2424344 College van B&W - terugkoppeling Extra VNG-ALV 24 mei 2024

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Terugkoppeling over de Extra VNG-ALV 24 mei 2024

Portefeuillehouder

Marja van Bijsterveldt

Voorstel ingediend door

I. de Groot, idgroot@delft.nl

Registratienummer

5884508

Datum

11 juni 2024

Concept-besluit(en) n.v.t.

Waarom nu? De Algemene Ledenvergadering (ALV) van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft plaatsgevonden op 24 mei 2024. Inhoud College-terugkoppeling aan de raad over Extra VNG-ALV van 24 mei 2024 & bijlage met stem-uitslag Het college informeert de raad over de uitkomsten van de Algemene Ledenvergadering (ALV) van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), gehouden op 24 mei 2024. Bij de Ledenvergadering zijn alle colleges van B&W vertegenwoordigd om samen o.a. de koers richting het Rijk te bepalen. De VNG is de vaste gesprekspartner tussen het Rijk en de Gemeenten. Het VNG-bestuur organiseerde - vooruitlopend op de reguliere ALV van 26 juni 2024 – een Extra ALV op 24 mei jl. over de Voorjaarsnota van kabinet Rutte en de actualiteiten in de kabinetsformatie (Eindrapport kabinetsformatie van informateurs d.d. 15 mei; hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB d.d. 16 mei). Op 17 mei 2024 verschenen de eerste VNG-reactie op het hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen en de geactualiseerde resolutie ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’ (zie bijlagen). Het college van B&W van Delft heeft de Extra ALV besproken op 21 mei. Op 23 mei is nog een nazending ontvangen van de VNG met 3 moties: de motie Enschede, de motie van Krimpenerwaard, e.a. en de motie van Zaanstad.

De collegeleden hebben de Delftse standpunten daarover diezelfde avond nog afgestemd. Het college volgde daarbij het pre-advies van de VNG. Het college heeft veel begrip voor de argumenten van de 43,02% van de gemeenten die - tegen het advies van de VNG-bestuur in - de motie ‘Luidt de noodklok’ (motie Zaanstad) steunde. De motie riep de VNG op om al tijdens de ALV van 26 juni 2024 een escalatiestrategie aan de gemeenten voor te leggen en om direct een mediaoffensief te starten. De gemeenten deden die oproep ‘omdat 80% van de gemeenten niet in staat is om de meerjarenbegroting vanaf 2026 sluitend te krijgen en de urgentie daarvan onvoldoende is doorgedrongen in de maatschappij’. Het Delftse college koos er echter vooralsnog voor om het VNG-bestuur en het nieuwe kabinet nog een kans te geven op een constructieve start, en stemde tegen de motie. De urgentie voor een oplossing is echter hoog. Mede omdat de gezamenlijke gemeenten ook nog druk bezig zijn om de reeds ingeboekte bezuinigingen uit de hervormingsagenda jeugd te realiseren met de partners. Ondanks het voordeel dat ontstaat door het schrappen van de opschalingskorting blijft de financiële urgentie voor 2026 hoog door nieuwe onduidelijkheden over de voornemens van de nieuwe kabinetspartijen.

Dit betreft bijvoorbeeld de maximering van de OZB en de bezuiniging op de Specifieke uitkeringen (SPUKS), zoals toegelicht in de eerste VNG-reactie op het hoofdlijnenakkoord. De middelen voor de SPUKS worden volgens de voornemens van de formerende partijen teruggebracht in het gemeentefonds met aftrek van een ‘efficiëntie-korting’. Hierbij is Pagina 1 van 4

nog veel onduidelijk over de looptijd en afbouw van SPUKS, de verdeling via het gemeentefonds en de ingangsdatum en structurele doorwerking van de korting. Het lijkt er echter op dat het schrappen van de opschalingskorting van het oude kabinet, wordt gefinancierd door het nieuwe kabinet via deze ‘efficiencykorting’. Als bijlage treft u een overzicht met per ALV-agendapunt de stem-uitslag van de deelnemende gemeenten samen en de stemkeuze (voor/tegen) van de gemeente Delft daarbij. Delft steunde de aangescherpte Resolutie van het VNG-bestuur ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur'. De informatie over de ALV is publiekelijk toegankelijk op de VNG-website: vooraf publicatie van stukken; achteraf publicatie van besluiten en stemmingsuitslagen. Zie https://vng.nl/rubrieken/onderwerpen/vng-jaarcongres-enalgemene-ledenvergadering-alv. Op deze website treft u ook de inhoud van de ingediende moties en de reflectie daarop in de preadviezen van het VNG-bestuur. Ook vindt u er video’s van de VNG-ALV, en – via de nieuwsberichten – nadere informatie over de lijn van de gezamenlijke gemeenten voor afspraken met het Rijk (kabinet / formerende partijen), zoals verwoord tijdens de VNG-ALV.

Duiding door VNG-voorzitter Dijksma Tijdens de ALV ging VNG-voorzitter Sharon Dijksma in op de zoektocht naar de balans tussen taken en middelen en de samenwerking met de rijksoverheid. Over de Voorjaarsnota toonde Dijksma zich tevreden dat het kabinet de opschalingskorting* als bezuiniging laat vervallen. Ze beschouwt het als een tussenstap, want er is echt meer nodig. Ook uitte ze haar zorgen over de uitvoerbaarheid van het hoofdlijnenakkoord, met name over asielopvang en het intrekken van de Spreidingswet: 'Laat een nieuw bewindspersoon zich goed realiseren dat die wet pas weg kan als het huis weer op orde is. Want als je het daarvoor doet, dan de wordt de opvangcrisis in de praktijk alleen maar groter”. Gemeenten zullen daarbij constructief in gesprek gaan met een nieuw kabinet, maar ‘we hebben ook iets te eisen voor onze inwoners.' Afsluitend sprak Dijksma de hoop uit dat het nieuwe kabinet de noodzaak van een waardige, betrouwbare en nabije gemeente zou inzien. VNG-inzet richting nieuw kabinet: ‘gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur' (resolutie) De resolutie van het VNG-bestuur ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’, kreeg tijdens deze extra-ALV de steun van 98.8% van de gemeenten. De VNG continueert de inzet voor solide, stabiele en duurzame financiële positie en voldoende beleidsvrijheid.

Waarbij inwoners en welvaartsontwikkeling van alle regio’s centraal staan, en wordt samengewerkt als één overheid. Dit betekent onder andere dat de VNG erop inzet dat: • de VNG snel aan tafel zit met het nieuwe kabinet om een actieve rol te spelen bij de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord tot een concreet programma, waarin taken en middelen van gemeenten weer in balans zijn. Het teruggeven van taken kan onderdeel uitmaken van de gesprekken hierover. • de financiële middelen voor de Wmo uit de Voorjaarsnota 2024 van het oude kabinet, zo snel mogelijk te verschuiven van de Rijksbegroting naar het gemeentefonds. • er concrete, structurele en langjarige afspraken gemaakt worden over specifieke uitkeringen (Spuks), waarbij de besparingen op administratieve lasten bij de over te hevelen Spuks {besparing betreft een bezuiniging uit het hoofdlijnen-akkoord van het nieuwe kabinet} uitsluitend worden ingeboekt op het moment van overheveling zelf en voor de looptijd van de betreffende specifieke uitkering. Als het nieuwe regeerprogramma onvoldoende balans biedt, zal de VNG een extra algemene ledenvergadering organiseren om vervolgstappen (escalatiestrategie) voor te leggen aan haar leden.

* Opschalingskorting: voor deze bezuiniging op het gemeentefonds is de inhoudelijke onderbouwing al een aantal jaar geleden ingetrokken (dit betrof het plan voor gedwongen gemeentelijke herindeling / schaalvergroting).

Meer weten over de VNG-koers en samenwerking? De VNG heeft een Raadsledennieuwsbrief; digitale (introductie)dossiers op diverse beleidsterreinen; en de VNG organiseert digitale en fysieke bijeenkomsten, ook voor raadsleden. Ook is er een VNG-commissie Raadsleden & Griffiers. Wilt u meer weten? Kijk op https://vng.nl/artikelen/startpagina-raadsleden-en-bestuurders. De VNG-actualiteiten zijn ook rechtstreeks te benaderen via https://vng.nl/nieuws.

Pagina 2 van 4

Wat verandert er? De agendastukken en stem-uitslagen van de VNG-ALV geven de raad inzicht in de inzet en actuele koers van de VNG en in de accenten die de gemeenten daarbij aanbrachten via moties tijdens de Algemene Ledenvergadering. Met deze oplegger, en de bijlage heeft de raad ook de informatie over de keuzes die het college van Delft heeft gemaakt bij het stemmen tijdens VNG-ALV. De raadsleden kunnen in hun contacten in de landelijke politiek en in de contacten met burgers in onze stad ondersteuning geven aan de VNG-lijn. Beleidskaders B&W is op basis van de gemeentewet als dagelijks bestuur bevoegd tot stemming tijdens de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten. B&W stemt daarbij overeenkomstig de kaders uit de programmabegroting en kadernota. Financiën De VNG-ALV heeft geen financiële consequenties. De gevolgen van de Rijks-voorjaarsnota zijn meegenomen in de actualisatie van de kadernota. Vervolg Het reguliere VNG Jaarcongres, met ALV, zal plaatsvinden in de Gemeenten Alphen aan den Rijn, Gouda en Woerden op 25 en 26 juni 2024. Dan zal o.a.

de stand van zake worden besproken van diverse actualiteiten: • VNG strategie richting nieuwe kabinet en uitwerking Hoofdlijnenakkoord • Uitvoerbaarheid voorstellen asiel en migratie in Hoofdlijnenakkoord • Presentatie publiciteitscampagne • Bestuurlijke afspraken klimaat en energie Daarnaast staan de reguliere juni-ALV-punten op de agenda: Jaarverslag, Voorstellen inzet en financiën VNG 2024. Participatie n.v.t. Communicatie n.v.t. Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Bijlage Stemmingsuitslag en Delftse stem Extra VNG ALV 24 mei 202 Bijlage Speech Sharon Dijksma VNG ALV 24 mei 2024 VNG-Resolutie-inzet-nieuw-kabinet VNG ALV 24 mei 2024 (geactualiseerd op 17 mei) Eerste Analyse van het hoofdlijnenakkoord voor gemeenten door VNG d.d. 17 mei

Pagina 3 van 4

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Ja,

het college verzoekt de raad om motie ….. / toezegging … als afgedaan te beschouwen

☒ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Martina Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 4 van 4