hebben een betere gezondheid, zowel fysiek als psychisch, wat bijdraagt aan lagere zorgkosten. Door nieuwkomers eerder te begeleiden naar werk en participatie, wordt hun zelfredzaamheid vergroot en hun afstand tot de arbeidsmarkt kleiner. • De personeelsbehoefte van werkgevers. Delft en de regio kunnen vacatures invullen en gemotiveerde werknemers inzetten. • Tegengaan van illegale arbeid en uitbuiting. Door het aanbieden van legale werkplekken vermindert de afhankelijkheid van illegale arbeid en daarmee de kwetsbaarheid van de bewoners. • Vergroting van de diversiteit. COA-bewoners brengen nieuwe perspectieven binnen bedrijven mee.

Een Delftse pilot Aan de hand van een eerste inventarisatie in de twee COA-opvanglocaties in Delft blijkt een groot deel van de bewoners gemotiveerd te zijn om aan het werk te gaan. In samenwerking tussen COA, Werkse! en de gemeente is daarom een pilot uitgewerkt om bewoners van de Delftse COA locaties die willen en kunnen naar werk te begeleiden. Hierbij zijn de ervaringen van o.a. de gemeenten die al een pilot hebben, Platform31 en de VNG meegenomen. Aanpak De pilot duurt in totaal 12 maanden en wordt als volgt uitgevoerd: • Aanmelding van bewoners die willen en kunnen werken (op basis van inschatting COA en vrijwillige aanmelding via de COA Meedoenbalie); • Afnemen van de test “op weg” (NOA Persoons Profiel Scan) door Werkse!. Deze test geeft een beeld van sterke punten en ontwikkelpunten, mogelijke belemmeringen, kansen op het vinden van werk, eventuele afstand tot de arbeidsmarkt en de gewenste ondersteuning. Meerdere gemeenten maken al gebruik van deze tool voor statushouders en asielzoekers; • Matching op vacatures en intensieve begeleiding door Werkse! voor ca. 50 bewoners. Dit is een inschatting. Omdat de doelgroep nog relatief onbekend is kan dit aantal ook lager of hoger zijn. • Monitoring en evaluatie van de aanpak & resultaten en voorstel voor eventueel vervolg. Aan Werkse! wordt gevraagd om de pilot uit te voeren, in nauwe samenwerking met het COA.

De rol van de gemeente is hierbij faciliterend en coördinerend. Aandachtspunten

Pagina 2 van 4

Bij het uitvoeren van de pilot verwachten we net als andere gemeenten te maken te krijgen met administratieve belemmeringen die vertragend kunnen werken. Deze belemmeringen komen voort uit landelijke wet- en regelgeving Op regionaal en landelijk niveau vinden doorlopend gesprekken plaats met het Rijk om deze belemmeringen weg te nemen. • De lange wachttijd voor het verkrijgen van een Burgerservicenummer en een tewerkstellingsvergunning (TWV). Het merendeel van de asielzoekers in Delft beschikt overigens al over een BSN. Tijdens het wachten op de TWV, kunnen bewoners wel deelnemen aan vrijwilligerswerk en taalactiviteiten. • De eigen bijdrage (REBA) die bewoners die betaald werk verrichten moeten betalen aan het COA. Dit kan een drempel vormen voor bewoners om aan de slag te gaan met betaald werk. • Mogelijke overplaatsing. COA-bewoners die in afwachting zijn van hun asielaanvraag, zijn nog niet zeker of zij in Nederland mogen blijven of tijdens de pilot overgeplaatst worden naar een andere COAopvanglocatie. Met het COA-hoofdkantoor maken we werkafspraken over het zo min mogelijk overplaatsen van bewoners die meedoen aan de pilot.

Monitoring en evaluatie Bovenstaande aandachtspunten zijn meegenomen in de opzet van de pilot. Daarnaast stellen we werkafspraken op met COA en Werkse! waarin ieders rol en verantwoordelijkheid is vastgelegd. Onderdeel hiervan is dat we minimaal 1 keer per kwartaal met de drie partijen een overleg voeren over de voortgang. Hierbij kijken we ook naar de aanpak en geleerde lessen van pilots van andere gemeenten in het land. Op basis hiervan kunnen we waar nodig bijsturen. Werkse! rapporteert over de tussentijdse resultaten van de pilot. In het eerste kwartaal van 2027 vindt een volledige evaluatie plaats, waarin de opbrengsten en leerpunten worden opgenomen. Hierbij kijken we ook naar de aanpak en geleerde lessen van pilots van andere gemeenten in het land. Op basis van deze evaluatie kan eventueel een voorstel worden gedaan voor voortzetting en/of opschaling, inclusief een advies voor mogelijke uitbreiding naar andere groepen nieuwkomers in Delft. Wat verandert er? •

• •

Met deze pilot wordt een nieuwe stap gezet in het participatiebeleid van de gemeente Delft. COA-bewoners worden voor het eerst structureel begeleid richting werk en dagbesteding. Hierdoor kunnen zij eerder meedoen, werken aan hun integratie en hun talenten inzetten in de samenleving. De pilot betekent het aanvullende inzet op deze doelgroep en een tijdelijke verbreding van de taken van Werkse! Voor de stad betekent dit meer zichtbare participatie van COA-bewoners, minder kans op mogelijke overlast en het vervullen van vacatures bij Delftse werkgevers.

Beleidskaders • • • • •

De Richtlijn Arbeid Asielzoekers (Rva 2022). De Wet inburgering 2021. Nota “Werk is het beste medicijn” Visie “Delft Kansrijk voor Iedereen”. Wet “gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet).

Financiën De uitvoering van de pilot wordt gedaan door COA, gemeente en Werkse!. De kosten zijn geraamd op € 200.000. Deze kosten zijn voor de rekening van de gemeente. De kosten worden gedekt uit de reserve sociaal domein. In

de eerstvolgende ARB wordt dit financieel verwerkt. De bijdrage van het COA bestaat uit personele inzet en het inzetten van de Meedoenbalie op de opvanglocatie aan het Manderspark. De gemeente heeft een coördinerende en faciliterende rol. Vervolg Oktober-december 2025: vastleggen werkafspraken COA, Werkse! en gemeente Delft, voorbereidingen start pilot Januari 2026- December 2026: uitvoering pilot Eerste kwartaal 2027: evaluatie en eventueel voorstel voor vervolg

Pagina 3 van 4

Participatie Voor de ontwikkeling van de Delftse pilot is bij andere gemeenten, Platform31 en de VNG kennis opgehaald. Communicatie In overleg met COA en Werkse! wordt een communicatie aanpak opgesteld. Bijlage(n) Bijlage 1: Raadsoplegger

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris

JK Gooijer - Medema Loco-burgemeester 22-10-2025

Pagina 4 van 4