2437496 College van B&W - Het (Delftse) Bouwdepot

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Het ( Delftse) Bouwdepot

Portefeuillehouder

Wethouder Gooijer

Voorstel ingediend door

Maarten Buddingh & Darshna Dharampal

Registratienummer

5941605

Datum

10 september 2024

Concept-besluit(en) N.v.t. Waarom nu?

Vanuit de KN2024 is er geld toegewezen (Delft West : Bouwdepot voor dakloze jongeren) voor de pilot ‘Het Bouwdepot’. In totaal is er €280.000 toegewezen, verdeeld over 2 jaar. Inhoud et Bouwdepot is een lerende aanpak waarin jongeren in de leeftijd van 18 tot 21 jaar die geen stabiele thuissituatie hebben een jaar een maandelijkse schenking ontvangen om zelf te bouwen aan hun toekomst. De maandelijkse schenking bedraagt €1.150 en wordt gegeven vanuit vertrouwen, zonder een tegenprestatie maar wel onder begeleiding van een persoonlijk begeleider. Er wordt samen met de begeleider een persoonlijk bouwplan opgemaakt en daarin worden afspraken gemaakt zodat er volgende stappen gezet kunnen worden richting een zelfstandige toekomst. Door het Bouwdepot leren jongeren om in (financiële) rust eigen keuzes te maken, verantwoordelijk te nemen, fouten te maken en daarvan te leren en vaak ook tijd te nemen voor mentale ondersteuning. Op deze manier komen zij zelf weer achter het stuur en krijgen ze de regie over hun leven terug. De overheid gaat ervanuit dat ouders voldoen aan hun wettelijke onderhoudsplicht voor hun kinderen tot 21 jaar, dit lukt niet iedere ouder. Dit kan zorgen voor problemen op verschillende leefdomeinen die belangrijk zijn voor een stevige basis in hun weg naar volwassenheid: wonen, inkomen, welzijn, dagbesteding en netwerk.

Jongeren die geen stabiele thuissituatie hebben ontbreekt het aan (levens)vaardigheden om goed om te gaan met verantwoordelijkheden en plichten die wij ze al maatschappij meegeven. Het is belangrijk om te begrijpen dat het niet gaat om gebrek aan motivatie of doorzettingsvermogen maar om onvermogen, mede ingegeven door een gebrek aan (positieve) ervaringen. Doordat deze jongeren (nog) niet kunnen beantwoorden aan de verwachtingen die de maatschappij van hen heeft, is er een grote kans op bestaansonzekerheid door de regels binnen de Participatiewet en de ontoereikendheid van maatwerk. Deze groep jongeren in een kwetsbare positie heeft dubbel pech. Waar andere jongeren boven de 18 veelal in een veilige situatie met vallen en opstaan leren hoe het is om zelf verantwoordelijk te zijn, moeten deze jongeren met een kwetsbare achtergrond alles zelf doen. Geen (financieel) vangnet en een omgeving waar het goede voorbeeld vaak ontbreekt. Om ervoor te zorgen dat deze jongeren hiervoor niet verder in de problemen komen kan de gemeente de jongeren hen hierin ondersteunen door middel van het Bouwdepot. In maart 2018 is het onderzoeksrapport ‘van kostenpost naar investering’ (Oxenaar, van Steenbergen, Loorbach, 2018) gepubliceerd. Hierin wordt het aantal dak- en thuisloze jongeren in Nederland geschat op 12.400 (leeftijd 1830 jaar).

In het rapport wordt de omvang van dit probleem beschreven in cijfers. Zo worden de maatschappelijke kosten van dakloosheid geschat tussen de €36.000 en de €100.000 per dakloze jongere. Het probleem is dat de hulp vaak pas op gang komt als de jongeren al op straat staan, niet meer kunnen rondkomen of ontspoord zijn. Symptoombestrijding dus. De kosten (o.a. zorg, politie en justitie) zijn hoog: tussen de €36.000 en €100.000 per jaar per dakloze jongere. Landelijk en lokaal is er dus behoefte aan preventieve praktijkoplossingen om jongeren uit jeugdzorg, maatschappelijke opvang, jonge statushouders of jongeren die om andere redenen thuisloos zijn geraakt, bestaanszekerheid te bieden en hen tijd te bieden om te leren om zelf weer aan het stuur van hun leven te komen, op weg naar werk of school of dagbesteding. Pagina 1 van 4

Voor Delft biedt de aanpak van het Bouwdepot dat de gemeente in brede zin bij aan het algehele welzijn en gezondheid van deze jongeren in een kwetsbare positie. Kosten:

Door het Bouwdepot is aangeraden om de pilot, met minimaal 10 jongeren te starten. In onderstaand overzicht worden de kosten weergegeven over 2024 en 2025. Voor 2024 zullen de kosten in totaal €68.500 zijn. Voorwaarden Het Bouwdepot is bedoeld als leef- en leergeld gedurende een jaar en fungeert daarmee als stabiele basis voor de jongere zelf en zal verstrekt worden vanaf 2025. De deelnemer besteedt dit Bouwdepot voor zijn persoonlijke ontwikkeling en als leefgeld (om o.a. de vaste lasten te kunnen betalen) met behulp van vooraf opgestelde doelen in een persoonlijk bouwplan om zo zijn of haar leven weer op te bouwen. De jongeren zullen worden geselecteerd aan de hand van voorwaarden: 1. Jongeren in de maatschappelijke opvang/ beschermd wonen in de leeftijd 18-21 jaar (of daar net uit zijn gestroomd, maar nog wel begeleiding nodig hebben). 2. Jongeren met een verleden in de (jeugd)zorg/marginale situatie en die op hun 18e jaar om welke reden dan ook nog niet naar school of werk kunnen; 3. Dak- of thuisloos of dreigende thuisloosheid; 4. Jonge statushouders zonder bestaanszekerheid in de leeftijd 18-21 jaar. 5. Een link met de gebiedsregio van Delft West. Aan de hand van deze voorwaarden kunnen ze worden aangemeld door betrokken partners in de stad. Bij meer dan 10 aanmeldingen zal er een loting plaatsvinden. Hieraan ligt geen besluit ten grondslag.

Jongeren die uitgeloot worden kunnen dus niet alsnog in aanmerking komen. De jongeren met een bouwdepot ontvangen gedurende het jaar geen uitkering (PW, WW, WIA enz). Deze voorwaarde is opgenomen in een overeenkomst die ze vooraf ondertekenen. Wel mag de jongere gedurende het jaar “bijverdienen”, beter: zelf inkomen verwerven, en is zich ervan bewust dat deze inkomensverwerving (losstaand van het Bouwdepot) onderdeel is van het toetsingsinkomen en eventueel effect heeft op de hoogte en/of toekenning van eventuele (huur/zorg-) toeslagen, DUO/WSF toekenning en belastingen. De jongere dient de begeleider hierover te informeren en te bespreken en wordt door de begeleider hierin ondersteunt. Wijze van uitbetaling De Bouwdepots worden via een (lokale) ANBI-stichting aan de jongeren verstrekt. Deze ANBI krijgt hiervoor subsidie van de gemeente. Deze subsidie wordt door de gemeente verstrekt vanuit de daarvoor beschikbaar gestelde middelen (zie Financiën). De Bouwdepots zijn een schenking (gift). Dit betekent dat het ontvangen van het Bouwdepot niet behoort tot het zogeheten ‘toetsingsinkomen’(verzamelinkomen) voor toeslagen als huur- en zorgtoeslag van de deelnemer of diens ouder(s)/verzorger(s). Over het Bouwdepot hoeft geen schenkbelasting te worden betaald. Dit is afgestemd met de Belastingdienst .

Wat verandert er? Vanuit de armoedenota wordt met het bouwdepot ingezet om de ambities bestaanszekerheid voor kinderen en volwassenen te vergroten en kansongelijkheid te voorkomen. In de regio Delft West bevindt zich een relatief hoog percentage van kinderen die opgroeien met een achterstand. Delft West heeft onder andere als doel om kansarme jongeren een nieuwe start te bieden. Het Bouwdepot kan voor deze jongeren die nieuwe start zijn. De jongeren in dit traject kunnen hun talenten en vaardigheden ontdekken en ontwikkelen ongeacht het inkomen van hun ouders. Daarnaast wordt voorkomen dat zij terugvallen in een uitzichtloze situatie. Dit draagt bij aan de doelen die binnen Delft West zijn gesteld: 1. De jeugd krijgt de kans om het beste uit zichzelf te halen Pagina 2 van 4

2. 3. 4. 5.

Bewoners hebben bestaanszekerheid De wijken zijn leefbaar en veilig Voor iedereen is er een plek om te wonen We kijken naar elkaar om.

Beleidskaders -

-

Het Bouwdepot sluit aan bij de beleidsambities van de armoedenota: 1. “We geven perspectief aan kinderen die opgroeien in armoede” 2. “We zetten in op bestaanszekerheid van kinderen (en volwassenen)” 3. “We willen dat inwoners (jong en oud) goed kunnen omgaan met geld” Het Bouwdepot sluit aan bij de doelstellingen van het nationaal programma leefbaarheid en veiligheid: 1. De jeugd krijgt de kans het beste uit zichtzelf te halen 2. Bewoners hebben bestaanszekerheid

NB! Er bestaat een juridisch risico ten aanzien van de juridische grondslag voor deze pilot. Het Bouwdepot valt buiten de gebaande paden: de Participatiewet biedt geen ruimte om aan jongeren een geldbedrag te verstrekken zonder dat de jongere verplicht wordt om werk te zoeken en zonder dat inkomsten uit arbeid verrekend worden. Om die reden wordt gekozen om het leef- en leergeld te verstrekken in de vorm van een subsidie aan een lokale stichting, die het bedrag vervolgens aan de jongeren uitkeert. Minister Schouten heeft voor de gemeente Eindhoven toegezegd de pilot toe te staan2. Het risico dat het Rijk in gaat grijpen in deze pilot vanwege ‘inkomenspolitiek’ is erg klein, omdat politiek gezien de neuzen dezelfde kant op staan als het gaat om het ondersteunen van kwetsbare jongeren. Er zijn inmiddels meerdere gemeenten (Amersfoort, Rijnstreek, Groningen) die het voorbeeld van Eindhoven gevolgd hebben. Deze gemeenten hebben geen toezegging van de Minister gekregen, maar bouwen voort op de toezegging die Eindhoven gekregen heeft. Ook de gemeente ’s-Hertogenbosch bouwt voort op de toezegging van de gemeente Eindhoven. NB: De pilot is voortgeborduurd op de toezegging van Minister Schouten vanuit de gemeente Eindhoven. Inmiddels is er een andere minister voor deze post. Het is onduidelijk of er in dezelfde mate draagvlak is voor dergelijke pilots.

Financiën Dit voorstel heeft geen financiële consequenties, omdat er beschikbare financiële middelen zijn. Bij de Kadernota 2024 is er een budget van €280.000 beschikbaar gesteld voor 2024 (€140.000) en 2025 €140.000. Vervolg Voor het implementeren van het Bouwdepot wordt de pilot in verschillende fases uitgevoerd. In het document roadmap (zie bijlage) wordt in verschillende fases aangegeven op welke manier het Bouwdepot uitgevoerd zal worden en welke organisaties hierbij betrokken dienen te worden. De pilot voor het Delftse Bouwdepot is een voorbeeld waarbij integrale samenwerking tussen de verschillende domeinen noodzakelijk is. Samen met ambtenaren gaan we in een werkgroep op zoek naar wat het geven van vertrouwen aan jongeren betekent binnen gemeentelijk beleid, en hoe we dit nu en in de toekomst verder vorm kunnen geven. Het gaat daarbij vooral om de vraag hoe een persoonlijk gerichte aanpak van het Bouwdepot zich verhoudt tot de bestaande (schuldhulpverlening) programma’s en huidig beleid in het sociale domein en hoe betrokken ambtenaren hier sturing op kunnen geven. Fase 0: Oriënterende fase ( 6 maanden) De oriëntatiefase heeft inmiddels al plaatsgevonden, in deze fase is er een verkenning uitgevoerd om een uitvoerig beeld te krijgen van samenwerkende partijen om het Bouwdepot te kunnen realiseren.

Gezien de kwetsbare doelgroep is het wenselijk om met zorgpartijen samen te werken die bekend zijn met de doelgroep en de problematiek die bij deze doelgroep speelt. Samen met deze partijen wordt in kaart gebracht welke problemen er regelmatig voorkomen en welke vorm van begeleiding vanuit het Bouwdepot kan worden ingezet. Naast de interne verkenning wordt er ook een verkenning uitgevoerd onder de externe zorgpartijen waar de gemeente mee samen werkt. Samen met deze zorgpartijen kan door de ervaring vanuit werkveld en vanuit de jongeren meer input worden opgehaald. Naast de zorgverkenning wordt er een plan van aanpak geschreven als leidraad voor de volgende fases. Fase 1: Voorbereidende fase ( 6 maanden) In deze fase worden de juiste mensen en informatie samen gebracht om alles te organiseren voor een start. Zo zal er een werving en selectie van jongeren plaatsvinden en zullen er eerste gesprekken met de jongeren worden gevoerd. Vervolgens wordt de financiële situatie en verwachtingen voor het Bouwdepot van de jongeren in kaart gebracht.

Pagina 3 van 4

Fase 2: Bouwdepot fase ( 12 maanden) In deze fase wordt het bouwplan opgesteld en getekend en wordt ook het eerste bouwbudget uitgekeerd. De start van het Bouwdepot zal met de wethouder en de deelnemers in een kickoff aangekondigd worden. Tijdens deze fase zullen er terugkerende check-ins’en begeleidingsmomenten[plaatsvinden, maar ook evaluerende sessie waar verkend zal worden of er uitstroom of een mogelijke verlening mogelijk is. Aan het eind van de pilot zal er een slotevenement georganiseerd worden om de successen van de jongeren te delen. Fase 3: Evaluerende fase ( 3 maanden) In de laatste fase worden de resultaten geëvalueerd en zal er een terugkoppeling plaatsvinden. Ook worden de mogelijkheden voor een doorstart onderzocht Participatie Tijdens de werkateliers van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid is er door de deelnemende partijen de wens uitgesproken om een regelvrije ruimte te creëren binnen de Participatiewet. De regels vanuit de Participatiewet worden namelijk als strak en belastend ervaren. Het Bouwdepot is een uitwerking van deze wens vanuit het werkatelier. Communicatie Na besluitvorming op het collegevoorstel zal er een kick-off moment plaatsvinden wat met een fotomoment en persbericht met de wethouder aan de inwoners aangekondigd zal worden.

De aankondiging van het Bouwdepot wordt op de sociale kanalen van de gemeente, zoals de gemeentewebsite, LinkedIn, Facebook en de gemeentekrant, aan de inwoners gecommuniceerd worden. Bijlage(n) Zie volgende documenten: 1. Roadmap

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Martina Huijsmans Loco-Burgemeester 12-09-2024

Pagina 4 van 4