2421298 College van B&W - Onderzoek meerkosten toepassen Fair Pay

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Onderzoek meerkosten toepassen Fair Pay

Portefeuillehouder

Wethouder Van Vliet

Voorstel ingediend door

Wesna Snijder, wsnijder@delft.nl; Nikki Timmermans, ntimmermans@delft.nl

Registratienummer

5852398

Datum

14 mei 2024

Concept-besluit(en) N.v.t. Waarom nu? Het college heeft op 18 november 2021 aan de raad toegezegd een verkenning uit te voeren naar de toepassing van de Fair Practice Code in Delft. In de periode september 2023 tot en met januari 2024 heeft bureau PPMC Economisch Advies in opdracht van de gemeente een onderzoek uitgevoerd naar de meerkosten van Fair Pay onder culturele organisaties met een jaarlijkse subsidie van de gemeente Delft. De resultaten van het onderzoek zijn vastgelegd in het rapport ‘Meerkosten van Fair Pay in de gemeente Delft’. In relatie tot het Amendement A8.3.A ‘Eerlijk betalen voor Cultuur’ informeert het college de raad over de conclusies van het onderzoek. Inhoud Als onderdeel van het Cultuurkader 2021-2030 is aan de raad toegezegd een verkenning naar de toepassing van de Fair Practice Code in Delft (Amendement Eerlijk betalen voor cultuur) uit te voeren. Meer specifiek: “Op basis van verkenning beslist raad vanaf 2023 over beschikbaarstelling budget (Kosten van toepassing FPC hangende het onderzoek nog onbekend)”. In de periode september 2023 tot en met januari 2024 heeft bureau PPMC Economisch Advies in opdracht van de gemeente een onderzoek uitgevoerd naar de meerkosten van Fair Pay onder culturele organisaties met een jaarlijkse subsidie van de gemeente Delft.

Het onderzoek richt zich op beloningsproblemen die kunnen worden opgelost door de toepassing van bestaande cao’s en/of beloningsrichtlijnen. Cao’s en beloningsrichtlijnen fungeren als referentiekader (benchmark) voor een fatsoenlijke beloning van zowel werknemers als zzp’ers. De belangrijkste conclusies zijn: • Meerkosten van Fair Pay: de totale meerkosten van Fair Pay bij de Delftse culture organisaties bedragen in 2022 in totaal ruim € 0,53 mln. De meerkosten bestaan voor bijna 70% uit tekortschietende beloningen en voor ruim 30% uit kosten van onbetaald structureel overwerk. Meerkosten treden uitsluitend op bij kleine organisaties (jaaromzet tot € 500.000). Deze organisaties draaien vrijwel volledig op karig beloonde zzp’ers met doorgaans een te bescheiden contract. Bij de grote Delftse culturele organisaties is geen sprake van beloningsafwijkingen. • Financieringsaandeel van de gemeente Delft: rekening houdend met een evenredige bijdrage van alle betrokken financiers en de spreiding van de meerkosten over de organisaties behoort 27,5% van de meerkosten van de Delftse culturele organisaties in 2022 tot de financiële verantwoordelijkheid van de gemeente Delft (€ 147.000).

• Kwetsbaar businessmodel: culturele organisaties in Delft zijn sterk afhankelijk van vrijwilligers; ruwweg een kwart van de organisaties draait (vrijwel) volledig op vrijwilligers, en ook bij de andere organisaties vormen vrijwilligers een onmisbare groep werkenden. Het grote beroep op vrijwilligers maakt de Delftse culturele sector in Delft tegelijkertijd ook kwetsbaar. De inzet van vrijwilligers is immers niet afdwingbaar. Vooral bij Pagina 1 van 4

organisaties met veel vrijwilligers in de vaste organisatiekern is daardoor sprake van een kwetsbaar businessmodel. De inzet van de vrijwilligers in de vaste organisatiekern vertegenwoordigt – uitgaande van het minimumloon en de bijbehorende werkgeverslasten – jaarlijks een vrijwilligersbijdrage van € 275.000. De volgende aanbevelingen worden gedaan: • Het is mogelijk om met relatief kleine bedragen de (Fair Pay) problemen bij veel kleine culturele organisaties op korte termijn op te lossen. Daarvoor zou de gemeente Delft binnen haar financiële kaders middelen beschikbaar dienen te stellen. Hiermee geeft de gemeente een belangrijk signaal af dat zij Fair Pay serieus neemt. • De in het rapport gepresenteerde cijfers berusten op het loonpeil 2022. Het is van groot belang dat de komende jaren een realistische indexatie van de personele lasten en de bijbehorende meerkosten plaatsvindt. Anders loopt de beloningsachterstand van de Delftse culturele sector verder op. • De gemeente Delft kent geen meerjarige subsidiesystematiek van ten minste vier jaar*. Door de afwezigheid van een meerjarig perspectief kunnen vooral de kleine organisaties zich niet permitteren om personeel in loondienst aan te nemen en draaien zij noodgedwongen vooral op (te) karig beloonde zzp’ers en op de inzet van vrijwilligers.

Voor een duurzame Delftse culturele sector met Fair Pay is de instelling van een meerjarige subsidiesystematiek van cruciaal belang. Anders blijft Fair Pay niet meer dan een stip aan de horizon. • De culturele organisaties in Delft zijn sterk afhankelijk van vrijwilligers, bij de organisaties met veel vrijwilligers in de vaste organisatiekern is er sprake van een kwetsbaar businessmodel. Ga met het culturele veld in gesprek en verken wat er nodig is om organisaties hierin te ondersteunen. • Ten slotte zou de gemeente Delft de kennis over Fair Pay bij de Delftse culturele organisaties kunnen vergroten door evenals een aantal andere grote gemeenten (bijvoorbeeld, Groningen, Utrecht en Rotterdam) workshops over Fair Pay organiseren. * Noot: voor culturele evenementen geldt dat in het nieuwe Evenementenkader voorgesteld wordt om evenementen die aantoonbaar vier keer succesvol zijn georganiseerd aanspraak kunnen maken op een meerjarensubsidie van 4 jaar. Wat verandert er? Het onderzoek biedt inzicht in de meerkosten voor het toepassen van Fair Pay in Delft. Op basis hiervan kan de raad een besluit nemen over beschikbaarstelling budget. Beleidskaders Cultuurkader Delft 2021-2030 ‘Cultuur, motor van Delft in ontwikkeling’.

Binnen de programmalijn Meedoen met Cultuur is opgenomen dat het wenselijk is om onder meer de Fair Practice Code meer toe te passen, dat het nog niet bekend is wat dit voor Delft exact betekent en de verwachting is dat subsidies nu tekortschieten en niet alle organisaties aan de codes kunnen voldoen. Financiën Het voorstel heeft geen financiële consequenties. Voor zover de aanbevelingen om een financiële impuls vragen, zullen hiervoor conform de bestaande systematiek separaat voorstellen moeten worden ingediend bij en integraal afgewogen worden binnen de reguliere planning & control cyclus van de gemeente.

Vervolg Het onderzoek biedt inzicht in de meerkosten voor het toepassen van Fair Pay in Delft. Op basis hiervan kan de raad een besluit nemen over beschikbaarstelling budget. Het college gaat graag met de raad in gesprek over een nadere invulling hiervan.

Participatie

Pagina 2 van 4

Onderzoeksbureau PPMC Economisch Advies heeft diepte-interviews met interactieve informatie-uitvraag afgenomen bij de culturele organisaties met een jaarlijkse subsidie van de gemeente Delft. De resultaten van het onderzoek zijn met een vertegenwoordiging van het veld besproken. Uit onze gesprekken komen de volgende dilemma’s naar voren: 1) Evenementen zijn onderling lastig te vergelijken: een deel van evenementen wordt geheel georganiseerd door vrijwilligers, een deel ook door betaalde krachten. Het toepassen van Fair Pay is daarmee niet eenduidig van toepassing op de gehele sector. De raad heeft de eenmalige impuls op het evenementenbudget van 2023, per 2024 structureel gemaakt om tegemoet te komen aan de kostenstijgingen die komen door prijsstijgingen, personeelstekorten en strikte landelijke wet- en regelgeving. Evenementenorganisatoren hebben het echter nog steeds zwaar. Door evenementenorganisatoren aanvullend te stimuleren in te zetten op Fair Pay stijgen de kosten verder, terwijl de gemeente slechts een deel van de begroting subsidieert. Evenementenorganisatoren hebben veel behoefte aan extra budget om hun evenement verder te ontwikkelen. De vraag is of Fair Pay daarin als eerste prioriteit naar boven komt.

We weten dat dit voor ten minste één evenement geldt, maar ook dat dit voor (een deel van) de evenementen die door vrijwilligers worden georganiseerd niet het geval is. Daarin is het dilemma dan ook hoe om te gaan met de verschillen in organisatiegraad. Een denkrichting is om de toepassing van Fair Pay enkel te laten gelden voor organisaties met betaalde krachten, en deze aanvullend op de bestaande subsidie te gunnen, indien er middelen voor beschikbaar worden gesteld. 2) De beloningen worden in het onderzoek gespiegeld aan de huidige cao’s en/of beloningsrichtlijnen in de culturele sector. Deze kunnen onderling sterk van elkaar verschillen. Daarnaast is er niet gespiegeld aan de ruimere cao’s van het bedrijfsleven en de overheid of aan marktconforme beloningen. Het toepassen van Fair Pay zal geen oplossing bieden voor culturele organisaties die te maken hebben met hogere personele kosten doordat zij zzp’ers marktconform belonen. Aan dit dilemma kan voor een deel tegemoet gekomen worden door subsidies adequaat te indexeren. 3) In het onderzoek is per culturele organisatie de meerkosten van Fair Pay voor de gemeente Delft berekend en dat bedrag vermenigvuldigd met het aandeel van de gemeente in de financiering van de betreffende culturele organisatie.

Gesteld dat de gemeente Delft dit aandeel van de meerkosten van Fair Pay subsidieert, is daarmee het Fair Pay probleem voor culturele organisaties nog niet helemaal opgelost. Dit vergt actieve betrokkenheid van alle financiers (gemeente, publieke en private fondsen, publiek et cetera) en een cultuuromslag bij organisaties en makers. Een denkrichting om tegemoet te komen aan dit dilemma is om, indien middelen voor het toepassen van Fair Pay beschikbaar worden gesteld, dit aanvullend op de bestaande subsidie volgens het principe “pas toe of leg uit” toe te voegen, waarbij organisaties Fair Pay toepassen en afwijkingen daarvan motiveren. Communicatie De eindrapportage wordt met onze partners in de stad gedeeld. Bijlage(n) Bijlage 1. PPMC Economisch Advies. Eindrapportage Meerkosten van Fair Pay in de gemeente Delft. Een analyse van culturele organisaties met een jaarlijkse subsidie van de gemeente Delft, januari 2024. Bijlage 2. Amendement A 8.3.A ‘Eerlijk betalen voor cultuur’.

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja, ☐ Nee

Hoogachtend, Pagina 3 van 4

Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Martina Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 4 van 4