2511114 Lijm & Cultuur - zienswijze Voorstel inzake verbouwing Rietveld Theater

Gemeente Delft t.a.v. Gemeenteraad & College van burgemeester en wethouders Postbus 78 2600 ME DELFT

Datum Kenmerk Onderwerp

: Delft, 12 maart 2025 : LE25004 : Zienswijze Lijm & Cultuur Voorstel inzake verbouwing Rietveld Theater

Geacht Leden van de Raad, Geacht College, Hoe graag willen we cultuur in Delft? Wáár willen we dat? En wat mag het eigenlijk kosten? Als ondernemer ben ik Lijm & Cultuur 22 jaar geleden begonnen met een ideaal. Ik wilde Delft cultureel ondernemerschap komen bréngen. Maar na talloze inspraken zoals deze, blijkt wat wij precies doen nog altijd niet eenvoudig uit te leggen. Ik ben niet alleen ondernemer, maar ook macro-econoom. En ik heb gezien dat een sterke economie baat heeft bij een sterke culturele sector. Andersom heeft de culturele sector een sterke economie nodig. Kort gezegd: cultuur en commercie gaan hand in hand en versterken elkaar. Dit is sinds 2004 het uitgangspunt van Lijm & Cultuur. Ik had en heb de visie om een plek te creëren met een rendabel en duurzaam businessmodel voor cultuur en innovatie. Hoe? Door een kruisbestuiving te laten ontstaan tussen cultuur en andere economische sectoren. Door bedrijven een marktconforme prijs in rekening te brengen en voor culturele activiteiten een reële, kostendekkende prijs te vragen: voor alle diensten van Lijm & Cultuur (huur, techniek, faciliteiten & personeel). Op deze manier investeert Lijm & Cultuur met een deel van de winst initiatieven die zichzelf nog niet kunnen bedruipen. Bijvoorbeeld door korting te geven op de huur van ruimtes. Of door ze betaalde optredens te bieden bij bedrijven.

Op deze manier wakkert cultuur ook innovaties aan bij het bedrijfsleven, door hun een andere kijk op het leven te laten beleven. Win-win. Het doel: cultuur in de breedste zin van het woord, waaronder amateurkunst en experimenteel theater, een volwaardige plek te geven in het economische leven. Maar ook om de makers en ons eigen personeel een eerlijke vergoeding (fair pay) te kunnen betalen. Daarnaast laten we andere

1 van 4

mensen dan het geijkte theaterpubliek kennismaken met alle vormen van cultuur. Is dat gelukt? Grotendeels wel. En daar ben ik trots op. Zie ook onze Community (https://www.lijmencultuur.nl/lclabs/huurders) en een deel van onze Projecten (https://www.lijmencultuur.nl/projecten). Het Rietveld Theater en Lijm & Cultuur hebben voor een deel dezelfde doelstellingen: Lijm & Cultuur heeft als doelstelling: (…) een groot creatief speelterrein te creëren, waar ‘communities’ kunnen floreren en ontstaan, om later weer uit te waaien of te verdwijnen. Lijm & Cultuur creëert op haar terrein en in de gebouwen leegte zodat er ruimte ontstaat voor creativiteit. Zij geeft vorm aan en ondersteunt transitieprocessen n vernieuwing. Zij koestert de ‘communities’ die er (tijdelijk) neerstrijken. Zij voedt vernieuwing en groei door het creëren van creatieve chaos en het leggen van verbindingen met inspirerende partijen. Zij initieert en ondersteunt nieuwe initiatieven en het ontstaan van nieuwe ‘communities’. Zij werkt actief aan nieuwe mechanismen die ondersteunen en faciliteren, maar die tegelijk recht doen aan de eigen organisatiekracht van de ‘communities’. Zij laat zien dat cultuur een economische sector is. Zij creëert waarde voor haar klanten en biedt ruimte en middelen aan anderen om eigen waarde te creëren. Zij bouwt aan een nieuwe economie.

Rietveld Theater heeft als doelstelling “een broedplaats voor creativiteit te zijn, een plek voor waar de lucht zindert van creatieve energie, waar amateurs, aankomend professionals en doorgewinterde artiesten elkaar ontmoeten en inspireren.”

Hiermee bedient het Rietveld Theater een deel van de community en hetzelfde publiek als Lijm & Cultuur. Het is natuurlijk prachtig als er meerdere plekken zijn voor cultuur. Graag zelfs. Maar tegen welke prijs? En volgens welke spelregels? Een eerlijk economisch speelveld is: “(…) een rechtvaardigheidsprincipe, waarbij niet noodzakelijk is dat elke speler evenveel kansen heeft om te slagen, maar wel dat alle spelers het spel spelen volgens dezelfde regels.” Dit is de basis voor de Wet Markt en Overheid. Het Rietveld Theater schrijft in haar Businessplan op pagina 23: “Het theater is, behalve voor voorstellingen, zeer geschikt voor masterclasses, lezingen, seminars, vertoningen, netwerkborrels, kleine evenementen en festivals. Voor dergelijke verhuren kan het hele theater worden ingezet. Voorwaarde is dat er altijd een culturele activiteit aan verbonden moet zijn, aangezien het theater geen zalenverhuurcentrum is en dat ook helemaal niet wil zijn. Verschillende theatergroepen huren de zalen tijdelijk om hun

2 van 4

voorstelling af te monteren. Professionele artiesten en muzikanten huren de zaal voor CD/EPopnames of voor het maken van een videoclip.” In feite geven ze hiermee aan dat ze cultureel ondernemer zijn, zoals ook in de Motie 7.2.1 genoemd wordt. Net zoals Lijm & Cultuur dat is. Hartstikke mooi, maar met het voorstel dat nu voor ligt, gelden andere spelregels voor het Rietveld Theater. In het raadsvoorstel wordt een totaal investeringsbedrag van 4,8 miljoen genoemd. Bij een minimaal rendement van 4% (gemeente Delft) moeten de jaarlijkse huurinkomsten minimaal 192.000 euro opleveren. Bij commercieel vastgoed is een rendement van 7,5% reëel. Dit leidt tot een jaarlijkse huurlast van 360.000 euro. Dit rendement van 7,5%, daar heeft elke onderneming mee te maken. Van dit rendement moet namelijk de rentekosten (rond de 5%) van betaald worden, de onderhoudskosten, verzekeringen en eventuele tegenvallers, zoals leegstand, calamiteiten en dergelijke. Het Rietveld Theater schrijft in haar businessplan (pagina 39) dat de kale huur 110.000 euro per jaar zal bedragen. Hiermee geeft de gemeente een korting (subsidie) van 82.000 tot 250.000 euro, afhankelijk van de markt waarin het Rietveld Theater opereert. Het toekomstige theater zal met deze commerciële activiteiten niet alleen concurrent zijn van Lijm & Cultuur, maar ook van de lokale horeca en andere Delftse ondernemers.

Daarnaast lezen wij dat het Rietveld Theater een jaarlijkse subsidie krijgt voor projectkosten van minimaal 130.000 euro. Bovendien staat in het raadsvoorstel een bedrag van 166.000 euro voor eenmalige exploitatiemiddelen, waarvan onduidelijk is of dit een subsidie is of iets anders. Een deel van de inkomsten komen tot stand door een samenwerking met de VAK, een door Delft gesubsidieerde instelling, waarmee 44.000 euro jaarlijks aan subsidie verschoven wordt. Daarnaast is er nog een jaarlijkse extra subsidie van minimaal 38.000 euro voor een coördinator. We hebben het in totaal over 294.000 tot 462.000 jaarlijkse subsidie/korting ten opzichte van een eerlijke marktconforme situatie. Dan hebben we het nog niet over de barexploitatie die bijna volledig verzorgd wordt door vrijwilligers, terwijl andere commerciële partijen hiervoor werknemers in dienst hebben en dus voor Delft arbeidsplaatsen creëren (de Wet Paracommercialiteit). Dit alles creëert een oneerlijk speelveld. Bij ons werken en repeteren al jaren theatergezelschappen, dansscholen, muzikanten, koren en kunstenaars. Wij krijgen hier geen subsidie voor. Daar klagen we ook niet over. Maar we kunnen natuurlijk niet op tegen concurrerende bodemprijzen die gefinancierd zijn met gemeenschapsgeld.

3 van 4

Met als gevolg: een toestroom naar één plek, leegloop bij Lijm & Cultuur en andere cultureel ondernemers. Er is bij Lijm & Cultuur plek voor nog veel meer cultuur. Wij hebben 3.384 m2 beschikbaar, per direct klaar voor gebruik. Na enige aanpassing is 686 m2 op korte termijn beschikbaar. Met al voorbereide uitbreiding is nog 328 m2 extra beschikbaar. Daarmee komt Lijm & Cultuur op een totaal van 4.398 m2. Als we daar de juiste marktomstandigheden voor creëren (een eerlijk speelveld). Laten we, voordat we nieuwe projecten starten, eerst in Delft een brede, levensvatbare visie op kunst en cultuur ontwikkelen. En dat hoeft echt niet door heel veel geld uit te geven op één plek voor één publiek. Voor Lijm & Cultuur betekent dit voorgestelde beleid dat er uiteindelijk meer dan 3.000 m2 ongebruikt leeg staat. Dat we een hoop kansen laten liggen voor kruisbestuivingen en culturele partijen, die daarmee een economisch duurzame toekomst wordt ontzegd. Ontwikkel eerst ook een scherpe visie op hoe we die investeringen weer terúg kunnen verdienen. Want als je cultuur als subsidieslurpers behandelt, blijft het dat ook. Daarmee doe je sector op lange termijn echt te kort. Cultuur verdient méér - letterlijk. Behandel haar als de volwaardige sector die het is. Alleen dan kan het ook als die belangrijke, motor van je economie fungeren.

En daar hebben álle Delftenaren en culturele partijen baat bij. Dus mijn vraag aan u: wilt u meewerken aan het creëren van een duurzame en eerlijk speelveld voor cultureel ondernemers? In afwachting van uw reactie, Met vriendelijke groet, Lijm & Cultuur Drs. Antoinette T.M. Wijffels Directeur-eigenaar

4 van 4