2541543 College van B&W - Raadsinformatiebrief voortgang inburgering

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Raadsinformatiebrief voortgang inburgering

Portefeuillehouder

Wethouder Gooijer

Voorstel ingediend door

J. Meerhoff, (jmeerhoff@delft.nl); E. van Uden (evuden@delft.nl)

Registratienummer

6287048

Datum

7 oktober 2025

Concept-besluit(en) n.v.t. Waarom nu? Eind 2026 komt er een beleidsevaluatie van de Wet inburgering. Wethouder Gooijer heeft aan de raad toegezegd om na de zomer van 2025 de raad, met een raadsinformatiebrief, te informeren hoe de evaluatie wordt vormgegeven en alvast een update te geven over de voortgang van de inburgering. Inhoud Het is ruim 3 jaar geleden dat de Wet inburgering 2021 (Wi2021) op 1 januari 2022 van start ging. Met de invoering van de Wi2021 kwam de regierol met betrekking tot de uitvoering van de inburgering weer terug bij de gemeente. Het doel van de wet is dat alle inburgeraars zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren op het voor hen hoogst haalbare niveau. En dat zij volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving, het liefst door middel van betaald werk. In tegenstelling tot de Wet inburgering 2013 (Wi2013) zijn statushouders niet meer zelf verantwoordelijk voor het inkopen van een taaltraject maar ligt deze verantwoordelijkheid weer bij de gemeente. De gemeente meldt aan en bewaakt de voortgang en kwaliteit van het traject. De opbouw van de raadsinformatiebrief is als volgt: 1. Data a. Instroom b. Verdeling leerroutes c. Uitstroom 2. Verbeteringen a. Nieuwe werkwijze financieel ontzorgen b. Aanpassing verordening Wet inburgering 2021 c. Uitbreiding maatschappelijke begeleiding in de nieuwe aanbesteding 3. Evaluatie

1. Data De Wi2021 is op 1 januari 2022 in werking getreden. In totaal zijn er op dit moment (peildatum 1 september 2025) 868 inburgeringsplichtigen in Delft. Hiervan zijn 430 statushouders en 438 gezins- en overige migranten. Er zijn 3 verschillende leerroutes onder de Wi2021. De B1- route, de Zelfredzaamheidsroute (Z-route) en de Onderwijsroute. De prognose met betrekking tot de verdeling over de leerroutes was als volgt: 60% B1-route Versie 08.25

25% Onderwijsroute 15% Z-route In werkelijkheid is de verdeling op dit momenteel als volgt: 78% B-route 4% Onderwijsroute 18% Z-route Het percentage Z-route deelnemers is met 3% verschil nagenoeg gelijk aan de prognose uit 2021. De instroom in de B1-route is met 18% verschil een stuk hoger dan verwacht. Het aantal deelnemers dat instroomt in de Onderwijsroute is in de praktijk met een verschil van 21% een stuk lager dan de prognose in 2021. De praktijk wijst uit dat voor veel statushouders de reguliere B1-route de meeste passende is. Uitstroom Op dit moment hebben 36 statushouders en 43 gezins- en overige migranten aan hun inburgeringsplicht voldaan. Daarmee heeft 86% van de statushouders en 83% van de gezins- en overige migranten waarvan de inburgeringstermijn is verstreken het traject succesvol afgerond. Inburgeringsplichtigen die (verwijtbaar) niet binnen de gestelde termijn hun inburgering succesvol hebben afgerond kunnen een boete opgelegd krijgen door DUO. Het opleggen van boetes door DUO is (echter) tijdelijk stil gelegd in verband met een uitspraak van de Raad van State die oordeelt dat vluchtelingen die niet op tijd inburgeren geen boete opgelegd mogen krijgen. Volgens de Raad van State is een geldboete alleen in uitzonderlijke gevallen toelaatbaar.

Staatssecretaris Nobel van Participatie en Integratie is van mening dat inburgering niet vrijblijvend mag zijn en wil de ruimte die de uitspraak biedt maximaal benutten. Over de wijze waarop hij dat wil doen zal hij de Tweede Kamer in oktober 2025 nader informeren. 2. Verbeteringen Sinds de invoering van de Wi2021 zijn er in het kader van het lerend stelsel een aantal verbeteringen doorgevoerd bij processen waar knelpunten bleken te zijn. Hieronder worden de doorgevoerde verbeteringen toegelicht. Nieuwe werkwijze financieel ontzorgen Bij financieel ontzorgen worden gedurende de eerste zes maanden de vaste lasten voor huur, zorgverzekering, gas, elektriciteit en water door de gemeente direct betaald vanuit de uitkering. Bij de uitvoering van het financieel ontzorgen ontstonden verschillende knelpunten. Zo was het proces te kwetsbaar en was er behoefte aan een maatwerkaanpak, waarbij statushouders de begeleiding krijgen die bij hen past. Na een aanpassing van de Participatiewet op het gebied van financieel ontzorgen ontstond er meer ruimte voor maatwerk. Er is een maatwerkaanpak opgezet met drie soorten dienstverlening, van lichte tot intensieve ondersteuning. Daarnaast is er de mogelijkheid toegevoegd om voor inburgeraars na de zes maanden een aanvullend financieel product in te zetten.

Dit houdt in dat de inburgeraar na het einde van de maatschappelijke begeleiding nog zes maanden extra begeleiding krijgt om financieel zelfredzaam te worden. De eerste ervaringen hiermee zijn positief, hier wordt bij de evaluatie nader op ingegaan. Aanpassing verordening Wet inburgering Onderdeel van de Wi2021 is het opleggen van sancties bij ongewenste gedragingen. Bij inburgeringsplichtige statushouders zijn hierbij twee wetgevingen van toepassing: de Wi2021 en de Participatiewet. Op grond van de Wi2021 kan een boete opgelegd worden en op basis van de Participatiewet kan een maatregel opgelegd worden. Aanvankelijk werden alle gedragingen als samenloop gezien, waardoor de keuze is gemaakt om maatregelen op te leggen. De VNG adviseert echter om gedragingen die voortkomen uit verplichtingen van de Wi2021 ook te sanctioneren vanuit deze wet en niet vanuit de Participatiewet. Dit advies wordt ondersteund door de uitkomst van een interne controle die plaats heeft gevonden. Bij het opleggen van een boete is het alleen mogelijk om tijdens de periode van financieel ontzorgen (de eerste zes maanden van de uitkering) de opgelegde boete te verrekenen met de uitkering. Doordat de verordening is aangepast is het mogelijk om de opgelegde boetes gedurende het gehele inburgeringstraject te verrekenen met de uitkering.

Uitbreiding maatschappelijke begeleiding in nieuwe aanbesteding Maatschappelijke begeleiding (MB) is een traject van zes maanden gericht op het ‘landen’ in Delft na de huisvesting in onze gemeente. Na het traject van zes maanden zou de statushouder gebruik kunnen maken van Pagina 2 van 4

het reguliere Delftse aanbod. In de praktijk bleek deze stap voor veel statushouders erg groot. Hierdoor liepen sommige statushouders benodigde ondersteuning mis of kregen ze deze later dan gewenst. Op verzoek van gemeente Delft is Delft voor Elkaar een spreekuur gestart voor statushouders waarvan de maatschappelijke begeleiding is afgelopen. Dit spreekuur wordt veelvuldig bezocht voor bijvoorbeeld uitleg over ontvangen brieven of hulp bij het aanvragen van regelingen. Buiten het spreekuur om kunnen consulenten inburgeraars ook warm overdragen naar een contactpersoon van Delft voor Elkaar. Inmiddels heeft er een nieuwe aanbesteding voor MB plaatsgevonden waarbij een van de belangrijkste wijzigingen is dat de periode van begeleiding wordt uitgebreid van zes maanden naar minimaal 14 maanden. Daarnaast kunnen statushouders na afloop van de persoonlijke begeleiding ook nog gebruik maken van een spreekuur gedurende de rest van hun inburgeringstraject. Evaluatie In het beleidsplan Inburgeren Werkt! is opgenomen dat de gemeente in 2025 start met een beleidsevaluatie. Deze beleidsevaluatie wordt eind 2026 aangeboden aan de raad. We informeren de raad hierbij alvast over hoe de evaluatie wordt vormgegeven.

Het nieuwe inburgeringsstelsel beoogt, in samenhang met andere wetgeving (in het bijzonder de Participatiewet) een bijdrage te leveren aan het maatschappelijke doel van inburgering: alle inburgeraars doen snel en volwaardig mee in de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. Dit doel is landelijk vertaald in een specifiek beleidsdoel: Inburgeraars bereiken het voor hen hoogst haalbare taalniveau (liefst niveau B1) en kennis van de Nederlandse maatschappij, in combinatie met gerichte inspanningen op participeren naar vermogen vanaf de start van het inburgeringstraject. Voor de evaluatie wordt onderzocht in hoeverre de beleidsdoelstelling wordt behaald. De evaluatie zal zowel een kwalitatief als een kwantitatief onderdeel bevatten. Inburgeringsplichtigen hebben een inburgeringstermijn van 3 jaar. Dat betekent dat binnen 3 jaar alle onderdelen afgerond moeten zijn en/of alle examens behaald moeten zijn. Het kwantitatieve deel van de evaluatie geeft inzicht in hoeverre inburgeraars binnen de termijn inburgeren en daarmee snel en volwaardig mee kunnen doen in de Nederlandse maatschappij. Hiervoor onderzoeken we in hoeverre alle inburgeraars die in 2022 inburgeringsplichtig zijn geworden de verschillende onderdelen binnen de inburgeringstermijn hebben behaald. Voor deze groep is de termijn van 3 jaar uiterlijk eind 2025 afgelopen.

Naast het kwantitatieve onderzoek wordt ook geëvalueerd hoe inburgeraars de inburgering ervaren. Dit geeft ons inzicht in de kwaliteitsbeleving en mogelijke verbeterpunten voor het inburgeringsproces. De hoofdvraag hierbij is ‘leidt de inburgering zoals we deze in Delft vormgeven tot het zo snel mogelijk volwaardig meedoen in de maatschappij?’. Wat loopt goed en waar is nog ruimte voor verbetering? Inburgering is een continu proces van doorontwikkeling. Gemeente Delft werkt hiervoor nauw samen met regiogemeenten en volgt ook landelijk de ontwikkelingen en best practices van andere gemeenten. Bij de uitvoering van de Wet inburgering zijn veel organisaties betrokken en wordt er intensief samengewerkt. In het kader van het lerend stelsel wordt er continu bekeken waar processen en/of samenwerkingen verbeterd kunnen worden en worden deze verbeteringen ook gelijk doorgevoerd. In de evaluatie wordt een overzicht opgenomen van doorgevoerde verbeteringen. Wat verandert er? n.v.t. Beleidskaders In het beleidsplan ‘Inburgeren werkt!’ is opgenomen dat er een beleidsevaluatie wordt uitgevoerd. Financiën n.v.t.

Pagina 3 van 4

Vervolg Eind 2026 volgt de beleidsevaluatie Wet inburgering 2021 Participatie n.v.t. Communicatie n.v.t. Bijlage(n) n.v.t.

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om toezegging T250327.4.3.1 als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris

MA Huijsmans Loco-Burgemeester 07-10-2025

Pagina 4 van 4