2428423 Voorstel van het college aan de raad inzake Visie Groen & Biodiversiteit-De stad als ecosysteem in 2040

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Visie Groen & Biodiversiteit: De stad als ecosysteem in 2040

Portefeuillehouder

Wethouder Van Vliet

Voorstel ingediend door

Diny Tubbing (dtubbing@delft.nl); Maaike Kaiser (mkaiser@delft.nl)

Registratienummer

5899870

Datum

9 juli 2024

Concept-besluit(en) De gemeenteraad besluit: de “Visie Groen & Biodiversiteit: De stad als ecosysteem in 2040” vast te stellen. Waarom nu? De urgentie voor een nieuwe Visie Groen & Biodiversiteit is ingegeven door de toenemende druk op groene ruimtes, de sterke afname van biodiversiteit in Nederland, de rol van groen in klimaatoplossingen en de wens om de betrokkenheid van bewoners en bedrijven te vergroten. De verdichtingsopgave waar Delft voor staat, vraagt erom (nieuwe) bewoners, bezoekers én planten en dieren in Delft kwalitatief hoogwaardige groen en natuur te bieden, afgestemd op hun behoefte. Samen met de urgentie om als stad te kunnen inspelen op klimaatverandering, is dat een grote uitdaging. Om deze samenhang van de thema’s Groen & Biodiversiteit en Klimaatadaptatie te benadrukken is ervoor gekozen de Visie en Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit en de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie gelijktijdig aan te bieden aan de gemeenteraad. Inhoud De stad als ecosysteem in 2040 Het streven om Delft te vergroenen en biodiverser te maken, staat hoog op de gemeentelijke agenda. Doel is te bouwen aan een duurzame, gezonde en toekomstbestendige stad. Een stad van wonen, werken, studeren en verblijven, waarin naast mensen ook dieren en planten hun plek hebben. We werken toe naar ‘de stad als ecosysteem in 2040’. Centraal staat een duurzame relatie tussen mens en natuur.

Groen, landschap, water en bodem zijn de belangrijkste bouwstenen. Aanvullend is een gezond ecosysteem ook gebaat bij een eigentijdse benadering van inrichting en beheer van de openbare ruimte, bij innovatief omgaan met de ondergrond en bij participatie van burgers en bedrijven. De stad als ecoysteem: hoe komen we daar? De stad als ecosysteem in 2040. Dat is onze ambitie, de stip op de horizon. Maar hoe komen we daar? We hebben vier strategische doelen geformuleerd die ons richting 2040 helpen van Delft een stad te maken waarin groen, biodiversiteit en een gezonde leefomgeving centraal staan. 1.

2.

3.

We voldoen minimaal aan het niveau van de Basis Kwaliteit Natuur. De Basis Kwaliteit Natuur is het minimumniveau van aanwezigheid van niet-zeldzame, wilde soorten planten en dieren die kenmerkend zijn voor specifieke landschapstypen. Aan de hand van de Basis Kwaliteit Natuur versterken we de biodiversiteit – zowel in de stad als in de regionale groengebieden rond de stad – en waarborgen we een gezonde leefomgeving. We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving. Door zorgvuldig, slim en duurzaam om te gaan met de ruimte in de stad, is het mogelijk om te blijven groeien en de positie van Delft op het gebied van groen en biodiversiteit – in samenhang met andere thema’s als milieu, klimaat en gezondheid – in de Randstad verder te versterken. Delft heeft een aaneengesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leefgebieden. Pagina 1 van 5

4.

Voor een goed functionerend leefgebied voor mens, plant en dier is een juiste samenhang en inrichting van de groen-blauwe structuur in en rond de stad van groot belang. We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie. De hoofdopgaven voor natuur- en recreatiegebieden rondom Delft zijn gericht op het verbinden en versterken van het recreatief landschap voor twee miljoen omwonenden, het verbinden en versterken van het natuurlijk landschap voor flora en fauna en het versterken van toekomstbestendig agrarisch landschap met koe en grutto in de wei.

Samen maken we de stad Elk van deze strategische doelen is van sterke invloed op de ambitie om te komen tot ‘de stad als ecosysteem’. De uitwerking ervan nemen we mee in toekomstige plannen voor ruimtelijke ontwikkeling en sociale initiatieven en activiteiten die de stad en haar inwoners versterken. Samenwerken en maatwerk leveren op alle niveaus, zowel in de fysieke ruimte als bij meer sociale initiatieven is hierbij essentieel. De overkoepelende factor die alle vier doelstellingen verbindt, is ‘Samen maken we de stad’. De stad als ecosysteem: wat gaan we doen? Vier strategische doelstellingen geven richting aan de ontwikkeling van Delft als groene en natuurlijke stad. ‘Samen maken we de stad’ vormt de rode draad in die ontwikkeling. We kijken vooral naar kansen voor biodiversiteit, een goede opbouw van de beplanting met aandacht voor struiken, meer bomen vanuit aantrekkelijke routes en schaduw en meer aantrekkelijke groen-blauwe plekken op buurt- en stadsniveau. Altijd in aansluiting op de natuuren recreatiegebieden rondom de stad. We werken deze beoogde groenontwikkeling, inclusief ‘Samen maken we de stad’, verder uit langs de lijnen van de vier strategische doelstellingen. Wat gaan we per doelstelling concreet doen? 1

We voldoen minimaal aan het niveau van de Basis Kwaliteit Natuur. Dit doen we concreet door: per wijk een kansenkaart op te stellen en streefdoelen te bepalen voor gerichte maatregelen per specifieke soort; te streven naar een evenwichtige opbouw in de beplanting van gras, kruiden, struiken en bomen; hierbij ook rekening houdend met het sociale gevoel van veiligheid; in te zetten op diversiteit in beplanting en specifiek van soorten bomen, waarbij verlenging van de levensduur van de bomen door groeiplaatsverbetering een belangrijk speerpunt is, en samen met bewoners en lokale organisaties aan de slag te gaan om invulling te geven aan de Basis Kwaliteit Natuur.

2

We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving. We onderzoeken of we aangename groene (ontmoetings)plekken (minimaal 500 m2) op een afstand van 300 meter van woningen kunnen realiseren. In sommige wijken is dit niet altijd mogelijk; in die gevallen streven we naar meerdere groene plekken met een grootte van minimaal 200 m2. Voor de wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof zetten we primair in op behoud van de aanwezig groene waarden, beleving en ecologische kwaliteit. Het vergroenen van de openbare ruimte werken we uit in samenhang met de rioleringsopgave. In de binnenstad vergroenen we de grachten, in combinatie met de mobiliteitsaanpak. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om extra groene plekken te creëren, bijvoorbeeld bij de Gasthuisplaats en de Prinsenhoftuin In de wijken Molenbuurt, Harnaschpolder, Wippolder, Vrijenban, Tanthof en bedrijventerrein Schieoevers versterken of transformeren we gras naar aantrekkelijke groene plekken. Bij het inrichten nemen we biodiversiteit als randvoorwaarde mee. Op deze manier sluit onze visie op Groen & Biodiversiteit aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

Samen maken we de stad In Delft zetten we groen en biodiversiteit mede vanuit sociaal oogpunt op de kaart. Inzet is het stimuleren, faciliteren, organiseren en/of versterken van bewustwording, zorg en aandacht voor de inrichting, het beheer, het behoud en de ontwikkeling van ons openbaar groen. We delen die verantwoordelijkheid graag met andere partijen, Pagina 2 van 5

inclusief bewoners en bedrijven. En maken hierbij zoveel mogelijk gebruik van de kennis en deskundigheid die al in de stad aanwezig is: Samen maken we de stad! 3

We zorgen voor een aaneengesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leefgebieden. De Omgevingsvisie van Delft is gericht op het versterken van de groene kwaliteiten van de parken, de principes van dooradering met groen- en waterstructuren, de lange kris-krasroutes door de stad en de nabijheid van het landelijk gebied. Uitgangspunt in deze visie Groen & Biodiversiteit is behoud en versterking van de hoofdstructuur, met een koppeling naar recreatief medegebruik en aandacht voor barrières die schade doen aan leefgebieden van soorten. Dit uitgangspunt maakt bij de actualisatie van de omgevingsvisie onderdeel uit van de ruimtelijke afweging.

4

We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie. In de groene mal rond de stad pakken de natuur- en recreatiegebieden Regiopark Buytenhout en het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden Delfland (BPL) al de nodige activiteiten op. Zo zet Regiopark Buytenhout in op het realiseren van een gevarieerd en aantrekkelijk natuur- en recreatiegebied. Met zorg voor de entrees, een gevarieerd en aantrekkelijk routenetwerk, goede balans tussen natuur en recreatie (zonering) en het versterken van de leefgebieden van planten- en diersoorten. Voor de Delftse Hout werken diverse partijen samen aan onder andere een aantrekkelijke toegang bij de Korftlaan, bewegwijzing, het versterken van rietmoeras/trilveen langs de Tweemolentjeskade en het versterken van de Bieslandse Bovenpolder. Het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden Delfland (BPL) heeft een gezamenlijk ambitie geformuleerd met als hoofdopgaven het verbinden en versterken van het recreatief landschap voor twee miljoen omwonenden en van het natuurlijk landschap voor flora en fauna en het versterken van het agrarisch landschap met koe en grutto in de wei. Vanuit Delft zetten we – vanuit de recreatieopgave – de komende jaren in op een sterke programmering ter verbetering van de ecologische kwaliteit in met name de Abtswoudse polder en Kerkpolder.

De recreatieopgave geeft specifiek voor de Delftse gebieden ook invulling aan het realiseren van zogenaamde ‘poorten’ met bijbehorend programma.

De stad als ecoysteem: hoe gaan we dat doen? Onze ambitie voor 2040 vraagt om behoorlijk wat werk. Daarom gaan we gelijk aan de slag! Met projecten in de stad. Met het beschikbare instrumentarium, zoals beheerplannen, beleidsregels, financiën. En met goede communicatie langs de rode draad ‘Samen maken we de stad’. De gemeente is en blijft verantwoordelijk voor het onderhoud van het openbaar groen. Uit oogpunt van helderheid, borging van professionele deskundigheid en continuïteit stellen we kaders op over rollen en verantwoordelijkheden. Instrumentarium Wat betreft het instrumentarium dat ons ter beschikking staat, beginnen we niet van scratch af aan. Het raamwerk in deze Visie Groen & Biodiversiteit is al deels gevuld met instrumenten. Een paar voorbeelden: In het groenbeheer kiezen we vaker voor biodiversiteit en bewonersinitiatief. We laten de beleidskaders ‘Natuurinclusief bouwen en ontwikkelen’ en ‘Klimaatadaptief bouwen’ beter aansluiten op de ambities voor een toekomstbestendige stad. In samenhang met de energieopgave voeren we soortmanagement in in de wijken Buitenhof, Voorhof, Tanthof en Wippolder. En de Kansenkaart Biodiversiteit helpt om invulling te geven aan de Basis Kwaliteit Natuur. Verder haken we in op nieuwe en bestaande regionale samenwerking en natuur- en milieueducatie (NME).

De Visie Groen & Biodiversiteit is het raamwerk voor de te plannen projecten en activiteiten op het gebied van ecologie in en om de stad. Onder voorbehoud van vaststelling van de visie heeft het college van B&W de Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024 – 2027 op 9 juli 2024 vastgesteld. De uitvoeringsagenda wordt tegelijkertijd met de visie, ter kennisname, aangeboden. Met dit voorstel wordt uitvoering gegeven aan enkele moties van de gemeenteraad opgevolgd. Dit betreffen:

Pagina 3 van 5

-

-

M200709 Meer Bomen: Met deze visie wordt tegemoet gekomen aan de actualisatie van de Nota Groen. In het Beheerplan Groen, Water en Recreatie 2024-2027 wordt uitvoering gegeven aan de lange termijn opgave voor het areaal bomen en groen. M220922 8.4.1 Tijd voor actie op groen: de uitvoeringsagenda volgt in Q2 2024 en is een concretisering van voorliggende visie. M230516 7.3.2 Een stimulans voor stadstuinieren: In het kader van “Samen maken we de stad” is in de visie gereflecteerd op stadstuinieren. Nieuwe initiatieven worden vanuit de gemeente ondersteund. M230912 Zuinig op bomen: Vanuit het Beheerplan Groen, Water en Recreatie 2024-2027 wordt voorzien in inspectie en herplant van bomen.

Wat verandert er? De ingezette lijn voor vergroenen van de stad wordt doorgezet. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het groenbeleid 2013-2020 zijn: 1. De stad als Ecosysteem benaderen als leefgebied voor mens, dier en plant 2. Inhoud geven aan “Samen maken we de stad 3. “Algemene soorten algemeen te laten zijn” door aandacht voor Basis Kwaliteit Natuur 4. De kansen voor groen en biodiversiteit per buurt inzichtelijk maken 6. Inzetten op een goede verdeling van beplantingstypen in de openbare ruimte 7. De samenhang tussen klimaatadaptatie, water en bodem versterken 8. Focus op ecologische- en recreatieve mogelijkheden in natuur- en recreatiegebieden Beleidskaders -

Omgevingsvisie Delft 2040, 15 juli 2021 Kadernota 2024 Programmabegroting 2023-2026 Nota Groen 2013-2020 Bomenverordening 2013 (wordt geactualiseerd) Beleidsregel Natuurinclusief Bouwen Klimaatadaptatiestrategie Beleidskader Klimaatadaptief Bouwen Beheerplan Groen, Water en Recreatie 2024 - 2027 Strategische Samenwerkingsagenda Water

Financiën Er zijn geen financiële consequenties verbonden aan dit voorstel. De Visie Groen & Biodiversiteit: De stad als ecosysteem in 2040 vraagt niet om aanvullende middelen. Het uitgangspunten van de visie is dat de beschikbare middelen voor het groen in de openbare ruimte in de stad zodanig worden ingezet dat het bijdraagt aan de biodiversiteit. Vervolg Een groen en biodivers Delft heeft vele raakvlakken met de andere thema’s die we terug zien in het ruimtelijk en sociaal domein. Naast de verdichtings- en de klimaatopgave zijn ook parkeren, de voetganger op 1, sporten, ontmoeten en recreëren thema’s die aanspraak maken op de beschikbare openbare ruimte. Het overkoepelende doel is al deze ambities slim te combineren tot een duurzame, gezonde en toekomstbestendige stad. Met de visie Groen & Biodiversiteit agenderen we wat er nodig is om het groen en de biodiversiteit in Delft te behouden, verrijken en te versterken. Uiteindelijk zal de concrete uitwerking en afweging plaatsvinden in de Visie op de Openbare Ruimte, de Uitvoeringsagenda’s Klimaatadaptatie, Groen en Biodiversiteit en de Strategische Samenwerkingsagenda Water. Verder zal het instrumentarium zoals hierboven benoemd worden ingezet en uitgebreid. Als eerste wordt de Bomenverordening 2024 ter vaststelling aangeboden. Participatie Pagina 4 van 5

Uitgangspunt in de Visie Groen & Biodiversiteit is “Samen maken we de stad”. In dat kader zijn en blijven we in gesprek met de partijen (verenigingen, bedrijven, bewoners etc) om onze ambities gezamenlijk inhoud te geven. Op 21 maart is op initiatief van de gemeenteraad een beeldvormende sessie georganiseerd waarvoor ook bewoners, verenigingen etc. zijn uitgenodigd. Tijdens deze avond is met de aanwezigen gesproken over onder andere kansen en initiatieven voor vergroening. De opbrengst van deze avond is waardevolle input voor de Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024 - 2027. Verder is in de voorbereiding ook het platform Groen, bestaande uit diverse Delftse natuurverenigingen, betrokken. Communicatie Middels een persbericht wordt gecommuniceerd over de Visie Groen & Biodiversiteit: De Stad als ecosysteem in 2040 en bijbehorende Uitvoeringsagenda. Daarnaast maken we gebruik van de social media kanalen waaronder Delft doet Duurzaam. Bijlage(n) -

“Visie Groen & Biodiversiteit: De stad als ecosysteem in 2040”; concept- raadsbesluit met betrekking tot Visie Groen & Biodiversiteit: De stad als ecosysteem in 2040; Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024 – 2027 ter kennisname.

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☒ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om M200709 Meer bomen, M220922 8.4.1, M230516 7.3.2 en M230912 Zuinig op bomen als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Pagina 5 van 5