2539514 Voorstel van het college aan de raad inzake Nota Samen thuis in Delft

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Nota Samen thuis in Delft

Portefeuillehouder

Wethouder Gooijer

Voorstel ingediend door

Tamar Hilversum (thilversum@delft.nl)

Registratienummer

6275003

Datum

23 september 2025

Concept-besluit(en) De raad besluit: • De nota Samen thuis in Delft en bijlage 1: In gesprek met de stad vast te stellen.

Waarom nu? Nota Samen thuis in Delft De afgelopen jaren is binnen de gemeente Delft op verschillende niveaus meer aandacht gekomen voor inclusief samenleven. Zo kreeg het slavernijverleden van Delft in 2021 politieke aandacht, gevolgd door officiële excuses van het college in 2023, wat leidde tot bredere reflectie op ons huidige samenleven. Het Kwartiermakers Comité Slavernijverleden adviseerde om inclusie integraal te verankeren in beleid, een advies dat we met de nota Samen thuis in Delft ter harte nemen. Ook in het coalitieakkoord Samenwerken aan Delft (2022-2026) is uitgesproken dat Delft een rechtvaardige, veilige, toegankelijke, diverse en inclusieve stad wil zijn, en sinds 2021 onderstreept de status van Global Goals-gemeente – met nadruk op SDG 5 (gendergelijkheid) en 10 (ongelijkheid verminderen) – deze ambitie. Hoewel we als gemeente al op diverse manieren inzetten op inclusie, gebeurt dit nog te weinig vanuit een samenhangende aanpak met één duidelijke visie en beleid. De nota Samen thuis in Delft markeert een belangrijke volgende stap waarin we ambities en initiatieven rond inclusief samenleven bundelen en richting te geven. De nota Samen Thuis in Delft, gericht op het bevorderen van een inclusieve samenleving in onze stad.

In de nota zijn ambities en acties uitgewerkt op de thema’s inclusief samenleven, discriminatie, polarisatie, emancipatie (LHBTI+ en vrouwen) en het koloniaal- en slavernijverleden. Thema’s die raken aan de kern van wie we als stad willen zijn: inclusief, betrokken en voor iedereen een plek om zich thuis te voelen. Een nieuw beleidsterrein: inclusief samenleven Sinds 2024 werken we aan het opbouwen van het nieuwe beleidsterrein inclusief samenleven. Samen met inwoners en organisaties hebben we een stevige basis gelegd voor de nota en draagvlak in de stad. Dit gebeurde terwijl we met beperkte middelen en capaciteit, tegelijkertijd al uitvoering gaven aan onderdelen van het beleid. Met de publicatie van Samen thuis in Delft wordt inclusief samenleven een officieel beleidsterrein van de gemeente Delft, met bijbehorende capaciteit. Toewerken naar een inclusieve samenleving vraagt om inzet en menskracht vanuit de gemeentelijke organisatie. Voldoende capaciteit is essentieel om de activiteiten uit de nota uit te voeren, verbinding met de stad te onderhouden, partnerschappen te versterken, inwoners te enthousiasmeren, signalen tijdig op te pakken en samen verder te bouwen aan het Delft van ons allemaal. Tegelijkertijd is inclusief samenleven geen losstaand beleidsterrein, maar een manier van denken en werken die we willen verweven in al het gemeentelijk handelen.

Het is een gezamenlijke opdracht die de hele organisatie raakt en vraagt om betrokkenheid, gedeelde verantwoordelijkheid en structurele aandacht.

Pagina 1 van 6

De nota bevat een pakket van activiteiten die binnen het huidige budget uitvoerbaar zijn. Flexibele en lerende aanpak Het actieprogramma wordt jaarlijks herijkt: op basis van wat werkt, wat nodig is en wat er verandert in de stad, stellen we telkens opnieuw prioriteiten. Daarbij kan ook bekeken worden of uitbreiding van projectmatige activiteiten wenselijk is om te verdiepen en door te groeien in de richting van onze gezamenlijke ambitie: een inclusieve samenleving voor iedereen in Delft. Van vertrekpunt naar beweging De nota Samen thuis in Delft en de verwachtingen vanuit de stad vragen om inzet, maatwerk en zichtbaarheid vanuit de gemeente. De nota vormt een vertrekpunt: een haalbare en praktische aanpak om kleinschalig te starten, voort te bouwen op wat er al is en stapsgewijs verandering te realiseren. Het is een visiedocument dat richting geeft, inwoners en partners meeneemt in een beweging naar inclusief samenleven en concrete aanknopingspunten biedt voor beleid, samenwerking en bewustwording. Inhoud Nota in het kort Een stad waar iedereen zich thuis voelt In Delft moet iedereen zich thuis kunnen voelen. Ongeacht waar je vandaan komt, wat je gelooft, wie je liefhebt, hoeveel je verdient of welke beperking je hebt. We willen een stad waarin niemand aan de zijlijn staat, maar iedereen de kans krijgt om mee te doen en mee te bepalen.

Dat is het uitgangspunt van ons nieuwe beleid voor inclusief samenleven. Waarom vinden we dat belangrijk? Inclusie is nog geen vanzelfsprekendheid. Helaas zijn er nog steeds inwoners die niet gezien, gewaardeerd en gerespecteerd worden om wie ze zijn. Ze ervaren uitsluiting of discriminatie of krijgen niet dezelfde kansen als anderen, vanwege hun achtergrond, beperking, gender of levensovertuiging. Dat raakt mensen in hun dagelijks leven: op school, op de arbeidsmarkt, in de zorg of gewoon op straat. Het zorgt voor pijn, wantrouwen en afstand tot de samenleving. Dat willen we veranderen. Niet alleen omdat het rechtvaardig is, maar ook omdat Delft sterker wordt als iedereen mee kan doen. Verschillen maken onze stad rijker. We vinden het belangrijk om de mensen die we nu nog niet bereiken, ook bij dit beleid te betrekken. Omdat zij vaak gebaat zijn bij een inclusieve samenleving, en omdat hun perspectieven onmisbaar zijn voor echte verandering. Samen met inwoners, organisaties en ondernemers bouwen we aan een Delft waarin inclusie de norm is, mensen elkaar leren kennen, en ruimte is voor ontmoeting en ongemakkelijke gesprekken. Wat willen we bereiken? De nota Samen thuis in Delft beschrijft het beleid waarmee de gemeente vanaf 2025 doelgericht werkt aan een inclusieve samenleving. Een stad waar je jezelf kunt zijn, waar je meetelt en waar ruimte is voor verschil en verbinding.

Dit kunnen we als gemeente niet alleen. Samen met inwoners, organisaties, ondernemers en onderwijsinstellingen bouwen we aan een Delft waarin iedereen zich thuis voelt. We doen dit langs vijf ambities die samen de basis vormen voor een sterke en samenhangende aanpak: • We zijn allemaal anders, maar Delft is ons thuis. • In Delft kan iedereen zichzelf zijn. • Een andere mening hebben mag, dat respecteren we van elkaar. • Iedereen heeft recht op een volwaardige plaats in de samenleving. • We erkennen het verleden en bouwen aan verbinding in het heden. Vijf ambities, vijf thema’s De vijf ambities vormen samen de kern van het beleid voor een inclusieve samenleving. Elke ambitie is verbonden aan een centraal thema. Door deze koppeling ontstaat een samenhangende aanpak die richting geeft aan wat we doen en hoe we het doen. 1. We zijn allemaal anders, maar Delft is ons thuis Thema: Inclusief samenleven

Pagina 2 van 6

In een inclusieve samenleving worden verschillen geaccepteerd en vormen ze geen aanleiding tot uitsluiting of spanning. We zetten in op verbondenheid, gelijke kansen en het tegengaan van uitsluiting. Iedereen moet zich welkom voelen en mee kunnen doen. In de buurt, op school, op het werk en in de stad. Dit vraagt om gemeentelijke regie, maar ook om inzet van partners in de stad. 2. In Delft kan iedereen zichzelf zijn Thema: Discriminatie tegengaan Discriminatie vormt een hardnekkig maatschappelijk probleem. Mensen worden ongelijk behandeld vanwege kenmerken zoals huidskleur, geloof of beperking. Dit is niet alleen verboden, maar heeft ook grote gevolgen: mensen kunnen zich terugtrekken uit de samenleving of het vertrouwen in instanties verliezen. We vinden discriminatie onacceptabel en bestrijden het actief in Delft. We maken het zichtbaar en bespreekbaar, vergroten de bewustwording en moedigen inwoners aan om meldingen te doen. Het doel is een samenleving waarin inwoners en organisaties discriminatie herkennen, bespreekbaar maken en gezamenlijk tegengaan. Samen werken we aan een stad waarin iedereen gelijke behandeling ervaart. 3. Een andere mening hebben mag, dat respecteren we van elkaar Thema: Omgaan met polarisatie Meningsverschillen horen bij een gezonde democratie, maar kunnen uitgroeien tot spanningen als groepen elkaar niet meer begrijpen.

We willen voorkomen dat tegenstellingen uit de hand lopen. We investeren in ontmoeting, dialoog en wederzijds begrip. Het doel is om in een vroeg stadium polarisatie te herkennen en aan te pakken. Als er toch conflicten ontstaan, zetten we in op herstel en nazorg om relaties te herstellen. 4. Iedereen heeft recht op een volwaardige plaats in de samenleving Thema: Emancipatie Niet iedereen in Delft ervaart dezelfde mate van vrijheid of mogelijkheden. Sommige groepen hebben extra ondersteuning nodig om volwaardig te kunnen meedoen. Delft ondersteunt actief groepen die structureel minder kansen krijgen, zoals vrouwen, mensen met een beperking en LHBTI+-personen. We werken aan het doorbreken van structurele ongelijkheid via gerichte ondersteuning en samenwerking met maatschappelijke partners. En we maken ruimte voor ontwikkeling, meedoen en zelfbeschikking. 5. We erkennen het verleden en bouwen aan verbinding in het heden Thema: Programma Koloniaal- en slavernijverleden Een belangrijk aspect van het inclusiebeleid is het erkennen van het Nederlandse koloniaal- en slavernijverleden. We staan stil bij dit verleden en erkennen hoe dit tot op de dag van vandaag doorwerkt. We versterken bewustzijn, begrip en verbinding via diverse activiteiten, dialoog, herdenking en educatie.

Zo bouwen we aan wederzijds begrip, het doorbreken van vooroordelen en werken we aan een gezamenlijke toekomst waarin discriminatie, racisme en uitsluiting geen plaats meer hebben. Zo houden we zicht op impact Inclusie laat zich niet altijd vangen in cijfers, maar we blijven scherp monitoren wat de voortgang en impact is van ons beleid voor Inclusief samenleven. We organiseren jaarlijks open gesprekken met inwoners om signalen en ervaringen uit de stad op te halen. Ook monitoren we structureel trends en ontwikkelingen met de resultaten uit de Delftse Omnibusenquête. Samen maken we Delft Inclusief Een inclusieve samenleving vraagt veel van ons allemaal. Delft wil veel bereiken, maar heeft te maken met beperkte middelen. De uitvoering van de visie uit de nota Samen thuis in Delft is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de hele gemeentelijke organisatie, waarbij alle afdelingen bijdragen vanuit hun eigen expertise en programma’s omdat inclusie raakt aan alle gemeentelijke opgaven. Maar een echt inclusief Delft maken we samen met de stad. Gemeente, inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en onderwijsinstellingen: iedereen draagt bij. We bouwen aan een stad waar verschillen worden omarmd, waar ruimte is voor open gesprekken en waar iedereen zich welkom voelt. Daarbij hoort ook geduld en de bereidheid om ongemak en misverstanden samen te overwinnen.

Alleen door elkaar te willen begrijpen en samen verantwoordelijkheid nemen, maken we van Delft een stad van en voor iedereen.

Wat verandert er? Op verschillende manieren zetten we als gemeente al in op inclusie, maar nog onvoldoende in samenhang, vanuit één visie en beleid. Met de nota ‘Samen thuis in Delft’ komt er een bredere en samenhangende aanpak. Deze nota vormt de leidraad voor de gemeentelijke visie en het beleid op inclusief samenleven. De thema’s inclusief samenleven, discriminatie, polarisatie en emancipatie vormen de kern. Onder emancipatie valt ook het Regenboogstadbeleid. Daarnaast is er aandacht voor het koloniale en slavernijverleden. De nota dient als een praktische handleiding voor iedereen die met ons wil bijdragen aan een inclusieve samenleving. Tegelijkertijd voeren we binnen onze eigen gemeentelijke organisatie intern beleid door op het gebied van D&I (Diversiteit en Pagina 3 van 6

Inclusie). De gemeente waarborgt op deze manier diversiteit en inclusie in de stad (extern), en geeft zelf (intern) het goede voorbeeld. Iedereen moet volwaardig mee kunnen doen in alle levensdomeinen. Ook is het belangrijk dat elk beleidsdomein van de gemeente concreet en specifiek aangeeft hoe inclusief beleid in dat domein wordt uitgevoerd. Binnen de gemeente Delft is inclusie nog niet als een gezamenlijke verantwoordelijkheid vastgesteld, terwijl het thema van invloed is op alle beleidsdomeinen van de verschillende portefeuillehouders. De verantwoordelijkheid voor inclusie ligt niet alleen bij het beleidsdomein Inclusief Samenleven. Afgesproken is dat elk beleidsdomein inclusie zal integreren in hun beleidsnota’s, doelstellingen en uitvoeringsplannen/werkprocessen. Uitgaven 2025 t/m 2029 Het beschikbare centrale budget voor inclusief samenleven wordt ingezet voor uitvoering van de activiteiten en doelstellingen zoals beschreven in deze nota. De uitgaven voor de uitvoering van al geformuleerde projecten zijn in het indicatief overzicht opgenomen. Voor de jaren 2026 tot en met 2029 moeten verschillende uitgaven nog vastgesteld worden. Aan de uitwerking hiervan wordt in 2025 gewerkt.

Beleidskaders Hogere wetgeving: De gemeente Delft heeft een wettelijke taak op grond van de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (WGA) om een onafhankelijke antidiscriminatievoorziening (ADV) in te richten. Dit sluit aan bij de bredere verantwoordelijkheid van gemeenten zoals vastgelegd in de Grondwet (artikel 1 – gelijke behandeling) en de Gemeentewet (zorg voor het welzijn van inwoners). Lokaal beleid en regelgeving: De inzet op inclusief samenleven is een uitwerking van ambities zoals opgenomen in de Kadernota en de Programmabegroting, waarin onder andere kansengelijkheid, sociale cohesie en leefbare wijken als prioriteiten zijn benoemd. De inzet draagt bij aan het versterken van een sociaal veilige stad, waarin alle inwoners zich erkend en gezien voelen. Deze aanpak draagt tevens bij aan de programma's Schone en veilige stad, Gezonde en sociale stad en Samenleven, onderwijs en cultuur. Door te investeren in ontmoeting, erkenning, zichtbaarheid en gelijke kansen, werken we aan een samenleving waarin verschillen worden omarmd en niemand wordt buitengesloten. De sociale basis als fundament: De sociale basis vormt het fundament onder een inclusieve samenleving. Dit gaat over de dagelijkse praktijk van mensen die naar elkaar omkijken, elkaar ontmoeten en samen het verschil maken in buurten, verenigingen en netwerken.

Gemeente en partners investeren in het versterken van deze sociale basis: laagdrempelige plekken en initiatieven waar inwoners zich welkom voelen, zichzelf kunnen zijn en met elkaar in gesprek kunnen gaan. Door in te zetten op die basis, maken we inclusie concreet en zichtbaar in het dagelijks leven van Delftenaren. Inbreng vanuit de gemeenteraad: Vanuit de raad zijn op meerdere momenten signalen en verzoeken gekomen om inclusie structureel te verankeren. Dit heeft geleid tot toezeggingen van de portefeuillehouder, waaronder: • Het ontwikkelen van een gemeentelijke visie en plan van aanpak op het gebied van discriminatiebestrijding (zaaknummer T230907.4.7.1); • Het realiseren van meerdere, toegankelijke meldpunten voor discriminatie en het verbeteren van de zichtbaarheid daarvan (zaaknummer T230907.4.7.3). Inbreng vanuit stad en regio: De maatschappelijke betrokkenheid bij dit thema is groot. In gesprekken met inwoners, maatschappelijke organisaties en samenwerkingspartners komt naar voren dat het thema inclusief samenleven sterk leeft in de stad. Er is een breed gedeeld verlangen naar meer gelijkwaardigheid, ontmoeting en erkenning. In maart 2024 bracht het Kwartiermakers Comité Slavernijverleden Delft (KMC) een 2e adviesbrief uit aan het college en de gemeenteraad.

Deze sluit aan bij eerdere stadsgesprekken en bevat aanbevelingen over herdenking, educatie en bewustwording als onderdeel van een bredere inclusieve stadscultuur. Financiën

Pagina 4 van 6

De geschatte uitgaven van dit voorstel is EUR 224K. Er zijn financiële middelen beschikbaar binnen het programma Samenleven, Onderwijs en Cultuur onder het taakveld 61 Samenkracht en Burgerparticipatie. In 2026 is er extra budget beschikbaar (300k), dit is eenmalig toegekend bij de KN24 voor het herdenkingsmonument.

Vervolg Na koord van de raad starten we met de uitvoering van de nota Samen thuis in Delft. We gaan het beleid op verschillende manieren monitoren en blijven volgen hoe het gaat in de stad en waar behoefte aan is: • We gebruiken de Omnibusenquête om de indicatoren die we in deze nota gebruiken te meten, namelijk: Discriminatie, Sociale acceptatie lhbti+ in Delft, Vertrouwen in de politiek, Sociale leefbaarheid. • Minstens twee keer per jaar organiseren we een open participatiesessie. Tijdens deze bijeenkomsten gaan we in gesprek met geïnteresseerden over wat zij belangrijk vinden, halen we signalen op en bespreken we de voortgang. Daarnaast vindt gedurende het jaar afstemming plaats met samenwerkingspartners, waarbij wordt besproken welke signalen zij ontvangen vanuit hun achterban en waar mogelijk aanvullende beleidsmatige aandacht nodig is. • De actiepunten in deze nota zijn niet in beton gegoten. Wat nodig is om de ambities van Samen thuis in Delft te realiseren, verandert mee met de stad. Daarom bekijken we elk jaar wat de inzet van het afgelopen jaar heeft opgeleverd, en wat nodig is voor het jaar dat volgt. Op basis van signalen uit de stad, gesprekken met partners en lopende evaluaties herijken we jaarlijks onze koers. Dat doen we aan het einde van het kalenderjaar, zodat we deze herijking kunnen meenemen in de voortgangsbrief aan de gemeenteraad.

• De gemeenteraad wordt jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van het beleid voor inclusief samenleven. In een voortgangsbrief rapporteren we welke acties zijn ondernomen voor het realiseren van de vijf ambities en welke inzichten zijn opgehaald via de participatiebijeenkomsten en partners. Ook nemen we in deze brief de jaarlijkse herijking van het actieprogramma mee: op basis van wat werkt, wat nodig is en wat verandert in de stad, stellen we prioriteiten voor het komende jaar. Zo houden we uitvoering en verantwoording overzichtelijk en verbonden. Elke twee jaar vullen we deze brief aan met de resultaten van de Omnibusenquête, waarmee we trends en ontwikkelingen structureel monitoren. Participatie We zijn voor de nota Samen thuis in Delft in gesprek gegaan met mensen uit de stad. We voerden gesprekken over thema’s als je thuis voelen, discriminatie, polarisatie, emancipatie, het slavernijverleden en regenboogbeleid. Daarbij spraken we met uiteenlopende groepen inwoners: jongeren (leerlingen van het Stanislascollege en PrO Grotius), studenten van de TU Delft, bezoekers van Café Positief Gezond en vertegenwoordigers van organisaties zoals de Ouderenbond (SSBO), de Delftse LHBTI+-vereniging DWH, de Stichting voor Inclusie en discriminatiebestrijding (iDb), het Kwartiermakers Comité Slavernijverleden Delft (KMC) en het Vrouwen in Delft platform/Human House Delft.

Ook gingen we in gesprek met wijkregisseurs, de gemeenteraad en de Adviesraad Sociaal Domein (ASD). Deze nota is mede gebaseerd op landelijke kennis. Een inclusieve samenleving is een onderwerp waar veel onderzoek naar is en wordt gedaan en waar veel gemeenten visie, beleid en actieplannen voor hebben ontwikkeld. We hebben verschillende gemeenten gesproken, conferenties en bijeenkomsten bezocht en verscheidene onderzoeken en rapporten geraadpleegd. Communicatie De Nota Samen Thuis in Delft wordt aan de raad aangeboden ter besluitvorming. Bredere communicatie met de stad vindt plaats via onder meer (pers)berichtgeving, gemeentelijke kanalen, waaronder delft.nl, een pagina in de Stadskrant en social media. Aanvullend benaderen we lokale media voor een interview met de wethouder en Delftenaren die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de nota. Intern communiceren we over de nieuwe Nota via berichtgeving op KEN. Bijlage(n)

Pagina 5 van 6

• Raadsbesluit • Nota Samen thuis in Delft • Bijlage 1: In gesprek met de stad

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om toezegging T230907.4.7.1 en T230907.4.7.3 als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris

MA Huijsmans Loco-Burgemeester 25-09-2025

Pagina 6 van 6