2526343 College van B&W - Bestuurlijke reactie Meicirculaire 2025

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Bestuurlijke reactie Meicirculaire 2025

Portefeuillehouder

M. Huijsmans

Voorstel ingediend door

Auke van der Heide (avdheide@delft.nl)

Registratienummer

6205319

Datum

24 juni 2025

Concept-besluit(en) N.v.t. Waarom nu? De meicirculaire is gepubliceerd op 28 mei j.l. Met deze oplegger wordt de raad een nader beeld gegeven van de inhoud en de uitkomsten voor Delft. Hiermee kan richtinggevend over de financiële effecten voor het begrotingsproces worden gesproken. In het Ordevoorstel Planning- & Controlcyclus 2025 is afgesproken dat aan de raad, voorafgaand aan de commissie- en raadsbehandeling van de Kadernota 2026 (commissie Algemeen 26 juni en raadsvergadering 3 juli a.s.), een separate oplegger wordt gezonden waarin de (aanvullende) financiële consequenties van de meicirculaire worden gerecapituleerd. Omdat in de circulaire informatie staat opgenomen die in belangrijke mate effect heeft op de financiële ruimte van de gemeente, is het voor de vast te stellen kaders relevant dat deze informatie door de raad kan worden meegewogen. Inhoud Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. Jaarlijks verschijnen drie circulaires over de uitkeringen uit het Gemeentefonds. De meicirculaire geeft de vertaling van de voorjaarsnota van de rijksoverheid, de septembercirculaire de vertaling van de miljoenennota, de decembercirculaire is gebaseerd op de najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af.

De meicirculaire 2025 is woensdag 28 mei verschenen en geeft een overzicht van de gevolgen van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk (demping ravijn, advies commissie Van Ark, volume- en prijsaccres, afrekening BTW-compensatie fonds). Daarnaast is rekening gehouden met taakmutaties en bijstellingen van decentralisatieen integratie-uitkeringen. Bij de doorrekening van de effecten voor Delft zijn de maatstaven geactualiseerd. De bestuurlijke reactie bevat een duiding van de uitkomsten en een voorstel voor verwerking. Door de VNG is een begrotingsadvies opgesteld naar aanleiding van de uitkomsten van de Voorjaarsnota van het Rijk (20 mei j.l.). Vervolgens is door de provincie Zuid Holland als reactie een aanvulling op de begrotingscirculaire verzonden (26 mei j.l.). In deze bestuurlijke reactie op de meicirculaire is met het advies en de aanvullende begrotingscirculaire rekening gehouden. De val van het kabinet Schoof heeft geen directe impact op de uitkomsten en beoordeling van de meicirculaire. Wel is in ambtelijk overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) gemeld dat sprake is van enige (extra) onzekerheid over de parlementaire behandeling van de circulaire.

Deze onzekerheid komt bovenop al bestaande onzekerheden zoals benodigde wetgeving voor uitvoering van de hervormingsagenda, aanvullende compensatie van de tekorten, indexatie van jeugdzorgkosten en een nieuw financieel arrangement

Pagina 1 van 6

voor jeugdzorg. In reactie hierop is opnieuw advies gevraagd aan de commissie Van Ark over de haalbaarheid van het financieel kader vanaf 2028 (gereed: begin 2027).

Wat verandert er? In de meicirculaire is de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk uitgewerkt. Deze uitwerking is voor Delft vergelijkbaar met de inschatting die is opgenomen in de Kadernota 2026. In de Voorjaarsnota 2025 zijn taakstellingen opgenomen voor Eigen bijdrage jeugdzorg (Delft: -/- €1,2 miljoen) en Sturen op trajectduur jeugdzorg (Delft: -/- € 0,3 miljoen). Nieuw is, na overleg tussen VNG, ministerie van BZK en provinciaal financieel toezicht, dat voor invulling van deze taakstellingen stelposten geraamd mogen worden. Reden hiervoor is dat de verantwoordelijkheid voor invulling van de taakstellingen bij het Rijk is belegd. Voorstel is om deze financiële ruimte in te zetten voor de autonome groei van de jeugdzorg vanaf 2028 (budgetneutraal). In de Kadernota 2026 is deze autonome groei nog als risico aangemerkt. Daarnaast stijgt de algemene uitkering door de verhoging van de uitkeringsfactor1 en actualisering van de maatstaven. Op een deel van de stijging vanaf 2027 is in de Kadernota 2026 geanticipeerd met de maatregel Groei van de stad (zie Handelingsperspectief 2026 e.v.). Het overige deel van de stijging is financiële ruimte waarvoor wordt voorgesteld deze te betrekken bij de nominale ontwikkeling van de Programmabegroting 2026-2029. Aanvullend zijn in de circulaire taakmutaties en bijstellingen van decentralisatie- en integratie-uitkeringen verwerkt.

Deze aanpassingen leiden overwegend tot bijstellingen van budgetten en zijn daarmee budgetneutraal. Na verwerking van de meicirculaire en de voorstellen voor verwerking van de financiële effecten is het begrotingsen meerjarenbeeld als volgt. Saldo meerjarenbegroting Saldo Programmabegroting 2025-2028 Najaarsrapportage 2024 (17e begrotingswijziging 2024) Septembercirculaire 2024 (19e begrotingswijziging 2024) Decembercirculaire 2024 (6e begrotingswijziging 2025) Saldo Programmabegroting 2025-2028 (na vastgestelde wijzigingen) MPG (7e wijziging 2025) Verbouwing theater Rietveld (8e wijzigingen 2025) Kadernota 2026 (12e wijziging 2025) Kadernota 2026 - Voorjaarsnota 2025 (inschatting) Saldo Kadernota 2026 (inclusief Voorjaarsnota 2025) Meicirculaire 2025 - bijstelling Voorjaarsnota 2025 Meicirculaire 2025 - overige mutaties en bestedingsvoorstellen Saldo begrotings- en meerjarenbeeld

x € 1.000

2025 60 290 125 251 726 151 -1.859 -2.403 3.500 115 188 1.463 1.766

2026 -4.087 40 2.801 1.435 189 128 -83 -5.370 7.653 2.516 -125 -116 2.275

2027 -4.197 -10 682 2.279 -1.246 84 20 -6.457 7.778 179 82 -113 148

2028 75 -10 -332 2.011 1.744 22 20 -3.870 3.599 1.515 56 -395 1.176

2029 -3.828 -10 -1.070 2.050 -2.858 -4 20 -3.157 3.880 -2.119 65 -173 -2.227

De middelen in de meicirculaire zijn benodigd voor demping van het ravijn, jeugdzorg, aanpassing van het prijspeil in de nieuwe begroting 2026 (inflatiecorrectie), de kosten van de groei van de stad en voor specifieke taken. De uitkomsten van de meicirculaire geven geen aanleiding om de keuzes en voorstellen in de Kadernota 2026 aan te passen. De voorstellen voor verwerking van de meicirculaire worden betrokken bij de Najaarsrapportage 2025 en de Programmabegroting 2026-2029. Toelichting meicirculaire 2025 Het gemeentefonds omvat de algemene uitkering, decentralisatie-uitkeringen en integratie-uitkeringen. Hierna volgt (1) een toelichting op de mutaties in de meicirculaire en (2) het voorstel voor besteding van de middelen in de circulaire. De definitieve verwerking wordt betrokken bij de Najaarsrapportage 2025 en de Programmabegroting 2026-2029. In bijlage 1 staat een toelichting op de taakmutaties en wijzigingen in decentralisatie- en integratie-uitkeringen. 1.

Inhoud meicirculaire 2025

De voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor waarmee de berekende uitkering per gemeente wordt aangepast aan de totale omvang van de algemene uitkering. 1

Pagina 2 van 6

De tabel hierna laat voor Delft de mutaties zien ten opzichte van de vorige circulaire (i.c. decembercirculaire 2024). Uitkering Gemeentefonds Meicirculaire 2025 Stand Gemeentefonds Decembercirculaire 2024

x € 1.000

2025 295.208

2026 284.477

2027 285.770

2028 286.592

2029 288.352

w.v. Eigen middelen

-49.119

-48.817

-48.984

-49.138

-49.294

w.v. Klassiek domein

170.646

168.891

169.618

170.687

172.033

w.v. Sociaal domein

173.682

164.403

165.136

165.043

165.614

1.952 6.104 10.152

2.069 5.488 10.711

2.009 -334 10.118

2.011 -205 10.438

5.744 2.475

5.588 2.438

5.311 2.498

122

2.124 2.755 1.168 55

2

2

2

318 630 1.059 845 8.122 303.330

286 60 1.059 854 26.569 311.046

286 45 1.059 863 28.742 314.512

286 45 1.059 906 22.117 308.709

286 45 1.059 853 22.298 310.650

Meicirculaire 2025 1.

2.

3.

Uitwerking Voorjaarsnota 2025 Demping terugval gemeentefonds 2026 Jeugdzorg (advies commissie van Ark) Bijstelling volume- en prijsaccres (bbp) BCF (definitieve afrekening plafond) Algemene uitkering Hoeveelheidsverschillen (inclusief belastingcapaciteit) Algemene mutaties (UF) Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo Overige taakmutaties Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen Nieuw: Impulsbudget sociale infrastructuur (DU) Bijstellingen bestaande decentralisatie-uitkeringen Bijstelling Beschermd Wonen (IU) Bijstelling Participatie (IU) Totaal mutaties Meicirculaire 2025 Gemeentefonds Meicirculaire 2025

2.089 2.331 -732 747 713

Het saldo van de mutaties in de meicirculaire is in alle jaren fors positief en wordt in hoofdzaak veroorzaakt door demping van het ravijn, opvolging van het advies Van Ark over de jeugdzorg, volume- en prijsaccres, hoeveelheidsverschillen (actualisering maatstaven), ophoging uitkeringsfactor en extra middelen voor specifieke taken. De financiële ruimte is benodigd voor compensatie van het negatieve begrotingssaldo van de Kadernota 2026, jeugdzorg, groei van de stad, loon- en prijsbijstelling en specifieke taken. Toelichting Bovenaan de tabel staat de bijdrage uit het gemeentefonds voor Delft op basis van de decembercirculaire 2024 (inclusief een uitsplitsing naar eigen middelen, klassiek domein en sociaal domein). Daarna volgen de mutaties in de meicirculaire 2025. Ad 1. Uitwerking Voorjaarsnota 2025 In de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk (van 18 april 2025) staan voorstellen voor demping van het ravijn, opvolging van het advies van de commissie van Ark over de jeugdzorg, bijstellingen van het accres en de afrekening van de ruimte onder het plafond BCF. In de meicirculaire zijn deze voorstellen uitgewerkt. -

Demping terugval gemeentefonds 2026 Structurele middelen zijn opgenomen om de terugval van het gemeentefonds in 2026 te dempen (het ‘ravijn’). Deze compensatie betreft het deel dat is toe te rekenen aan de financiering jeugd binnen het gemeentefonds.

-

Jeugdzorg (advies commissie Van Ark) Een deel van de tekorten in de jeugdzorg vanaf 2025 wordt gecompenseerd (50%). Dat geldt ook voor de oploop van de opbrengst van de hervormingsagenda in 2026 en 2027 (vanaf 2028 moet de volledige besparing van de Hervormingsagenda alsnog gerealiseerd worden). NB: vorig jaar is in de Kadernota 2024 een stelpost geraamd voor opbrengsten van de Hervormingsagenda. Omdat in de Voorjaarsnota 2025 de oploop van de opbrengsten van de Hervormingsagenda niet haalbaar wordt geacht, is het niet realistisch de stelpost volledig te handhaven. Welke opbrengst vanaf 2028 mogelijk is, moeten we nog nader bepalen, mede op basis van wettelijke mogelijkheden. Vanaf 2028 zijn kortingen verwerkt omdat het Rijk extra inkomsten bij gemeenten verwacht door eigen bijdragen in de jeugdzorg, sturen op trajectduur en hogere opbrengsten van de Hervormingsagenda Jeugd. NB: voor de eigen bijdragen en de trajectduur mogen stelposten worden opgenomen (zie voorstel voor inzet financiële middelen). In 2021 heeft arbitrage over tekorten in de jeugdzorg en het advies van de commissie van wijzen geleid tot afspraken over extra middelen. Deze middelen zijn nu structureel beschikbaar gesteld. NB: hiervoor is reeds een stelpost geraamd die nu geschrapt moet worden.

Pagina 3 van 6

-

Bijstelling volume- en prijsaccres (bbp) Het gemeentefonds groeit (‘accres’) door actuele volume- en prijsontwikkelingen op basis van macroeconomische cijfers in het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau (CPB, februari 2025). Toegevoegd is de prijsontwikkeling voor 2026.

-

BCF (definitieve afrekening plafond) Het BTW compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. De ruimte die na de declaraties van gemeenten onder dit plafond overblijft, wordt jaarlijks verdeeld. De definitieve afrekening van het voorschot in de septembercirculaire 2024 leidt tot een nadeel dat nu is verwerkt.

Ad 2. Algemene uitkering De algemene uitkering bestaat uit algemene mutaties die de financiële ruimte beïnvloeden zonder verandering in takenpakket en taakmutaties die wel gevolgen (kunnen) hebben voor inkomsten of uitgaven van de gemeente. -

Hoeveelheidsverschillen (inclusief belastingcapaciteit) De maatstaven zijn geactualiseerd op basis van opgaven van de afdeling Onderzoek & Statistiek, de Regionale BelastingGroep (RBG) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en leiden tot een hogere uitkering voor Delft. De grootste stijging zit bij de maatstaven Huishoudens met laag inkomen, Inwoners 75+ en Omgevingsadressendichtheid. NB: op een deel van deze stijging vanaf 2027 is in de Kadernota 2026 geanticipeerd met de maatregel Groei van de stad (zie Handelingsperspectief 2026 en verder).

-

Algemene mutaties (uitkeringsfactor) Door de extra middelen in het gemeentefonds stijgt de uitkeringsfactor. Hierdoor ontstaat een voordeel waarvoor mogelijk op een later moment een bijstelling volgt als de actuele waarden voor de maatstaven worden gehanteerd.

-

Uitstel vervanging abonnementstarief De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage wordt uitgesteld tot 1 januari 2027. De geplande uitname uit het gemeentefonds in 2026 wordt teruggedraaid en gaat nu in vanaf 2027 (zie bijlage 1). NB: tegenover het voordeel staan meerkosten van vergelijkbare omvang in de begroting van Delft.

-

Overige taakmutaties De overige taakmutaties zijn beperkt in omvang en leiden, na beoordeling van nut en noodzaak, tot aanpassing van budgetten in de begroting (zie bijlage 1).

Ad 3. Integratie- en decentralisatie-uitkeringen - Nieuw: Impulsbudget sociale infrastructuur (decentralisatie-uitkering) Nieuw is de decentralisatie-uitkering Impulsbudget sociale infrastructuur (Delft: circa € 0,3 miljoen structureel). Deze middelen zijn beoogd voor ondersteuning van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt door sociaal ontwikkelbedrijven (zie bijlage 1).

- Bijstellingen bestaande decentralisatie-uitkeringen De overige aanpassingen zijn geringe bijstellingen van bestaande decentralisatie-uitkeringen. De bijstellingen leiden, na beoordeling van nut en noodzaak, tot ophoging van budgetten (budgetneutraal). (zie bijlage 1).

- Bijstelling integratie-uitkeringen Beschermd wonen en Participatie De integratie-uitkeringen zijn gecorrigeerd voor loon- en prijsbijstelling 2025. Ook hier vindt de toedeling van de extra middelen plaats na beoordeling van nut en noodzaak (zie bijlage 1). 2. Voorstel voor inzet financiële effecten uit de meicirculaire De tabel bevat een indicatief voorstel voor de inzet van de financiële effecten. Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats bij de behandeling van de Najaarsrapportage 2025 en de Programmabegroting 2026-2029.

Pagina 4 van 6

Effect Gemeentefonds op financieel meerjarenbeeld Meicirculaire 2025 Totaal mutaties Meicirculaire 2025 Uitwerking effecten Voorjaarsnota 2025 1. Schrappen stelpost jeugdzorg (arbitrage) 2. Bijstelling stelpost Hervormingsagenda jeugd 3. Stelposten Eigen bijdrage en Sturen op trajectduur 4. Autonome groei jeugdzorg Voorstel verdeling overige financiële ruimte 5. Reservering nominale ontwikkeling 2026 (pbbp) 6. Groei van de stad 7. Budgetaanpassingen voor taakmutaties 8. Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen Effect voorstellen financieel meerjarenbeeld Totaal effect financieel meerjarenbeeld

x € 1.000

2025 8.122

-122 -2.849 -2.971 5.151

2026 26.569

2027 28.742

2028 22.117

2029 22.298

-1.245 -2.431

-925 -2.197

-1.096 1.490 -1.490

-1.095 1.485 -1.485

-12.000

-12.000 -3.619 -2 -2.252 -20.995 7.747

-12.000 -3.464 -2 -2.295 -18.857 3.260

-12.000 -3.187 -2 -2.242 -18.526 3.772

-1.223 -2.258 -19.157 7.412

De middelen in de meicirculaire zijn benodigd voor demping van het ravijn, jeugdzorg, aanpassing van het prijspeil in de nieuwe begroting 2026 (inflatiecorrectie), de kosten van de groei van de stad en voor specifieke taken. De uitkomsten van de meicirculaire geven geen aanleiding om de keuzes en voorstellen in de Kadernota 2026 aan te passen. De voorstellen voor verwerking van de meicirculaire worden betrokken bij de Najaarsrapportage 2025 en de Programmabegroting 2026-2029. Toelichting Voorstel verdeling financiële effecten Ad 1. Schrappen stelpost jeugdzorg In de Programmabegroting 2023-2026 is de (structurele) stelpost Extra middelen Jeugdzorg (arbitrage) opgenomen. Dit betreft de compensatie voor de hogere kosten van de jeugdzorg waarover een commissie van wijzen in 2021 een advies heeft uitgebracht. De stelpost is verwerkt op basis van afspraken tussen de VNG, het ministerie van BZK en de financieel toezichthouder (via het Interprovinciaal Overleg; IPO). Omdat in de meicirculaire de compensatie van de hogere kosten structureel is verwerkt, vervalt de stelpost. Ad 2. Bijstelling stelpost Hervormingsagenda jeugd Vorig jaar is in de Kadernota 2024 een opbrengst geraamd voor de Hervormingsagenda.

Omdat in de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk de oploop van de opbrengsten van de Hervormingsagenda niet haalbaar wordt geacht, is het niet realistisch deze post volledig te handhaven. Ad 3. Stelposten Eigen bijdrage en Sturen op trajectduur Na overleg tussen VNG, BZK en provinciaal financieel toezicht is afgesproken dat voor de taakstellingen Eigen bijdrage jeugdzorg (Delft: -/- €1,2 miljoen) en Sturen op trajectduur jeugdzorg (Delft: -/- € 0,3 miljoen) stelposten geraamd mogen worden. Reden hiervoor is dat de verantwoordelijkheid voor invulling van de taakstellingen bij het Rijk is belegd. Ad 4. Autonome groei jeugdzorg Voor de volume- en intensiteitseffecten van de autonome groei van de kosten voor de jeugdzorg zijn vanaf 2028 nog geen middelen geraamd. De financiële ruimte die ontstaat door de stelposten Eigen bijdrage en Trajectduur wordt hiervoor als dekking ingezet. Ad 5. Reservering nominale ontwikkeling 2026 (op basis van: prijs bruto binnenlands product, pbbp) Voor dekking voor de bouwsteen Nominale ontwikkeling in de Programmabegroting 2026-2029 wordt een reservering voorgesteld van € 12 miljoen. Naar verwachting zijn hiermee voldoende middelen beschikbaar voor de loon- en prijsontwikkeling van de exploitatie- en investeringsbudgetten. Ad 6.

Groei van de stad De extra inkomsten als gevolg van de groei van de stad zijn verwerkt in de Kadernota 2026 (zie Maatregelen Handelingsperspectief). Op basis van de meicirculaire is nu rekening gehouden met de extra inkomsten in 2027 (structureel). Ad 7. Budgetaanpassingen voor taakmutaties De taakmutaties in de circulaire leiden tot aanpassing van het takenpakket en lasten. Hierbij is getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn. De taakmutaties in de circulaire en het voorstel voor aanpassing van budgetten is nader toegelicht in bijlage 1. Ad 8. Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen Pagina 5 van 6

De mutaties leiden tot een ophoging van lasten vanwege uitbreiding van het takenpakket en/of loon- en prijsbijstelling. Hierbij is getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn. De integratie-uitkeringen Beschermd wonen en Participatie zijn aangepast aan prijs- en volumeontwikkelingen. De decentralisatie- en integratie-uitkeringen in de circulaire en het voorstel voor aanpassing van budgetten zijn nader toegelicht in bijlage 1. Beleidskaders Ordevoorstel Planning- & Controlcyclus 2025 De meicirculaire is een belangrijke bouwsteen voor de Programmabegroting 2026-2029. Financiën Definitieve keuzes zijn onderdeel van de Najaarsrapportage 2025 en de Programmabegroting 2026-2029. Vervolg De uitkomsten van de meicirculaire worden betrokken bij de begrotingsvoorbereiding en verwerkt in de Najaarsrapportage 2025 en de Programmabegroting 2026-2029. Participatie N.v.t. Communicatie N.v.t. Bijlage(n) 1.

Toelichting op taakmutaties (Algemene uitkering), decentralisatie- en integratie-uitkeringen

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Niet van toepassing

☒ Nee

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris

MA Huijsmans Loco-Burgemeester 24-06-2025

Pagina 6 van 6