2505046 Voorstel van het college aan de raad inzake Nota Bestuurlijke rolneming & Verbonden partijen 2025

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Nota Bestuurlijke rolneming & Verbonden partijen 2025

Portefeuillehouder

Wethouder Huijsmans

Voorstel ingediend door

Pieter Veen (pveen@delft.nl)

Registratienummer

6027512

Datum

14 januari 2025

Concept-besluit(en) De raad besluit: 1. de bijgevoegde Nota Bestuurlijke rolneming & Verbonden partijen 2025 (Dj 6027509) dd 1 april 2025 vast te stellen, 2. de Nota Rolneming ‘Vasthouden en Loslaten: kader voor gemeentelijke rolneming in de (net)werkende stad Delft’ (kenmerk 2711840) uit 2016 én de Nota Verbonden Partijen: over Delftse grenzen samenwerken” (zaak 3177311) uit 2018, beide, dd 1 april 2025 in te trekken. Waarom nu? Reden voor een nieuwe nota is gelegen in actualisering van de uitgangspunten, mede door de wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen en de aanbevelingen van het rekenkamer onderzoek “Grip op verbonden partijen”. Daarnaast is besloten met het afronden van de verzelfstandigingsagenda, de Nota Rolneming 2016 (zaak 2711840) niet als zelfstandige nota te verlengen, en de belangrijke uitgangspunten op te nemen bij de eerstvolgende update van de Nota Verbonden partijen (raadsbrief dd 10 december 2020, kenmerk 4430656). Inhoud De Nota Bestuurlijke rolneming & Verbonden partijen geeft de kaders voor de raad en het college voor de bestuurlijke rolneming (Deel I) en de uitgangspunten bij de vorming, beheersing en wijziging (waaronder eventuele opheffing of uittreding) van een verbonden partij (Deel II). In deze nota zijn onder meer de bevindingen uit het onderzoek van de Delftse Rekenkamer naar de sturing op Verbonden Partijen meegenomen.

Het rapport van de rekenkamer “Grip op verbonden partijen” (zaak 2313157) is op 4 april 2023 behandeld. De conclusie van het rapport was dat de gemeente grip heeft op haar verbonden partijen. Voor verdere verbetering deed zij aanbevelingen, die zijn overgenomen door de raad. En het college heeft de aanbevelingen omarmd. En, zoals toen aangegeven, gaat het college hieronder nader in op de uitwerking van die aanbevelingen in deze raadsoplegger. De aanbevelingen luiden: A. Verbeter de informatiepositie van de raad door per verbonden partij een helder en herkenbaar overzicht te bieden met voor de raad de belangrijkste politiek-bestuurlijke zaken. B. Investeer meer in de vertaling van beleidsdoelen van Delft naar uitvoeringsdoelen voor verbonden partijen. Maak daarmee de bijdrage van verbonden partijen aan doelen van Delft beter zichtbaar. C. Implementeer de wijzigingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het college gaat hierbij graag nader in op de aanbevelingen en de uitwerking daarvan. Ad A. Het college onderkent het belang van een goede informatiepositie voor de raad met het doel grip te hebben op verbonden partijen.

Het heeft uitwerking gegeven aan deze aanbeveling door de bestaande overzichten in de paragraaf Verbonden partijen (jaarstukken en programmabegroting) te vullen met meer relevante informatie en de voor de actualiteit gevoelige categorieën informatie minimaal één keer per jaar concreet te updaten. En halfjaarlijks wordt bij tussentijdse belangwekkende gebeurtenissen (bijvoorbeeld een uittreding of opgetreden groot risico) de Pagina 1 van 5

informatie ook bijgewerkt. De toelichting in die overzichten was tot voor kort nogal formalistisch en niet altijd even informatief. Op meerdere plekken stond bij ‘rol van de gemeente’ genoteerd ‘gemeente en partij staan samen aan de lat’, en bij kopje ‘risico’s’ stond soms ‘de deelnemers delen de risico’s’. In de nieuwe opzet is ervoor gekozen de concrete risico’s van de verbonden partij op te nemen. En sinds de programmabegroting 2024 is deze informatie in de paragraaf verbonden partijen meer relevant gemaakt en wordt die minimaal eens per jaar verder geactualiseerd. Overigens is er altijd een actieve informatieplicht naar de raad als de (uitvoering voor de) gemeente geraakt wordt door wat er speelt bij een verbonden partij. Het rapport van de rekenkamer presenteert een mogelijke uitwerking van deze aanbeveling in de vorm van digitale Informatiekaarten, die het onderzoeksbureau ook gepresenteerd heeft bij een sessie/workshop voor de raad. Het college heeft naar aanleiding van het rekenkamerrapport en, nogmaals, naar aanleiding van de raadsinformatiesessie op 5 september 2023, de voor- en nadelen van de ‘Informatiekaarten’ overwogen. De feitelijk toegevoegde informatiewaarde van de kaarten is beperkt ten opzichte van de nadelen.

De nadelen worden gevormd door de benodigde inzet van personeel om de gegevens up-to-date te houden en de kosten voor onderhoud van het systeem, en er ontstaat het risico op tegenstrijdigheden doordat informatie op twee plekken wordt gepubliceerd. Daarom heeft het college besloten de informatie in de paragraaf Verbonden partijen relevanter en actueler te maken. Het college komt graag nog terug op het belang van het gevoel van grip op verbonden partijen. Ondanks dat het college grip heeft op de verbonden partijen (zie conclusie Rekenkamer), wordt er desondanks verwezen en gesproken over een gevoel van gebrek aan grip. Het ongemak lijkt te schuilen in de moeite om eruit te stappen, terwijl daar juist de kracht ligt van een verbonden partij. Want juist het feit dat geen van de deelnemers eenvoudig kan uitstappen, borgt de samenwerking. Iedere deelnemer is aansprakelijk voor zijn aandeel, en daarmee ook voor de vergoeding van de gehele schade die eventueel uitstappen veroorzaakt. De oplossing van het gevoel van gebrek aan grip zit niet in het makkelijker maken om eruit te stappen, maar juist meer ín de samenwerking te stappen. Het gevoel van grip neemt vooral toe door elkaar te ontmoeten en te gaan meesturen.

Het college onderstreept hierbij graag het belang van contact bijvoorbeeld via werkbezoek, en doet de raad graag de suggestie om jaarlijks een sessie te beleggen waarbij (beurtelings) enkele directeuren van Verbonden partijen het eigen jaarverslag en/of de eigen (ontwerp)begroting toelichten, en komen vertellen wat er speelt, en waar zorgen liggen. Vanwege de gezamenlijkheid kan ook overwogen worden raden van andere deelnemers uit te nodigen. Ad B. De rekenkamer beveelt aan de koppeling met beleidsdoelen expliciet te maken. Het college is verheugd dat de rekenkamer ziet dat dit in meerdere gevallen al gelukt is en wil hier aan bijdragen om dit uit te breiden waar mogelijk. De rekenkamer merkt hierbij ook op dat het soms lastig is die koppeling te leggen en dat onderstreept het college, al helemaal om die koppeling meetbaar te maken. Hoe veilig maakt de VRH of hoe gezond maakt de GGDVTH de gemeente Delft? Er worden allerlei indicatoren gemeten die de input of de output vastleggen, of klanttevredenheid, en dat is heel waardevol maar dat is slechts bij benadering een koppeling met het beleidsdoel van een veilig en gezond Delft. Desondanks onderschrijft het college het belang van een zo goed mógelijke koppeling en daarom is het college stapsgewijs begonnen de koppeling toe te voegen vanaf PB2025.

Doel is bij één derde van de partijen in Jaarstukken 2024 de koppeling met het beleid expliciet te maken in het overzicht in de paragraaf Verbonden partijen. En bij de PB2026 een compleet beeld te geven. Ad C. De wijzigingen van de Wgr zijn voor een deel ingegaan met de inwerkingtreding van de wetswijziging per 1 juli 2022. Dat betreft de mogelijkheid van een regionale raadsadviescommissie, een regionaal rekenkameronderzoek, en de wijziging van termijnen in de planning en control-cyclus. Voor het andere deel moesten de GR-en zelf wijzigingen aanbrengen in hun eigen regeling met betrekking tot: i) participatie, ii) zienswijzen op bepaalde besluiten (naast de zienswijze op de begroting), iii) uittreding, iv) evaluatie en v) actieve informatieplicht. De GR-en hebben twee jaar de tijd voor gekregen, tot 1 juli 2024, om de wijziging te realiseren en publiceren. De stand van zaken dd december 2024 is als volgt: December 2024 Zienswijze raad (1e keer) Toestemming raad (2e publicatie keer) GR Avalex 4 apr 2023 7 dec 2023 7 juni 2024 GR RBG 12 sep 2023 11 april 2024 (cie EFB) 8 juni 2024

Pagina 2 van 5

GR MRDH

7 dec 2023

GR SbJH

21-dec-2023

GR GGDVTH

1 feb 2024

GR Bedrijfsvoering DelftRijswijk GR ODH: De ODH wilde eerst de 4e wijziging afronden (toestemming van de raad 2 november 2023).

17 sept 2024

GR VRH: De VRH liep nog de procedure voor wensen en bedenkingen bij de deelname door de VRH aan de Stichting Risicobeheer (Delft raadsvergadering 12 september 2023).

De 5e wijziging Wijziging Wgr lag 12 dec in procedurevergadering Cie Algemeen, en ligt 16 jan Cie en waarschijnlijk 30 jan in raad voor zienswijze (1e keer). De VRH is vervolgens (zie cel links) gestart met de wijziging als gevolg van de Wijziging Wgr, en die lag 17 sept Cie EFB, en is 17 okt in de raad geweest

13 juni 2024 (incl. wijzigingsbesluit) Cie SDW 23 april 2024 Raad 16 mei 2024 Cie SDW 23 april 2024 Raad 16 mei 2024 Mogelijk niet nodig

27 juli 2024 1 juli 2024 1 juli 2024 Begin 2025

Q2 in 2025

2e helft 2025

1e helft 2025

Medio 2025

Om de gewijzigde regeling te publiceren en het proces van wijziging volledig te hebben doorlopen moet iedere deelnemer het uiteindelijke besluit tot wijziging, na toestemming van de raad, hebben gepubliceerd. Avalex, de RBG, SbJH en de GGDVTH hebben de datum van 1 juli 2024 gehaald. De MRDH was kort daarna. De GR Bedrijfsvoeringsorganisatie, de ODH en de VRH hebben de eerste versie toegezonden en zullen het proces in 2025 kunnen afronden. Overigens zijn er geen juridische of financiële gevolgen verbonden aan het overschrijden van de termijn van 1 juli 2024. Toezegging Bij de bespreking van het Rekenkamerrapport in april 2023 heeft wethouder Huijsmans de toezegging gedaan dat “… er voor de Verbonden Partijen waarvoor dat opportuun is, gekeken gaat worden naar de minimale doelen die we als Delft willen bereiken. En dat het college en de raad periodiek met elkaar het gesprek aangaan of en hoe we met die Verbonden Partijen door willen gaan. Daarbij wordt er in Q2 2023 een werksessie met de ambtelijke organisatie georganiseerd over hoe de gemeenteraad grip kan krijgen op de verschillende Verbonden Partijen.” (T20230404.6.1.1). Op 5 september 2023 is de ambtelijke raadssessie gehouden om de ontwikkelingen inzake verbonden partijen toe te lichten en te bespreken.

Dat betrof onder meer de wijzigingen van praktisch alle gemeenschappelijke regelingen door de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en de implementatie van de aanbevelingen van de rekenkamer. En met bovenstaande uitwerking van de aanbevelingen is het verzoek de toezegging als afgedaan te beschouwen. Wat verandert er? De voorliggende Nota ‘Bestuurlijke rolneming & Verbonden partijen’ is een update van de Nota Verbonden partijen 2018-2021 en Nota Rolneming 2016. Nota Rolneming is nu opgenomen als deel I, Hoofdstuk 2. De nieuwe Nota heeft daarmee een bredere scope gekregen. Het rekenkamerrapport ‘Grip op verbonden partijen’ (2023) is mede aanleiding geweest om de nota uit te breiden met de uitgangspunten voor de grip op samenwerkingen (paragraaf 3.3 en 6.4). Nieuw in hoofdstuk 4 is de onderkenning van de 100%-deelnemingen als separate categorie waar de gemeente bepalende invloed heeft. Verder is de vorm van de bedrijfsvoeringsorganisatie (bvo) opgenomen, en de wijzigingen uit 2022 in Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) zijn verwerkt. Vanwege de wijziging van de rechtmatigheidsverantwoording per 1 januari 2023 geeft hoofdstuk 5 aandacht aan gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid van verbonden partijen.

Hoofdstuk 6 benadert grip op verbonden partijen door meer persoonlijk contact na te streven en licht toe hoe een evaluatie de samenwerking kan versterken.

Pagina 3 van 5

Voor uitgebreidere opsommingen van de wijzigingen wordt verwezen naar de bijlage bij deze raadsoplegger. De nieuwe nota brengt het aantal kadernota’s met één omlaag, en de totale omvang terug met 20%. Beleidskaders Het beleidskader wordt gevormd door de Gemeentewet en de Wet Gemeenschappelijke Regelingen. In het bijzonder definieert het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wat verbonden partijen zijn; en op basis van het BBV is een Nota Verbonden partijen aanbevolen, en praktisch onmisbaar ter ondersteuning van de paragraaf Verbonden partijen in de jaarstukken en de programmabegroting. Deze update volgt uit de verplichting in de Financiële verordening de Nota Verbonden partijen periodiek te actualiseren. Tenslotte verwijst de Nota naar andere kaders van de gemeente, waar relevant. Financiën De nota heeft geen financiële consequenties. Deze kadernota beschrijft de uitgangspunten voor de rollen van de gemeente en in het bijzonder de sturing op verbonden partijen en geeft daarmee het kader waarbinnen financiële afwegingen gemaakt kunnen worden en hoe besluitvorming, mede over financiën, verloopt. Vervolg Na vaststelling door de raad zijn de kaders in de Nota geldig voor de gemeente, voor college en raad. Er kan alleen gemotiveerd worden afgeweken.

Participatie Voor de Nota is geen participatie traject met de stad doorlopen omdat het als thema niet ‘leeft’ in de stad, vanwege het abstracte karakter. De wijzigingen zijn mede gebaseerd op het rekenkameronderzoek waarin gesprekken zijn gevoerd met drie organisaties als casus (Avalex, Stedin en Yes!Delft). En er is een speciale raadssessie op 5 september 2023 gewijd aan de wijziging van de wet gemeenschappelijke regelingen en de implementatie van de aanbevelingen van de rekenkamer. Communicatie Niet van toepassing Bijlage(n) 1. 2. 3.

Ontwerp-Nota Bestuurlijke rolneming & Verbonden partijen 2025 (6027509) Bijlage ‘Wijzigingen ten opzichte van de vorige nota’s’ (6027510) Concept-raadsbesluit (6049713)

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om toezegging T230404.6.1.1 als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris

Pagina 4 van 5

FWJ van Vliet Loco-burgemeester 24-01-2025

Pagina 5 van 5