2521270 Evides - jaarverslag 2024
Tekst van het document
Creatieve werving Ook tal van offline communicatiemiddelen werden ingezet: advertenties en interviews in regionale kranten, een radio reclame en zelfs spandoeken en borden langs voetbalvelden en wegen. Nienke: “Van dit soort – vaak als ouderwets bestempelde arbeidsmarktcommunicatiemiddelen hadden we al lang geen gebruik meer gemaakt.” De campagne heeft goed gewerkt: eind 2024 stonden er nog slechts 7 vacatures open. Naast monteurs zijn ook medewerkers aangetrokken voor functies als toezichthouder en projectleider.
Tour d’Evides Als nieuwe medewerkers eenmaal begonnen zijn, krijgen ze al snel een uitnodiging voor de Tour d’Evides. Nienke: “Tijdens deze dag dompelen we ze helemaal onder in het bedrijf.” Met verschillende presentaties, interactieve kennis uitwisseling en door kennis te maken met de directie, de vertrouwenspersonen en Ondernemingsraad leren ze het bedrijf snel kennen. Altijd bijzonder blijft het bezoek aan de Berenplaat, de grootste drinkwaterzuivering in Nederland en een industriewaterlocatie, vaak op de Maasvlakte. Veel van de nieuwe medewerkers staan versteld als ze zien wat nodig is om drinkwater en industriewater te maken”. De Tour d’Evides bestaat al jaren. Nienke deed er zelf zes jaar geleden aan mee. Sinds vorig jaar wordt deze dag zeven keer per jaar georganiseerd, in plaats van vier. “Het is een standaard onderdeel van de onboarding. Tussen de 20 en 30 medewerkers doen er per keer aan mee. “Zo leer je meteen collega’s vanuit de hele organisatie kennen.”
Veilige werksfeer In onze organisatie blijft veilig werken een belangrijk onderwerp, benadrukt Nienke, zowel op fysiek vlak, om ongevallen en incidenten te voorkomen, als ook sociaal. “Alle medewerkers moeten veilig kunnen werken en veilig weer naar huis gaan.” Daarom willen we een sociaal veilige werksfeer, moeten er intrinsiek veilige, goed ontworpen installaties staan, de juiste beschermingsmiddelen beschikbaar zijn en natuurlijk ook gebruikt worden. En er moeten goede werkinstructies zijn. “Een
veilige én prettige werkomgeving voor iedereen”, vat Nienke het samen. “En dat doen we niet alleen voor onze eigen medewerkers, ook voor de medewerkers van externe partijen.”
Risico’s in beeld De Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) is in een nieuw jasje gegoten. Voorheen werd gewerkt met een standaard methode (checklist). Door de checklist niet meer te gebruiken, maar ons te richten op risico’s van het werk en de werkplek hebben we van de statische RI&E een dynamisch risicoregister weten te maken. Zo bleek na een RI&E-sessie dat het maken van duidelijke afspraken over wat wel en niet goede (werk)praktijken zijn, stevig bijdraagt aan het creëren van een veilige werkomgeving. Bijkomend voordeel is dat het eenvoudiger is om dit te actualiseren op het moment dat nieuwe risico’s worden geïdentificeerd. Verder zijn verschillende Bedrijfshulpverlenings(BHV)-plannen geactualiseerd. De plannen moeten natuurlijk op papier kloppen én in de praktijk uitvoerbaar zijn. “Dus vragen we ons Vervolg > 19
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
steeds af: draagt wat wij bedenken daadwerkelijk bij aan de veiligheid? Plannen worden daarop getoetst, beoefent en indien nodig aangepast.”
Leren van incidenten Eind 2024 werken de Evides-medewerkers al 587 dagen zonder ongevallen met verzuim. “Dat is een heel mooi resultaat”, zegt Nienke. Er hebben zich wel een aantal kleinere incidenten voorgedaan. Wanneer er toch zo’n (bijna) incident of ongeval plaatsvindt, bekijkt Evides in het programma ‘Samen Denken, Doen, Leren’ wat we ervan kunnen leren. Via een toolbox komen vragen aan bod als: wat is er precies gebeurd, hoe heeft dit kunnen gebeuren en hoe gaan we dat in de toekomst voorkomen? “Om dit sociaal veilig te doen, zoeken we niet naar wie het fout heeft gedaan.” De ervaringen en resultaten van een incident worden gedeeld met de andere afdelingen van Evides, dan waar het incident plaats vond, zodat ook zij ervan kunnen leren. Nienke benadrukt: “Het is daarom ook belangrijk dat incidenten gemeld worden, ook als er geen (ernstige) gevolgen zijn.”
Divers en inclusief Ondertussen blijft het onderwerp diversiteit en inclusie op de agenda, bijvoorbeeld via workshops en tijdens Het Goede Gesprek met de leidinggevende. “Inmiddels hoeven we collega’s hier niet meer steeds aan te herinneren”, heeft Nienke gemerkt. Desondanks blijft het een thema waarop we alert blijven en actief mee bezig onder andere in relatie met de uitdagende arbeidsmarkt. n
Meedoen aan VEI-missies
Duurzame inzetbaarheid
In 2024 gingen medewerkers van Evides op 78 VEI-missies, waarvan 50 veldmissies en 28 online. Binnen deze samenwerking van zeven Nederlandse drinkwaterpartners kunnen medewerkers hun kennis en kunde delen met waterbedrijven in lage inkomenslanden in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Afgelopen jaar gingen de deelnemers naar bijvoorbeeld Bangladesh, Mongolië en Mozambique. Daar deelden ze onder andere technisch operationele kennis over pompen (hydraulische plannen), waterkwaliteit, non-revenue water (NRW, water dat ‘verloren’ raakt in het systeem) en over het maken van plannen voor meer veerkracht (resilience) in het plaatselijke drinkwatersysteem. Meer informatie: www.vei.nl
Het thema duurzame inzetbaarheid kreeg afgelopen jaar veel aandacht op het intranet. In verschillende berichten konden de medewerkers lezen over de mogelijkheden, tools en tips die de organisatie biedt. Hierin werden de thema’s gezondheid, ontwikkeling en balans belicht. Het doel is dat alle medewerkers zich blijven ontwikkelen en zowel fysiek als mentaal veerkrachtig zijn en blijven. Het verzuim is in 2024 licht afgenomen. Het gemiddelde verzuim was in 2024 4,23% (in 2023: 4,34%).
Uitruil feestdagen Vanaf 1 januari 2024 geldt een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Hierin staat een pilot dat medewerkers een bestaande feestdag, zoals Hemelvaartsdag of Tweede Pinksterdag, kunnen ruilen voor een dag binnen hun geloof of levensovertuiging. Evides wil een diverse en inclusieve werkomgeving bieden, waarin iedereen de kans krijgt om haar of zijn speciale dagen te vieren. In 2024 hebben 17 mensen hier gebruik van gemaakt.
De nieuwe OR Op 15 april is de nieuwe ondernemingsraad (OR)* geïnstalleerd. Vervolgens ging de OR ‘de hei’ op om elkaar beter te leren kennen en de rollen en taken te verdelen. Zo is het dagelijks bestuur gekozen. Ook stond onder andere een stoomcursus WOR (Wet op de Ondernemingsraden) en de praktische toepassing ervan op de agenda. De OR maakte verder kennis met de OR-leden van Delfluent Services B.V. (DSBV). Ook heeft de OR geadviseerd over de aanpassing van de structuur van de bedrijfsonderdelen Bestuursondersteuning en Productie Drinkwater. Zie voor de nieuwe structuur het organogram op pagina 26. De OR was ook intensief betrokken bij de overgang van de RI&E naar risicoregister.
* Op 15 maart 2025 is de voorzitter van de OR onverwacht overleden. Hij was bijna 25 jaar een actief, gedreven en gewaardeerd lid van de OR. Zijn taken zijn overgenomen door de vice-voorzitter. Op 15 april 2025 wordt een nieuwe voorzitter benoemd.
20
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Ons werk in 2024
Wendbare organisatie
“In een jaar tijd hebben we ervoor gezorgd dat we het onderhoud en beheer van infrawerkzaamheden aan het leidingnet in Zeeland zelf doen”
Interview met Erik ter Velde
De overname van de storings- en onderhoudswerkzaamheden in Zeeland. Voor Erik ter Velde, directeur van het bedrijfson derdeel Infra, stond 2024 vooral in het teken van deze grote transitie. Ook was er veel aandacht voor de noodzakelijke samenwerking in de openbare ruimte, met gemeenten en andere partijen.
monteurs uit Rijnmond tijdelijk aan de slag in Zeeland. “Al met al staat er nu een mooie mix van collega’s klaar voor het werk in Zeeland’, zegt Erik. “Zo zijn er een aantal DNWG-ers overgestapt. Belangrijk omdat we daarmee voldoende gebiedskennis in huis houden. Daarnaast hebben we zowel ervaren monteurs als leerlingen in dienst genomen.”
Tot dit jaar deed DNWG, onderdeel van Stedin, alle storings- en onderhoudswerkzaamheden aan de waterleidingen in Zeeland. In de loop van 2024 nam Evides dit over. Dat betekende een hele operatie, waar de medewerkers van Evides veel werk aan hadden. “In een jaar tijd hebben we een nieuwe organisatie in Zeeland uit de grond weten te stampen”, zegt Erik. “Daar kwam veel bij kijken”.
Nieuw kantoor en droppoints
Dat begon met het inventariseren van alle werkzaamheden. Deze zijn vervolgens gebundeld in 27 logische werkpakketten. Erik: “Denk daarbij aan het oplossen van storingen, het controleren van brandkranen, het draaien van de afsluiters. Voor alle werkzaamheden die nodig waren om de nieuwe organisatie op te zetten, is vooraf een plan gemaakt. Inclusief een plan B, voor geval dat.”
Aanpassen werkzaamheden in Zeeland De werving van nieuwe medewerkers was succesvol (zie pagina 19). “Uiteindelijk hebben we plan B dus niet hoeven inzetten”, vult Erik aan. Wel werden in de overgangsperiode een aantal werkzaamheden, zoals de preventieve controles, tijdelijk stilgelegd. Op deze manier konden de beschikbare monteurs zich concentreren op het oplossen van storingen en andere acute onderhoudswerkzaamheden. Ook gingen voor de zekerheid een aantal
Evides moest niet alleen nieuwe medewerkers in Zeeland aannemen, ook was daar een eigen kantoor en magazijn nodig. Dat vonden we in Goes. Daarnaast waren er droppoints nodig, plekken in de provincie waar materialen opgeslagen kunnen worden. Zaken als leidingen, koppelstukken en watermeters, zodat materiaal op korte afstand beschikbaar is en storingen snel opgelost kunnen worden. Die vier locaties bevinden zich in Middelburg, Bruinisse, Braakman en Huijbergen. “Monteurs hoeven dan niet steeds helemaal naar het grote magazijn te rijden”, licht Erik toe.
Werken in regio’s Bij de afdeling Onderhoud en Beheer vond ondertussen ook nog een organisatiewijziging plaats. Voortaan gaan de monteurs, net als DNWG dat altijd had gedaan, in regio’s werken. Dat is toch optimaler dan het werken in wijken zoals Evides in Rijnmond deed. Rijnmond werkt nu ook in regio’s. “We hebben besloten die structuur direct te uniformeren”, vertelt Erik.
Alles in eigen hand Evides is bezig om stapsgewijs de taken in Zeeland over te nemen van Stedin/ DNWG. Inmiddels heeft Stedin besloten naast onderhoud en beheer, ook de resterende werkzaamheden die DNWG nog voor Evides uitvoert op te zeggen. “Dus om alle werkzaamheden aan het drinkwaterbedrijf over te dragen”, legt Erik uit. Dat betekent dat Evides in 2025 in Zeeland ook projecten voor het aanleggen of vervangen van leidingen en het realiseren van de aansluitingen zelf gaat doen. De overdracht van deze werkzaamheden moet over uiterlijk 2 jaar voltooid zijn. Dan hebben we alle werkzaamheden in ons volledige leveringsgebied in eigen hand.”
Vervolg > 21
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Maar één keer de straat open Ook heel belangrijk in 2024: het convenant ‘Samenwerken in de openbare ruimte’ dat Evides sloot met de gemeente Dordrecht, Stedin en HVC Warmte. “We proberen één keer de grond open te maken voor alle werkzaamheden aan de waterleidingen, het elektriciteitsnet, het gasnet, het riool en warmtenetten.” De partners van het convenant hebben afgesproken hun plannen op elkaar af te stemmen, zoveel mogelijk werk te combineren en in een logische volgorde uit te voeren. Erik: “Geen eenvoudige puzzel.” Eerder zijn ook al met andere gemeenten convenanten gesloten. “We stimuleren dat gemeentes veel langer van tevoren hun planningen maken en delen”, benadrukt Erik. “Naast dat het prettig is voor de bewoners dat hun straat maar één keer opengaat, geeft dat ook een kostenvoordeel.”
Samenwerking in de waterketen Evides was in 2024 op verschillende manieren aangesloten bij de ontwikkelingen in de waterketen. We namen deel aan verschillende samenwerkingsverbanden en ook was er direct contact met relevante stakeholders. Zo is een gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland op bezoek geweest bij een industriewaterlocatie. We hebben ook deelgenomen aan verschillende overleggen, zoals met waterschap Hollandse Delta, het NAD-overleg, SAZ+ en het Zoetwateroverleg Zeeland. Het is voor Evides van belang om op deze manier de onderlinge contacten te onderhouden. Zo vindt kennisuitwisseling plaats en kunnen we elkaar maximaal versterken.
In juni hebben Vewin en de Unie van Waterschappen een brief gestuurd aan de Nederlandse Eurocommissaris Wopke Hoekstra om in gesprek te gaan over de urgente en toenemende PFAS-problematiek voor de Nederlandse waterbedrijven en waterschappen. In de brief stond dat stoffen als PFAS niet thuishoren in grond- en oppervlaktewater, de bronnen voor drinkwater. Deze “forever chemicals” zijn namelijk niet of nauwelijks afbreekbaar, hopen zich op in het milieu en in planten, mensen of dieren, en zijn toxisch. Evides onderstreept de noodzaak tot restrictie van PFAS-lozingen.
Schone Maaswaterketen: Innovatieve meetmethoden De samenwerking Schone Maaswaterketen (SMWK) ontving in 2024 de resultaten van de 2 nieuwe methodes voor het meten van de waterkwaliteit van de Maas: screenings en bio-assays*. Beide metingen vinden plaats op 30 locaties in en rond de Maas. De partners van de SMWK zijn enthousiast over deze relatief nieuwe meetmethoden in het gehele Nederlandse Maasstroomgebied. De resultaten werden geanalyseerd. Begin 2025 leggen de partners de informatie van de verschillende meetnetten naast elkaar om duidelijkheid te krijgen over waar de schadelijke stoffen vandaan komen.
Meer werk met dezelfde mensen Naast deze voordelen is efficiënter werken ook een noodzaak geworden door een gebrek aan capaciteit bij aannemers, legt Erik uit. “Doordat je werk goed op elkaar afstemt, kun je met minder mensen de klus klaren. Een ieder op een ander moment de grond openmaken, kost simpelweg meer capaciteit. Die is er niet in de Nederlandse markt.” De komende jaren moet er, naast het onderhoud, ook veel werk in de grond verricht worden vanwege onder andere de woningbouwopgave, de klimaatverandering en de energietransitie. “Slim samenwerken is dus heel belangrijk om de capaciteit die er wel is optimaal te benutten.” n
Samenwerking met drinkwaterbedrijven In 2024 heeft Evides nauw samengewerkt met Vewin en de andere drinkwaterbedrijven op diverse dossiers. Zo waren we in november één van de sprekers bij het debat over de Kaderrichtlijn Water tijdens Waterpoort in Nieuwspoort in Den Haag. Dit is een initiatief van de Unie van Waterschappen en Vewin. In mei organiseerden beide organisaties daar ook al het Europese verkiezingsdebat Water met (kandidaat-) Europarlementariërs om waterkwaliteit van de bronnen voor drinkwater hoog op de agenda te houden. * S creening is een methode die in één keer voor duizenden stoffen duidelijkheid geeft of ze in het water zitten of niet. Het tweede nieuwe meetnet, bio-assays, maakt het effect van schadelijke stoffen op het waterleven duidelijk: de gevolgen voor de dieren en planten in het water dus.
22
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Gestructureerd omgevingsmanagement
Evides in de media
Evides is de afgelopen jaren verder geprofessionaliseerd in het gestructureerd inrichten van het omgevingsmanagement met onze stakeholders. We hebben onze rollen vastgelegd en verschillende overlegstructuren ingericht. Ook is een overzicht vastgesteld van de dossiers en stakeholders die vanuit het omgevingsmanagement de meeste aandacht moeten krijgen. Per dossier is de afgelopen tijd een Strategisch Omgevingsmanagement (SOM)-canvas uitgewerkt en wordt de komende periode voor elke stakeholder een stakeholdermanagementplan opgesteld. Zo kunnen we zorgen voor een gestructureerde samenwerking met onze partners in de omgeving en deze zo nodig aanscherpen. Om onze stakeholders goed te informeren brachten we vier stakeholdersnieuwsbrieven uit.
In 2024 is regelmatig over Evides en drinkwater in het algemeen bericht in de media. Door onder meer BNR, RTL Nieuws, Telegraaf, AD, Omroep Zeeland, PZC, Omroep ZuidWest TV, RTV Rijnmond, Westland TV en Omroep Brabant. Zo kwam de waterkwantiteit of waterbeschikbaarheid aan bod, maar ook samenwerkingen met partners, nieuwe projecten, leidinglekkages en storingen en het niet (tijdig) verkrijgen van vergunningen voor uitbreiding van de winning.
Partner in Zuidwestelijke Delta
De media hadden vooral veel aandacht voor de water kwaliteit en in het bijzonder PFAS. Daarbij ging het bijvoorbeeld over de verwijdering van PFAS en PFAS in bestrijdingsmiddelen. Over de relatie tussen Evides’ drinkwaterlocatie Baanhoek en Chemours werden ook vaak vragen gesteld. In vrijwel alle artikelen kwam naar voren dat het drinkwater van Evides aan alle eisen voldoet.
Evides is in 2024 lid geworden van het Gebiedsoverleg Zuidwestelijke Delta (ZWD). Dit gebied bestaat uit Zeeland, de Zuid-Hollandse eilanden en het westelijk deel van Noord-Brabant. In het Gebiedsoverleg werken Rijk en regionale overheden samen met ondernemers en maatschappelijke partijen. Doelen zijn om in 2050 goed voorbereid te zijn op klimaatverandering en te zorgen voor een veilig, economisch aantrekkelijk en gezond deltagebied met voldoende zoet water.
23
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Ons werk in 2024
“We kijken waar AI waarde kan toevoegen op een digitaal veilige manier.’
Digitalisatie en data Interview met Edgar Ruijgers
Kunnen we met behulp van AI sneller en efficiënter werken bij Evides? En hoe gebruiken we die tools dan op een veilige manier? Wat hebben we gedaan aan digitale veilig heid en voldoen we al aan de nieuwe cybersecurity-richt lijn van de EU? Aan het woord is Edgar Ruijgers, directeur van het bedrijfsonderdeel Klant en Business Support (KBS). In 2024 hebben zes pilots gedaan om verschillende AI-tools te testen. Die kwamen voort uit ideeën van medewerkers. Zo draait één van de pilots om een tool die ondersteuning biedt bij het beoordelen van revisietekeningen. “Wanneer de leidingen verlegd worden, moeten we dat in onze systemen verwerken en die tekeningen moeten aan bepaalde kwalitatieve criteria voldoen conform de Waterleiding Technische Standaard (WTS)”, legt Edgar uit. “We kijken of dat makkelijker en beter kan met behulp van een AI-tool.”
Evides heeft ruim 14.000 kilometer aan leidingen, dus het komt regelmatig voor dat een stukje leiding moet worden vervangen of verlegd, vertelt Edgar ook. “De AI-tool kan mogelijk tijd besparen, maar ook kwaliteit opleveren: een betere beoordeling van de tekeningen en betere verwerking van de data in de systemen.” Bovendien: “Als alle leidingen goed in het KLIC-systeem staan, dan weten ook de aannemers precies waar onze leiding ligt. Zo kunnen zij leidingbreuken voorkomen.”
Training in AI-tools Een andere pilot draait om een tool die tekst kan samenvatten en vertalen. Dat bleek handig, merkte Edgar onlangs toen hij een korte presentatie aan een delegatie van een buitenlandse financier moest geven. “De tekst die je met behulp van die tool krijgt, is nog niet af, maar het heeft me wel wat tijd gescheeld.” Hij merkt echter dat het vaak niet eenvoudig is om de juiste prompts te formuleren: “Af en toe denk ik een hele duidelijke vraag te stellen en dan komt er een waardeloos antwoord uit. Dus is het goed om ons af te vragen: hoe ga je slim om met dit soort nieuwe technologie en wat kunnen we de medewerkers aanbieden aan ondersteuning en training om dit soort middelen goed te gebruiken?” Afgelopen jaar is er daarom een eerste prompt-training gegeven en een micro-learning over de do’s en don’ts van AI. In 2025 gaan we daarmee verder.
Waarde van elke tool bepalen Binnen de pilots kijken Edgar en zijn collega’s heel kritisch naar de waarde van elke tool. “Ja, er is veel mogelijk, maar niet alles is even waardevol of veilig.” In 2025 wordt bekeken welke van de tools nuttig zijn en de investering waard om bedrijfsbreed aan te bieden of aan bepaalde medewerkers. Zo ziet de AI-hulp die de eerste controle doet bij de technische tekeningen er veelbelovend uit. Voordat de tools gebruikt kunnen worden, moet eerst aan alle randvoorwaarden voldaan zijn, benadrukt Edgar. “Iedereen kan een account aanmaken bij ChatGPT, maar in de bedrijfscontext komt daar wel meer bij kijken. Zo willen we niet dat er bedrijfsgevoelige of privacygevoelige informatie via AI-tools in de buitenwereld belandt.”
Cybersecurity en vitale sector In 2024 is ook de Network and Information Security Directive (NIS2) van kracht geworden. Een richtlijn van de Europese Unie over cybersecurity met een implementatietermijn van drie jaar. De voorloper van deze richtlijn was Vervolg > 24
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Jaarlijkse WBNI-audit vooral gericht op de procesautomatisering, de geautomatiseerde aansturing van de installaties. De nieuwe richtlijn gaat ook over de kantoorautomatisering. Evides heeft direct een ‘gap assessment’ voor de nieuwe richtlijn uitgevoerd om te weten op welke onderdelen aanpassingen nodig zijn. Los van de regelgeving is digitale veiligheid heel belangrijk voor Evides. “Als waterbedrijf maken wij onderdeel uit van een vitale sector”, licht Edgar toe. “We moeten onze automatiseringsomgeving goed beveiligen, omdat de dreigingen vanuit de buitenwereld steeds groter worden.” Hij noemt als voorbeelden ransomware-aanvallen en het feit dat recent een aantal Amerikaanse waterbedrijven gehackt zijn. “Anno 2024 komt uiteindelijk ieder bedrijf wel een keer aan de beurt. Maar hoe ga je daar dan vervolgens mee om?” Evides doet jaarlijks mee aan de landelijke cybersecurity oefening ISIDOOR, georganiseerd door het Nationaal Cyber Security Centrum. “We doen heel veel dingen goed”, zegt Edgar, “maar we moeten blijven oefenen en daarna evalueren.” De medewerkers krijgen daarom ook regelmatig trainingen over privacy en security en bijvoorbeeld ook test phishing mails.
IT-ondersteuning Terugkijkend op 2024 zegt Edgar ten slotte: “Op het gebied van digitalisatie en data ben ik het meest tevreden over de mate waarin we wendbaar zijn gebleken.” Hij noemt de samenwerking met aannemers, met andere netbeheerders, de monteurs die nu in Zeeland voor Evides aan het werk zijn. “Dat alles moest zijn vertaalslag krijgen naar automatiseringsomgevingen. Op korte termijn moesten we IT-ondersteuning bieden en tot op heden zijn we daar behoorlijk goed in geslaagd.” n
Uit de jaarlijkse audit van de wet beveiliging netwerk en informatiesystemen (WBNI) is gebleken dat Evides in het algemeen de digitale weerbaarheid goed op orde heeft. Naar aanleiding van de eerder uitgevoerde pre-audit heeft de organisatie een aantal stappen gezet om de overeenstemming met de door de drinkwatersector vastgestelde Proces Automatisering (PA)-beveiligingsnorm verder te verbeteren. Op een aantal punten is dat al gelukt en op enkele punten loopt een concreet verbeterplan. Deze wet is de voorloper van de nieuwe Europese richtlijn Network and Information Security Directive (NIS2).
Chatbot voor HR-vragen HR-adviseurs zijn vaak flink wat tijd kwijt met het beantwoorden van vragen van medewerkers. Er gelden diverse regelingen en bijna elke situatie is anders. Daarom doen we nu een pilot met een AI-chatbot. Dit is onderdeel van de stuurgroep Copilot AI, waarbij zes pilots lopen om te kijken of AI ons werk makkelijker kan maken. De reacties bij de HR-pilot zijn hoopgevend tot nu toe, maar voorlopig blijft de menselijke toets nodig, omdat zaken die te maken hebben met financiën en arbeidsvoorwaarden natuurlijk goed moeten kloppen.
Uitbreiding proceswaterzuivering via VR sessie Evides werkt aan de uitbreiding van een proceswaterinstallatie in de Botlek (haven 5210). Om vooraf al een realistisch beeld te krijgen van de toekomstige werkomgeving is de fabriek in Virtual Reality nagebouwd. Deze unieke aanpak zorgde ervoor dat medewerkers die werken aan de bouw en zometeen de installatie gaan bedienen nu al het ontwerp van de nieuwe installatie virtueel konden ervaren. Bovendien werd feedback verzameld om het ontwerp verder te optimaliseren. Dankzij deze VR-sessie is EIW weer een stap dichterbij een succesvolle oplevering van het project.
25
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Onze organisatie en koers Organogram
Directie Annette Ottolini
Per 1 januari 2025
Productie Drinkwater Maaike van de Ven
Industriewater Jan Robert Huisman
Infra Erik ter Velde (a.i.)
Klant & Business Support Edgar Ruijgers
Human Resources Nienke de Wolff
Bestuursondersteuning Thomas Hendrikx
Controle Centrum
Finance & Contracts
Asset Management
Finance & Control
HR Advies
Strategie
Technologie & Bronnen
Business Development & Buitenland
Bedrijfsbureau
ICT
HR-Specialisten
Juridische Zaken
Projects & Operation Support
Sales & Marketing
Netontwikkeling
Inkoop & Facilitair Beheer
HR Service Center
Communicatie
Assets & Operations
Process & Technology
Projecten
Klant
KAM
Operations
Operatie & Beheer
Data Management & Analytics
Deelnemingen
Controle Drinkwater Installaties Contract- & Leveranciersmanagement
26
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Interne risicobeheersingen controlesystemen
Systeem van interne risicobeheersing en controle
Door het bewust zijn van risico’s in de bedrijfsvoering kan Evides Waterbedrijf mitigerende maatregelen nemen om te voorkomen dat deze risico’s optreden. Mochten risico’s zich toch voordoen dan heeft Evides Waterbedrijf maatregelen genomen om de impact te beperken. Op deze manier worden de negatieve gevolgen voor bedrijfsvoering en bedrijfsresultaat zo veel als mogelijk geminimaliseerd. Het reduceren en beheersen van risico’s staat, gezien het maatschappelijk belang van het waterbedrijf, hoog op de agenda bij Evides Waterbedrijf. Ook in 2024 heeft Evides Waterbedrijf verder geïnvesteerd in haar interne risicobeheersing- en controlesystemen. De volgende prioritaire risico’s waren in 2024 relevant: 1. Cybersecurity incident 2. Gebrek aan grondstoffen, bouwmateriaal en chemicaliën 3. Ernstig ongeval 4. Personeelstekort 5. Verscherpte normstelling PFAS
Met behulp van systemen van interne risicobeheersing en controle streeft Evides Waterbedrijf ernaar de kans op fouten, het nemen van verkeerde beslissingen en de confrontatie met onvoorziene omstandigheden zo veel mogelijk te beperken. Volledigheid valt hierbij echter niet te garanderen. Het is mogelijk dat Evides Waterbedrijf bloot komt te staan aan risico’s die zich snel hebben ontwikkeld of die anders zijn beoordeeld. Evides Waterbedrijf richt zich in haar risicobeheersing op preventie door aanvullende maatregelen te nemen om te voorkomen dat risico’s zich voordoen. Mochten risico’s zich toch voordoen dan heeft Evides Waterbedrijf maatregelen genomen om de impact te beperken. Geen enkel systeem van interne risicobeheersing en controle kan absolute zekerheid bieden tegen het niet realiseren van ondernemingsdoelstellingen. Het kan tevens niet alle onjuistheden, verlies, fraude en overtreding van wetten en regels geheel voorkomen. Evides Waterbedrijf is een organisatie waarin het sturen en elkaar aanspreken op verantwoordelijkheden en korte lijnen centraal staan. Dit vormt dan ook mede het hart van het risicobeheersing- en controlesysteem voor alle bedrijfsonderdelen. Belangrijke instrumenten in het kader van de interne risicobeheersing en controle van Evides Waterbedrijf zijn:
Aan de bedrijfsactiviteiten van Evides Waterbedrijf zijn risico’s verbonden. De directie is verantwoordelijk voor de inrichting en effectieve werking van het interne risicobeheersing- en controlesysteem van Evides Waterbedrijf. Dit systeem is erop gericht: • om steeds tijdig op de hoogte te zijn van de mate waarin Evides Waterbedrijf haar strategische, operationele en financiële doelstellingen bereikt; • een betrouwbare financiële verslaglegging te waarborgen; en • te handelen in overeenstemming met de toepasselijke wet- en regelgeving. Risicovrij ondernemen is niet mogelijk, maar Evides Waterbedrijf werkt aan een zo compleet mogelijk inzicht in de potentiële risico’s om op basis daarvan gedegen keuzes te maken voor de continuïteit van de waterlevering en organisatie.
• Planning & control cyclus Evides Waterbedrijf werkt met een jaarlijkse meerjarenprognose en jaarbudgettering, halfjaarbericht, kwartaal rapportages (inclusief jaarprognoses en risicomanagement) en maandelijkse financiële en operationele managementrapportages. Daarnaast stelt Evides Waterbedrijf per kwartaal een treasury rapportage op ten behoeve van de directie en de Raad van Commissarissen (RvC). Er is een gestructureerd financieel maand- en jaarafsluitingsproces operationeel.
• Waterkwaliteit en leveringszekerheid Belangrijke elementen hierbij zijn kwaliteitssystemen voor de waterlevering, systemen voor de leveringszekerheid en veiligheid. Het drinkwatersysteem is opgebouwd volgens de leveringszekerheidsrichtlijnen, zoals in de Drinkwaterwet zijn vastgelegd. Deze richtlijnen zorgen ervoor dat zowel in reguliere situaties als bij verstoringen de drinkwatervoorziening in stand blijft dan wel binnen de voorgeschreven termijnen hersteld is. Het asset managementproces borgt de balans tussen onderhoud & beheer en vervangingsinvesteringen voor een toekomstbestendige watervoorziening. Het Leveringsplan is het overkoepelende document waarin de verschillende plannen met elkaar zijn verbonden, zoals Capaciteitsplan, Nooddrinkwaterplan, Verstoringsrisicoanalyse en de Leveringszekerheidsanalyses.
• Risicomanagement
• Beveiliging en crisisbeheersing
Dit betreft de identificatie en analyse van de risico’s alsmede de uitvoering en bewaking van de beheersingsmaatregelen die deze risico’s verminderen. De directie en het directieteam (DT) zijn eindverantwoordelijk voor het risicomanagementproces binnen Evides Waterbedrijf. De lijnmanagers zijn verantwoordelijk voor het beheersen van de risico’s.
Ondersteunend aan de maatregelen die de fysieke waterlevering borgen bevat het Leveringsplan naast de eerdere genoemde onderwerpen ook deelplannen met maatregelen zoals Crisisorganisatieplan, Crisiscommunicatieplan en Beveiligingsplan. Daarnaast heeft Evides Waterbedrijf maatregelen getroffen, zoals crisisorganisatie, -procedure, -trainingen, -trainingsevaluaties en personeelsselectiebeleid (onder andere screening inclusief verklaringen omtrent gedrag).
27
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
• Overig Dit betreft het integriteitsbeleid, een gedragscode, een klokkenluidersregeling, een treasury statuut, een tax-control framework, een financial-control framework, een risk-control framework en een fraude framework. Deze worden verplicht gevolgd. Om de beoogde werking van de controlemechanismen te toetsen, worden regelmatig interne controles uitgevoerd op essentiële onderdelen hiervan. De directie rapporteert en legt verantwoording af over de opzet, het bestaan en de effectieve werking van het interne risicobeheersing- en controlesysteem aan de auditcommissie en de RvC. Ook de externe accountant rapporteert haar bevindingen in de jaarlijkse managementletter en het accountantsverslag aan de directie, auditcommissie en RvC. Evides Waterbedrijf rapporteert periodiek over de opvolging van de aanbevelingen van de externe accountant aan de auditcommissie. Op basis van de door haar uitgevoerde evaluatie is de directie van Evides Waterbedrijf van oordeel dat het risicobeheersing- en controlesysteem ten aanzien van de financiële verslagleggingsrisico’s gedurende 2024 naar behoren heeft gefunctioneerd en een redelijke mate van zekerheid verschaft dat de jaarrekening 2024 geen materiële onjuistheden bevat. De directie van Evides Waterbedrijf blijft zich ook in 2025 inzetten voor een verdere versterking en professionalisering van haar interne risicobeheersing- en controlesysteem.
Ondernemingsrisico’s Risico’s nemen is onlosmakelijk verbonden met ondernemen en het uitvoering geven aan de strategie. De mate waarin risico’s verantwoord worden geacht, houdt nauw verband met de aard en omvang van het specifieke risico. Ons risicobeheersingssysteem stelt ons in staat om ondernemingsrisico’s en de daarbij behorende risico’s voor het behalen van onze strategie beheerst te nemen, actief te volgen en daar waar nodig passend actie te nemen. In 2024 zijn de prioritaire risico’s nog steeds relevant en is ten opzichte van voorgaand jaar voortgang geboekt op het terugdringen van de belangrijkste ondernemingsrisico’s, die hieronder worden toegelicht.
Bedrijfsbrede risico’s
Risico van reductie van winvergunning Winvergunningen staan onder druk door toenemende maatschappelijke aandacht voor natuurbehoud, mede gestimuleerd door natuurorganisaties. Indien deze vergunning wordt gereduceerd, dreigt een tekort aan capaciteit voor de drinkwatervoorziening in Midden-Zeeland en het zuidwesten van Noord-Brabant. Beheersmaatregelen Om dit risico te mitigeren, zet Evides Waterbedrijf actief in op belangenbehartiging en natuurbeheer in onze waterwingebieden. We onderstrepen het cruciale belang van de winvergunningen voor de drinkwatercapaciteit en brengen de potentiële gevolgen van een reductie overtuigend onder de aandacht van beleidsmakers.
Strategische risico’s
Operationele risico’s
Risico van verminderd vertrouwen in drinkwater (of Evides)
Risico van toenemende cyberdreiging
Het vertrouwen in drinkwater staat onder druk door de impact van desinformatie en eventuele incidenten welke kunnen plaatsvinden. Wanneer meerdere incidenten kort na elkaar plaatsvinden of onjuiste berichtgeving zich verspreidt via sociale media, kan dit leiden tot onrust onder klanten en stakeholders. Dit vergroot het risico op imagoschade en een toename van klachten, wat de reputatie van onze organisatie kan aantasten. Beheersmaatregelen Om het vertrouwen te behouden, zetten we in op proactieve en transparante communicatie, waaronder informatieverstrekking over waterkwaliteit. Tijdens incidenten zorgen we voor tijdige, accurate informatie via onze eigen communicatiekanalen. Zo voorkomen we onrust, beperken we desinformatie en versterken we het vertrouwen van klanten en stakeholders.
De aandacht voor ICT-beveiliging is groot, zeker gezien de toenemende dreiging van cyberaanvallen. De overheid heeft de drinkwatersector tot Top-vitaal bestempeld, waarmee het belang van informatiebeveiliging wordt onderstreept. Onvoldoende bescherming tegen cyberaanvallen kan tot grote (financiële) schade leiden. Daarnaast is er het risico dat persoonsgegevens op straat komen te liggen, wat kan leiden tot een afnemend vertrouwen in Evides Waterbedrijf vanuit klanten, partners en medewerkers. Beheersmaatregelen In voorgaande jaren hebben wij veel vooruitgang geboekt op het gebied van cyberveiligheid. Door de voortdurende ontwikkeling van de dreiging op dit gebied blijft dit onderwerp continue aandacht vragen. In 2024 is o.a. een awareness-programma uitgevoerd, heeft PEN-testing plaatsgevonden en zijn crisisoefeningen gehouden met als thema cybersecurity inclusief deelname aan de landelijke cyberoefening Isidoor IV georganiseerd door het Nationaal Cyber Security Centre (NCSC). Daarnaast zijn diverse technologieën toegepast en/of uitgerold om Evides Waterbedrijf nog beter te beschermen tegen cyberaanvallen en datalekken 28
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
waaronder Third Party Risk tooling, Security Information & Event Management (SIEM) en een Security Operations Center-oplossing (SOC). Verder geldt sinds 2024 een nieuw en aangescherpt wachtwoordbeleid en is een risicoanalyse uitgevoerd naar aanleiding van de dreiging van quantumcomputers op informatiebeveiliging. In februari 2024 heeft een Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni) audit op de procesautomatisering plaatsgevonden. De scope van dit onderzoek betrof de door de drinkwatersector vastgestelde PA-beveiligingsnorm, ter invulling van de zorgplicht uit de Wbni. In eerdere jaren werd reeds de opzet en bestaan van maatregelen om te voldoen aan deze beheersmaatregelen getoetst. Inmiddels dienen drinkwaterbedrijven zowel opzet, bestaan als werking van de maatregelen op orde te hebben. Uit de audit is gebleken dat Evides in het algemeen de digitale weerbaarheid aantoonbaar goed op orde heeft. Tot slot is op 17 oktober 2024 de Network and Information Security directive (NIS2) in werking getreden binnen de Europese Unie. De NIS2-richtlijn is de opvolger van de NIS-richtlijn. Deze richtlijn is vastgesteld door de Europese Unie (EU) en bedoeld om de cyberbeveiliging en weerbaarheid van essentiële diensten in EU-lidstaten te verbeteren.
Risico van een gebrek aan grondstoffen, bouwmateriaal en chemicaliën Er is sprake van een mondiale schaarste als volg van diverse langdurige knelpunten: • Logistieke problemen in toeleveringsketens; • Een tekortschietende mondiale halfgeleider-productie capaciteit; • Sterk stijgende kosten en verkoopprijzen vanwege schaarste aan o.a. materiaal, energie en personeel; • Geopolitieke spanningen. Daarnaast dragen lokaal het wegvallen van de productie door onderhoudsstops, stakingen en/of ketenafhankelijkheden bij aan dit risico. Gevolg hiervan is het risico van het niet meer kunnen voortzetten of vertragen van projecten en operaties met mogelijke consequenties voor onder meer waterkwaliteit en tarieven.
In 2024 heeft geen enkele Evides-medewerker verzuimd als gevolg van een ongeval.
Risico van personeelstekort Het niet beschikken over geschikte medewerkers doordat het werven en behouden van medewerkers een uitdaging is in een (verder) krimpende arbeidsmarkt vormt een belangrijk en bedrijfsbreed ondernemingsrisico.
Beheersmaatregelen In 2024 is wederom bijzondere aandacht uitgegaan naar (de beheersbaarheid van) prijsstijgingen en het omgaan met schaarste door bijvoorbeeld het prioriteren van leiding projecten en het toepassen van alternatieve grondstoffen.
Beheersmaatregelen In 2024 hebben we intensief gewerkt aan het beheersen van het risico op personeelstekort. Onze aanpak bestond uit een breed scala aan maatregelen, gericht op werving, ontwikkeling en behoud van talent.
Het afgelopen jaar zijn geen acute tekorten opgetreden.
Gerichte wervingsinspanningen • Onder de campagne ‘Pak de leiding’ hebben we in Zeeland ons werkgeversmerk succesvol uitgerold. • We startten een ICT-traineeship om jong talent aan te trekken. • Door recruitment automation en AI in te zetten, konden we de groeiende vraag naar personeel efficiënt verwerken. • We breidden de Tour d’Evides uit en voegden deta-vast medewerkers toe, om sneller en effectiever nieuwe medewerkers met het Evides DNA te verbinden.
Risico van een ernstig ongeval Het omzetten van de NIS2-richtlijn in de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en de CER-richtlijn in de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) zal naar verwachting in het derde kwartaal van 2025 plaatsvinden. Hierop vooruitlopend, heeft Evides Waterbedrijf al de nodige stappen gezet in het kader van de implementatie: • deelname aan een VEWIN-werkgroep die een compliance kader voorbereid; • de raad van commissarissen en het directieteam zijn getraind; • per 1 oktober draait het ICT securityteam consignatie i.v.m. de NIS2 meldplicht; • er loopt een compliance programma.
Nadat in 2023 een pilot is uitgevoerd, is de Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) in een andere vorm opgezet, namelijk in de vorm van een risicoregister. De RI&E wordt door de eigen veiligheidskundigen van Evides uitgevoerd. We zijn ervan overtuigd dat deze werkwijze ons helpt om een steeds veiliger omgeving te creëren. Verder zijn verschillende Bedrijfshulpverlenings(BHV)-plannen geactualiseerd.
Er zijn nog steeds ongevallen met persoonlijk letsel, dus we werken nog niet veilig genoeg. De oorzaak daarvan kan gelegen zijn in techniek, organisatie en gedrag. Beheersmaatregelen Voor het prioritaire risico van een ernstig ongeval zijn en blijven we heel alert op de kansen om enerzijds alles in het ontwerp van onze installaties zo in te richten dat we de kansen op ongevallen en incidenten verkleinen. Daarnaast gaan we continu door met ons programma “Samen denken doen en leren” om zo het lerend vermogen op het onderwerp veilig werken te vergroten. Verder is er veel aandacht voor de samenwerking met de aannemers.
Focus op behoud en onboarding • Tussentijdse contactmomenten, zoals persoonlijke kaartjes, houden toekomstige collega’s betrokken en warm voor indiensttreding. • Met het project Welkom verbeterden we onze onboarding, zodat nieuwe medewerkers zich snel thuis voelen.
29
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Strategisch HR-beleid en leiderschap • We introduceerden een nieuwe visie op leiderschap en boden trainingen voor nieuwe leidinggevenden. • Promotiekandidaten werden tijdig herkend en gestimuleerd door kansen binnen Evides te creëren. • Transparant en eerlijk belonen kreeg prioriteit door het toepassen van CAO-afspraken en beleidsrichtlijnen. Monitoren en optimaliseren • Door continu te monitoren zoals verloop-, uitstroom- en verzuimcijfers, waarborgen we een veilige en inclusieve werkomgeving. Onze HR-dienstverlening blijft gericht op nabijheid en alertheid, waardoor we inspelen op de behoeften van onze medewerkers en organisatie.
Risico van ontoereikende projectbeheersing Omdat Evides Waterbedrijf veel leidingen en installaties voor zowel eigen gebruik als voor derden realiseert, is de kwaliteit van projectbeheersing een belangrijk aandachtspunt. Onvoldoende projectbeheersing kan onder andere leiden tot verlieslatende projecten en tot deadline- en budgetoverschrijdingen. Beheersmaatregelen Voor de projectbesturing maakt Evides Waterbedrijf gebruik van een projectmanagementsysteem en voor de risicobeheersing bij de uitvoering van projecten is een project risicomanagementsysteem operationeel. Daarnaast is er een rapportagesysteem in gebruik dat de kwaliteit van de projectbewaking volgt. Bij belangrijke projecten worden vooraf en tijdens de uitvoering integrale risicoanalyses uitgevoerd en worden quality assurance en control maatregelen getroffen. In 2024 zijn verbeteracties geïmplementeerd ten aanzien van de verdere versterking van de kostenbeheersing bij het realiseren van projecten.
Financiële risico’s Financieringsrisico Gezien de aard van de activiteiten is Evides Waterbedrijf een kapitaalintensief bedrijf. De beschikbaarheid en de kosten van vreemd vermogen zijn mede afhankelijk van winstgevendheid, economische ontwikkelingen als nieuwe wet- en regelgeving.
Beheersmaatregelen De treasurer van Evides Waterbedrijf werkt de optimale kapitaalstructuur uit, stelt een financieringsstrategie op en trekt financiering aan. Elk jaar wordt een treasury jaarplan voorgelegd aan de treasury commissie. De directie en de RvC bespreken en, indien akkoord, bekrachtigen dit plan. In het treasury jaarplan voor 2024 is in het bijzonder aandacht besteed aan beleid en maatregelen ter vermindering van beschikbaarheidsrisico’s. Gestuurd is op een verdere diversificatie van de leningenportefeuille door onder andere een evenwichtige verdeling van de financiering bij bestaande (bank)relaties. In dit kader is tevens een aanvraag ingediend voor een nieuwe financieringsfaciliteit bij de Europese Investeringsbank en een additionele gecommitteerde kredietfaciliteit afgesloten. Daarnaast heeft in 2024 bijsturing plaatsgevonden naar aanleiding van de inverse yield curve die in 2023 is ontstaan, waarbij de lange rente onder het niveau van de korte rente is gekomen.
Beheersmaatregelen Om medewerkers te ondersteunen in het integer handelen en het maken van de juiste keuzes, beschikt Evides Waterbedrijf over een gedragscode integriteit die in 2024 is geactualiseerd. Hiermee wil Evides Waterbedrijf het besef van integer handelen bij de medewerkers verder vergroten. De gedragscode vat de reeds bestaande regelingen, richtlijnen en instructies samen en geeft richting aan integer handelen, uitgaand van gezond verstand. Regelmatig worden audits uitgevoerd en, voor zover van toepassing, worden beheersmaatregelen verder aangescherpt. Nieuwe medewerkers dienen voor indiensttreding een verklaring omtrent gedrag (VOG) te overhandigen. In aanvulling hierop is sinds 2020 een nieuw screeningsbeleid ingevoerd om de weerbaarheid tegen interne wrekers op orde te hebben. Tot slot is in 2024 een interactieve workshop voor leidinggevenden georganiseerd waarin de leidinggevende leert en herkent aan de hand van praktijkdilemma’s wat fraude is en hoe je er mee kan omgaan wanneer je het signaleert.
De treasurer rapporteert elk kwartaal aan de treasury commissie, directie en auditcommissie over de voortgang van het treasury beleid. Vanwege het belang van de leveringszekerheid ligt de nadruk van dit beleid primair op de beschikbaarheid van financiering. Voor de toelichting op de overige financiële risico’s wordt verwezen naar de paragraaf financiële risico’s in de toelichting op de geconsolideerde balans.
Financiële verslaggeving risico’s
Fraude- en integriteitsrisico Onze stakeholders verwachten dat Evides Waterbedrijf integer is. Evides Waterbedrijf streeft er dan ook naar om dit risico zoveel mogelijk te reduceren. Fraude kan echter in iedere organisatie voorkomen en is vaak gebaseerd op een samenloop van omstandigheden die ertoe kunnen leiden dat waarden van de onderneming onrechtmatig worden onttrokken en/of misleiding ten aanzien van de verslaglegging plaatsvindt.
Risico ten aanzien van de economische levensduur van vaste activa De afschrijvingstermijnen van vaste activa zijn gebaseerd op de verwachte economische levensduur. In 2024 is verder gegaan met de herijking van de toegepaste afschrijvingstermijnen. Op basis van informatie over de vervanging van leidingen en watermeters uit het verleden, komt naar voren dat leidingen gemiddeld een gebruiksduur kennen van langer dan 30 jaar terwijl de watermeters een kortere gebruiksduur kennen dan 30 jaar. De volgende feiten en omstandigheden hebben impact op de te maken schatting van de gebruiksduur in de toekomst en daarmee de schattingswijziging: • Impact van energietransitie ‘in de grond’. De omvang van de energietransitie en de doelstelling dit voor 2050 gerealiseerd te hebben, leiden tot een toename van werkzaamheden voor drinkwaterbedrijven en het vervroegen van vervangingsinvesteringen; • Besluit tot vervangen van analoge meters naar slimme digitale meters. 30
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Beheersmaatregelen In 2024 is het onderzoek naar de afschrijvingstermijnen voortgezet en zijn onzekerheden zoveel mogelijk gemitigeerd. De uitkomsten van dit onderzoek zullen voor zover van toepassing, tot uitdrukking worden gebracht in respectievelijk de begroting en de jaarrekening 2025.
Risico ten aanzien van de allocatie van resultaten inzake DBFO projecten Projecten die zijn overeengekomen of gewijzigd vanaf 1 januari 2022 voor de constructie van een actief zoals waterinstallaties o.a. op basis van zogenoemde DBFO (Design, Build, Finance, Operate) contracten worden gewaardeerd tegen de gerealiseerde projectopbrengsten (zijnde de gerealiseerde projectkosten vermeerderd met de toegerekende winst op basis van de voortgang van de prestaties dan wel verminderd met het volledig verwachte verlies) verminderd met de gedeclareerde termijnen. Een onjuiste toepassing van de percentage- of completion-methode en/of allocatie van opbrengsten aan de verschillende deelprestaties kunnen ertoe leiden dat resultaten aan onjuiste boekjaren worden toegerekend Beheersmaatregelen Door het gericht versterken van ons projectmanagmentsysteem en projectbeheersing in relatie tot toepassing van de percentage- of completion-methode alsmede het regelmatig evalueren en zoveel mogelijk objectiveren van schattingen die noodzakelijk zijn voor de allocatie van opbrengsten aan de verschillende deelprestaties, borgen wij een juiste allocatie van resultaten aan de verschillende boekjaren.
Wet- en regelgeving risico’s Risico van non-compliance wetgeving Evides Waterbedrijf wordt als waterbedrijf geconfronteerd met een veelheid aan wet- en regelgeving. Mede gelet op haar maatschappelijke verantwoordelijkheid hecht Evides Water bedrijf er groot belang aan om alle relevante weten regelgeving aantoonbaar na te leven met bijzondere aandacht voor de verplichtingen die voortvloeien uit de Drinkwaterwet. Dit vraagt om borging van de betreffende wet- en regelgeving binnen Evides Waterbedrijf.
Beheersmaatregelen Het compliance managementsysteem is ingebed in de algemene kwaliteitszorgsystematiek binnen Evides Waterbedrijf. Zo is compliance opgenomen in de beleidsverklaring van het kwaliteitszorg managementsysteem. Tevens maakt compliance onderdeel uit van de visie van Evides Waterbedrijf en de gedragscode integriteit. De rol van Compliance Officer is in het directieteam belegd. In 2022 is een compliance coördinator geworven. Onder leiding van de compliance coördinator is middels interviews een compliance control framework opgesteld. In 2024 is gestart met het verder invulling geven aan de rapportage over de mate van compliance per rechtsgebied.
Drinkwater risico’s
Risico van non-compliance t.a.v. biologische stabiliteit Een risico is dat de biologische stabiliteit van het drinkwater niet voldoende is wat kan leiden tot teveel nagroei in het leiding net, wat zich o.a. uit in overschrijdingen van de wettelijke Aeromonas-norm. Beheersmaatregelen Om de levering van biologisch stabiel water te borgen, vinden diverse onderzoeken plaats bij de bekkens, zuiveringen en bij leidingnetbeheer, -configuratie en opwarming. In de Hoeksche Waard werd in de jaren 2018-2023 nabehandeling van het drinkwater (vanuit Berenplaat) met ultrafiltratie (UF) beproefd met verschillende membranen. Op basis
Wet- en regelgeving risico’s Risico ten aanzien van naleving regulering van drinkwatertarieven De Drinkwaterwet voorziet, ter bescherming van de gebonden consument, in het toezicht op een transparante tariefopbouw alsmede een verantwoording ten aanzien van het met de wettelijke activiteiten gerealiseerde rendement ten opzichte van het wettelijk maximaal toegestane rendement. Beheersmaatregelen Nadat de ACM in het tweede kwartaal van 2024 positief had geadviseerd over de totstandkoming van de drinkwatertarieven 2024 is dit advies door de ILT overgenomen. Op basis van het adviesrapport van de ACM concludeert de ILT dat alle getoetste aspecten voldoen aan het wettelijk kader. Op basis van de positieve uitkomsten van de huidige en voorgaande beoordelingen, heeft ILT tevens besloten om de per 2022 verlaagde beoordelingsfrequentie van de totstandkoming drinkwatertarieven voor Evides te handhaven. De eerstvolgende beoordeling betreft de toetsing van de totstandkoming drinkwatertarieven 2026. Derhalve geeft het toezicht geen aanleiding tot het doorvoeren van aanpassingen in de tarievenregeling voor 2025. De rapportage tariefopbouw 2025 is conform de wettelijke regeling eind 2024 gerapporteerd aan ILT. 31
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
van deze resultaten kon worden vastgesteld hoe dicht de nageschakelde membranen moeten zijn om drinkwater te produceren dat voldoende biologisch stabiel is om nagroei in het leidingnet te voorkomen. Bovendien, en mede door het onderzoek in de Hoeksche Waard, worden bepaald aan welke biologische waterkwaliteitscriteria het geproduceerde drinkwater moet voldoen om ongewenste nagroei in het leidingnet volledig te voorkomen. Het pilotonderzoek voor Nieuw Baanhoek laat zien dat het nieuwe zuiveringsconcept in staat is biologisch stabiel water te produceren, waarbij voldaan wordt aan alle waterkwaliteits criteria voor biologische stabiliteit. De nanofiltratiemembranen die in het zuiveringsconcept Nieuw Baanhoek worden toegepast zijn dicht genoeg om (vrijwel) alle voedingstoffen te verwijderen. Ook de eerste resultaten van de leidingsimulatoren in de pilothal bevestigen het beeld dat er in het uitgaande water van de pilotinstallaties geen ongewenste nagroei meer kan plaatsvinden.
Risico van verscherpte normstelling PFAS - investeringsopgave zuiveringen Evides is voor de drinkwatervoorziening grotendeels afhankelijk van oppervlaktewater uit de Maas en heeft niet de mogelijkheid om op korte termijn van winningsbron te veranderen. Dit betekent dat Evides wordt geconfronteerd met de aanwezigheid van PFAS in het ruwe water wat wordt gebruikt voor de productie van drinkwater. De huidige gehalten aan PFAS in zowel ruwwaterbron als geleverd drinkwater zijn hoger dan de afgeleide richtwaarde. Concreet kan de mogelijke aanscherping van de normstelling voor PFAS in het afgeleverde drinkwater leiden tot een enorme opgave voor Evides qua zuiveringsinspanning en investeringen (financieel risico).
Beheersmaatregelen Evides Waterbedrijf heeft samen met de andere drinkwaterbedrijven een collectief handelingsperspectief met betrekking tot PFAS opgesteld. Op de eerste plaats zetten wij in op een integrale bronaanpak op nationaal en Europees niveau, door een totaalverbod op PFAS en het met elkaar toewerken naar geleidelijke verlaging van de totale inname van PFAS via voedsel, verpakkingen, kleding, lucht en (drink)water. Het handelingsperspectief van Evides om PFAS te verwijderen uit drinkwater focust zich met name op het aanpassen (finetunen) van de huidige zuiveringsprocessen waarbij onder meer nader onderzoek wordt gedaan naar de mogelijkheden van actief-kool (vaker regenereren). Als maatregel is met ingang van 2024 de hogere frequentie van reactivering actief kool op alle productielocaties dan ook ingevoerd om PFAS gehalten in drinkwater te verlagen, waarbij daarnaast inspanningen ten aanzien van bronaanpak worden gecontinueerd. Daarnaast voert Evides ook onderzoek uit naar de inzet van aanvullende zuiveringsmethoden waarbij tevens wordt gekeken hoe met de reststromen (PFAS concentraat) moet worden omgegaan.
Industriewater risico’s Financiële risico’s Kredietrisico In tegenstelling tot de drinkwateractiviteiten zijn de industriewateractiviteiten niet gereguleerd en bestaat niet de zekerheid dat alle (begrote) bedrijfskosten in de tarieven tot uitdrukking kunnen worden gebracht. Dit betreft in het bijzonder kosten die kunnen voortvloeien uit wanbetaling. Beheersmaatregelen Voorafgaand aan het aangaan van industriewatercontracten en vervolgens tenminste jaarlijks wordt de kredietwaardigheid van de wederpartijen beoordeeld. Hierbij maakt Evides Industriewater onder andere gebruik van kredietrisicorapporten van derde partijen. Voorts ligt het juridisch eigendom van de installaties gedurende de contractperiode in beginsel bij Evides Industriewater. Zie ook pagina 30.
Corporate Governance Evides Waterbedrijf is een naamloze vennootschap die voor 50% eigendom is van B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides (met als aandeelhouders 15 gemeenten in Zuid-Holland Zuid) en voor 50% van GBE Aqua B.V. (met als aandeelhouders de provincie Zeeland, 13 Zeeuwse gemeenten, 2 Brabantse gemeenten en 1 Zuid-Hollandse gemeente). B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides en GBE Aqua B.V. zijn zogenoemde zuivere holding vennootschappen en hebben enkel tot doel “het houden en beheren van aandelen in Evides Waterbedrijf en het uitoefenen van stemrecht daarop ten behoeve van de aandeelhouders”. Het bestuur van Evides Waterbedrijf bestaat uit één algemeen directeur, die belast is met en verantwoordelijk is voor het besturen van de onderneming. Hierover wordt verantwoording afgelegd aan de Raad van Commissarissen (RvC) en de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA). De algemeen directeur is voorzitter van het directieteam (DT) dat functioneert als een zogenoemde executive committee in de zin van de Nederlandse Corporate Governance Code. Het DT bestaat uit de eerstelijnsmanagers van de zes bedrijfs onderdelen van Evides Waterbedrijf, die aan de besluitvorming van de vennootschap bijdragen vanuit een integrale visie in een cultuur van openheid en transparantie.
Deze werkwijze draagt bij aan een effectief en efficiënt bestuur van Evides Waterbedrijf en haar dochtermaatschappijen, met draagvlak en snelheid, en bevordert een goede informatieverschaffing. Meerdere keren per jaar zijn er contactmomenten tussen de leden van het DT en de RvC. De RvC bestaat uit vijf onafhankelijke leden, die worden benoemd door de AvA. De RvC heeft een auditcommissie, een remuneratie commissie en een ad hoc selectie- en benoemingscommissie. Voor een evenwichtige samenstelling tussen mannen en vrouwen binnen Evides is voor de top van het bedrijf – bestaande uit de algemeen directeur tezamen met het DT (tezamen: het Directie-DT) – en de RvC het streefcijfer vastgesteld
32
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
dat minimaal 40% zal bestaan uit vrouwen en minimaal 40% uit mannen. Per 31 december 2024 bestaat het Directie-DT uit drie vrouwen en vier mannen en voldoet daarmee aan het streefcijfer. Vanwege het tussentijdse vertrek van één vrouwelijke commissaris per 5 september 2024 bestaat de RvC per 31 december 2024 uit één vrouw en drie mannen en voldoet daarmee niet aan het streefcijfer. In 2025 zal de vacature voor een nieuwe commissaris worden vervuld, waarbij rekening zal worden gehouden met het streefcijfer. Vanwege de Drinkwaterwet past Evides Waterbedrijf een gemitigeerd structuurregime toe en wordt een aantal belangrijke besluiten genomen door de AvA, zoals de vaststelling van de drinkwatertarieven. Ook de benoeming, het ontslag en het bezoldigingsbeleid van de algemeen directeur van Evides Waterbedrijf is voorbehouden aan de AvA. De RvC regelt de concrete bezoldiging en arbeidsvoorwaarden van de directie.
Conform het principe ‘pas toe of leg uit’ wijkt Evides Waterbedrijf op de volgende punten af van de Code: De regels die expliciet geschreven zijn voor beursgenoteerde ondernemingen worden niet toegepast; • De algemeen directeur van Evides Waterbedrijf is benoemd voor onbepaalde tijd. Dit hangt samen met de omvang en missie van de onderneming en de bezoldiging van de algemeen directeur; • Evides Waterbedrijf heeft in verband met de aard en omvang van de onderneming geen interne auditor aangesteld met instemming van de RvC op advies van de auditcommissie; • De website van Evides Waterbedrijf fungeert niet als communicatiemiddel met haar aandeelhouders, omdat sprake is van een rechtstreekse aandeelhoudersrelatie en informatievoorziening; • Voor de bezoldiging wordt de ‘Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector’ (WNT) gevolgd.
Evides Waterbedrijf volgt – als onderneming met een belangrijke maatschappelijke taak – op vrijwillige basis de uitgangspunten en ‘best practices’ van de Nederlandse Corporate Governance Code (de Code). Evides Waterbedrijf geeft hiermee intern en naar buiten toe duidelijkheid en openheid over haar governance en wijze van bedrijfsvoering.
33
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Deelnemingen
B.V. Gemeens chappelijk
Evides N.V., met als formele handelsnaam Evides Waterbedrijf, is het drinkwaterbedrijf binnen de groep van vennootschappen en als zodanig is aan haar het wettelijke distributiegebied toegewezen. Zij staat aan het hoofd van de groep van Evides Waterbedrijf. De groep heeft diverse vestigingen in Nederland. Het hoofdkantoor staat in Rotterdam. Evides N.V. voert (samen met diverse dochtermaatschappijen en deelnemingen) de activiteiten uit die te maken hebben met winning, productie en levering van drinkwater. Evides Industriewater B.V. – een 100% dochtermaatschappij van Evides N.V. – richt zich (samen met haar deelnemingen en dochtermaatschappijen) op de winning, productie en levering van industriewater en de zuivering van afvalwater. In het structuurschema is de groep van vennootschappen van Evides Waterbedrijf per 31 december 2024 in beeld gebracht. Een toelichting op de deelnemingen staat op de volgende pagina’s.
GBE Aqua B.V. (50%)
Bezit Evides (50%)
Evides N.V.
Evides Industriewater B.V. (100%)
Aqualab Zuid B.V. (50%)
Evides Industriewater UK Ltd. (100%)
Brielse Meer Water B.V. (100%)
Delfluent B.V. (54,5%)
Facturatie B.V. (50%)
Evides Industriewater Deutschland GmbH (100%)
Evides Terneuzen Water B.V. (100%)
Evilim Industriewater B.V. (50%)
N.V. Waterwinningbedrijf
Evides Stade Wasserbetrieb GmbH (100%)
Evides Afvalwater B.V. (100%)
North Water B.V. (50%)
VEI B.V. (50%)
Delfluent Services B.V. (100%)
North Water Afvalwater B.V. (100%)
Evides Antwerpen Water BV (100%)
Sloewarmte B.V. (100%)
NH-Water B.V. (50%)
Brabantse Biesbosch (60%)
KWH Water B.V. (11,3%)
AquaMinerals B.V. (8%)
Infradock B.V. (10%)
34
Evides Waterbedrijf • Jaarverslag 2024
Deelnemingen Evides N.V.
VEI B.V.
Evides N.V. houdt – naast haar 100% belang in Evides Industriewater B.V. – een rechtstreeks aandelenbelang in de volgende deelnemingen: