250115 Raadsoplegger WUP Multatulibuurt post PHO 6036004

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Warmte-uitvoeringsplan Multatulibuurt

Portefeuillehouder

Wethouder Zwart

Voorstel ingediend door

Sophie Pauwels spauwels@delft.nl, Heerd Jan Hoogeveen hjhoogeveen@delft.nl

Registratienummer

6036004

Datum

18 februari 2025

Concept-besluit(en) Niet van toepassing.

Waarom nu? Een warmte-uitvoeringsplan is een plan waarin wordt vastgelegd op welke wijze een buurt of wijk aardgasvrij wordt. Een warmte-uitvoeringsplan wordt samen met inwoners opgesteld. Het College van B&W gemeente Delft heeft op 6 september 2022 besloten om in de Multatulibuurt het eerste warmte-uitvoeringplan op te stellen. Het voorliggende warmte-uitvoeringsplan is het resultaat van de afgelopen twee jaar, waarin de gemeente met woningeigenaren en stakeholders in gesprek is gegaan over de wensen en mogelijkheden om aardgasvrij te worden. Nadat veel bewoners actief hebben meegedacht aan dit plan, start nu een nieuwe fase om samen aan de slag te gaan. Inhoudelijk ligt de focus van het warmte-uitvoeringsplan op handelingsperspectief voor woningeigenaren. Inhoud De Multatulibuurt is de eerste buurt in Delft waar de gemeente samen met bewoners en betrokken partners een warmte-uitvoeringsplan (WUP) heeft gemaakt. Daartoe heeft het college besloten op 6 september 2022 op basis van het Warmteplan Delft en de Stadsanalyse zachte factoren. Dit warmte-uitvoeringsplan beschrijft hoe we hier met alle stakeholders in een gebiedsgerichte aanpak aan gewerkt hebben en hoe voor individuele woningeigenaren de route naar aardgasvrij voor 2030 eruit kan zien. Het laat zien hoe woningen en andere gebouwen gebruik kunnen gaan maken van schone energie voor het verwarmen, koken en warm water.

De betrokken woningeigenaren hebben daarbij een keuze gemaakt voor welke mogelijke technieken zij het meest interessant vinden en uitgewerkt wilden zien. Deze technieken zijn in het WUP opgenomen. Meer gedetailleerd houdt het WUP Multatulibuurt het volgende in: • Het eerste advies is te isoleren naar ‘de standaard’1 (want toekomstbestendig, flexibel en geschikt voor alle aardgasvrije verwarmingsopties én de enige mogelijkheid om gebruik te maken van het Volkshuisvestingsfonds dat specifiek voor de particuliere woningen in deze buurt is toegekend). Door het vaststellen van het Soorten Management Plan voor Voorhof en Buitenhof is dit een stuk eenvoudiger geworden: inwoners hoeven slechts een melding te maken van isolatie en geen grondig ecologisch onderzoek te doen. Het WUP geeft op een beeldende manier een overzicht van de daarvoor benodigde maatregelen, kosten en aandachtspunten voor de specifieke woningen in de Multatulibuurt. Isoleren naar de standaard is geen verplichting. Particuliere woningeigenaren kunnen ervoor kiezen om minder vergaande isolatiemaatregelen te treffen. Hiermee vervalt echter de mogelijkheid om een financiële bijdrage te krijgen uit het VHF. Daarmee zijn woningeigenaren die beperkt isoleren naar verwachting niet goedkoper uit dan bij isoleren naar de standaard. Daarnaast vervalt ook de mogelijkheid om een woning te verwarmen met een warmtepomp.

Om deze redenen is ‘isoleren naar de standaard’ de meest logische keuze. • Daarop volgt het advies een techniek te kiezen om aardgasvrij te verwarmen en voor warm tapwater. Dit is in beginsel mogelijk als het warmtenet over een paar jaar beschikbaar is, of nu al als mensen de voorkeur hebben

Pagina 1 van 5

voor een individuele techniek. Ook hier geeft het WUP een beeldend overzicht van de 4 technieken met kosten en voor- en nadelen op een rij. Daarnaast is het advies om ook de overstap te maken naar elektrisch koken. • Het streven is om voor 2030 aardgasvrij te zijn en het WUP laat zien dat inwoners, woningcorporaties en de Mgr. Bekkersschool in beginsel in staat zijn om voor 2030 daadwerkelijk aardgasvrij te zijn. Het aardgasvrij maken is in dit warmte-uitvoeringsplan geen verplichting. Het is een vrijblijvende keuze voor de individuele eigenaar van een woning. Op termijn verdwijnt mogelijk de vrijblijvendheid om aardgasvrij te worden. Dit heeft te maken met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Op grond van de Wgiw kan de gemeente door middel van een omgevingsplanwijziging wijken aanwijzen waar de aardgaslevering wordt beëindigd. Dat mag alleen als er een betaalbaar alternatief voor aardgas beschikbaar is. Wij verwachten dat in de komende jaren meer duidelijkheid ontstaat over de invulling van deze randvoorwaarden en dat dan een besluit kan worden genomen over het al dan niet inzetten van de aanwijsbevoegdheid. Mocht het besluit worden genomen om de Multatulibuurt aan te wijzen als wijk waar de aardgasleidingen worden verwijderd, dan duurt het wettelijk nog (minimaal) 8 jaar voordat leidingen daadwerkelijk worden verwijderd.

Samenwerkingspartners • Het is ingewikkeld om de ambities, planning en fasering van woningcorporaties, gemeente en Stedin op elkaar af te stemmen. De conclusie van het proces is dat van de 579 corporatiewoningen er voor 336 met zekerheid is te zeggen dat deze voor 2030 aardgasvrij zullen zijn. Van nog eens 73 corporatiewoningen is de verwachting dat dit ook voor 2030 lukt. Voor de rest van de corporatiewoningen is dit onzeker omdat de corporaties dit nog niet hebben uitgewerkt. Langetermijnafspraken tussen gemeente en woningcorporaties zijn noodzakelijk om de Multatulibuurt inderdaad als eerste aardgasvrij te maken. Daarbij moet een balans worden gevonden tussen de doorlooptijd en cycli van de renovatieopgaven van de corporaties enerzijds en de ontwikkeling van het warmtenet anderzijds. • Voor Stedin is een belangrijk aandachtspunt het (tijdige) inzicht in koers en tempo van de toekomstige warmtevoorziening van de buurt. Ongeacht het type toekomstige warmtevoorziening wordt er volloop van het elektriciteitsnet verwacht, en moet er daarom één station bijgeplaatst worden en een aantal kabels verzwaard. Bij een grootschalige keuze voor individuele warmtetechnieken zal het uitbreiden van het elektriciteitsnet sneller moeten gebeuren dan bij het realiseren van een warmtenet.

Hierbij is de visie van Stedin dat (collectieve) warmtevoorzieningen zoveel mogelijk benut moeten worden waar dat kan, om netcongestie te verminderen. De buurt is in de huidige planning pas na 2030 aan de beurt voor netverzwaring. Stedin heeft wel procesafspraken gemaakt en zij volgen de ontwikkelingen in de Multatulibuurt nauwkeurig om verzwaring te faciliteren als dat nodig blijkt.

Wat verandert er? Met de vaststelling van het warmte-uitvoeringsplan voor de Multatulibuurt markeert het college een belangrijk moment in de ontwikkeling van een aardgasvrije Multatulibuurt. Samen met de inwoners zijn keuzes gemaakt over de meest interessante alternatieve technieken voor aardgas. Mede op die manier legt het WUP het handelingsperspectief voor de inwoners vast. Na vaststelling van het WUP Multatulibuurt start vervolgens de uitvoeringsfase. In de uitvoeringsfase: • wordt uitgewerkt hoe het geld vanuit het Volkshuisvestingsfonds Multatulibuurt wordt ingezet, waaronder het aanbesteden van begeleiding en maatwerkadvies gericht op maximale ontzorging en het uitwerken van voorwaarden voor de subsidie (of aannemersopdracht), zodat de middelen en hulp zo spoedig en makkelijk mogelijk beschikbaar komen voor de 137 particuliere woningeigenaren. • blijft de gemeente voor de buurt actief op het gebied van energietransitie, met een zichtbaar en makkelijk bereikbaar vast contactpersoon. Dit gebeurt door het faciliteren van de informatiebehoefte en informatiestroom in de buurt, het mogelijk ondersteunen bij het wegnemen van belemmeringen om te verduurzamen, en het (helpen) organiseren van een (gezamenlijke) uitvraag, zoals het laten uitgraven van de kruipruimte.

Integraal werken blijft daarbij leidend, samen met andere disciplines zoals herinrichting van de buitenruimte en de aanpak WijWest, maar ook het initiëren van activiteiten zoals de Groen doe dag. • blijft de gemeente contact onderhouden en afspraken maken met woningcorporaties en Stedin. De gemeente speelt een centrale rol in de coördinatie en samenhang van de energietransitie om knelpunten in de uitvoering te voorkomen en een gezamenlijke aanpak van uitdagingen zoals netverzwaring te

Pagina 2 van 5

bevorderen. Waar nodig fungeert de gemeente als verbindende partij tussen stakeholders, bijvoorbeeld bij gespikkeld bezit in de laagbouw. Beleidskaders De Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050, het richtinggevende beleidsstuk voor de Delftse energietransitie, vastgesteld door de gemeenteraad op 16 mei 2024, wijst op de noodzaak van het aardgasvrij maken van woningen. Dit verloopt in Nederland hoofdzakelijk door middel van gebiedsgerichte (warmte-)uitvoeringsplannen. Financiën De algemene werkzaamheden voor de uitvoering van het WUP vallen binnen de door de Rijksmiddelen (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid, CDOKE) gedekte werkzaamheden van het programma Energietransitie. De werkzaamheden voor de ontwikkeling van de subsidieregeling in het kader van het Volkshuisvestingsfonds, worden gedekt door de middelen die vanuit het Volkshuisvestingsfonds zijn verkregen. Die subsidie bedroeg € 2.235.449 ten behoeve van 137 woningen. Onderdeel van die middelen is een bedrag van € 500.000 dat aan (gemeentelijke) uren mag worden besteed. Vanuit de Reserve Beleid en Uitvoering (motie Energie in de Wijken) heeft de gemeente daarnaast zelf € 968.764 aan cofinanciering bijgedragen, een voorwaarde voor de VHF-subsidie. Er zijn geen additionele middelen nodig.

Vervolg Nu het college het warmte-uitvoeringsplan heeft vastgesteld, zal de publieksversie onder de woningeigenaren in de buurt worden verspreid. Ook start de gemeente de uitvoeringsfase volgens de eerder beschreven inzet. Het warmte-uitvoeringsplan loopt in beginsel door totdat alle gebouwen in de Multatulibuurt feitelijk van het gas af zijn. In 2028 wordt een eerste evaluatiemoment voorzien. Participatie Het warmte-uitvoeringsplan is tot stand gekomen in een uitgebreid participatieproces met woningeigenaren en andere stakeholders. In het warmte-uitvoeringsplan wordt het participatieproces gedetailleerd beschreven. Zoals toegezegd aan de raad bij de bespreking van het rapport van de Delftse Rekenkamercommissie over participatie in de energietransitie, gaan wij daarnaast hieronder in op een zestal door de Delftse Rekenkamercommissie aangedragen democratische waarden die bij de participatie in de Multatulibuurt een rol hebben gespeeld: o inclusie: is de vorm zo toegankelijk mogelijk voor betrokkenen? Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk verschillende particuliere woningeigenaren bereikt werden is een grote variatie in contactmomenten en -methoden gerealiseerd.

Om mensen uit te nodigen voor bijeenkomsten is er gebruik gemaakt van brieven, van e-mails naar particuliere woningeigenaren die hun emailadres hadden doorgegeven (zij kregen daarnaast ook een uitnodiging per post) en het huis aan huis persoonlijk uitnodigen van particuliere woningeigenaren. Daarnaast was er de tweewekelijkse aanwezigheid van de gemeente in het buurthuis, zijn meerdere malen huis aan huis individuele gesprekken gevoerd, zijn overdag en ’s avonds inloopdagen georganiseerd en is met een karavaan door de buurt getrokken. Om het onderwerp meer zichtbaar te maken zijn laagdrempelige activiteiten georganiseerd, zoals een ‘Groen doe dag’ en de gratis energiehulp om kleine duurzaamheidsmaatregelen te laten uitvoeren. o deliberatie: is de manier van gesprek, discussie en besluitvorming zuiver? Het proces van overweging en overleg om tot een gezamenlijk warmte-uitvoeringsplan te komen is transparant en open gevoerd. De inwoners zijn van het begin af aan geïnformeerd over de noodzaak om de buurt aardgasvrij te maken en de veranderingen die dit met zich meebrengt. Er werd uitgelegd welke (technische) mogelijkheden hiervoor zijn en de inwoners konden zelf keuzes maken welke technische oplossingen zij verder uitgewerkt wilden zien. Het doel was om bewoners te helpen bij het maken van een geïnformeerde keuze, met de nadruk op hun zeggenschap over hun eigen woning.

Uit een peiling aan het einde van het traject is gebleken dat een ruime meerderheid van de particuliere woningeigenaren tevreden is over het doorlopen participatietraject. o transparantie: is het transparant wie, wanneer, waar en hoe over spreekt en besluit? Gedurende het gehele traject is helder gecommuniceerd over de ambitie en de scope van het WUP. Elk contact (zowel bijeenkomsten als verslagen) startte met een terugkoppeling van wat tijdens de vorige activiteit was opgehaald, gevolgd door een presentatie om gezamenlijk inhoudelijk een stap verder te komen en daarna een moment van meedenken en meedoen. Zo was alle informatie voor iedereen

Pagina 3 van 5

o

o

o

beschikbaar en kon men altijd op een later moment mee gaan doen aan het participatieproces. Ook werd telkens aangegeven dat de formele besluitvorming uiteindelijk aan het college zou zijn. zeggenschap: zijn de checks & balances op orde, (hoe) gaat verantwoordelijkheid samen met zeggenschap? Het proces is gezamenlijk met de woningeigenaren vormgegeven en gestuurd. Zo is bij de start gezamenlijk bepaald aan welke (voor)waarden het proces zou moeten voldoen. Een ander voorbeeld is dat particuliere woningeigenaren voor de techniekselectie vooraf technieken konden aandragen waar ze meer informatie over wilden en dat er gezamenlijk een selectie is gemaakt van vier uit te werken technieken. Uiteindelijk beslist de woningeigenaar zelf met welke maatregelen en technieken zijn of haar woning aardgasvrij wordt. efficiency: hoeveel geld, tijd en energie vraagt het? In het proces is altijd zo goed en efficiënt mogelijk invulling gegeven aan de inzet van geld, tijd en energie. Intensieve participatie is noodzakelijk voor inwoners om te wennen aan het idee om van het aardgas af te gaan en om zich te verdiepen in de ingewikkelde mogelijkheden en keuzes die er zijn. Bovendien is energietransitie een kwestie van lange adem, het kost tijd om stap voor stap te sparen en maatregelen te nemen.

Door inwoners hierin bij te staan, en laagdrempelig en langdurig in contact te zijn, is het vertrouwen gegroeid en een netwerk opgebouwd waar de komende jaren in de uitvoering de vruchten van kunnen worden geplukt. democratische vaardigheden: is iedereen voldoende toegerust om mee te doen, verantwoording te dragen voor het besluit en voor de uitvoering? In het proces is aandacht besteed om de verschillende belangen en behoeften van stakeholders te begrijpen en hierin maatwerk te bieden. Dit varieert van persoonlijke gesprekken en gezamenlijke bijeenkomsten tot nieuwsbrieven, huisbezoeken en peilingen, en een specifiek onderzoek (voor een school). Door het delen van kennis en het bespreken van het nut en de noodzaak om aardgasvrij te worden, en samen te bedenken hoe dit gerealiseerd kan worden, is per stakeholder toegewerkt naar een handelingsperspectief voor de komende jaren. Particuliere woningeigenaren moeten zelf aan de slag met het aardgasvrij maken van hun woning. Om hen in staat te stellen stappen te nemen is ingegaan op de belangrijkste belemmeringen die zij aangaven: het gebrek aan financiële middelen en de behoefte aan hulp bij het nemen van maatregelen en het maken van keuzes. Dit zal zijn beslag krijgen in de uitvoering van het WUP.

Reflecterend op de ervaringen die hierboven zijn beschreven aan de hand van de democratische waarden, en de (positieve) conclusies die de Delftse Rekenkamercommissie heeft getrokken over de participatie in de Multatulibuurt, merken wij nog het volgende op. Voor vrijwel alle waarden geldt dat deze onontkoombaar zijn om een gedragen warmte-uitvoeringsplan te kunnen vaststellen, en dat de gemeente daar op een goede manier invulling aan kan geven. Voor de waarde ‘efficiency’ geldt dat dit uiteraard belangrijk is, maar ook moeilijk te meten. De vraag ‘met hoeveel minder participatie had de gemeente toegekund om dezelfde mate van draagvlak te realiseren’ is nu eenmaal lastig te beantwoorden. Het huis-aan-huis aanbellen en in gesprek gaan is tijdrovend, maar tegelijkertijd onontkoombaar om groepen inwoners te bereiken die anders niet kunnen worden bereikt. De integrale benadering maakt dit waardevol voor ook andere beleidsterreinen, hetgeen bijdraagt aan de efficiëntie. Het warmte-uitvoeringsplan Multatulibuurt is het eerste warmte-uitvoeringsplan dat in Delft is gemaakt. Dit heeft effect gehad op de doorlooptijd. De ervaringen die nu zijn opgedaan in de Multatulibuurt zullen er naar verwachting toe leiden dat toekomstige warmte-uitvoeringsplannen met een kortere doorlooptijd kunnen worden gerealiseerd.

Communicatie Nu het college het warmte-uitvoeringsplan heeft vastgesteld, kan de publieksversie onder de woningeigenaren in de Multatulibuurt worden verspreid. Het eerste warmte-uitvoeringsplan van Delft zal actief worden gecommuniceerd naar inwoners van Delft. Hiervoor zetten we onder andere de Stadskrant, de website delft.nl en Delft Doet Duurzaam en social media in. Ook start de gemeente de uitvoeringsfase volgens de eerder beschreven inzet. Hiervoor wordt het communicatieplan geactualiseerd. Bijlage(n) 1. 2.

250115 WUP Multatulibuurt 250115 WUP Multatulibuurt Publieksversie.

Pagina 4 van 5

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om de toezegging T240905.4.4.1 om in te gaan op zes democratische waarden bij het warmte-uitvoeringsplan Multatulibuurt als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M Berger Loco-secretaris

FWJ van Vliet Loco-burgemeester 20-02-2025

Pagina 5 van 5