2426371 College van B&W - Bestuurlijke reactie Meicirculaire 2024

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Bestuurlijke reactie Meicirculaire 2024

Portefeuillehouder

Wethouder Huijsmans

Voorstel ingediend door

Auke van der Heide (avdheide@delft.nl)

Registratienummer

5890789

Datum

25 juni 2024

Concept-besluit(en) N.v.t. Waarom nu? De meicirculaire is gepubliceerd op 27 mei j.l. Met deze oplegger wordt een beeld gegeven en kan richtinggevend over de aanvullende financiële effecten voor het begrotingsproces worden besproken. Inhoud Bestuurlijke samenvatting Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over het gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. NB: in deze circulaire is geen rekening gehouden met het hoofdlijnenakkoord van het aankomende kabinet. Op 27 mei 2024 is de meicirculaire gepubliceerd. Deze oplegger gaat over de inhoud van de meicirculaire en het voorstel voor verwerking van de financiële effecten. De nadere uitwerking is onderdeel van Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 2025-2028. In de meicirculaire is de afschaffing van de oploop van de opschalingskorting verwerkt (vanaf 2026) en zijn middelen opgenomen voor loon- en prijsontwikkeling op basis van de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2024. Incidentele effecten ontstaan door een eenmalige uitname in 2025 (nadeel) en door definitieve afrekening van het BCF 2023 (voordeel).

De afname van middelen uit het gemeentefonds in 2026 ( het ‘ravijn’) is door de Voorjaarsnota van het Rijk kleiner geworden, maar nog steeds is sprake van een substantiële daling van middelen. En afhankelijk van de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord kan de afname nog groter worden. Door actualisatie van maatstaven (bijv. inwoners, huishoudens met laag inkomen, bijstandontvangers) ontstaan voordelen. Aanvullend zijn middelen toegevoegd voor specifieke taken (o.a. aanpak armoede en schulden, werkdrukverlaging jeugdbescherming, schrappen taakstelling jeugdzorg) en bijstelling van decentralisatie- en integratie-uitkeringen (o.a. Nationaal actieplan dakloosheid, Beschermd wonen en Participatie). De financiële effecten op basis van deze circulaire zijn aanvullend aan het begrotings- en meerjarenbeeld dat is gepresenteerd in de Kadernota 2024. Op basis van het voorstel voor verwerking verslechtert het saldo van de

Pagina 1 van 5

begroting 2025 en verbetert het meerjarenbeeld. Saldo meerjarenbegroting Saldo Programmabegroting 2024-2027 Najaarsrapportage 2023 (15e begrotingswijziging 2023) Septembercirculaire 2023 (16e begrotingswijziging 2023) Decembercirculaire 2023 (6e begrotingswijziging 2024) Waterspeeltuin (11e begrotingswijziging 2024) Saldo begrotings- en meerjarenbeeld Kadernota 2024 (15e begrotingswijziging 2024) Kadernota 2024 - overige mutaties Saldo begrotings- en meerjarenbeeld Kadernota 2024 Nieuw: Meicirculaire 2024 Saldo begrotings- en meerjarenbeeld

x € 1.000

2024 34 -147 -253 2.964 -491 2.107 -2.198 185 94

2025 50 -197 -255 2.232

2026 -4.367 -197 -64 2.154

2027 -9.745 -197 3.972 2.309

2028 -10.665 -197 7.650 2.468

1.830 -10.667 8.850 13

-2.474 -7.999 4.700 -5.773

-3.661 -7.556 4.700 -6.517

-744 -7.570 4.700 -3.614

673 767

-628 -615

1.573 -4.200

1.685 -4.832

2.026 -1.588

De middelen in de meicirculaire zijn benodigd voor aanpassing van het prijspeil (inflatie) en voor specifieke taken. De uitkomsten van de meicirculaire geven geen aanleiding om de keuzes en voorstellen in de Kadernota 2024 aan te passen. De uitkomsten van de meicirculaire worden verwerkt in de Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 2025-2028 en betrokken bij het uit te werken handelingsperspectief. Dit geldt ook voor de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord 2024-2028 en overige ontwikkelingen die mogelijk nog van invloed is op de toekomstige financiële opgave. Toelichting meicirculaire 2024 Het gemeentefonds omvat de algemene uitkering, decentralisatie-uitkeringen en integratie-uitkeringen. Hierna volgt een toelichting op de mutaties in de meicirculaire (zie paragraaf 1) en het voorstel voor besteding van de middelen in de circulaire (paragraaf 2). De definitieve verwerking wordt betrokken bij de Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 2025-2028. In een aparte bijlage staat een toelichting op de taakmutaties en wijzigingen in decentralisatie- en integratieuitkeringen. 1. Inhoud meicirculaire 2024 De tabel hierna laat voor Delft de mutaties per uitkering uit het gemeentefonds zien ten opzichte van de vorige circulaire (i.c. decembercirculaire 2023). Uitkering Gemeentefonds Meicirculaire 2024 Stand Gemeentefonds Decembercirculaire 2023

2024 275.830

2025 278.008

2026 257.553

2027 260.088

2028 261.709

w.v. Algemene uitkering

224.494

x € 1.000

237.165

239.553

219.731

222.457

w.v. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen

7.367

7.354

7.039

6.967

6.967

w.v. Integratie-uitkeringen Sociaal domein

31.299

31.101

30.783

30.663

30.247

3.221 272 147 -214

5.245 275 143 150 2.338 34

15.349 260 134 140 5

15.386 264 135 141 5

15.501 269 136 143 52

379 1.081 1.381 401 6.668 282.498

379 1.081 958 69 10.672 288.680

379 1.081 947 66 18.361 275.914

379 1.081 962 46 18.399 278.487

379 1.081 958 46 18.565 280.274

Meircirculaire 2024 1.

2.

Algemene uitkering Algemene mutaties Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Werkdrukverlaging jeugdbescherming Vrijval reservering compensatieregelingen Voogdij 18+ Besparingsverlies Jeugd Overige taakmutaties Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen Nationaal actieplan dakloosheid Beschermd Wonen (IU Sociaal domein) Participatie (IU Sociaal domein) Overige aanpassingen DU's Totaal mutaties Meicirculaire 2024 Gemeentefonds Meicirculaire 2024

Het saldo van de mutaties in de meicirculaire is in alle jaren positief. Wel is vanaf 2026 nog steeds sprake van een aanzienlijke daling van de totale bijdrage uit het gemeentefonds (het ‘ravijn’). Het positieve effect van de circulaire wordt in hoofdzaak veroorzaakt door de afschaffing van de oploop van de opschalingskorting, het toevoegen van middelen voor loon- en prijsontwikkeling 2025 en voor Pagina 2 van 5

specifieke taken alsmede door actualisering van maatstaven. De financiële ruimte is benodigd voor loonen prijsbijstelling, specifieke taken en de toekomstige financiële opgave. Toelichting Bovenaan de tabel staat de bijdrage uit het gemeentefonds voor Delft op basis van de decembercirculaire 2023 (inclusief een nadere uitsplitsing naar de verschillende uitkeringen). Daarna volgen de mutaties in de meicirculaire 2024. Ad 1. Algemene uitkering De algemene uitkering bestaat uit algemene mutaties die de financiële ruimte beïnvloeden zonder verandering in takenpakket en taakmutaties die wel gevolgen (kunnen) hebben voor inkomsten of uitgaven van de gemeente. Algemene mutaties Bij de algemene mutaties is de Voorjaarsnota van het Rijk verwerkt. Dit betreft het afschaffen van de oploop van de opschalingskorting (vanaf 2026), de definitieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond, het vervroegen naar 2024 van de financieringssystematiek op basis van het bbp (die de ‘trap-op-trap-af’ systematiek vervangt) en de daarmee samenhangende éénmalige uitname in 2025. Voor de effecten van de vervroeging van de financieringssystematiek wordt incidentele compensatie geboden t/m 2029.

Hierdoor is nog niet zichtbaar dat de groei van het gemeentefonds (het accres) ontoereikend is voor de werkelijke stijging van de kosten van gemeenten, zowel bij de reële stijging (bevolkingsgroei, vergrijzing, welvaart, reële loonstijging) als bij de prijsstijging (inflatiecorrectie van lonen en prijzen). Door de Voorjaarsnota verbetert de financiële positie van gemeenten, maar doordat het ravijn niet wordt opgelost, blijft de disbalans tussen taken en middelen bestaan. De VNG blijft hierover in gesprek met het (nieuwe) kabinet maar vooralsnog is op basis van het hoofdlijnenakkoord 2024-2028 geen concreet zicht op structurele verbeteringen. De nadere uitwerking van het akkoord, overige ontwikkelingen en de uitkomsten van het overleg bepalen de opgave voor het Delftse handelingsperspectief. Bij de algemene mutaties is ook nog rekening gehouden met de actualisering van de maatstaven (o.a. inwoners, éénpersoonshuishoudens, inwoners jonger dan 18 jaar, leerlingen, huishoudens met laag inkomen, bedrijfsvestigingen, huishoudens lage opleiding, centrumfunctie, omgevingsadressendichtheid, bijstandontvangers) en de belastingcapaciteit. Door de landelijke bijstelling van maatstaven stijgt de uitkeringsfactor1. NB: bij elke circulaire actualiseren we de maatstaven. Voor zover de waarden bekend zijn, gebeurt dit voor de eerste drie jaar (t+2, d.w.z. t/m 2026 bij de meicirculaire 2024).

Voor de overige jaren hanteren we constante waarden voor een juiste balans tussen baten (groei van de uitkering) en lasten (kosten van de groei van de stad). - Taakmutaties Deze mutaties leiden, zo nodig, tot aanpassing van budgetten in de begroting. De grootste taakmutaties gaan over aanpak armoede en schulden, werkdrukverlaging jeugdzorg en compensatie voor het besparingsverlies jeugdzorg (terugdraaien bezuiniging kabinet Rutte IV). De toedeling van de middelen vindt plaats na beoordeling van nut en noodzaak (zie bijlage). Ad 2. Integratie- en decentralisatie-uitkeringen - De decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn bijgesteld. De grootste bijstellingen betreffen de uitkeringen voor het Nationaal actieplan dakloosheid, Beschermd wonen en Participatie. Ook hier vindt de toedeling van de extra middelen plaats na beoordeling van nut en noodzaak (zie bijlage). 2. Voorstel voor inzet financiële ruimte in de meicirculaire De tabel bevat een voorstel voor de inzet van financiële ruimte. Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats bij de behandeling van de Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 2025-2028.

1 De voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor waarmee de berekende uitkering per gemeente wordt aangepast

aan de totale omvang van de algemene uitkering.

Pagina 3 van 5

Effect Gemeentefonds op financieel meerjarenbeeld Meicirculaire 2024 Totaal mutaties Meicirculaire 2024 Voorstel verdeling financiële ruimte 1. Reeds verwerkt in Kadernota 2024 2. Reservering nominale ontwikkeling 2025 (pbbp) 3. Reservering nominale ontwikkeling - incidentele compensatie 4. Aframen stelpost LPO 5. Aframen stelpost jeugdzorg taakstelling Rutte IV 6. Ophogen stelpost BCF 7. Budgetaanpassingen voor taakmutaties 8. Verrekening oude jaren 9. Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen Totaal effect financieel meerjarenbeeld

x € 1.000

2024 6.668

2025 10.672

2026 18.361

2027 18.399

2028 18.565

-1.285

4.000 -5.586 -5.549 463 -2.192 500 -449

-4.000 -5.235 -5.807 619

-4.000 -5.222 -5.690 563

-4.000 -5.198 -5.579 652

500 -392

500 -397

500 -450

-2.487 -628

-2.473 1.573

-2.468 1.685

-2.464 2.026

595

-438 -1.625 -3.242 673

De middelen in de meicirculaire zijn benodigd voor aanpassing van het prijspeil in de nieuwe begroting 2025 (inflatiecorrectie), voor specifieke taken en de toekomstige financiële opgave. De uitkomsten van de meicirculaire worden verwerkt in de Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 2025-2028 en betrokken bij het uit te werken handelingsperspectief. Dit geldt ook voor de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord 2024-2028 en overige ontwikkelingen die mogelijk nog van invloed is op de toekomstige financiële opgave. Toelichting Voorstel verdeling financiële ruimte: Ad 1. Reeds verwerkt in de Kadernota 2024 In de Kadernota 2024 is al rekening gehouden met de voorstellen uit de Voorjaarsnota van het rijk. Het financiële effect hiervan betreft de afrekening van de ruimte onder het BCF plafond (2024), een eenmalige uitname (2025) en de afschaffing van de oploop van de opschalingskorting (2026 e.v.). Ad 2. Reservering nominale ontwikkeling 2025 (pbbp) In de Voorjaarsnota van het Rijk is afgesproken om de financieringssystematiek o.b.v. het bbp te vervroegen naar 2024. De hierna resterende middelen voor prijsaccres worden gereserveerd als dekking voor de bouwsteen Nominale ontwikkeling in de Programmabegroting 2025-2028. Ad 3.

Incidentele compensatie accres prijs Door de actualisering voor inflatie en het vervroegen van de bbp-systematiek is de groei van het gemeentefonds lager dan in de Miljoenennota 2024. De impact van de vervroeging wordt tot en met 2029 gecompenseerd door het Rijk. Deze ruimte wordt aanvullend gereserveerd als dekking voor de bouwsteen Nominale ontwikkeling in de Programmabegroting 2025-2028. Ad 4. Aframen stelpost LPO In de septembercirculaire 2023 is een inflatiecorrectie voor 2024 verwerkt op basis van de Macro Economische Verkenningen. Hierdoor ontstond financiële ruimte die is gereserveerd in een stelpost. In de meicirculaire 2024 is de definitieve vaststelling van de inflatie opgenomen op basis van het Centraal Economisch Plan. Omdat de inflatie is gedaald ontstaat een nadeel dat kan worden gecompenseerd door verlaging van de stelpost. Ad 5. Aframen stelpost jeugdzorg taakstelling Rutte IV In het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV is een extra taakstelling voor de jeugdzorg opgenomen (2025 e.v. € 500 miljoen). Afgesproken is dat de taakstelling kon worden ingevuld door nader te treffen maatregelen waarvoor het Rijk garant stond. Omdat landelijk het uitvoering geven aan deze maatregelen (i.c. eigen bijdragen) niet tijdig is gelukt, vervalt de taakstelling in 2025. Dit geldt nu ook voor de stelpost Lagere uitgaven jeugdzorg die hiervoor geraamd is. Ad 6.

Ophogen stelpost BCF De structurele ruimte onder het plafond BTW CompensatieFonds (BCF) wordt bepaald door de afrekening over het afgelopen jaar. Na de definitieve afrekening in de meicirculaire is er ruimte voor ophoging van de stelpost. Ad 7. Budgetaanpassingen voor taakmutaties De taakmutaties in de circulaire leiden tot aanpassing van het takenpakket en lasten. Hierbij is getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn. De taakmutaties in de circulaire en het voorstel voor aanpassing van budgetten is nader toegelicht in de bijlage. Ad 8. Verrekening oude jaren Gedurende het jaar vinden verrekeningen plaats van de gemeentefondsuitkeringen over oude jaren op basis van nagekomen informatie over maatstaven. Voor- of nadelen worden uitbetaald in het lopende jaar. Ad 9. Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen Pagina 4 van 5

De mutaties leiden tot een ophoging van lasten vanwege uitbreiding van het takenpakket en/of loon- en prijsbijstelling. Hierbij is getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn. De integratie-uitkeringen Beschermd wonen en Participatie zijn aangepast aan prijs- en volumeontwikkelingen. Wat verandert er? Het saldo van de meicirculaire wordt verwerkt in de Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 20252028. Beleidskaders Ordevoorstel Planning- & Controlcyclus 2024 De meicirculaire is een belangrijke bouwsteen voor de Programmabegroting 2025-2028. Financiën Definitieve keuzes zijn onderdeel van de Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 2025-2028. Vervolg De uitkomsten van de meicirculaire worden betrokken bij de begrotingsvoorbereiding en verwerkt in de Najaarsrapportage 2024 en de Programmabegroting 2025-2028. Participatie N.v.t. Communicatie N.v.t. Bijlage(n) Toelichting op taakmutaties, decentralisatie- en integratie-uitkeringen

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Niet van toepassing

☒ Nee

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Marja van Bijsterveldt, van Burgemeester Pagina 5 van 5