2517201 College van B&W - afdoen motie meer schone lucht en regionale aanpak GGD over luchtkwaliteit

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Motie meer schone lucht en regionale aanpak GGD over luchtkwaliteit

Portefeuillehouder

Wethouder Van Vliet, wethouder Schrederhof en wethouder Huijsmans

Voorstel ingediend door

Bianca Muijzer-van Osch (bmuijzer@delft.nl) en Özgül Yurtsever (oyurtsever@delft.nl)

Registratienummer

6138412

Datum

15 april 2025

Concept-besluit(en) Niet van toepassing

Waarom nu? In 2024 is de raad geïnformeerd over het rapport ‘Luchtverontreiniging in de regio Haaglanden’ dat door de GGD is opgesteld (registratienummer (5760067). In de raad is op 13 juni 2024 de motie meer schone lucht voor betere gezondheid aangenomen. Het college is via de motie gevraagd om aan te geven welke maatregelen kunnen worden versneld en welke aanbevelingen van de GGD het college voornemens is over te nemen. Daarnaast is het college gevraagd om in de komende beleidsstukken over verkeer, industrie, energie, stadsplanning en bouw concrete maatregelen en doelstellingen voor betere luchtkwaliteit op te nemen. Ter voorbereiding op de commissievergadering Ruimte en Verkeer van 13 februari 2025 zijn door D66 technische vragen gesteld over de voortgang van de motie. Tijdens de commissievergadering is toegezegd dat de raad in april een update krijgt over de uitvoering van de motie. Inhoud Gezondheidsschade door luchtverontreiniging is in de regio Haaglanden hoger dan gemiddeld in Nederland. Gemiddeld roken Haaglanders 5 sigaretten mee per dag waar dit landelijk gemiddeld 4,6 is. Ook sterven inwoners gemiddeld 375 dagen eerder t.o.v. landelijk gemiddeld 341 dagen als gevolg van het inademen van luchtverontreiniging. Een gezamenlijke aanpak op schonere lucht is noodzakelijk om gezondheid van inwoners te beschermen en bevorderen.

Het college ziet de urgentie voor luchtkwaliteit en is dus één van de deelnemende gemeenten aan het Schone Lucht Akkoord en voert de aanbevelingen van de GGD uit. Tegelijkertijd ziet het college dat de raad een schone lucht ook urgent vindt en heeft daarom ook gekeken welke maatregelen versneld kunnen worden. Via deze memo informeert het college de raad over de maatregelen die zijn getroffen, wat de stand van zaken is van de van de aanbevelingen van de GGD en welke andere maatregelen kunnen worden versneld. 1. Maatregelen die worden uitgevoerd om de luchtkwaliteit te verbeteren Op dit moment wordt er uitvoering gegeven aan de maatregelen uit het Uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord. Over de voortgang daarvan bent u in februari 2024 geïnformeerd (registratienummer 5760067). De maatregelen die wij uitvoeren zijn onder andere: • Duurzaam Zoneren (waaronder zero emissie zone); • Adaptieve Mobiliteitsagenda; • Regionale Programma Duurzame Mobiliteit; • Eigen organisatie; • Houtstook: voorlichting, stookwijzer, meldingen • Participatie Pagina 1 van 5

• •

•

•

Monitoring Stimuleren schone logistiek o Stadslogistiek Delft o Protocol Logistiek en logistieke zone Elektrisch rijden o Deelname regionale concessies publieke laadpunten o Inzamelhelden, afval per vrachtfiets Stimuleren fiets en gebruik OV door investering in netwerken

2. Stand van zaken aanbevelingen GGD en regionale aanpak luchtkwaliteit Zoals eerder genoemd is de luchtkwaliteit in Haaglanden slechter dan elders in Nederland. Ook wordt in Delft niet voldaan aan de advieswaarden van de World Health Organization (WHO). In 2024 is de raad geïnformeerd over de aanbevelingen van de GGD Haaglanden om gezondheidsschade door luchtverontreiniging aan te pakken. Hieronder is een samenvatting gegeven van deze aanbevelingen: (1) creëer een gezamenlijk actieplan; (2) neem brongerichte maatregelen; (3) maak beleid dat gevoelige groepen zoals kinderen en ouderen beschermt; (4) onderteken het Schone Lucht Akkoord; (5) positioneer GGD Haaglanden als regionale kennispartner en verbinder op thema luchtkwaliteit. Aan deze aanbevelingen wordt uitvoering gegeven. Ook de GGD heeft een regionaal plan van aanpak opgesteld om gezamenlijk aanvullende maatregelen uit te werken (uitwerking van aanbeveling 1, 2, 3 en 5). Omdat de luchtkwaliteit voor een belangrijk deel wordt bepaald door bronnen buiten de gemeente is het noodzakelijk dat we waar het kan samenwerken1 in de verbetering van de luchtkwaliteit. Delft is één van de deelnemers van de regionale aanpak luchtkwaliteit die door de GGD Haaglanden is geïnitieerd. Het regionale plan van aanpak van de GGD is op 27 juni 2024 tijdens de vergadering van het AB van de GGD vastgesteld.

Niet alle gemeenten uit de regio willen zich committeren aan dit regionale aanpak, omdat dit niet voor alle gemeenten haalbaar is. Tijdens de AB vergadering van de GGD is daarom ook afgesproken dat gemeenten in hun eigen tempo aan de slag gaan met de aanbevelingen van de GGD. Gemeente Wassenaar, Westland en Zoetermeer zijn aangesloten als agendaleden en doen op dit moment nog niet actief mee. Doelstelling van de regionale aanpak is om met gemeenten, Omgevingsdienst Haaglanden (ODH), Provincie ZuidHolland (PZH) & GGD Haaglandenwerken gezamenlijk te werken aan permanente verbetering van de luchtkwaliteit door gezamenlijke bronaanpak en het beperken van blootstelling. In het plan van aanpak staat hoe gemeenten gezamenlijk werken aan doelen, ambities en maatregelen. In het plan van aanpak staan 5 thema’s benoemd om invulling te geven aan aanbeveling 2 en 3: 1. Gevoelige bestemmingen 2. Schoon en emissieloos bouwen 3. Houtstook 4. Mobiliteit 5. Energietransitie Glastuinbouw Per thema wordt door de GGD een regionaal product opgeleverd, zodat iedere gemeente zelf de keuze kan maken of ze het advies van de GGD kunnen overnemen en het bijbehorende product (bijvoorbeeld een beleidsregel of een fysieke maatregel) kunnen implementeren of uitvoeren. Delft neemt deel aan de werkgroepen over gevoelige bestemmingen, schoon- en emissieloos bouwen, mobiliteit en houtstook.

Deze werkgroepen zijn in 2024 gestart. In 2025 wordt met het thema houtstook een start gemaakt. Ook voor dat thema gaan we deelnemen aan de werkgroep. De verwachting is dat eind dit jaar de themabijeenkomsten zijn afgerond en bekend is welke maatregelen de GGD aanbeveelt. Daarna maakt iedere gemeente zijn eigen afweging en kunnen ze een keuze maken of een product of maatregel wordt geïmplementeerd en kan een keuze

Dit doen we bijvoorbeeld al via het landelijke Schone Lucht Akkoord dat Delft in 2020 heeft ondertekend maar ook regionaal werken we samen. 1

Pagina 2 van 5

worden gemaakt in de prioritering van die producten of maatregelen. Voor de implementatie van de maatregelen die de GGD aan gaat bevelen verwachten we in 2026 en 2027 ondersteuning van de GGD nodig te hebben. 3. Versnellen maatregelen Het college is via de motie meer schone lucht voor betere gezondheid gevraagd welke maatregelen kunnen worden versneld. Hieronder is samengevat welke maatregelen recent zijn uitgevoerd en welke gepland zijn. Zo hebben wij afgelopen zomer de Luchtwachters Delft ondersteund met een nieuw burgermeetnet. Verspreid in de stad hangen circa 50 luchtkwaliteitsensoren die realtime de concentratie fijnstof in de lucht meet. Met behulp van dit luchtmeetnet krijgen we steeds beter inzicht hoe de luchtverontreinigende stoffen zich verspreiden in de stad en naar verwachting kunnen we dan gerichter beleid maken. Ook voor inwoners is dit een waardevolle maatregel, omdat zij zich meer bewust zijn van de luchtkwaliteit in hun buurt en het effect op hun gezondheid. Daarnaast zijn wij in gesprek met deze groep inwoners om de resultaten met elkaar te bespreken. De meetresultaten zijn publiek toegankelijk en live te volgen via de volgende website: ohnics.online/#delft. Een andere maatregel waar we uitvoering aan hebben geven is het beschermen van gevoelige groepen.

Dit betekent dat we bij gevoelige bestemmingen, zoals scholen, kinderopvanglocaties en verzorgingshuizen, de luchtkwaliteit betrekken in de afweging (het opstellen van adviezen) bij het toestaan van nieuwe gevoelige bestemmingen. Afgelopen jaar hebben we in een simulatieomgeving ook geëxperimenteerd met een slimme Verkeersregelinstallatie (iVRI) bij het kruispunt Schoemakerstraat – Huismansingel. Een slimme applicatie leidt tot betere verkeersafwikkeling en dus schonere lucht. Deze slimme VRI willen we nu ook op straat gaan toepassen. Daarnaast hebben we ook andere maatregelen uitgevoerd om schonere verplaatsingen te stimuleren. Zo is afgelopen jaar de fietsstraat Kanaalweg opgeleverd en een nieuwe inpandige fietsenstalling in de Binnenstad. Recent is de fietsstraat Colijnlaan en Westplantsoen opgeleverd. Verder wordt de Wateringsevest heringericht en afgewaardeerd van 2x2 naar 2x1 met dus minder ruimte voor de auto maar meer ruimte voor de fiets en voetganger. In 2025/2026 gaan we ook starten met de aanleg van de fietsstraat Oostsingel. Verder hebben de maatregelen die we inzetten in het kader van de energietransitie ook een positief effect op de luchtkwaliteit, omdat er minder uitstoot is door bijvoorbeeld de verwarming van woningen. En nu het bestemmingsplan Verbreding Schie is vastgesteld kan in de nabije toekomst ook walstroom worden aangelegd.

In de huidige situatie (locatie Schieoevers Noord) is zowel bij de openbare ligplaatsen als bij de zandhandel geen walstroom aanwezig. In het kader van de Verbreding Schie wordt zowel bij de nieuwe locatie van de zandhandel als bij de openbare ligplaatsen walstroom aangelegd. Via de Adaptieve Mobiliteitsagenda wordt u op de hoogte gehouden van de planning voor andere maatregelen in het kader van de mobiliteitstransitie.

Pagina 3 van 5

Wat verandert er? In Delft worden diverse maatregelen uitgevoerd om de luchtkwaliteit te verbeteren. De luchtkwaliteit in Delft is dan ook de afgelopen decennia verbeterd. Ook naar de toekomst verwachten we een verdere verbetering door efficiëntere en schonere uitstoot. Helaas is het nog niet voldoende en is de verwachting dat op korte termijn nog niet aan de WHO-advieswaarden kan worden voldaan. Samenwerking is noodzakelijk om de luchtkwaliteit effectief te kunnen verbeteren. Daarom geeft Delft niet alleen uitvoering aan het Schone Lucht Akkoord maar kijken we ook steeds waar koppelkansen zijn. Daarnaast zijn we regionaal ook bezig om voor een viertal thema’s samen met de GGD maatregelen uit te werken om de luchtkwaliteit nog verder te verbeteren. De raad wordt na afloop van deze regionale themagroepen geïnformeerd over de maatregelen die de GGD aanbeveelt en de keuze die het college wil maken om de luchtkwaliteit nog verder te verbeteren (inclusief prioritering van deze maatregelen). Beleidskaders • •

Uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord dat door het college is vastgesteld in 2021 (kenmerk 4553797). Notitie Gezondheidsbeleid

Financiën Samenwerking met GGD 2025 De GR GGD-VT komt via de reguliere route voor verbonden partijen in het voorjaar met een voorstel tot begrotingswijzing 2025. Onderdeel van deze begrotingswijziging is het voorstel om de benodigde capaciteit voor de GGD voor dit voorstel te dekken binnen de GR-begroting vanuit de extra middelen die zij ontvangen van de Haaglanden gemeenten voor de inwonerscorrectie. Het gaat om een bedrag van €117.000,-. Hiervan is €10.530,het aandeel van de gemeente Delft. Dit heeft dus geen gevolgen voor de begroting van Delft. Dit wordt regionaal geregeld.

Maatregelen die volgen uit regionale aanpak en ondersteuning GGD na 2025 Na afronding van de regionale themabijeenkomsten met GGD kan er een keuze gemaakt worden voor de implementatie van maatregelen (inclusief prioritering). Er zal dan ook in beeld worden gebracht wat de aanvullende financiële gevolgen van die maatregelen zijn en de ondersteuning van de GGD die daarbij nodig is. De maatregelen maken dan onderdeel uit van de lokale taken die we separaat als gemeente gaan afnemen. De raad ontvangt hierover begin 2026 een voorstel. Over deze aanvullende kosten voor maatregelen zal dan via het reguliere Planning & Control-proces besluitvorming moeten plaatsvinden. Vervolg Wanneer de regionale themabijeenkomsten met de GGD zijn afgerond informeren wij u over de resultaten van de regionale aanpak en kan er een keuze worden gemaakt over welke regionale producten worden geïmplementeerd, de prioritering daarvan en wat er nodig is voor de implementatie van deze producten. Naar verwachting is dat eind 2025 of begin 2026. Participatie Het regionale plan van aanpak is door de GGD opgesteld en met de regiogemeenten afgestemd.

Communicatie Niet van toepassing Bijlage(n)

Pagina 4 van 5

Niet van toepassing

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om de motie meer schone lucht voor betere gezondheid nog niet als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris

MA Huijsmans Loco-Burgemeester 23-04-2025

Pagina 5 van 5